رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از دو سایت هستهای فردو و نطنز بازدید کرد. این بازدید پس از پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا و در حالی صورت گرفت که برخی کشورهای اروپایی خواستار صدور قطعنامه علیه تهران در نشست هفته آتی شورای حکام آژانس هستند.
رسانههای دولتی در ایران بدون اشاره به جزئیات گزارش دادند که گروسی روز جمعه ۲۵ آبان در استانهای اصفهان و قم، از نیروگاه هستهای نطنز و سایت غنیسازی فردو که در دل کوهی در حدود ۱۰۰ کیلومتری جنوب پایتخت تهران حفر شده، بازدید کرد.
این بازدید در شرایطی صورت گرفت که روابط بین تهران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی به دلیل چندین اختلاف طولانیمدت از جمله ممانعت حکومت ایران از حضور بازرسان کارشناس غنیسازی اورانیوم آژانس در سایتهای هستهای خود و ناتوانی در توضیح آثار اورانیوم غنیشده یافت شده در سایتهای اعلامنشدهاش، تیره شده است.
روز پنجشنبه و همزمان با سفر گروسی به تهران، خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از دیپلماتهایی که نامشان را اعلام نکرد، گزارش داد که کشورهای اروپایی به این آژانس فشار میآورند تا در نشست بعدی شورای حکام، قطعنامهای علیه جمهوری اسلامی صادر کند.
رویترز نوشت که چنین قطعنامههایی تنش دیپلماتیک با جمهوری اسلامی را افزایش میدهد.
در سالهای گذشته، حکومت ایران، در واکنش به قطعنامهها و انتقادهای قبلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، فعالیتهای هستهای خود را افزایش داده و مانع فعالیت بازرسان ارشد این آژانس شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه به خبرنگاران گفته که سه قدرت اروپایی (آلمان، بریتانیا و فرانسه) قبل از تصمیمگیری در مورد نحوه واکنش منتظر خواهند بود تا نتایج سفر گروسی را ببینند.
او گفت: «ما با شرکای خود در اروپا و ایالات متحده کاملا بسیج شدهایم تا ایران را به اجرای کامل قولها و تعهدات بینالمللی خود و همچنین همکاری با حسن نیت با آژانس وادار کنیم.»
سخنگوی وزارت امور خارجه فرانسه افزود که این فرایند «به شیوههای مختلف از جمله از طریق قطعنامهها» انجام میشود.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی روز پنجشنبه گفت که تهران مایل به مذاکره «بر اساس منافع ملی و حقوق مسلم خود» است اما: «حاضر نیستیم تحت فشار و ارعاب مذاکره کنیم.»
عراقچی پس از گفتوگوی روز پنجشنبه خود در تهران با گروسی، گفت که اکنون «توپ در زمین اتحادیه اروپا و سه قدرت اروپایی» است.
محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی نیز در نشست خبری مشترک با مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت: «به هر گونه قطعنامه علیه برنامه هستهای، فوری و قاطعانه پاسخ خواهیم داد.»
او افزود: «برنامه هستهای ما در چهارچوب منافع ملی ادامه خواهد داشت.»
بازگشت ترامپ به کاخ سفید به عنوان رییسجمهوری آمریکا در ماه ژانویه ۲۰۲۵، بر دیپلماسی هستهای با ایران که پس از ماهها گفتوگوهای غیرمستقیم در دولت جو بایدن به بنبست رسیده است، موثر خواهد بود.
در دوره قبلی ریاستجمهوری ترامپ، واشینگتن توافق هستهای بین ایران و قدرتهای جهانی (برجام) را که محدود کننده فعالیت هستهای تهران در ازای رهایی از برخی تحریمهای اقتصادی بینالمللی بود، کنار گذاشت.
ترامپ کاملا روشن نکرده که آیا در دوره جدید ریاستجمهوری خود، سیاست «فشار حداکثری» بر جمهوری اسلامی را از سر خواهد گرفت یا نه.
او در روزی که رای خود را در انتخابات آمریکا به صندوق انداخت، تاکید کرد جمهوری اسلامی نباید به سلاح اتمی دست یابد.
هِگسِت پس از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، در یک برنامه تلویزیونی از او خواست مقابله با جمهوری اسلامی را تشدید کند.
پیت هگست کیست؟
پیت هگست، با نام کامل پیتر برایان هگست، در ششم ژوئن ۱۹۸۰ در مینیاپولیس ایالت مینهسوتا به دنیا آمد.
او فارغالتحصیل کارشناسی ارشد رشته سیاستگذاری عمومی از دانشکده جان اف. کندی در دانشگاه هاروارد است.
سابقه نظامی
هگست پس از پایان دانشگاه بهعنوان افسر پیادهنظام در گارد ملی ارتش مینهسوتا مشغول به کار شد. در سال ۲۰۰۴، او بهعنوان فرمانده جوخه پیادهنظام در پایگاه گوانتانامو خدمت کرد.
پس از بازگشت از کوبا، هگست برای حضور در عراق اعلام آمادگی کرد و به بغداد و سامرا اعزام شد. در عراق، او مدال ستاره برنزی، نشان پیادهنظام رزمی و مدال تقدیر ارتش را دریافت کرد.
هِگسِت در سال ۲۰۱۲، در مقام کاپیتان به خدمت فعال بازگشت و در افغانستان بهعنوان مربی ارشد ضدشورش فعالیت کرد.
فعالیتهای سیاسی
هگست پس از بازگشت از عراق، در موسسه منهتن فعالیت کرد و سپس بهعنوان مدیر اجرایی سازمان «کهنهسربازان برای آزادی» مشغول به کار شد.
