ترامپ: اگر لازم باشد، بار دیگر علیه جمهوری اسلامی اقدام نظامی میکنم
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، جمعه ۲۹ آبان در نشست خبری پس از بازگشت از سفر آسیایی خود اعلام کرد که اگر بار دیگر درباره اقدام نظامی علیه جمهوری اسلامی تصمیم بگیرد، آن را تکرار خواهد کرد، زیرا به گفته او نباید اجازه داد حکومت ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره تاثیر جنگ ایران بر شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای گفت که با اظهارات پیشین درباره تاثیر جنگ مخالفتی نداشته، اما اگر از او پرسیده میشد آیا بار دیگر این اقدام را انجام میدهد، پاسخ مثبت بود.
او گفت: «اگر از من میپرسیدند آیا دوباره این کار را انجام میدهم، پاسخ قطعا مثبت بود، زیرا نمیتوانیم اجازه دهیم ایران سلاح هستهای داشته باشد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت جنگ با ایران باعث افزایش قیمت سوخت شد، اما این افزایش بسیار کمتر از پیشبینی او بود.
او همچنین اعلام کرد که هفته گذشته مقادیر بیسابقهای نفت از تنگه هرمز خارج شده و نیروی دریایی آمریکا کنترل کامل این آبراه را در اختیار دارد.
ترامپ گفت: «نیروی دریایی ما محاصره برقرار کرده است. ما کنترل کامل تنگه را در اختیار داریم.»
در بخش دیگری از نشست خبری، خبرنگاری با اشاره به روابط نزدیک روسیه و جمهوری اسلامی از ترامپ پرسید آیا ولادیمیر پوتین را دوست آمریکا میداند.
ترامپ در پاسخ گفت که روابط بسیار خوبی با پوتین دارد و این روابط را عاملی برای تقویت موقعیت آمریکا میداند. او در پاسخ خود موضع مشخصی درباره روابط روسیه با جمهوری اسلامی مطرح نکرد.
موج تازهای از اعتراضات دانشجویی جمعه ۲۹ آبان در سراسر اروپا برگزار شد. مطالبات معترضان از افزایش بودجه آموزش و تحقق عدالت اقلیمی تا پایان دادن به سربازی اجباری را در بر میگیرد.
اگرچه این اعتراضات از تظاهرات دانشآموزان و دانشجویان در فرانسه الهام گرفتهاند، اما دامنه و شدت بسیار کمتری دارند.
بهگزارش رویترز برگزارکنندگان اعلام کرده بودند که در دستکم ۲۵ کشور، از جمله بریتانیا، آلمان، اسپانیا، ایتالیا و کرواسی، «اعتصاب بینالمللی جوانان» برگزار میکنند. در آلمان، کارزار «Gen Z regelt» که نام آن در زبان آلمانی به معنای «نسل زد زمام امور را به دست میگیرد» است، اعلام کرد تظاهراتی را در ۷۳ شهر بزرگ و کوچک سازماندهی میکند.
راهپیماییها عمدتا مسالمتآمیز بودند و بیشتر جمعیتهایی نسبتا محدود، متشکل از صدها یا هزاران نفر، را به خود جذب کردند. در برلین، حدود چهار هزار نفر در تجمعی اعتراضی در میدان تاریخی و مشهور الکساندرپلاتس شرکت کردند. بهگفته پلیس، شمار شرکتکنندگان در تظاهرات کلن کمتر از پنج هزار نفری بود که انتظار میرفت، اما همچنان به چند هزار نفر میرسید.
در ایتالیا، اعتراضات گستردهتر بود و سیاستهای اقتصادی جورجا ملونی، نخستوزیر این کشور، را هدف قرار داد. معترضان خواستار افزایش دستمزدها و اختصاص بودجه بیشتر به خدمات عمومی شدند.
مائوریتسیو لاندینی، دبیرکل کنفدراسیون عمومی کار ایتالیا (CGIL)، بزرگترین اتحادیه کارگری این کشور، در حالی که دهها هزار نفر در سراسر ایتالیا راهپیمایی میکردند، گفت: «امروز از این جهت نیز روز بسیار مهمی است که جوانان نهتنها در ایتالیا، بلکه در سراسر اروپا به خیابانها آمدهاند.»
او افزود: «در سراسر اروپا و در میان مردم عادی، مطالبه برای تغییر در حال افزایش است.»
تظاهرات دانشجویان در میلان، ایتالیا، ۲۹ آبان ۱۴۰۵
اعتراضات بسیار گستردهتر در فرانسه گاهی با رویاروییهای خشونتآمیز با پلیس و غارت اموال همراه بوده است.
