تاجزاده: در انتخابات شرکت نکردم زیرا بحران‌های کنونی ریشه در سیاست‌های خامنه‌ای دارد

هم ایالات متحده و هم اسرائیل در ماه‌های اخیر از فعالیت‌های هسته‌ای به گفته آنها مشکوک دانشمندان ایرانی سخن گفته‌اند. هر دو کشور نگرانند که جمهوری اسلامی با استفاده از شرایط پیش از انتخابات ریاست جمهوری در آمریکاُ برای پیشرفت در مسیر ساخت سلاح هسته‌ای استفاده کند.

سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی آمریکا و اسرائیل و همچنین مقام‌های ارشد سیاسی هر دو کشور برای درک فعالیت‌های جمهوری اسلامی و اینکه آیا تغییری در سیاست‌های علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، پدید آمده یا نه تلاش می‌کنند.

روز سه‌شنبه ۲۶ تیرماه، ابتدا شبکه سی‌ان‌ان و سپس پولیتیکو گزارش دادند که سرویس‌های مخفی در هفته‌های اخیر اطلاعاتی به دست آورده‌اند که نشان می‌دهد جمهوری اسلامی طرحی برای ترور دونالد ترامپ،‌ رییس‌جمهوری پیشین آمریکا در دست اجرا دارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی در سال‌های اخیر و پس از آنکه قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران به دستور ترامپ کشته شد، بارها از قصد خود برای گرفتن انتقام و کشتن او سخن گفته بودند، هرچند پس از انتشار گزارش سی‌ان‌ان وجود هر طرحی برای ترور ترامپ را تکذیب کردند.

سرویس مخفی آمریکا گفته است که پس از به دست آوردن اطلاعات از توطئه جمهوری اسلامی، تدابیر امنیتی برای حفاظت از دونالد ترامپ را افزایش داده است، اما در عین حال تاکید کرده است که هیچ نشانه‌ای از ارتباط بین توماس متیو کروکس ۲۰ ساله که در پنسیلوانیا به ترامپ تیراندازی و او را از ناحیه گوش مجروح کرد و جمهوری اسلامی پیدا نکرده است.

آکسیوس در گزارش خود به نقل از مقام‌های آمریکایی نوشت که دولت بایدن چند هفته پیش نیز بار دیگر نگرانی‌های م هسته‌ای خود را هم از طریق یک کشور ثالث و هم از طریق کانال مستقیم به رهبران جمهوری اسلامی منتقل کرده است.

مقام‌های آمریکایی به آکسیوس گفتند که ایرانی‌ها با پاسخی که شامل توضیحاتی درباره این فعالیت‌های هسته‌ای بود، بازگشتند و تاکید کردند که هیچ تغییری در سیاست‌ها ایجاد نشده و آنها روی ساخت سلاح هسته‌ای کار نمی‌کنند.

به نوشته آکسیوس، مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گفتند که تبادل پیام‌ها و سایر اطلاعاتی که ایالات متحده و اسرائیل به دست آورده‌اند برخی از نگرانی‌ها را برطرف کرده و تا حدودی از شدت نگرانی‌ها درباره فعالیت‌های تحقیق و توسعه جمهوری اسلامی کاسته است.

این وبسایت به نقل از یک مقام آمریکایی نوشت که پیامی که ایالات متحده برای رهبران جمهوری اسلامی فرستاد موثر بود.

او در عین حال افزود هنوز نگرانی‌های قابل توجهی در مورد برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی وجود دارد.

این مقام آمریکایی به آکسیوس گفت : «ما نشانه‌ای نمی‌بینیم که نشان دهد حکومت ایران در حال حاضر فعالیت‌های کلیدی لازم برای تولید یک سلاح هسته‌ای قابل آزمایش را انجام می‌دهد.»

او افزود: «ما هرگونه تشدید تنش هسته‌ای از سوی جمهوری اسلامی را به‌طور باورنکردنی جدی می‌گیریم و هما‌ن‌طور که جو بایدن، رییس‌جمهوری آمریکا، تصریح کرده است متعهد هستیم که هرگز اجازه ندهیم ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد و آماده‌ایم تا از تمام عناصر قدرت ملی برای اطمینان از این امر استفاده کنیم.»

