انتقادها به دولت آلمان و اتحادیه اروپا به دلیل دیدار و انجام گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی ادامه دارد. به گفته منتقدان، این دیدارها در راستای توافق بر سر برنامه هستهای و برجام و البته «سادهلوحانه» بوده است.
در جدیدترین واکنشها، بیژن جیرسرایی، دبیرکل حزب دموکراتهای آزاد آلمان از دیدار انریکه مورا، معاون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با علی باقری کنی، معاون وزیر امور خارجه و مسوول مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی انتقاد کرد.
جیرسرایی سیاست خارجی اتحادیه اروپا در برابر ایران را «سادهلوحانه و اشتباه» توصیف کرد و گفت در این زمینه «نیاز به اتخاذ یک استراتژی جدید است نه تثبیت جمهوری اسلامی؛ این شرمآور است».
واکنش او به توییت روز دوم تیر ماه انریکه موراست که در آن با اشاره به گفتوگوهای فشرده با باقری کنی در دوحه، گفته بود: «برای اتحادیه اروپا، برجام اگر تنها برنامه موجود نباشد، بهترین چارچوب ممکن برای پرداختن به نگرانیهای قانونی جامعه جهانی درباره برنامه هستهای ایران است.»
پیش از جیرسرایی، نوربرت روتگن، نماینده پارلمان آلمان هم از دولت این کشور برای مذاکره با مقامات جمهوری اسلامی در ابوظبی انتقاد کرده بود.
روتگن با انتشار پاسخ وزارت امور خارجه آلمان به سوالش درباره این دیدار در توییتر نوشت: «حالا میتوان دید چرا قرار گرفتن سپاه در فهرست گروههای تروریستی پیش نمیرود.»
او با اشاره به اینکه وزارت امور خارجه آلمان دومین دیدار مدیرکل سیاسی خود را با معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی تایید کرده است، ادامه داد: «به نظر شما وقتی تروئیکا و رژیم [ایران] کنار هم قرار میگیرند درباره چه صحبت میکنند؟ از نظر من: برنامه هستهای و برجام.»
وزارت امور خارجه آلمان در پاسخ به سوال روتگن، نماینده پارلمان این کشور، گفته بود نمایندگان سه کشور اروپایی عضو برجام، روز ۱۲ ژوئن با علی باقری کنی در ابوظبی دیدار کردهاند اما دولت فدرال در مورد جزییات گفتوگوهای محرمانه با نمایندگان دولتهای خارجی اظهار نظر نمیکند.
پیشتر استفانی لیختناشتاین، خبرنگار مستقل اروپایی به نقل از منابع خود نوشته بود که این گفتوگو بر موضوعهایی از جمله برنامه اتمی جمهوری اسلامی، حمایت نظامی از جنگ روسیه در اوکراین و وضعیت زندانیان خارجی متمرکز است.
اخیرا واشینگتنپست در گزارشی اختصاصی، سه خواسته دولت جو بایدن از جمهوری اسلامی را که در جریان مذاکرات غیرمستقیم میان واشینگتن و تهران مطرح شده، فاش کرد و گفت این خواستهها شامل «احیای برجام» نمیشود.
مذاکرات بر سر بازگرداندن توافق هستهای امضا شده در سال ۲۰۱۵ بین ایران و قدرتهای جهانی (برجام)، سال گذشته متوقف شد و آمریکا بارها اعلام کرد مذاکرات در این زمینه به دلیل سرکوب خونین خیزش انقلابی و مداخله جمهوری اسلامی در جنگ اوکراین به نفع روسیه، از اولویت کاخ سفید خارج شده است.
تا زمانی که دونالد ترامپ، رییسجمهوری پیشین آمریکا در سال ۲۰۱۸ به طور یکجانبه از این توافق خارج نشده بود، بر اساس برجام، در ازای محدودیتهای هستهای قابل راستیآزمایی در ایران، برخی از تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی کاهش یافته بود.
وزارت دفاع بریتانیا در گزارش روزانه خود اعلام کرد بخشی از نیروهای گروه واگنر به احتمال زیاد عازم مسکو هستند اما شواهد بسیار محدودی از درگیری بین آنها و نیروهای امنیتی روسیه وجود دارد و با هیچ مقاومت خاصی روبهرو نشدهاند.
