پادشاه مراکش از اسپانیا، قطر، بریتانیا و امارات برای ارسال کمک در پی وقوع زمینلرزه تشکر کرد. تلویزیون دولتی مراکش در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد پیش از قبول کمک از این چهار کشور، میزان امداد مورد نیاز ارزیابی، و اهمیت هماهنگی در تلاشهای امدادی در نظر گرفته شده است.
نشست جی۲۰ در دهلینو در حالی روز یکشنبه ۱۹ شهریور به پایان رسید که هند، ریاست اتحادیه را به برزیل سپرد. این اجلاس که زیر سایه جنگ اوکراین قرار داشت در بیانیه پایانی اجماع خود، روسیه را به دلیل آغاز این تهاجم محکوم نکرد، اما هم آمریکا و هم روسیه رویکرد کلی گروه را ستودند.
گروه ۲۰ روز شنبه بیانیهای منتشر کرد که در آن از محکوم کردن روسیه به دلیل جنگ اوکراین اجتناب شده بود، اما همچنین از اعضای خود خواست تا از زور برای تصرف قلمرو کشورهای دیگر استفاده نکنند.
اجماع کشورهای عضو بر این بیانیه به اعتقاد رویترز، «مایه تعجب و غافلگیرکننده» بود؛ چراکه در هفتههای منتهی به اجلاس، دیدگاههای بسیار متفاوتی درباره جنگ اوکراین وجود داشت.
کشورهای غربی خواهان انتقاد از مسکو به دلیل این تهاجم بودند و در مقابل، روسیه اعلام کرده بود هر قطعنامهای را که منعکسکننده موضع این کشور نباشد، مسدود خواهد کرد.
اما در نهایت به نظر میرسد که بیانیه پایانی توانسته رضایت دستکم اکثر اعضای گروه به دست بیاورد.
رضایت روسها از موضعگیری غیرقابل انتظار جی ۲۰ به نفع مسکو
هرچند که ولادیمیر پوتین و شی جین پینگ روسای جمهور روسیه و چین غایبان بزرگ این اجلاس بودند، اما سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه که ریاست هیات این کشور را در نشست به عهده داشت، گفت که این اجلاس برای هند و نیز کشورهای جهان جنوب (در حال توشعه) «موفقیتآمیز» بود.
در برخی مطالعات، به جای عبارت «جهان سوم» و برای توصیف کشورهای کمتر توسعهیافته یا در حال توسعه، از عنوان جایگزین «جهان جنوب» استفاده میشود که دربرگیرنده آفریقا، آمریکای لاتین و کشورهای در حال توسعه آسیاست.
لاوروف در یک کنفرانس مطبوعاتی تاکید کرد که موضع جهان جنوب در مذاکرات گروه ۲۰ کمک کرد تا دستور کار اجلاس تحت الشعاع جنگ اوکراین قرار نگیرد و همچنین هند را به دلیل نقشی که در این زمینه داشت، ستود.
یک مقام اتحادیه اروپا که نخواست نامش فاش شود نیز روز یکشنبه به خبرگزاری رویترز گفت که جنگ اوکراین، بحثبرانگیزترین موضوع در مذاکرات بود و بدون رهبری هند یا نقش مهم برزیل و آفریقای جنوبی در رفع اختلافها، به نتیجه نمیرسید.
از سوی دیگر وزیر امور خارجه روسیه به بیبیسی گفت که کشورش انتظار اجماع بر سر بخش اوکراین را در بیانیه مشترک گروه ۲۰ نداشت.
او در عینحال مدعی شد که کشورهای جهان جنوب دیگر نمیخواهند به آنها گفته شود که «از فرمول زلنسکی پیروی کنند» و این «بیاحترامی به کشورهای در حال توسعه واستعمار نوی کشورهای غربی است».
لاوروف در ادامه افزود که البته آنها، یعنی کشورهای غربی «اینبار شکست خوردهاند».