در ماه مارس، سرویس‌های اطلاعاتی ایالات متحده و اسرائیل اطلاعاتی به دست آوردند که نشان می‌داد دانشمندان ایرانی در حال انجام مدل‌سازی رایانه‌ای و تحقیقاتی هستند که می‌توان از آن برای توسعه سلاح‌های هسته‌ای استفاده کرد.

هدف از مدل‌سازی کامپیوتری نامشخص بود. در آن زمان برخی از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گفتند که این اطلاعات یک علامت نگران‌کننده در مورد جاه‌طلبی‌های هسته‌ای و نظامی جمهوری اسلامی است، هرچند برخی دیگر گفتند که این تحقیقات نشان‌دهنده تغییر در سیاست و استراتژی جمهوری اسلامی نیست.

مقام‌های جمهوری اسلامی همواره تاکید کرده‌اند که در پی ساخت سلاح هسته‌ای نیستند. با این همه، کمال خرازی مشاور امور بین‌الملل علی خامنه‌ای روز ۲۳ اردیبهشت امسال اعلام کرد که در صورت تهدیدات «دشمن»، تهران چاره‌ای جز تغییر «دکترین هسته‌ای» خود نخواهد داشت.

به نوشته آکسیوس، یاکوف ناگل، مشاور سابق امنیت ملی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که اکنون از اعضای ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها است،گفته بود که ده‌ها دانشمند ایرانی در ماه‌های اخیر بر روی فرآیندهای فنی لازم برای ساخت یک بمب اتمی کار کرده‌اند.

ناگل که هنوز به نتانیاهو بسیار نزدیک است، سه هفته پیش در مصاحبه‌ای با اکسیوس گفت که این فعالیت‌ها «زیر چتر دانشگاهی» انجام می شود و وانمود می‌شود آزمایش‌هایی هستند که مصارف غیرنظامی دارند.

او گفت که آژانس‌های اطلاعاتی اسرائیل و آمریکا معتقدند که خامنه‌ای از تأیید صریح و رسمی این فعالیت‌ها خودداری کرده است تا جایی برای انکار باقی بماند.

نتانیاهو که به‌شدت از این اطلاعات جدید نگران شده بود از کاخ سفید خواست تا گروه مشورتی استراتژیک آمریکا و اسرائیل (SCG) برای بحث در مورد وضعیت برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی جلسه‌ای تشکیل دهد.

این جلسه سرانجام روز دوشنبه گذشته در کاخ سفید برگزار شد. این اولین گفتگوی سطح بالا و عمیق آمریکا و اسرائیل درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی از ماه مارس سال گذشته بود.

مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی پس از این نشست گفتند که سازمان‌های اطلاعاتی ایالات متحده و اسرائیل در ارزیابی‌های خود از وضعیت برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی هم‌سو بودند.

آنها گفتند که سازمان‌های اطلاعاتی دو کشور معتقد نیستند که دستوری از سوی خامنه‌ای برای حرکت به سمت تولید سلاح هسته‌ای صادر شده باشد.

یک مقام آمریکایی گفت که بسیاری از نگرانی‌ها در مورد فعالیت‌های مشکوک جمهوری اسلامی، که باعث شد اسرائیل چندین هفته پیش درخواست برگزاری نشست مشترک با آمریکا را بدهد، از آن زمان تا کنون فروکش کرده است. هرچند دو طرف توافق کرده‌اند که هماهنگی بین خود بر سر برنامه هسته ای جمهوری اسلامی را به ویژه پیش از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تقویت کنند.

ناصر کنعانی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه ۲۷ تیر گفت: «جمهوری اسلامی به دنبال پیگرد قضایی دونالد ترامپ است اما هر گونه مداخله در حمله مسلحانه اخیر علیه ترامپ یا ادعاها در مورد قصد ایران برای چنین اقدامی را قویا رد می‌کند و چنین ادعاهایی را دارای اهداف و انگیزه‌های مغرضانه سیاسی می‌داند.»

آیا جمهوری اسلامی تنها به دنبال پیگرد قضایی ترامپ بوده است؟ کمی به قبل بر گردیم.