ارزیابی اطلاعاتی جدید وزارت دفاع بریتانیا میگوید این واحدهای واگنر «از طریق استان ورنژ به سمت شمال حرکت میکنند»؛ استانی که در نیمه راه بین پایتخت مسکو و روستوف- نا-دنو، شهر جنوبی روسیه قرار دارد و گروه مزدور واگنر میگوید اکنون کنترل آن را در اختیار دارد.
وزارت دفاع بریتانیا خبر داد واگنر «به احتمال قریب به یقین» مراکز کلیدی در روستوف-نا-دونو را اشغال کرده است.
این وزارتخانه همچنین شورش واگنر را بهعنوان «مهمترین چالش برای دولت روسیه در دورههای اخیر» توصیف کرد و گفت این نیروها دستکم از «دو نقطه اوکراین اشغالی به سمت روسیه» رفتهاند.
از سوی دیگر ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، درباره وضعیت بحرانی در روسیه اظهارنظر کرد و گفت: «هر کسی راه شر را انتخاب کند، خود را نابود میکند.»
زلنسکی تاکید کرد که روسیه برای پوشاندن ضعف خود به تبلیغات تکیه کرده است اما: «اکنون آنقدر هرج و مرج وجود دارد که هیچ دروغی نمیتواند آن را پنهان کند.»
او در ادامه گفت: «هر چه روسیه به جنگ همه جانبه خود علیه اوکراین ادامه دهد، با مشکلات بیشتری در خاک خود مواجه خواهد شد.»
یوگنی پریگوژین، بنیانگذار و فرمانده گروه شورشی واگنر، روز شنبه سوم تیر اعلام کرد نیروهایش چند ساعت پس از فراخوان برای شورش علیه رهبران روسیه، کنترل شهر روستوف را در دست گرفتند.
این شهر در نزدیکی مرز اوکراین، یکی از مراکز مهم لجستیکی ارتش روسیه محسوب میشود.
پوتین نیز روز شنبه در یک سخنرانی خطاب به مردم روسیه اعتراف کرد وضعیت شهر روستوف روسیه پس از ورود نیروهای واگنر به آن «دشوار» شده است.
پوتین که سخنرانیاش از تلویزیون دولتی این کشور پخش میشد، خواستار «وحدت» شد و قول داد که در برابر عاملان «خنجر زدن از پشت»، پاسخی «شکستناپذیر» بدهد.
او گفت: «نیروهای روسیه قهرمانانه میجنگند و تمام ماشین نظامی غرب علیه روسیه است.»
رییسجمهوری روسیه همچنین به کسانی که در شورش واگنر شرکت کردند گفت که «به دام افتاده یا تهدید شدهاند و ماجراجویی شورش مسلحانه را آغاز کردهاند».
پوتین آنچه را که در حال وقوع است خیانت به کشور و مردمش خواند و تاکید کرد: «هر چیزی که روسیه را تضعیف کند باید کنار گذاشته شود.»
پوتین گفت که طی شب گذشته با فرماندهان ارتش صحبت کرده است و «روسیه از خود در برابر خیانتهای داخلی محافظت خواهد کرد».
او وضعیت قیام مسلحانه را «خنجر زدن به پشت کشور و مردم» خواند و افزود که روسیه «با شورش به سوی شکست و تسلیم سوق داده شده است و اقدام روسیه علیه شورشیان شدید خواهد بود».
وضعیت در مسکو، پایتخت روسیه نیز بحرانی است.
شهردار مسکو اعلام کرد در مقابل تهدید گروه واگنر «اقدامات ضد تروریستی» در دستور کار قرار دارد که شامل محدودیت در برگزاری برنامههای دستهجمعی و کنترل بیشتر در شهر میشود.
میخایلو پودولیاک، مشاور رییسجمهوری اوکراین، درباره درگیری گروه واگنر و دولت روسیه نوشت که «همه چیز در روسیه از نو شروع شده است».
همزمان اما رسانه شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی از روسیه در برابر واگنر حمایت کرد.
توییتر نورنیوز روز شنبه نوشت: «اقدامات گروه واگنر گرچه از نظر شکلی با توجه به درگیر بودن روسیه در جنگ اوکراین میتواند آثار روانی مخربی را بهدنبال داشته باشد اما این گروه از نقطه نظر ماهیتی فاقد حداقل توان لازم برای به چالش کشاندن ارتش روسیه است.»
جمهوری اسلامی اکنون یکی از حامیان روسیه در تهاجم به اوکراین محسوب میشود و با ارسال پهپادهای انفجاری برای این کشور، در جنگ اوکراین مداخله دارد.