واکنش دیگر کشورهای عضو به بیانیه
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در گفتوگو با خبرنگاران، بیانیه اجلاس سران را «بسیار خوب» توصیف کرد چراکه به گفته او، در دفاع از این اصل تنظیم شده بود که «دولتها نمیتوانند از زور برای به دست آوردن اراضی یا نقض تمامیت سرزمینی، حاکمیت یا استقلال سیاسی دیگر کشورها استفاده کنند».
آلمان و بریتانیا نیز این قطعنامه را ستایش کردند، اما اوکراین گفت: «این موضوع جای افتخار ندارد.»
جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا نیز در پاسخ به این سوال که چرا با بیانیهای موافقت کرده که اوکراین آن را به دلیل امتناع از محکومیت روسیه «ناامیدکننده» خوانده است، گفت که اگر فقط به او بستگی داشت، بخش مربوط به جنگ اوکراین را در بیانیه مشترک قویتر میکرد.
او در عینحال یادآور شد که اگر بیانیه پایانی به سایر رهبران گروه ۲۰ وابسته بود، بسیار ضعیفتر از این میشد.
ترودو قبل از سفر به هند برای اجلاس سران گفته بود که از اینکه ولودیمیر زلنسکی دعوت نشده ناامید است و قول داده بود از اوکراین دفاع کند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه اما واکنش همدلانهتری با بیانیه داشت و روز یکشنبه گفت که گروه ۲۰ برای حل مسائل اقتصادی بینالمللی تاسیس شده و لزوما محلی برای انتظار پیشرفت دیپلماتیک در جنگ اوکراین نیست.
با این حال، او گفت که بیانیه جی۲۰ یک پیروزی دیپلماتیک برای روسیه محسوب نمیشود.
مکرون در یک کنفرانس مطبوعاتی پس از مراسم اختتامیه اجلاس گفت: «گروه ۲۰ بار دیگر انزوای روسیه را تایید میکند. امروز اکثریت قاطع اعضای گروه ۲۰ جنگ اوکراین و تاثیر آن بر جهان را محکوم میکنند.»
رییسجمهوری فرانسه یادآور شد همینکه پوتین به دلیل تحریم بسیاری از کشورهای غربی در نشست دهلی نو شرکت نکرده، نشانهای خوب است.
با اینحال، فومیو کیشیدا، نخستوزیر ژاپن تاکید کرد که حمله روسیه به اوکراین میتواند پایه و اساس همکاری در جی۲۰ را متزلزل کند.
به گفته او، جنگ اوکراین از طریق ایجاد تحولاتی مانند افزایش مداوم قیمت مواد غذایی و انرژی، تاثیر زیادی بر اقتصاد جهان میگذارد.
حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ دهها هزار کشته، میلیونها نفر آواره و آشفتگی اقتصادی بزرگی در سراسر جهان بر جای گذاشته است. اما مسکو میگوید در اوکراین «عملیات نظامی ویژه» انجام میدهد و ارتکاب هرگونه جنایتی را رد میکند.
با وجود انتقادها به بیانیه رهبران گروه ۲۰، آمیتاب کانت، مذاکرهکننده ارشد هند گفته است که پشت دستیابی به اجماع در مورد پاراگرافهای مربوط به روسیه و اوکراین، بیش از ۲۰۰ ساعت «مذاکرات بدون وقفه»، ۳۰۰ نشست دوجانبه و ۱۵ پیشنویس قرار دارد.
بحث بر سر انتقال ایمن غلات و غذا زیر سایه جنگ اوکراین
از سوی دیگر، لاوروف با پرداختن به نگرانیهای امنیت غذایی گفت که روسیه به توافق دریای سیاه بازخواهد گشت؛ توافقی که به اوکراین اجازه میدهد در صورت برآورده شدن خواستههای مسکو، صادرات غلات را ادامه دهد.
مسکو در ماه ژوئیه به دلیل آنچه که «ناتوانی در برآورده شدن خواستههایش در اجرای توافق موازی برای تسهیل قوانین صادرات مواد غذایی و کود» نامیده بود، از این توافق خارج شد.
سند اجلاس سران نیز خواستار انتقال ایمن غلات، غذا و کود از اوکراین و روسیه شد.