ماجرا از ۱۳ دی ۱۳۹۸ شروع شد. بعد از کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در عملیات آمریکا در بغداد، مقام‌های جمهوری اسلامی وعده انتقام دادند: «انتقام سخت.»

این عبارت در سال‌های بعد به یک کلیدواژه تبدیل شد.

۱۸ دی همان‌ سال، سپاه پاسداران در عملیاتی یک پایگاه ایالات متحده واقع در منطقه عین‌الاسد عراق را هدف قرار داد؛ حمله‌ای بدون تلفات که مشخص شد با هماهنگی آمریکایی‌ها به پایگاه خالی انجام شده است.

از همان زمان مقام‌های جمهوری اسلامی همواره وعده انتقام گرفتن از عوامل کشته شدن سلیمانی را در مناسبت‌های مختلف داده‌اند.

خامنه‌ای: انتقام حتمی است

آذر ماه سال ۱۳۹۹، اواخر دوران ریاست جمهوری ترامپ، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی وعده داد که «انتقام از آمر و قاتل قاسم سلیمانی» حتمی است.

پس از این اظهارات، حساب توییتر خامنه‌ای پوستری تهیه و منتشر کرد که در آن ترامپ در زمین گلف، زیر سایه یک پهپاد قرار داشت که اشاره‌ای بود تلویحی به ترور او.

این پست اکنون از حساب ایکس (توییتر سابق) خامنه‌ای پاک شده است.

وب‌سایت رسمی خامنه‌ای نیز انیمیشنی با همین موضوع تهیه و منتشر کرد که نشان می‌دهد نیروهایی که لباس سپاه پاسداران به تن دارند، به وسیله یک ربات با اشاره به وعده خامنه‌ای، ترامپ را ترور می‌کنند.

قاآنی: سبک زندگی سلمان رشدی را یاد بگیرید

اسماعیل قاآنی، جانشین سلیمانی در سپاه قدس، دی‌ ماه سال ۱۳۹۹ و در سالروز مرگ او در مجلس شورای اسلامی سخنرانی کرد.

او در این سخنرانی با تهدید دوباره ترامپ به ترور گفت: «عوامل آمریکایی دخیل در ترور شهید سلیمانی باید سبک زندگی مخفی سلمان رشدی را یاد بگیرند چرا که جمهوری اسلامی انتقام خون به ناحق ریخته شهید سلیمانی را خواهد گرفت.»

سلمان رشدی، نویسنده بریتانیایی است که فتوای ترور او از سوی روح‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی صادر شده و بنیاد ۱۵ خرداد برای قتل او جایزه تعیین کرده است.

رشدی در سال ۱۴۰۱ هدف حمله قرار گرفت و بینایی یک چشم و کارایی یک دست خود را از دست داد.

نماینده مجلس و جایزه سه میلیون دلاری

احمد حمزه‌ای، نماینده اصلاح‌طلب مجلس دوازدهم، اول بهمن ۱۳۹۸ از تریبون مجلس شورای اسلامی جایزه سه میلیون دلاری برای قتل ترامپ اعلام کرد. سخنانی که با واکنش رابرت وود، نماینده آمریکا در امور خلع سلاح مواجه شد.

او تعیین جایزه سه میلیون دلاری از سوی نماینده مردم کهنوج در مجلس را «اقدامی مضحک» خواند.

دومین تهدید قاآنی: ترامپ زیر ذره‌بین آزادگان عالم است

در سالگرد کشته شدن سلیمانی در سال ۱۴۰۰، فرمانده سپاه قدس دوباره ترامپ را تهدید کرد و این بار گفت: «دشمن فکر کرد با جنایتی که آفرید و پست‌ترین اقدام که انجام داد، کار تمام شده است اما ترامپ و دیگرانی که همراه او بودند، همه آن‌ها برای ما روشن هستند. از [مایک] پمپئو جنایتکار که هیچ‌کس به اندازه شهید سلیمانی او را تحقیر نکرد. از شخص رییس‌جمهور آمریکا تا همه کسانی که در این جنایت شرکت کردند زیر ذره‌بین (نه فقط مسلمانان، بلکه) انسان‌های آزاده عالم هستند.»

