افزایش تلاشهای بینالمللی برای جلوگیری از اجرای احکام اعدام معترضان در ایران
همزمان با صدور احکام اعدام علیه معترضان و احتمال اجرای قریبالوقوع برخی از این اعدامها، تلاشهای بینالمللی برای جلوگیری از اجرای این احکام شدت گرفته است.
همزمان با صدور احکام اعدام علیه معترضان و احتمال اجرای قریبالوقوع برخی از این اعدامها، تلاشهای بینالمللی برای جلوگیری از اجرای این احکام شدت گرفته است.
هاکان دمیر، نماینده پارلمان آلمان، اعلام کرد کفالت سیاسی فرهاد و فرزاد طهزاده، دو معرض زندانی را به عهده گرفته است. دمیر با اشاره به اینکه این دو معترض سهشنبه گذشته حکم اعدام گرفته و به زودی اعدام میشوند، گفت از سفیر ایران در آلمان خواسته جلوی اعدام این دو نفر را بگیرد.
کلارا بونگر، نمایندهحزب چپ آلمان، نیز با ارسال ایمیلی به دفتر ایران اینترنشنال در برلین اعلام کرد: «من از وحشیگری و خشونت رژیم آخوندی وحشتزده شدهام. به همین دلیل کفالت سیاسی محمد قبادلو را بر عهده گرفتهام تا بهعنوان نماینده پارلمان فدرال برای نجات جان و آزادی او کاری کرده باشم.»
پیشتر نیز کارمن وگ، دیگر نماینده پارلمان آلمان، کفالت سیاسی آرمیتا عباسی، از معترضان بازداشت شده که از مکان نگهداریش خبری در دست نیست، را به عهده گرفت.
یه وان ری، دیگر نماینده پارلمان آلمان نیز، کفالت سیاسی توماج صالحی، رپر زندانی، را به عهده گرفته است.
نزدیکان فرهاد و فرزاد طهزاده، دو برادر بازداشتشده در جریان اعتراضات سراسری در اشنویه، به ایران اینترنشنال گفتهاند که جان این دو شهروند معترض در خطر است و آنها در معرض اعدام قریبالوقوع هستند.
فرهاد طهزاده سوم مهرماه و برادرش ۲۲ آبان در جریان خیزش انقلابی در اشنویه بازداشت شدند و گفته شده دادگاه انقلاب ارومیه برای آنها حکم محاربه صادر کرده است.
از سوی دیگر، مادر حمید قرهحسنلو، پزشک محکوم به اعدام، نیز در پیامی ویدیویی با درخواست آزادی فرزندش و همسر او گفت: «پسرم انسان خیری است. چند مدرسه در مناطق محروم ساخته است و به خیلی افراد بیبضاعت کمک کرده است.»
در همین حال، وزارت خارجه استرالیا نیز برای ششمین بار از زمان آغاز خیزش انقلابی مردم ایران، کاردار سفارت جمهوری اسلامی را احضار و ضمن محکوم کردن اعدام معترضان، تاکید کرد به فشارهای خود برای مقابله با «نقض فاحش حقوق بشر» از سوی حکومت ایران ادامه خواهد داد.
وزیر خارجه فرانسه نیز اعلام کرد این کشور پیش از این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی در فرانسه را در ارتباط با سرکوب اعتراضات، نقش ایران در جنگ اوکراین و نحوه برخورد با اتباع فرانسوی زندانی در ایران احضار کرده است.
از سوی دیگر، جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، به بیبیسی جهانی گفت: «جامعه بینالملل باید برای جلوگیری از اعدامهای بیشتر، فشارها را بر ایران افزایش دهد. جمهوری اسلامی نیز باید از کمیته مقام زن سازمان ملل اخراج شود.»
پیشتر دهها نفر از محققان و اساتید دانشگاههای جهان در نامهای به جاوید رحمان و کمیته حقیقتیاب کمیسیون حقوق بشر
سازمان ملل اخبار مربوط به احکام صادرشده علیه معترضان در ایران و وضعیت نگهداری آنها در زندان را «نگرانکننده» خواندند.