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه در همین زمینه گفت که روسیه، اوکراین و ترکیه به گفتوگو درباره توافق غلات ادامه میدهند و تاکید کرد که احیای این توافق «ناامیدکننده» نیست.
دستاوردهای دیگر اجلاس هند
علاوه بر موضوع مناقشهبرانگیز جنگ اوکراین، این اجلاس روز شنبه اتحادیه آفریقا را که شامل ۵۵ کشور است به عنوان عضو دائمی گروه ۲۰ پذیرفت و بر شمولیت بیشتر کشورهای در حال توسعه این اتحادیه تاکید کرد.
رجب طیب اردوغان رییسجمهوری ترکیه و عبدالفتاح السیسی رییسجمهوری مصر نیز درحالی در حاشیه نشست گروه ۲۰ دیدار کردند که این از یک دهه پیش در پی تنشهای به وجود آمده، روابط دیپلماتیک خود را قطع کرده بودند.
از سوی دیگر، رویترز خبر داد که قرار است عربستان سعودی و هند روز دوشنبه در حاشیه نشست گروه ۲۰، یادداشت تفاهمی برای همکاری در زمینه انرژی امضا کنند.
همچنین هند، عربستان سعودی و اتحادیه اروپا قرارداد توسعه کریدور ترانزیتی را امضا کردند.
روز یکشنبه، رهبران جهان از جمله جو بایدن رییسجمهوری آمریکا، اولاف شولتس صدراعظم آلمان، ریشی سوناک نخستوزیر بریتانیا، امانوئل مکرون رییسجمهوری فرانسه و فومیو کیشیدا رییسجمهوری ژاپن، از بنای یادبود قهرمان استقلال هند مهاتما گاندی بازدید کردند.
بسیاری از رهبران در حالی به سمت بنای یادبود گاندی که در سال ۱۹۴۸ توسط یک افراطگرای هندو سوزانده شد، میرفتند که پابرهنه بودند.
بایدن بعدا به ویتنام رفت و آخرین جلسه اجلاس سران را از دست داد. اما کاخ سفید اعلام کرد که از مذاکره او با لاوروف وزیر امور خارجه روسیه یا لی کیانگ، نخستوزیر چین که رهبری هیاتهای دیپلماتیک کشورشان را در این اجلاس بر عهده داشتند، اطلاعی ندارد.
از سوی دیگر، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رییسجمهوری برزیل اعلام کرد که ولادیمیر پوتین به نشست سال آینده گروه ۲۰ در برزیل دعوت شده و قرار نیست دستگیر شود.
آرژانتین، استرالیا، برزیل، کانادا، چین، فرانسه، آلمان، هند، اندونزی، ایتالیا، ژاپن، کره جنوبی، مکزیک، روسیه، عربستان سعودی، آفریقای جنوبی، ترکیه، انگلیس و آمریکا اعضای این گروه هستند و ریاست دورهای آن را در دور بعدی قرار است برزیل به عهده بگیرد.
نشریه فایننشالتایمز در گزارشی از کاهش محدودیتهای تجاری برای ایرانیان در امارات متحده عربی خبر داد و به نقل از تجار و مقامات نوشت که امارات در ماههای اخیر محدودیتهای ثبت شرکت و صدور روادید را برای شرکتهای ایرانی مشمول تحریمهای ایالات متحده کاهش داده است.
این گزارش تاکید میکند که ایرانیها در حال بررسی چگونگی تقویت تجارت دوجانبه با ایجاد مکانیسمهای مالی برای معاملات خود در امارات هستند.
فایننشال تایمز نوشت که مقامات ایرانی در دیدار با همتایان اماراتی خود، از آنها خواستهاند تا مکانیسمهای جدیدی برای مبادلات مالی و تجاری تعریف کنند.
افشین مولوی، کارشناس ارشد دانشکده دانشگاه جان هاپکینز به فایننشالتایمز گفت: «به نظر میرسد سیاست خارجی امارات تغییراتی پیدا کرده و رویکرد توسعه اقتصادی در پیش گرفته است.»