حاجی زاده: اگر بتوانیم می‌خواهیم ترامپ را بکشیم

اسفند سال ۱۴۰۱، امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران، در یک برنامه تلویزیونی مدعی شد: «کشتن این‌ها (سربازان آمریکایی) هدف ما نبود. ما ان‌شاالله بتوانیم ترامپ، پمپئو، [فرانک] مکنزی و فرماندهان نظامی که این دستور (کشتن قاسم سلیمانی) را دادند بکشیم. اما بالاخره یک کار نظامی کرده بودند و ما هم باید پاسخ نظامی می‌دادیم.»

امیرعبداللهیان: انتقام خون سلیمانی را وظیفه خود می‌دانیم

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی که در سقوط هلی‌کوپتر کشته شده، پنج‌شنبه شب ۳۰ تیرماه ۱۴۰۱ در یک گفتگوی تلویزیونی با شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی گفت: «موضوع سردار سلیمانی مساله‌ای نیست که هیچ‌گاه به فراموشی سپرده شود این مساله آن‌قدر عمق دارد که حتی پوتین در سفر به تهران در دیدار با مقام معظم رهبری و آقای رئیسی به جایگاه و نقش مهم سردار سلیمانی اشاره کرد.»

او افزود: در وزارت خارجه کمیته پیگیری حقوق بین‌المللی که وجود داشت را کامل‌تر کرده و به کار سرعت دادیم و یکی از سفرای کریر که در نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل در ژنو بود به عنوان دستیار و مسئول پرونده حقوقی بین‌المللی سردار سلیمانی و همراهانش قرار دادیم و قوه قضاییه جدی کار می‌‌کند و امیدوارم اقدامات ما به نقطه مطلوب برسد.»

امیرعبداللهیان گفت: «در این پرونده یکی از اقداماتی که انجام شد آمران و عاملان آن در لیست سیاه تروریستی قرار گرفتند و آنهایی که قرار گرفتند خواب راحت ندارند. از پیام‌هایی که برایمان از طریق واسطه‌ها از سوی آمریکا آورده شد گفته شد که دو میلیون دلار برای حفاظت پمپئو هزینه می‌شود که از طریق واسطه‌ها می‌خواستند این را در بده بستان حل کنند که دست رد به سینه آنها زده شد. در دستگاه دیپلماسی انتقام خون شهید سلیمانی را وظیفه قطعی خود می‌دانیم.»

او پیشتر نیز به صراحت گفته بود: «آمریکایی‌ها در مذاکرات از ایران خواستند دست از اقدام علیه مقام‌های سابق آمریکایی بردارد و ما گفتیم هرگز!»

دیوار حاشا پس از ترور

حالا که به ترامپ سوء‌قصد شده و او جان سالم بدر برده، مقامات جمهوری اسلامی قصد خود را برای ترور او حاشا می‌کنند.

هم‌زمان پولیتیکو در گزارشی از شواهدی پرده برداشت که نشان می‌دهند جمهوری اسلامی احتمالا برای ترور ترامپ در هفته‌های آینده تلاش می‌کند. با این حال وقتی فرید زکریا، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر مشهور آمریکایی، از علی باقری‌کنی، سرپرست وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی درباره نقش احتمالی تهران در این ترور پرسید، او گفت: «جمهوری اسلامی فقط اقدامات قانونی و قضایی را در این زمینه دنبال می‌کند.»

سلیمانی روز چهارشنبه ۲۷ تیر در مصاحبه با پایگاه خبری انتخاب گفت: «یکی از ظرفیت‌های اعلامی و ابرازی آقای دکتر زاکانی فسادستیزی بوده است، اما با تاسف بسیار، حداقل خود بنده به‌عنوان یک عضو شورای شهر، تعداد همان تخلفاتی که روزانه دریافت می‌کنم، سیر نزولی قابل توجهی نداشته.»

او افزود در حوزه‌هایی مانند «حمل و نقل عمومی خصوصا رو زمینی» و «وضعیت دیداری پسماند از جهت جمع‌آوری و تفکیک در راستای طرح جامع پسماند»، شهرداری تهران نتوانسته است «پیشرفت چشمگیری» به دست آورد.

در روزهای اخیر فشارها بر زاکانی افزایش یافته است و بسیاری از شهروندان و اعضای شورای شهر تهران خواستار استعفای او شده‌اند.