این نامه خاطرنشان کرد: «بخشی از افراد در دادگاههای انقلاب محاکمه شده و میشوند که فاقد وجاهت قانونی و سازوکارهای قضایی منطبق بر هنجارهای شناختهشده حقوقی هستند.»
اساتید و محققان امضاکننده این نامه خواستار لغو احکام اعدام، توقف شکنجه و آزار معترضان، شفافیت روند قضایی محاکمهها، و برسی محاکمهها از سوی کمیته حقیقتیاب کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل شدند.
از سوی دیگر، وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا، نیز اعدام مجیدرضا رهنورد پس از یک «دادگاه ساختگی» را به شدت محکوم کرد و گفت: «اعدام او یکی دیگر از اقدامات ظالمانه برای ساکت کردن ایرانیان شجاعی است که به صورت مسالمتآمیز برای حقوق خود اعتراض میکنند.»
در همین حال، جونی ارنست، سناتور جمهوریخواه، به آرش علایی، خبرنگار ایران اینترنشنال، گفت: اعدام معترضان در ایران یک اقدام «تاسفبرانگیز و شنیع» است. وقتی دولت آمریکا به جای اقتدار، از خود ضعف نشان میدهد و با ایران مماشات میکند، چنین وضعی رخ میدهد.
سناتور ارنست در پاسخ به پرسش خبرنگار ایران اینترنشنال مبنی بر اینکه آیا کشورهای غربی دیپلماتهای خود را از ایران خارج خواهند کرد، گفت: «آمادگی گفتن چنین حرفی را ندارم. ما در این زمان باید حضور قدرتمندی در آنجا داشته باشیم و تلاش کنیم به بهترین شکل بر رژیم اعمال نفوذ کنیم.»
انجمن صنفی معلمان کردستان (مریوان و سروآباد) نیز در بیانیهای نوشت: «تعجیل بیسابقه در برگزاری دادگاهها، ضرب و شتم بازداشتشدگان و صدور فوری احکام شدید علیه آنها خلاف رویههای مدنی و قانونی است و براساس شواهد و روایتها، متهمان از بدیهیترین حقوق انسانی و قانونی خود محرومشدند.»
قطعنامهای از سوی آمریکا با هدف اخراج جمهوری اسلامی از کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد به دلیل سرکوب سیستماتیک زنان در ایران از جمله در جریان خیزش سراسری ارائه شده است که قرار است روز چهارشنبه ۲۳ آذر به رای گذاشته شود.
اما بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، وزارت علوم دولت ابراهیم رئیسی، متونی را از طریق برخی دانشگاهها از جمله دانشگاه فردوسی مشهد برای استادان دانشگاه فرستاده و از آنان خواسته است با ارسال ایمیلهایی، کشورهای عضو کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد را از رای به قطعنامه آمریکا منصرف کنند.
در یکی از این متنها به نام «محکومیت امریکا در حرکت حذف ایران» که از استادان خواسته شده آن را ارسال کنند، با تکرار ادعای جمهوری اسلامی مبنی بر «مداخله خارجی» در خیزش سراسری ایرانیان علیه جمهوری اسلامی، آمده است: «اگر اقدام آمریکا برای لغو عضویت ایران در کمیسیون مقام زن به نتیجه برسد، رویه خطرناکی را در سیستم سازمان ملل ایجاد خواهد کرد و رویه برابری دولتهای عضو در این سازمان بینالمللی را زیر سوال خواهد برد و این بدعت در روند کار سازمان ملل است.»
همچنین در ادامه این متن ادعا شده است: «اساسا جایگاه ایالات متحده آمریکا در این کمیسیون، مخدوش و غیرقابل پذیرش است چرا که این کشور یکی از بزرگترین ناقضان حقوق زنان در جهان به شمار میآید.»
نویسندگان این متن حکومتی مدعی شدهاند جمهوری اسلامی درباره وضعیت زندانیان زن در زندانهای آمریکا افشاگری کرده است.
این در حالی است که روز سهشنبه ستاد حقوقبشر قوهقضاییه در واکنش به بیانیه وزیران خارجه آمریکا و هشت کشور دیگر درباره حقوق زنان در ایران نوشت: «نقض حقوق زنان و دختران در کشورهای غربی به طور اعم و کشور آمریکا به طور اخص، بسیار اسفناکتر و فاجعهبارتر از سایر نقاط جهان است.»