مولوی به تغییر سیاست کشورهای حوزه خلیج فارس برای کاهش تنش در منطقه نیز اشاره کرد و گفت که گزارشها نشان میدهد تقویت روابط ایران با کشورهای منطقه متاثر از میانجیگری چین بوده است.
ارتباط دیپلماتیک امارات متحده عربی با ایران از سال ۲۰۱۹ و در پی افزایش تنشها در خلیجفارس و حمله به کشتیرانی بینالمللی، به سردی گرایید.
اما بر اساس گزارش فایننشالتایمز، نزدیکی عربستان و ایران با میانجیگری چین، این امیدواری را ایجاد کرده است که کاهش تنش بین قدرتهای رقیب در خلیجفارس و تداوم مذاکرات جاری، به یک راهحل سیاسی پایدار منجر شود.
این گزارش به آزادی زندانیان آمریکایی محبوس در ایران نیز اشاره کرد و نوشت این اقدام میتواند زمینهساز یک توافق جدید رسمی یا غیر رسمی با ایران باشد و جمهوری اسلامی بتواند کاهش تحریمها را در برابر ایجاد محدودیت در فعالیتهای هستهای خود درخواست کند.
چین نخستین شریک تجاری ایران محسوب میشود و پس از آن، امارات متحده عربی توانسته نام خود را به عنوان دومین شریک تجاری بزرگ ایران مطرح کند.
بر اساس دادههای آماری ایران، تجارت بین تهران و ابوظبی از رکود ۱۱ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۱ به ۲۴ میلیارد دلار در ۱۲ ماه منتهی به ماه مارس بهبود پیدا کرده است.
مقامات ایرانی انتظار دارند تجارت دوجانبه با امارات، به ۳۰ میلیارد دلار در دو سال آینده برسد.
گزارش گمرک از کارنامه تجارت خارجی ایران در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۲ نشان میدهد در این دوره زمانی مجموع ارزش تجاری بین ایران و امارات به ۹.۵ میلیارد دلار رسیده و ایران دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار کالا به امارات صادر کرده است.
همچنین میزان واردات کالا از امارات در این دوره زمانی به هفت میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار رسید تا ابوظبی به مبدا نخست واردات کالا به ایران تبدیل شود.
فایننشالتایمز به نقل از مسعود دانشمند، رییس سابق اتاق بازرگانی ایران و امارات نوشت: «فشارهای بانک مرکزی امارات کاهش یافته و برخی از بانکهای اماراتی شروع به افتتاح حساب بانکی کردهاند.»
به گفته دانشمند، در حال حاضر برخی از شرکتهای غیرفعال ایرانی در امارات دوباره فعال شده و شرکتهای جدید نیز شروع به کار کردهاند.
فایننشالتایمز تاکید کرده که اگرچه امارات تمایل دارد تجارت با ایران را گسترش دهد اما همچنان نگرانیهایی جدی در مورد واکنش آمریکا دارد.
افشین مولوی نیز با اشاره به انتخابات آتی در آمریکا گفت: «نتیجه انتخابات میتواند منجر به تغییر در سیاستهای ایالات متحده شده و بار دیگر توسعه روابط اقتصادی امارات با ایران را متوقف کند.»
همزمان، وزارت اقتصاد امارات با تاکید بر فعالیت در چارچوب قوانین و استانداردهای جهانی به این موضوع مهر تایید زد و اعلام کرد که روابط اقتصادی دو کشور با رعایت کامل این موارد انجام میشود.
بنا بر اعلام وزارت اقتصاد امارات، ایرانیها از شرکایی در امارات متحده عربی استفاده کردهاند که میتوانند از محدودیتهای فعلی عبور کنند.
خانواده یوهان فلودروس، کارمند سوئدی اتحادیه اروپا که از ۵۰۰ روز پیش در ایران زندانی است، با انتشار بیانیهای از جامعه بینالمللی خواستند در اقدامی فوری به آزادی و بازگشت امن او به خانهاش، کمک کنند.
