بازگشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری منتخب آمریکا به قدرت در حالی که قول داده با چین در مورد تعرفهها مقابله کند، عدم اطمینان عمیقی از نقش این کشور در جلوگیری از درگیریهای جهانی ایجاد کرده است.
در روزهای اخیر، نشست گروه ۲۰ در ریودوژانیرو به صحنهای برای تعاملات دیپلماتیک میان رهبران جهان و شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، تبدیل شد. این تعاملات، که با وعدههای همکاری و تنشهای زیرپوستی همراه بود، نشاندهنده وضعیت پیچیده روابط بینالمللی در دوران انتقال قدرت در ایالات متحده است.
تلاش برای تعادل در روابط با چین
در حالی که قدرت در ایالات متحده جابهجا میشود، روسایجمهور و نخستوزیران جهان در تلاشند تا ثبات را، بهویژه در رابطه با چین، حفظ کنند.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، خواستار رابطهای «پایدار و قابلاتکا» با چین شد، در حالی که آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، وعده داد که با صبر و دقت، تعاملات خود با چین را مدیریت کند.
از سوی دیگر، جو بایدن، رییسجمهوری آمریکا، پیش از انتقال قدرت به دونالد ترامپ رییسجمهوری منتخب، تاکید کرد که «رقابت نباید به درگیری منجر شود.»
شی جینپینگ نیز در سخنان خود در نشست گروه ۲۰، ضمن هشدار درباره عملکرد قاطعانه چین در حفاظت از حاکمیت، امنیت و منافع خود، بر لزوم همکاری و احترام متقابل تاکید کرد و گفت: «کشورها باید توسعه یکدیگر را فرصت ببینند، نه چالشی.»
تنشهای زیرپوستی دیپلماسی
با وجود ظاهر دیپلماتیک و تعاملات مثبت، تنشهای گستردهای میان چین و سایر کشورها وجود دارد.
در نشست گروه ۲۰، هنگامی که کییر استارمر به نقض حقوق بشر در چین و وضعیت جیمی لای، مخالف دموکراسیخواه هنگکنگی، اشاره کرد، نمایندگان چین به سرعت تلاش کردند تا دید دوربینها را مسدود کرده و خبرنگاران را از جلسه خارج کنند.
پیچیدگی روابط آمریکا و چین
روابط میان واشنگتن و پکن نیز با چالشهای متعددی همراه است. تصمیم بایدن برای سرنگونی بالن جاسوسی چین، ارتباطات میان دو کشور را برای بیش از یک سال متوقف کرد.
در عین حال، تلاشهایی برای کاهش تنشها صورت گرفته و ارتباطات میان دیپلماتها و مقامات نظامی از سر گرفته شده است.
دیدار اخیر بایدن و شی جینپینگ در لیما، پایتخت پرو، نشاندهنده تمایل دو کشور به مدیریت تنشها بود.
چالشهای اقتصادی و تجاری
رویکرد اقتصادی چین نیز موجب نگرانی بسیاری از کشورها شده است. با وجود ادعاهای شی درباره تجارت آزاد، موانع زیادی برای سرمایهگذاران و شرکتهای خارجی در چین وجود دارد. از سویی صادرات ارزانقیمت چین، صنایع داخلی کشورهای در حال توسعه مانند برزیل و آفریقای جنوبی را تحت فشار قرار داده و فرصتهای شغلی را از بین برده است.
ریچارد مکگرگور، پژوهشگر ارشد موسسه لووی، در این زمینه گفت: «ایالات متحده اقتصادی بازتر از چین دارد، اما اگر به صحبتهای رهبران دو کشور گوش کنید، ممکن است تصور دیگری داشته باشید. ترامپ همیشه از محافظت از صنایع داخلی سخن میگوید و شی از تجارت آزاد.»
نقش استرالیا در تعامل با چین
در استرالیا نیز روابط با چین با پیچیدگیهایی همراه بوده است. تنشها بر سر نفوذ حزب کمونیست چین و جاهطلبیهای منطقهای این کشور افزایش یافته است.