همچنین در متن دیگری با عنوان «محورهای قابل طرح مربوط به اقدامات یکجانبه آمریکا و ایده اخراج ایران از کمیسیون مقام زن» ضمن مرور تلاش آمریکا برای اخراج جمهوری اسلامی از این کمیسیون، تاکید شده است که این اقدام «در تاریخ بیسابقه» است.
در یکی از بندهای این متن آمده که عضویت جمهوری اسلامی در کمیسیون مقام زن «اجماع گروه آسیایی» را به همراه داشته و «انتظار میرود که این کشورها با توجه به فقدان ادله محکم آمریکا و ماهیت غیرسازنده این رویکرد در پیشبرد حقوق زنان ایران، با اقدام آمریکا مخالفت کنند.»
تاکید جمهوری اسلامی بر مخالفت کشورهای آسیایی با قطعنامه آمریکا در حالی است که پیشتر در جریان رایگیری قطعنامه علیه جمهوری اسلامی در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، برخی کشورهای آسیایی مثل پاکستان و ارمنستان به این قطعنامه رای منفی دادند.
ادعای جمهوری اسلامی: رسیدن به موفقیتهای چشمگیر در زمینه حقوق زنان
در حالی که جمهوری اسلامی در جریان سرکوب خیزش سراسری ایرانیان علیه حکومت ایران، بسیاری از دختران و زنان و مردان از جمله نوجوانان و کودکان را به قتل رسانده، در این متن مدعی شده که در جریان به عضویت درآمدن در کمیسیون مقام زن به «موفقیت چشمگیری» رسیده، زیرا ۴۳ عضو از ۵۴ کشور عضو این کمیسیون به عضویت ایران رای مثبت دادند.
همچنین نویسندگان این متن مدعی «آمارهای درخشان» جمهوری اسلامی در زمینه حقوق زنان شده و نوشتهاند زنان در سطوح مختلف اداری، مدیریتی، آموزشی و مشاغل در ایران، «حضور و مشارکت» دارند.
این در حالی است که در سالهای اخیر جمهوری اسلامی محدودیتهای گستردهای را علیه زنان اعمال و حتی ورود دختران به برخی رشتههای دانشگاهی را ممنوع کرده است.
تلاش برای خانهنشین کردن زنان شاغل و همچنین محدودیتهای ورزشی برای زنان و حتی ممانعت از ورود آنان به ورزشگاهها برای تماشای رقابتهای ورزشی از جمله فوتبال، از دیگر اقدامات جمهوری اسلامی علیه زنان است.
همچنین جمهوری اسلامی در این متن مدعی شده که «الگوی سوم زن محجبه مسلمان را در جهان» عرضه کرده است. این در حالی است که اکنون بسیاری از فعالان حقوق زنان در ایران در زندان به سر میبرند و برای کسانی چون نسرین ستوده و نرگس محمدی، دو فعال حقوق بشر زن احکام زندان طولانی مدت صادر شده است.
با وجود این تلاشهای جمهوری اسلامی، فعالان زن به ویژه در ماههای اخیر به خوبی توانستهاند ماهیت ضدزن جمهوری اسلامی را به جهانیان نشان دهند.
نازنین بنیادی، فعال حقوق بشر ایرانی هم در این باره گفته است که حتی درخواست برای اخراج جمهوری اسلامی از کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد ریشه در تلاش مدافعان حقوق زنان ایران دارد و هر گونه اقدام برای ترسیم این موضوع به عنوان تلاشی تحت رهبری غرب، صدای این مدافعان را نفی میکند.
جمهوری اسلامی کمی پیش از این رایگیری با اقداماتی چون خبرسازی درباره تعطیل شدن «گشت ارشاد» تلاش کرده بود تا حدودی فضا را به نفع خود تغییر دهد اما ماهیت جعلی بودن این اقدام جمهوری اسلامی خیلی زود روشن شد.
رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، با اشاره به رایگیری روز چهارشنبه برای حذف ایران از کمیسیون مقام زن گفته است: «هیچ معنایی ندارد که ایران بخشی از کمیسیونی باشد که به ترویج حقوق زنان میپردازد در حالی که دقیقا عکس آن عمل میکند.»
با توجه به چنین شرایطی، ایالات متحده در وضعیتی خاص به سر میبرد. از سویی احتمال تغییر روابط با این کشورها را سبک و سنگین میکند و از سوی دیگر، نمیخواهد بیگدار به آب بزند.
روابط بینالملل معمول کشورها هم با تمامی این تغییرات دستخوش بیثباتی شده و گاه تغییر در چرخش روابط حیرتانگیز است؛ از جمله آن، بیانیه مشترک اخیر چین و عربستان سعودی است که در آن، این دو کشور از جمهوری اسلامی خواستند از مداخله در امور داخلی کشورها خودداری و اصول حسن همجواری را رعایت کند.
در ادامه تحلیلی منتشر شده در فارین پالیسی درباره رویه آمریکا در قبال تحولات در ایران، چین و روسیه را میخوانید.
توصیه نگارنده به مقامهای آمریکا این است که در مواجهه با شرایط فعلی در ایران، روسیه و چین، با مراقبت رفتار کند.
ایران ماههاست که در خیزش انقلابی به سر میبرد و طی هفتههای گذشته نیز تظاهرات خیابانی بزرگی در چین رخ داد.
جمهوری اسلامی و چین، هر دو دشمن ایالات متحدهاند.
در بحبوحه بحران نظامی و اقتصادی در روسیه هم شمار زیادی از مردان که در سن جنگ قرار دارند از این کشور گریختهاند.
سوال این است آیا همزمانی این رویدادها شانس و حسن تصادف است تا سیاست آمریکا تکانی به خودش بدهد؟ پاسخ به چنین سوالی و گزینههایی هم که برای پاسخ مقامهای ایالات متحده به آنچه در کشورهای مذکور روی میدهد وجود دارد، پیچیده است.
سران جمهوری اسلامی در ابتدای اعتراضات در ایران، آمریکا و اسرائیل را عامل خیزش انقلابی مردم ایران دانستند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سپس به سراغ گروههای اپوزیسیون کُرد -که نیروهای ایالات متحده در سراسر «منطقه» با آنها در ارتباطند- رفت و و با حملات پیدرپی به آنها ضرب شست نشان داد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه هم سالهاست که غرب را برای اعتراضات داخلی روسیه مقصر میداند و جنگ اوکراین را نیز به گردن دخالت اروپا و آمریکا انداخته است.
حزب کمونیست چین هم تجمعات در اعتراض به سیاستهای پرهزینه «کووید صفر» در این کشور را تقصیر «نیروهایی با انگیزههای ماورایی» دانسته است.
البته با اعتراضات هر چه بیشتر افراد در سراسر چین، مساله از کووید-۱۹ هم فراتر رفت و در آن افرادِ خواهان دموکراسی و آزادی، شعارهایی در این زمینه دادند.
حتی برخی معترضان خواستار برکناری شی جین پینگ، رییسجمهوری چین شدند.
در روسیه، اعتراضات علیه پوتین محدود است ولی احتمالا نشاندهنده ژرفای شکاف پنهانی و اپوزیسیون زیرزمینی نیست.
بر اساس تحقیقات اخیری که در واشینگتن پست منتشر شده، هزاران مرد روس از کشور گریختهاند تا به جنگ اوکراین اعزام نشوند. کارشکنی در ارتش روسیه هم همچنان ادامه دارد و مسوول آن تنها اوکراینیها نیستند. حتی تندروهایی که از پوتین و جنگی که در اوکراین به راه انداخته حمایت میکنند هم روز به روز بیشتر بر طبل انتقاد میکوبند.
به نظر میرسد این کشورها به مخالفان داخلی هم امتیازاتی میدهند. در مورد چین، یکی از مقامهای بهداشت و درمان این کشور اخیرا از ورود چین به «مرحله و ماموریتی جدید» خبر داد. این اظهارات با لغو محدودیتها در شانگهای، با وجود آمار بالای ابتلا به کرونا در این منطقه و مناطق دیگر همراه بود.