او در آوریل ۲۰۲۲ (۲۸ فروردین ۱۴۰۱) هنگام ترک ایران و در فرودگاه، دستگیر شد و از آن زمان تاکنون در اوین نگهداری میشود.
خانواده یوهان فلودروس، روز یکشنبه ۱۹ شهریور در بیانیهای نوشتند: «امروز تولد ۳۳ سالگی یوهان است. او باید با ما باشد و این روز را جشن بگیرد.»
آنها همچنین عکسی از یوهان فلودروس را منتشر کردند که در تنها تماس تصویری او در زندان گرفته شده است.
بر اساس گزارش رویترز، خانواده، دوستان و حامیان یوهان فلودروس در این بیانیه خواستار توجه بینالمللی برای آزادی فوری و بازگشت امن او به خانهاش در اروپا شدند.
آنها گفتند که او بدون اتهام رسمی در زندان اوین تهران است؛ جایی که زندانیان سیاسی، بسیاری از بازداشتشدگان با اتهامات امنیتی و ایرانیان دارای تابعیت دوگانه، نگهداری میشوند.
خانواده این شهروند سوئدی تاکید کردند که فلودروس برای مطالعه زبان، کاوش در اماکن تاریخی و حمایت از پروژههای همکاری بشردوستانه در ایران، از طرف اتحادیه اروپا به سراسر خاورمیانه از جمله ایران سفر کرده بود.
آنها یادآور شدند: «نیاز او به جیره غذایی کافی، پیادهروی در خارج از سلول، انجام معاینات پزشکی و بسیاری از موارد دیگر در زندان اوین رعایت نمیشود.»
در این بیانیه همچنین تاکید شده که در یک سال و نیم گذشته، از «ارتباط» فلودروس با سفارت سوئد در تهران، به جز چند بازدید کنسولی، خودداری شده است.
همچنین از فوریه ۲۰۲۳ (برابر با بهمن ۱۴۰۱) تماسهای تلفنی کوتاه او به یکبار در ماه محدود شده است.
به گفته خانواده فلودروس، او باید دست به اعتصاب غذا میزد تا اجازه برقراری چند مورد از این تماسها را داشته آنهم «به زبان انگلیسی و تحت نظارت» داشته باشد.
جوزپ بورل، مسوول دستگاه دیپلماسی اتحادیه اروپاروز سهشنبه هویت فلودروس را بهعنوان یک «دیپلمات» زندانی در ایران تایید کرد و گفت که درباره حکم زندان او بارها با مقامات جمهوری اسلامی گفتوگو شده است.
خبر زندانی بودن یوهان فلودروس، یک مقام سوئدی اتحادیه اروپا در ایران از یک سال و نیم گذشته تاکنون را برای نخستینبار نیویورک تایمز فاش کرد و مدتی بعد وزارت امور خارجه سوئد در ۱۳ شهریور، این خبر را تایید کرد و گفت این شهروند «خودسرانه» بازداشت شده و باید فورا آزاد شود.
تابستان سال گذشته، جمهوری اسلامی با انتشار بیانیهای اعلام کرد که یک تبعه سوئدی را به اتهام «جاسوسی» بازداشت کرده است.
وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در این بیانیه که هشتم مرداد صادر شد، بدون ذکر هویت فرد بازداشتشده اعلام کرد که او سفرهای متعددی به ایران داشته و سفرهایش به شهرهای مختلف، خارج از مقاصد و رویههای گردشگری انجام شدهاند.
اما پدر فلودروس به کانال چهار تلویزیون سوئد گفته بود که او بارها بدون هیچ مشکلی در چهارچوب شغلی در اتحادیه اروپا به ایران سفر کرده بوده و آخرین سفر او به ایران که منجر به بازداشت و زندانی شدنش شده است، یک سفر خصوصی و غیرشغلی، همراه دوستانش بود.
بازداشت این تبعه سوئد در جریان دادگاه بدوی رسیدگی به پرونده حمید نوری، متهم به دست داشتن در اعدامهای سال ۶۷ در زندانهای ایران از جمله زندان گوهردشت (رجاییشهر) در سوئد انجام شد.