سلیمانی که ریاست کمیسیون نظارت شورای شهر تهران را بر عهده‌ دارد، روز ۲۴ تیر و در جریان جلسه علنی شورا، با اشاره به برخی گزارش‌ها درباره پست‌فروشی در شهرداری پایتخت گفته بود اصل موضوع وجود تخلفات را تایید می‌کند.

اظهارات او واکنش حامیان زاکانی در شورای شهر را در پی داشت و جلسه شورا به تنش کشیده شد.

زاکانی روز ۲۷ تیر در حاشیه جلسه هیات دولت، انتقادات مطرح شده علیه خود در شورای شهر را به «یک اقلیت مخالف» نسبت داد و گفت: «به نظر می‌آید برخی نمی‌خواستند بنده در انتخابات حضوری داشته باشم و پاسخ بنده به منتقدین آن است که انتقادات آن‌ها صد در صد نادرست است.»

روزنامه همشهری هم روز ۲۷ تیر با انتقاد از نرجس سلیمانی و دیگر اعضای منتقد زاکانی در شورای شهر تهران، آن‌ها را به «بدخلاقی» و «بی‌انصافی» متهم کرد و نوشت: «نظارت با مچ‌گیری فرق دارد؛ نقد با تخریب متفاوت است؛ تذکر، حرف گوشه‌دار و تندی و طعنه نیست؛ گلایه حرف غیرمنصفانه و خلاف‌واقع نیست.»

زاکانی در انتخابات ریاست‌جمهوری اخیر به عنوان یکی از نامزدهای مورد تایید شورای نگهبان حضور یافت، اما همانند دور پیشین، در حمایت از کاندیداهای اصول‌گرا انصراف داد.

در جریان رقابت‌های انتخاباتی، منتقدان از زاکانی به عنوان «نامزد پوششی» نام بردند و تاکید کردند او تنها برای تخریب «اصلاح‌طلبان» و «اعتدالیون» در مناظرات تلویزیونی و تبلیغات انتخاباتی حضور می‌یابد.

در حال حاضر دو کارزار جدی علیه زاکانی در جریان است. کارزار اول از ۲۲ اسفند ۱۴۰۲ آغاز شده و تا ۳۰ مهر ماه ادامه دارد. در این کارزار تاکنون بیش از ۱۵۶ هزار نفر با امضای طوماری خطاب به سران قوه قضاییه و مجریه و رییس دیوان عدالت اداری، خواستار جلوگیری از تخریب باغ قیطریه شدند.

در کارزار دیگری که از فروردین سال جاری آغاز شده و تا ۳۱ شهریور ادامه دارد، بیش از ۱۷۱ هزار نفر (تاکنون) از شورای شهر تهران خواسته‌اند تا زاکانی را از مقام شهرداری پایتخت برکنار کند.

زاکانی روز ۲۰ تیر در واکنش به این کارزارها گفت: «نمی‌دانم این کارزارها از کجا در می‌آید اما محکم‌تر به کار خود ادامه می‌دهم.»

در سوی دیگر، مهدی اقراریان، عضو شورای شهر تهران تایید کرد برکناری او در دستور کار برخی اعضای شورا قرار دارد.

اقراریان در عین حال اذعان کرد هزینه برخورد با زاکانی و برکناری او «بالا» خواهد بود، هر چند او توضیحی در این زمینه نداد و نگفت حمایت چه کسانی باعث بالا رفتن هزینه برکناری زاکانی می‌شود.

هداوند روز چهارشنبه ۲۷ تیر با اشاره به ویدیوی «حضور چند دختر بی‌حجاب» در یک دسته عزاداری روز عاشورا، آنان را متهم به «خدشه‌دار کردن احساسات عزاداران حسینی» در کشور کرد.

او با تاکید بر اینکه ماموران پلیس پیگیر این موضوع هستند گفت که «همه این افراد شناسایی» و به پلیس استان البرز احضار شده‌اند.

به گفته این مقام فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی، پلیس برابر قانون «با افرادی که حرمت امامان شیعه را می‌شکنند»، برخورد خواهد کرد.