او همچنین مدیر اجرایی گروه «کهنهسربازان نگران برای آمریکا» بود که برای خصوصیسازی بیشتر وزارت امور کهنهسربازان این کشور تلاش میکرد.
در سال ۲۰۱۲، او برای کسب نامزدی حزب جمهوریخواه در انتخابات مجلس سنای ایالت مینهسوتا شرکت کرد اما پیش از انتخابات مقدماتی انصراف داد.
حضور در رسانه
هگست در سال ۲۰۱۴ بهعنوان تحلیلگر سیاسی به شبکه فاکس نیوز پیوست و از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۴ یکی از مجریان برنامه «فاکس اند فرندز ویکند» بود.
او در محافل رسانهای به حمایت از دونالد ترامپ پرداخت و در مواردی بهعنوان مشاور غیررسمی او ظاهر شد.
هگست همچنین در برخی مسائل جنجالی، از جمله پیشنهاد عفو برای سربازانی که به ارتکاب جنایات جنگی متهم شده بودند، نقش داشت.
حمایت از حمله به جمهوری اسلامی
هگست در سال ۲۰۲۰ جمهوری اسلامی را حکومت «داعشهای شیعه» خواند و گفت تهران با شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» به دنبال گسترش نفوذ خود در منطقه است.
هگست تاکید کرد مقامهای جمهوری اسلامی باید «لنگان و التماسکنان» به میز مذاکره بازگردند.
او همچنین خواستار تعیین ضربالاجلی برای تخریب تاسیسات انرژی، زیرساختهای کلیدی، و سایتهای موشکی و هستهای ایران شد و گفت اگر جمهوری اسلامی از «اماکن فرهنگی» برای ذخیره تسلیحات استفاده کند، باید آنها را هم هدف قرار داد.
هگست اضافه کرد قوانین بینالمللی درباره منع حمله نظامی به اماکن فرهنگی، «به نفع ایران طراحی شدهاند» و از ترامپ خواست تا آنها را تغییر دهد.
تلاش برای عفو محکومان ارتش
در نتیجه تلاشهای هگست، ترامپ یک کماندوی پیشین ارتش آمریکا را که قرار بود به اتهام کشتن یک افغان مظنون به بمبگذاری محاکمه شود، عفو کرد.
پس از آن، یک نیروی دیگر ارتش آمریکا که به جرم صدور دستور تیراندازی به سه افغان و کشتن دو نفر از آنها محکوم شده بود، مورد عفو قرار گرفت.
دیدگاههای جنجالی
هگست پیشتر از سیاستهای ناتو انتقاد و متحدان این سازمان را «ضعیف» توصیف کرد. او همچنین هشدار داد چین در آستانه سلطه بر همسایگان خود قرار دارد.
هگست در کتاب خود «جنگ علیه جنگجویان» نوشت پس از کنار گذاشته شدن به دلیل دیدگاههای سیاسی و مذهبیاش، در سال ۲۰۲۱ مجبور به ترک ارتش آمریکا شد.
او گفت این تصمیم متقابل بود: «من هم دیگر نمیخواستم در این ارتش بمانم.»
هگست بهصراحت از سیاستهای تنوعپذیری در پنتاگون انتقاد کرد و گفت که این سیاستها باید متوقف شوند.
او در ماه جاری نیز اعلام کرد با حضور زنان در نقشهای رزمی مخالف است.
سیاست تنوعپذیری در ارتش ایالات متحده به معنای تلاش برای افزایش تنوع در ساختار نیروی انسانی ارتش از نظر نژاد، قومیت، جنسیت، مذهب و دیگر شاخصهای اجتماعی است. هدف این سیاستها ایجاد یک نیروی نظامی فراگیرتر و بازتابدهنده جمعیت متنوع آمریکا است.
چالشهای پیش رو
در صورت تایید سنای آمریکا و آغاز به کار در مسند وزیر دفاع، هگست میتواند وعدههای کارزار ترامپ را برای پاکسازی ارتش از فرماندههایی که به گفته او سیاستهای تنوعپذیری را پیش میبرند، عملی کند.
هگست ممکن است با ژنرال چارلز کیو براون، رییس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، دچار اختلاف شود. براون، با تجربه فرماندهی و خلبانی جنگندهها، از سوی هگست به دنبال کردن «مواضع افراطی جناح چپ» متهم شده است.
بر اساس برخی گزارشها، انتخاب هگست برای شماری از مسئولان پنتاگون شوکهکننده بود و آنها بهصورت خصوصی درباره صلاحیت او برای تصدی این سمت ابراز تردید کردند.
در پی نامزدی هگست برای سمت وزیر دفاع، نگرانیها درباره احتمال پاکسازی افسران نظامی و کارمندان دولتی در این وزارتخانه افزایش یافته است.
ترامپ در بیانیه خود درباره انتخاب هگست بهعنوان وزیر دفاع جدید ایالات متحده گفت: «پیت فردی سخت، باهوش و یک باورمند واقعی به سیاست "اول آمریکا" است. با حضور پیت در راس وزارت دفاع، دشمنان آمریکا باید بدانند که ارتش ما دوباره قدرتمند خواهد شد و آمریکا هرگز عقبنشینی نخواهد کرد.»
«اول آمریکا» شعار و گفتمانی است که ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید آن را ترویج داد. هدف این گفتمان تمرکز بر مسائل داخلی آمریکا، میهنپرستی و عدم مداخله مستقیم در مناقشههای بینالمللی عنوان شده است.
در سوی مقابل، شماری از نمایندگان دموکرات، از جمله آدام اسمیت، رییس کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان، انتقاد شدیدی به انتخاب هگست وارد کردند.
اسمیت با اشاره به سابقه اندک هگست در پنتاگون گفت سمت وزیر دفاع نباید نقطه «آغاز» فعالیت یک نفر باشد.