سالهاست که سپاه پاسداران، شهروند دوتابعیتی و خارجی را عمدتا به اتهامهای جاسوسی و امنیتی دستگیر میکند.
گروههای حقوق بشری و دولتهای غربی، جمهوری اسلامی را به تلاش برای گرفتن امتیازات سیاسی از دیگر کشورها از طریق دستگیری شهروندان خارجی و دوتابعیتی متهم کردهاند.
مقامهای اوکراینی از حمله پهپادی روسیه به کییف در بامداد یکشنبه ۱۹ شهریور خبر داده و گفتند نیروی هوایی اوکراین توانسته ۲۶ پهپاد تهاجمی شاهد ساخت ایران را منهدم و سرنگون کند.
نیروی هوایی اوکراین اعلام کرد که ۲۶ پهپاد از ۳۳ پهپاد پرتاب شده از سوی روسیه را منهدم کرده است که همگی پایتخت اوکراین و منطقه اطراف آن را هدف قرار داده بودند.
رویترز در گزارشی، نوشت که انفجارهای بامداد یکشنبه در پایتخت اوکراین و مناطق اطراف آن به مدت حدود دو ساعت طنینانداز شد و در چندین منطقه شهر برخی ساختمانها فرو ریخت، اما کسی در این حملات کشته نشد.
شاهدان رویترز دستکم از وقوع پنج انفجار در سراسر کییف خبر داده و گفتند آسمان شب با انفجارهای پدافند هوایی درگیر با پهپادها، روشن و یک ستون دود از بین ساختمانها بلند شده بود.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف نیز گفت که قطعات پهپادهای سرنگونشده در پنج منطقه مختلف سقوط کرده، اما در این حملات تنها یک نفر مجروح شده است.
بر اساس گزارشها، یک تاسیسات زیربنایی نامشخص و هشت ساختمان مسکونی در نتیجه این حملات شبانه آسیب دیدهاند.
روسیه در مورد این حملات تاکنون واکنشی نشان نداده، اما این کشور پیشتر و در جریان تهاجم ۱۸ ماهه خود به اوکراین، حملات هوایی منظمی را به مراکز جمعیتی این کشور و در نقاطی دور از خط مقدم جنگ انجام داده است.
مقامهای اوکراینی اعلام کردند که حمله روسیه به شهر کوستیانتینیوکا در شرق این کشور در روز چهارشنبه، ۱۷ نفر را کشته است.
حملات جدید روسیه با استفاده از پهپادهای شاهد در حالیست که ارتش اوکراین و شماری از مقامهای آمریکایی پیشتر بارها درباره حمایت نظامی جمهوری اسلامی از روسیه و تحویل پهپاد برای حمله به خاک اوکراین هشدار داده بودند.
بامداد روز ۱۲ شهریور نیز نیروی هوایی اوکراین خبر داد که سامانههای پدافند هوایی این کشور، ۲۲ فروند از ۲۵ پهپاد شاهد ایرانی را که در حمله روسیه به بخشهای جنوبی منطقه اودسا به کار گرفته شده بود، سرنگون کرده است.
به گفته طرف اوکراینی، بسیاری از این حملات از پایگاههای نظامی شبهجزیره کریمه و با استفاده از پهپادهای ایرانی «شاهد ۱۳۱ و شاهد ۱۳۶» انجام میشود.
اواخر خرداد امسال جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید گفت جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه میتواند اوایل سال آینده میلادی پهپاد ایرانی تولید کند.
او همچنین با اشاره به اینکه حمایت نظامی ایران و روسیه از یکدیگر از هر دو طرف جریان دارد، یادآور شد ایران به دنبال دریافت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی از روسیه از جمله بالگرد و رادار است.
آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تاکنون جمهوریاسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندیدن دور تحریم قرار دادهاند.
با این حال مقامهای جمهوری اسلامی کمک تسلیحاتی خود را به روسیه در جنگ اوکراین انکار میکنند.