روز سه‌شنبه ۲۶ تیر ویدیویی از حضور دخترانی بدون پوشش اجباری در یکی از دسته‌های عزاداری در شهر کرج در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که مورد توجه کاربران فضای مجازی قرار گرفت.

آزادی انتخاب پوشش و حضور در فضای عمومی

آزادی پوشش یکی از مهم‌ترین چالش‌های جمهوری اسلامی است که برای مبارزه با آن هزینه‌های بسیاری را بر جامعه ایران تحمیل کرده است.

به نظر می‌رسد پس از قتل حکومتی مهسا ژینا امینی در پاییز ۱۴۰۱ و اعتراضات گسترده‌ای که در سراسر کشور شکل گرفت، پروژه محدود کردن حضور زنانی که در فضاهای عمومی تن به حجاب اجباری نمی‌دهند شکست خورده است.

کارناوال عاشورا

برخی ناظران بر این باورند که مراسم دهه محرم و روز عاشورا سال‌هاست از یک عزاداری مذهبی به کارناوالی برای اقشار و گروه‌های مختلف تبدیل شده است.

فروغ کنعانی، فعال حقوق زنان و پژوهش‌گر جامعه‌شناسی در واکنش به ویدیوی منتشر شده از دختران زنجیر‌زن بدون حجاب اجباری در رسانه اجتماعی ایکس نوشت: «با نسلی مواجهیم که هیجان یک کنسرت پر شر و شور ممنوعه را با ایرانیزه کردن "فستیوال" عاشورا جایگزین می‌کند.»

به گفته او این نسل قطعا «سر بزنگاهی که خود تشخیص می‌دهد»، جمهوری‌اسلامی را «کیش‌ و مات» می‌کند.
مجتبی نجفی، محقق و پژوهش‌گر ارتباطات نیز در ایکس نوشت که این تصویر برگزیده عاشورای ۱۴۰۳ است و پیام صریحی دارد.

به گفته او، حجاب اجباری شکست خورده و مقاومت در برابر این اجبار به قلب هیات‌های مذهبی رسیده‌ است.

او این شکست را در تداوم همه شکست‌های حکومت در عرصه سبک زندگی ارزیابی کرد​​.

از فروردین سال جاری موج جدیدی از سرکوب زنان در عرصه‌های عمومی آغاز شد و مسئولان حکومت با پیگیری طرح‌هایی مانند طرح نور درصدد جلوگیری از ظهور و بروز زنان با پوشش آزاد در جامعه برآمدند.

از آن زمان تاکنون، حتی در زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، این فشارها افزایش یافته و گزارش‌های متعددی از ایجاد مزاحمت، ضرب و جرح و دستگیری زنان در ایران منتشر شده است.

سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات در گزارش جدیدش پرونده‌های مطبوعاتی را در فاصله ۱۱ دی ۱۴۰۲ تا ۱۰ تیر ۱۴۰۳ بررسی و ۲۳۶ مورد از برخوردهای قضایی و امنیتی جمهوری اسلامی با رسانه‌ها، روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای را ثبت کرده است.

روزنامه‌نگاران و رسانه‌های ایرانی در این شش ماه «چهار موج سرکوب» را تجربه کرده‌اند. سه مورد از این موج‌ها شامل حمله به مراسم سالگرد قاسم سلیمانی در ۱۳ دی سال گذشته، درگیری بی‌سابقه نظامی بین جمهوری اسلامی و اسرائیل در اواخر فروردین امسال و انتشار گزارش بی‌بی‌سی جهانی درباره چگونگی قتل نیکا شاکرمی در یازدهم اردیبهشت امسال بوده است.

به گفته سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات، سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و مرگ او و همراهانش در روز ۳۰ اردیبهشت امسال، نقطه آغاز وسیع‌ترین سرکوب رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران در سال ۲۰۲۴ بود.

این روند تا ۴۵ روز پس از این رویداد و تا روز برگزاری دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری در پانزدهم تیر ماه ادامه یافت.

در هفته‌های گذشته گزارش‌های متعددی از فشارهای امنیتی و قضایی بر شهروندان شادمان از شنیدن خبر مرگ رئیسی و کسانی که به مرگ او و دیگر همراهانش واکنش نشان داده بودند منتشر شد.