در مورد جمهوری اسلامی اما مقاله نیویورک تایمز درباره لغو گشت ارشاد، انتشار خبری تایید نشده بود که منتشر شد و امتیاز دادن به معترضان، برداشتی بود که از آن شد.
در برابر آنچه در هر سه کشور رخ میدهد، آمریکا پیشتر با گروههایی از اپوزیسیونی از روسیه، چین و ایران که در تبعید به سر میبرند وارد همکاری شده تا در داخل این کشورها تغییراتی ایجاد کند.
البته آمریکا این تجربه را درباره عراق هم داشت اما خیلی دیر فهمید اپوزیسیونی که با آن همکاری کرده، اقبال و طرفداران کمی در خود عراق دارد.
گزینهها برای آمریکا به منظور درگیر شدن با اپوزیسیون در سه کشور نامبرده محدود است: در مورد ایران، مجاهدین خلق وجود دارند اما نهادهای اطلاعاتی آمریکا متخصص در حوزه ایران، همواره به مقامهای کاخ سفید هشدار دادهاند فاصلهاش را با آنها حفظ کند.
حتی حمایت از اپوزیسیون مشروع، پیشرو و داخلی هم برای آمریکا شمشیر دولبه است.
در بحبوحه مسایل فعلی، پاسخ آمریکا به سوالات اینچنینی مهم است:
ممکن است جمهوری اسلامی مذهبی در ایران محدودیتهای اجتماعی موقتی و سطحی ایجاد کند؟
آیا برداشتن محدودیتهای کووید-۱۹ به کمر راست کردن اقتصاد چین کمکی میکند؟
ممکن است پوتین ظاهری دموکراتیک به امتیازاتی که خواهد داد ببخشد تا تصویر موهوم از محبوبیتش را به واقعیت بدل کند؟
به استثنای مورد چین، پاسخ به سوالات درباره ایران و روسیه «خیر» است.
جمهوری اسلامی جای مانوری برای ایجاد تغییرات مذکور ندارد. رهبری فعلی ایران نیازمند رویکردهای محافظهکارانه مذهبی است تا سرکوب و خشونت لازم برای تصرف دوباره قدرت را مشروعیت ببخشد.
جمهوری اسلامی در برخورد با قیامهای پیشین در ایران هم نشان داده که از انقلاب اسلامی سال ۵۷ آموخته و میداند پارهای امتیاز دادنهای شاه پیش از سقوط او بود که موجب جان گرفتن اپوزیسیون شد.
پوتین هم نیازمند ارائه تصویری شکستناپذیر از خودش است و هر امتیاز دادنی او را ضعیف جلوه خواهد داد.
حتی جین پینگ هم تنها میتواند تا جایی که سطح توقع معترضان را بالا نبرد پیش برود. مهمترین کار او، حفظ اقتصادی استوار برای ۱/۴ میلیارد شهروند چین در ازای سر فرود آوردنشان در برابر سیاستهای نگرانکننده حزب کمونیست چین است.
احیای ثبات اقتصادی پس از قرنطینههای سفت و سخت در این کشور، نیازمند کمی انعطاف از سوی حکومت چین است.
در نهایت دولت آمریکا در حالی که اشتباهات و رفتارهای بدخویانه رژیمهای خودکامه در ایران، چین و روسیه را آشکار میکند، باید رویهاش در زمان جنگ سرد را پی بگیرد و به «مخالفتهای ارگانیک» بها دهد.
حمایت آمریکا باید به شکلی باشد که تلاشهای دلیرانه در داخل این کشورها را تضعیف نکند و شامل در بر گرفتن گروههایی باشد که انعکاس حقیقی وقایع رویداده در این کشورها هستند.
در پیش گرفتن چنین رویهای، ایالات متحده را هم به مشکلات بزرگتری که امید به حل آنها دارد، دچار نخواهد کرد.
با گذشت یک روز از اعدام ناگهانی مجیدرضا رهنورد و خاکسپاریاش بدون اطلاع خانواده، مردم در تجمعاتی اعتراضی علیه اعدام و کشتن معترضان به دست جمهوری اسلامی شعار دادند.