با این حال، آلبانیزی توانسته است مذاکرات سطح بالا را با چین از سر بگیرد و برخی نگرانیها درباره تعرفهها را کاهش دهد. او پس از دیدار با شی، در شبکههای اجتماعی نوشت: «گفتوگو حیاتی است و پیشرفتهای دلگرمکنندهای داشتهایم.»
چشمانداز دیپلماسی در دوران ترامپ
انتقال قدرت در ایالات متحده به دونالد ترامپ، که وعده سیاستهای تقابلی داده است، نگرانیهای تازهای را به وجود آورده است. ترامپ وعده افزایش شدید تعرفهها را داده که میتواند به تصویر آمریکا در میان متحدانش، از جمله استرالیا، آسیب برساند.
مکگرگور در این باره گفت: «افزایش تعرفهها میتواند تصویر آمریکا را در استرالیا تخریب کند و حمایت از اتحاد را کاهش دهد. این آسیب شاید اغراقشده نباشد، اما همچنان به تصویر ایالات متحده لطمه میزند.»
چین در برابر چالشهای جدید
در همین حال، چین در تلاش است تا در مواجهه با بازگشت ترامپ به کاخ سفید، انعطافپذیری بیشتری در سیاست خارجی خود نشان دهد.
وانگ ون، رییس موسسه مطالعات مالی چونگیانگ، گفت: «سیاست خارجی چین به دلیل حضور ترامپ دستخوش تغییر اساسی نخواهد شد، اما بازگشت او، چین را به سمت انعطافپذیری بیشتر سوق میدهد.»
گفته شده تیمهای انتقالی ترامپ که هنوز در هیچ دفتر فدرالی پا نگذاشتهاند، حاضر نشده تعهدات لازم برای پیروی از قوانین اخلاقی به اداره خدمات عمومی ارائه دهد که پیششرط همکاری با این سازمان برای انتقال قدرت است.
رییسجمهور منتخب همچنین در تماسهایش با سران کشورهای خارجی در رزوهای اخیر، ارتباط از کانال وزارت خارجه، خطوط امن آن و مترجمان رسمیاش را کنار گذاشته است.
به گزارش واشینگتنپست، در حالیکه تیم ترامپ وضعیت صدها نامزد احتمالی برای مشاغل کلیدی را بررسی میکند، تا کنون به افبیآی اجازه داده نشده برای محافظت در برابر جاسوسی، بررسیهای لازم را در مورد این نامزدها برای یافتن نشانههای خطر و تهدیدات امنیتی انجام دهد.
بر اساس این گزارش، تیم انتقالی برای بررسی سوابق برخی از نامزدها به وکلای خصوصی کارزار تکیه کرده و برای شماری هم هیچ بررسی انجام نداده است.
اعصای مجوزهای امنیتی کلی به منصوبان ترامپ
واشینگتنپست به نقل از منابعی در تیم انتقالی نوشته این تیم در نظر دارد در اولین روز کاری خود به نامزدهای معرفی شده برای پستهای مختلف فدرال، مجوزهای امنیتی کلی بدهد.
بنا بر این گزارش و به نقل از کسانی که به تیم انتقالی ترامپ نزدیک هستند، ریشه این رویکرد بیسابقه؛ بیاعتمادی و نارضایتی شدید دونالد ترامپ از سازمانهای فدرالی است که رئیسجمهور منتخب آنها را به خاطر مسدود کردن برنامههایش در دوره اول، افشای طرحهایش به مطبوعات و بعدها به اشتراک گذاشتن اسنادش با محققان و طرح اتهامات جنایی علیه او سرزنش میکند.
ترامپ، در جریان کارزار انتخاباتی خود وعده تغییر اساسی در دولت فدرال را از طریق انتقال ادارات فدرال از واشنگتن، بستن برخی و جایگزینی دهها کارمند دولتی با افرادی که او به آنها اعتماد دارد، داده بود.