هم‌زمان با اعلام خبر مرگ رییس دولت سیزدهم در ایران و در پی شادی مردم در خیابان‌ها و فضای مجازی، مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی، کاربران فضای مجازی و روزنامه‌نگاران را تهدید کردند که «امنیت روانی جامعه» را مخدوش نکنند.

در بحبوحه تبلیغات انتخاباتی نیز دست‌کم چهار روزنامه‌نگار بازداشت و زندانی شدند.

در گزارش سازمان دفاع از جریان آزاد اطلاعات آمده است که سال ۲۰۲۴ میلادی در ایران، با تداوم حبس دست‌کم ۹ روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای در زندان‌ها و بازداشتگاه‌های کشور آغاز شد.

100%

نیلوفر حامدی، الهه محمدی، نسیم سلطان‌بیگی، ویدا ربانی و سعیده شفیعی در بند زنان زندان اوین، سلطانعلی عابدی و ابوبکر توحیدی در زندان زاهدان، ابراهیم رشیدی در بازداشتگاه اداره اطلاعات اردبیل و کامیار فکور در زندان اوین، این ۹ نفر بودند.

بر اساس این گزارش، طی شش ماه گذشته دست‌کم ۳۴ روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای بازداشت شدند یا احکام حبس صادر شده علیه آن‌ها اجرا شد.

در این مدت قوه قضاییه جمهوری اسلامی ۲۶ روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای شامل هفت زن و ۱۹ مرد را مجموعا به ۳۱ سال و شش ماه و دو روز زندان، ۱۰ سال حبس در تبعید، ۹۳ میلیون تومان جزای نقدی، چهار سال تبعید و چهار سال محرومیت از حرفه روزنامه‌نگاری محکوم کرد.

«نشر اکاذیب با هدف تشویش افکار عمومی» پرتکرارترین اتهام منتسب به روزنامه‌نگاران در این مدت بود.

بر پایه مستندات این گزارش، نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی در شش ماه دست‌کم در ۲۲۵ مورد حقوق قانونی روزنامه‌نگاران تحت پیگرد را نقض کردند. در ۴۴ پرونده دادگاه‌های مطبوعاتی به شکل غیر‌علنی برگزار شد و دست‌کم ۴۴ روزنامه‌نگار زندانی یا بازداشت شده، از ملاقات با خانواده خود و ۱۹ نفرشان از داشتن وکیل محروم شدند.

برخی دیگر از موارد نقض حقوق روزنامه‌نگاران شامل ۳۱ مورد بازداشت خودسرانه بدون رعایت ضوابط قانونی، برگزاری دادگاه‌های مطبوعاتی بدون حضور هیات منصفه در ۲۲ پرونده و ۱۰ مورد ضبط غیر‌قانونی لوازم شخصی و حرفه‌ای روزنامه‌نگاران بدون ارائه حکم قانونی می‌شود.

این گزارش از هشت مورد «حبس روزنامه‌نگار در شرایط غیر‌انسانی بازداشتگاه» و «اعمال شکنجه روانی» علیه شش روزنامه‌نگار بازداشت شده در شش ماه اخیر خبر داد.

از آغاز سال ۲۰۲۴ میلادی تا اول ژوییه، ۶۱ رسانه در ۶۹ پرونده جداگانه مورد پیگرد قرار گرفتند، علیه ۱۳ روزنامه، پایگاه خبری یا خبرگزاری پرونده قضایی تشکیل شد و نهادهای قضایی و امنیتی در ۲۳ مورد با احضار، تهدید یا «تذکر» به مدیران مسئول، در فعالیت حرفه‌ای رسانه‌ها اختلال ایجاد کردند.

در این مدت ۲۱ رسانه نیز «مجرم شناخته شدند» یا حکمی علیه آن‌ها صادر شد.

پیش‌تر و در روز ششم فروردین، فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران گزارش سالانه خود را از وضعیت سرکوب و فشار بر روزنامه‌نگاران ایرانی در سال ۱۴۰۲ منتشر کرد که شامل بازداشت دست‌کم ۲۷ نفر، احضار ۲۷ تن دیگر و محکومیت ۲۱ روزنامه‌نگار به مجازات‌هایی چون حبس بود.