مراسم یادبود مجیدرضا رهنورد در مشهد
ماموران امنیتی درهای مسجد «فاطمه زهرا» در میدان «امام حسین» مشهد را که قرار بود مراسم یادبود مجیدرضا رهنورد در آن برگزار شود، بستند و مانع از ورود مردم شدند.
اما معترضان با تجمع مقابل در مسجد، شعارهایی از جمله «این همه سال جنایت، مرگ بر این ولایت» و «اگه با هم یکی نشیم یکی یکی کشته میشیم» سر دادند.
فضای امنیتی در جوانرود
در پی اعتراضات شب گذشته (دوشنبه) مردم جوانرود استان کرمانشاه، از صبح روز سهشنبه ۲۲ آذر، فضای این شهر کاملا نظامی و امنیتی شده و خطوط تلفن و اینترنت نیز دچار اختلال شدهاند.
این در حالی است که ساعت یک بامداد ۲۲ آذر، مردم مقابل فرمانداری این شهر دست به تجمع اعتراضی زده و خواهان آزادی ماموستا سیفالله حسینی شدند.
این اعتراضات در پی دستگیری و ربوده شدن این امام جماعت مسجد خاتمالانبیای شهر جوانرود به دست نیروهای حکومتی شکل گرفت.
پایگاه اطلاعسانی «مکتب قرآن» کردستان هم در بیانیهای اعلام کرد ماموران روز ۲۱ آذر با شکستن در منزل، وارد خانه این رهبر دینی اهل سنت شده و علاوه بر بازداشت او، دست همسرش را هم شکستهاند.
تجمعات دانشجویی
در دانشگاهها نیز تجمع، تحصن و اعتراضات دانشجویی همچون سه ماه گذشته در حمایت از خیزش انقلابی مردم ایران ادامه دارد.
دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی تبریز در اعتراض به سرکوب معترضان و صدور احکام اعدام برای آنها، با به دست گرفتن پلاکاردهای اعتراضی و کوبیدن پاها در راهپیمایی سکوت و نمایش پرفورمنس، علیه احکام اعدام در دادگاههای جمهوری اسلامی اعتراض کردند.
در دانشگاه الزهرای شهر مشهد هم دانشجویان در سلف غذاخوری در اعتراض به اعدام مجیدرضا رهنورد شعار «مجیدرضا رو بردند، جنازهاش رو آوردند» سر دادند.
دانشجویان دانشگاه سوره در اعتراض به احکام اعدام، علیرغم جو امنیتی و ضبط کارت و گوشی تعدادی از دانشجویان، تجمع کردند.
این دانشجویان شعارهایی چون «محسن ما رو بردن، جنازهشو آوردن»، «برادر شهیدم، خونت رو پس میگیرم» و «ما همه با هم هستیم، شما باید بترسید» سر دادند.
تصاویر و ویدیوهایی نیز از دیوارنویسی و شعارنویسی در اعتراض به احکام اعدام و سرکوب فراگیر در دانشگاههای علامه، پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران، فردوسی مشهد، پردیس فنی مهندسی دانشگاه شهید بهشتی (عباسپور)، دانشگاه نوشیروانی بابل و ... منتشر شده است.
دانشجویان دانشکده مدیریت دانشگاه علامه، اسامی کشتهشدگان اعتراضات سراسری در ایران را روی دیوارهای دانشکده نوشتند.
در دانشکده ادبیات دانشگاه بهشتی هم دانشجویان در اعتراض به احکام اعدام و تعلیق محمد راغب، استاد این دانشکده، دیوارنویسی کردند.
در دانشکده معماری هم دانشجویان اعتراضشان را با آویختن طنابهای دار نشان دادند.
تصاویری نیز از خوابگاه دخترانه دانشگاه دامغان منتشر شده که دانشجویان معترض پنجههای خونین خود را بر دیوارهای خوابگاه نقش زدند تا اعتراض خود را به کشتار و اعدام در جمهوری اسلامی نشان دهند.
اعدام محسن شکاری و مجیدرضا رهنورد، از بازداشتشدگان خیزش انقلابی ایران، خشم معترضان و شعلهورتر شدن آتش اعتراضات سه ماهه را در پی داشته است.