مایک دیویس، رئیس پروژه طرح سوم، یک گروه غیرانتفاعی که از ترامپ در برابر اتهامات جنایی دفاع کرده است، گفت: «مردم آمریکا با بازگرداندن او به کاخ سفید حکم خود را صادر کردند. او نباید به سازمانهای اطلاعاتی و اجرای قانون سیاسیشدهای که در دوره اول ریاستجمهوریاش او را تضعیف کردند، اعتماد کند. این یک تصرف خصمانه به نمایندگی از مردم آمریکا است.»
واشینگتنپست به نقل از مشاوران ترامپ گزارش داده که او در انتخاب کابینهاش بر تمایل به مقابله با سازمانهای فدرالی که معتقد است در گذشته به او ظلم کرده یا مانعش شدهاند، تأکید کرده است.
انتصاب افراد در سایه عدم اعتماد به دستگاههای فدرال
بنا بر این گزارش این امر انگیزه بسیاری از انتخابهای بحثبرانگیز او بوده است، مانند پیت هگسث، مجری شبکه فاکس نیوز برای وزیر دفاع، مت گیتز، نماینده سابق فلوریدا برای دادستان کل، و کریستی نوم، فرماندار داکوتای جنوبی برای وزارت امنیت میهن.
برایان هیوز، سخنگوی تیم انتقالی در ایمیلی به واشینگتنپست نوشته که رییسجمهور منتخب ممکن است هنوز برخی از اقدامات سنتیتر را اتخاذ کند: «وکلای تیم انتقال ترامپ-ونس همچنان بهطور سازنده با وکلای دولت بایدن-هریس بر روی تمام توافقاتی که در قانون انتقال ریاستجمهوری پیشبینی شده است، کار میکنند.»
این شیوه انتقال قدرت، برخی از مقامات را نگران کرده است که میگویند رئیسجمهور منتخب در حال تضعیف شفافیت، فرسایش کنترل و توازن قوا، و به خطر انداختن امنیت ملی است.
مکس استیر، رئیس و مدیرعامل سازمان غیرحزبی و غیرانتفاعی «شراکت برای خدمات عمومی»، در همین رابطه به واشینگتنپست گفت: «تیم ترامپ در حال تلاش برای تبدیل دولت به ابزاری برای برنامه شخصی او است. ما شاهد فشار برای بازگشت به سیستم تقسیم غنایم هستیم.»
اداره خدمات عمومی (GSA)، انتقالهای ریاستجمهوری را به طور رسمی هدایت میکند، معمولا فضای اداری و پشتیبانی کامپیوتری برای هر دو نامزد فراهم میکند.
اما ترامپ، طبق گفته شماری از نزدیکانش، بیاعتمادی عمیقی به این آژانس دارد، که هزاران ایمیل از تیم انتقال ۲۰۱۶ او را با رابرت مولر، بازپرس ویژه دادگستری در طول تحقیقاتش درباره اتهامات مداخله انتخاباتی روسیه به اشتراک گذاشت. ترامپ ادعا کرد که این مکاتبات بهطور غیرقانونی جمعآوری شده و متعلق به تیم انتقال بوده است.
خودداری ترامپ از امضای تعهدنامه اخلاقی
تا به امروز، ترامپ تفاهمنامههایی را که شامل اخذ یک تعهد اخلاقی قوی از کارکنان انتقال و از رییسجمهور منتخب است امضا نکرده است. این تعهدنامه مشخص میکند این افراد چگونه از تضاد منافع شخصی خود در پروسه انتقال قدرت و انتصاب افراد اجتناب خواهند کرد.
مدیران تیم انتقال قدرت ترامپ پیشتر گفته بودند قصد دارند توافقاتی را بااداره خدمات عمومی و کاخ سفید امضا کنند و در حال مذاکره درباره جزئیات آن با دولت بایدن هستند. اما به گفته یک کاخ سفید، هنوز چیزی امضا نشده است.
تیم ترامپ میگوید کارکنانش کد اخلاقی و تعهد تضاد منافع خود را امضا کردهاند، اگرچه آن اسناد، خود ترامپ را شامل نمیشود یا با الزامات قانون انتقال ریاستجمهوری مطابقت ندارند.