از سوی دیگر، گزارشهای مختلفی نیز درباره حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین و نیز تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و نیز ارائه موشک بالستیک به مسکو حکایت دارد.
حکمت حاجیاف، مشاور رییسجمهوری آذربایجان، توافق با ارمنستان برای بازگشایی کریدور لاچین را تکذیب و اعلام کرد که عبور یک محموله روسی از این مسیر براساس یک معاهده جداگانه انجام شده است.
او اعلام کرد که یک محموله خوراکی روسیه توسط صلیب سرخ این از مسیر آغدام- آسکران به سمت خانکندی حرکت کرده و این موضوع ارتباطی با معاهده بازگشایی آغدم-خانکندی و مسیر لاچین-خانکندی ندارد.
بر اساس گزارشها، در عین حال عبور این محموله از این منطقه در سه دهه اخیر و پس از جنگهای آذربایجان و ارمنستان کمسابقه بوده است.
جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز شنبه ۱۸ شهریور در تماس تلفنی با جیحون بایراموف، وزیر خارجه آذربایجان، خواستار بازگشایی دالان لاچین شده بود.
او گفته بود: «جادههای دیگر نیز مانند آغدام میتواند به عنوان بخشی از راهکار حلوفصل این مساله و نه به عنوان جایگزینی برای آن، بازگشایی شود.»
جمهوری آذربایجان در جنگ سه سال پیش، بخشهای بزرگی از قرهباغ را تحت کنترل خودر درآورد و در ۹ ماهه گذشته نیز محدودیتهایی در دسترسی ارمنستان از طریق کریدور لاچین ایجاد کرده است.
دولت جمهوری آذربایجان بارها اعلام کرده که عبور و مرور هرگونه وسیله نقلیه از طریق گذرگاه لاچین به عنوان بخشی از خاک این کشور تنها با هماهنگی و تحت کنترل یگانهای امنیت مرزی آذربایجان ممکن خواهد بود.
در مقابل ایروان جمهوری آذربایجان را متهم به ممانعت از دسترسی به منطقه قرهباغ، با مسدود کردن کریدور لاچین کرده است.
قرهباغ بر اساس قوانین بینالمللی بخشی از جمهوری آذربایجان شناخته میشود، اما اکثریت جمعیت خانکندی در این منطقه را ۱۲۰ هزار ارمنی تشکیل میدهند. این منطقه در جنگ اوایل دهه ۱۹۹۰ بین دو کشور از کنترل جمهوری آذربایجان خارج شد.
جمهوری آذربایجان و ارمنستان سه سال پیش و پس از حدود سه دهه، بار دیگر با یکدیگر درگیر شدند و پس از چندین هفته، آتشبسی تحت حمایت مسکو امضا شد.
ارمنستان متعهد شد که در ازای باز شدن کریدور لاچین برای رفتوآمد ساکنان ارمنی خانکندی، کریدور زنگزور را برای تزانزیت کالا از جمهوری آذربایجان به نخجوان باز کند.
با این حال تنشها بین دو کشور همچنان ادامه دارد. نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، در روزهای گذشته در تماس با مقامات فرانسه و آلمان و ایران بر لزوم انجام مذاکرات «فوری» با الهام علیاف، پیش از تشدید خشونت در قرهباغ کوهستانی و در امتداد مرزهای ارمنستان و آذربایجان تاکید کرده بود.
همچنین وزارت دفاع ارمنستان روز چهارشنبه ۱۵ شهریور خبر داده بود که دوشنبه هفته آینده رزمایش مشترک این کشور و ارمنستان به مدت ۹ روز برگزار خواهد شد.
محمد جمشیدی، معاون سیاسی دفتر ابراهیم رئیسی، خبر داد که او در تماس تلفنی با نخستوزیر ارمنستان اعلام کرد که «غیر از فرمت ۳+۳، همکاری با هر بیگانه، اجرای رزمایش با آنها و سفرهای مشکوک فقط اوضاع را پیچیده میکند.»
روسیه نیز به برگزاری این مانور اعتراض کرده است.