با این شرایط، تیمهای انتقال ترامپ نمیتوانند در جلسات توجیهی امنیت ملی شرکت کنند، وارد آژانسهای فدرال شوند یا با کارمندان صحبت کنند و نمیتوانند جلسات توجیهی رسمی درباره عملیات و پروژههای جاری دریافت کنند.
تیم انتقال همچنین نمیتواند از سرورهای ایمیل فدرال امن برای ارتباط استفاده کند و اگر دونالد ترامپ تعهدات را امضا نکند، تیم انتقال او حدود ۷ میلیون دلار از بودجه فدرال اختصاصیافته برای مراسم تحلیف را از دست خواهد داد.
گفته شده اگر این بودجه پرداخت نشود، اهداکنندگان خصوصی که مجبور به افشای هویت خود نیستند و مجبور نیستند به سقف ۵۰۰۰ دلاری برای کمکهای فردی پایبند باشند، هزینه مراسم تحلیف را تامین میکنند.
همچنین مشخص نیست که آیا ترامپ قصد دارد از نامزدهای خود بخواهد که به بررسیهای اخلاقی جداگانهای که دفتر اخلاق دولتی الزامی کرده، تن بدهند. در غیر این صورت، پس از اینکه منصوبان او قدرت را به دست گرفتند، این دفتر قادر نخواهد بود اطمینان حاصل کند که آنها برای جلوگیری از تضادهای احتمالی، از شرکتها یا نهادهای دیگر خارج میشوند.
بیاعتمادی ترامپ به وزارت خارجه
روز پس از پیروزی ترامپ در انتخابات، تماسهای تبریک از سوی رهبران جهان از امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه تا محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در یک رسم سنتی پس از روز انتخابات شروع شد.
با این حال، بر اساس اعلام مقامات دولتی و مدیران تیم انتقال ترامپ، او ا مقامات وزارت خارجه یا مترجمان دولتی ایالات متحده برای این تماسها استفاده نکرد.
بیاعتمادی ترامپ به وزارت خارجه به اوایل اولین دوره ریاستجمهوریاش برمیگردد، زمانی که متن تماسهایش با انریکه پنیا نیتو، رییسجمهور وقت مکزیک و با مالکوم ترنبول، نخستوزیر وقت استرالیا، بهطور کامل به مطبوعات درز کرد.
ترامپ از نظر قانونی ملزم نیست وزارت خارجه را در تماسهایش با رهبران خارجی درگیر کند، همچنانکه بایدن هم پس از پیروزی در سال ۲۰۲۰، بدون مقامات وزارت خارجه تماسهای خارجی خود را انجام میداد.
عدم اعتماد ترامپ به افبیآی و وزارت دادگستری
تیم انتقال ترامپ همچنین نقش افبیآی را که از قبل از جنگ جهانی دوم وجود داشته است، در انجام بررسی سوابق نامزدها که ستون فقرات صدور مجوزهای امنیتی برای منصوبان سیاسی را تشکیل میدهد، نادیده گرفته است.
بر اساس قانون، این بررسیها را باید کارمندان فدرال انجام دهند، نه پیمانکاران خصوصی که زیر نظارت آژانس نیستند، تا اطمینان حاصل شود که تصمیمات کلیدی که بر اعتماد عمومی تأثیر میگذارد از سوی «مقامات دولتی پاسخگو» گرفته میشود.
به گزارش واشینگتنپست و به نقل از افرادی که با تیم انتقال ترامپ آشنا هستند، او پس از هجوم افبیآی به خانهاش در مار-ئه-لاگو برای جستجوی اسناد محرمانهای که او به خانهاش منتقل کره بود، نفرت عمیقی از این آژانس دارد و قول داده در این آژانس و در وزارت دادگستری تغییرات گستردهای انجام هد.
بر اساس این گزارش، ترامپ به جای افبیآی، کار بررسی سوابق نامزدها را به استنلی وودوارد، که وکالت چندین شورشی ۶ ژانویه و همکاران متهم شده ترامپ در پرونده اسناد طبقهبندیشده بر عهده داشته، سپرده است.