در صربستان، اعتراضات به رهبری دانشجویان ماه گذشته سرانجام به برکناری الکساندر ووچیچ، رهبر باسابقه این کشور، در انتخابات انجامید.
آلبانی نیز شاهد ناآرامیهایی بوده است.
بهگزارش رویترز همانند اعتراضات پیشین، مطالبات معترضان متنوع و در مواردی همپوشان بود و از بهبود بودجه و زیرساختهای مدارس گرفته تا اقدام درباره مسائلی مانند تغییرات اقلیمی را در برمیگرفت.
بسیاری از معترضان پرچمهای فلسطین را در دست داشتند. پلاکاردها و بنرها نیز اغلب خواستار کاهش هزینههای نظامی بودند یا از بالا بودن هزینههای زندگی شکایت داشتند.
یکی از نزدیکان خانواده سوگند صیادی، نوجوان ۱۶ ساله ساکن کرمانشاه، میگوید پدر او روز مرگش به مدرسه رفت، در برابر کادر مدرسه و دانشآموزان کتکش زد و پس از گرفتن پرونده تحصیلی دخترش، او را به خانه برد و از پنجره به بیرون پرتاب کرد.
به گفته این منبع، مدیر مدرسه پیش از آن در تماس با پدر سوگند مدعی شده بود که او دوستپسر دارد.
این آشنای خانواده که پس از پخش «برنامه با کامبیز حسینی» درباره مرگ سوگند و خشونت علیه زنان و کودکان با برنامه تماس گرفت، او را نوجوانی درسخوان و امیدوار به آینده توصیف کرد که میخواست به دانشگاه برود، دندانپزشک شود و مستقل از پدرش زندگی کند، زندگی که به دست همان پدر در ۱۶ سالگی پایان یافت.
به گزارش میزان، حمیدرضا کریمی، دادستان کرمانشاه، تائید کرده که تحقیقات قضائی درباره پدر سوگند با اتهاماتی از جمله ضرب و جرح و قتل در جریان است. او با این حال تاکید کرده که فرضیه خودکشی هم در دست بررسی است.
روایت این منبع، خشونت روز مرگ این نوجوان را به سالها ضربوشتم در خانواده، تهدید پدر و دسترسی بیاجازه به دفتر خاطرات سوگند پیوند میدهد.
سوگند اهل روستای علیرضاوندی از توابع گیلانغرب بود و در کرمانشاه زندگی میکرد. به روایت منبعی که با ایراناینترنشنال صحبت میکرد، سوگند چهار سال داشت که پدر و مادرش، کیومرث و طیبه، از یکدیگر جدا شدند. روند طلاق چند سال طول کشید و پس از آن سرپرستی سوگند به پدرش واگذار شد. با این حال، او تا چند ماه پیش از مرگ نزد عمهاش، رخشنده، زندگی میکرد.
این آشنای خانواده میگوید سوگند بارها از پدرش کتک خورده بود و خشونت کیومرث به او محدود نمیشد؛ فرزندان و دیگر اعضای خانواده نیز هدف تنبیه بدنی او قرار میگرفتند. بر اساس توصیف این منبع، خشونت مردان در خانواده پدری سوگند رفتاری عادیشده بود و همسران برادران کیومرث نیز از آن در امان نبودند.
او سوگند را دختری آرام و کمحرف توصیف میکند که به محبت نیاز داشت، اما «هیچیک از والدینش از او حمایت عاطفی کافی نمیکردند.»
بر اساس اطلاعات این منبع، یکی از دلایل آزار سوگند از سوی پدرش، دوستی سوگند با یکی از همکلاسیهایش بود که کیومرث به دلیل آنچه ظاهر و نوع پوشش، آرایش و وضعیت تحصیلی نامناسب این دختر میخواند، از او خوشش نمیآمد و سوگند را تهدید کرده بود که اگر این دوستی را قطع نکند، او را خواهد کشت.
این منبع با تاکید بر اینکه «هیچ چیز از جمله داشتن رابطه عاطفی بین دو نوجوان» خشونت علیه آنان را توجیه نمیکند، گفت ارتباط سوگند با همکلاسیهایش دوستی معمولی بود و او با هیچ پسر یا دختری رابطه عاطفی نداشت.
عکسهای دفترچه خاطرات در دست مدیر مدرسه
به گفته این منبع، چند روز پیش از مرگ سوگند، تصویر بخشی از دفتر خاطرات سوگند از طریق یک منبع خانوادگی به دست مدیر مدرسه رسید و در این بخش ظاهرا چیزهایی نوشته شده بود که «به مذاق قمرناز امیری، مدیر مدرسه، خوش نیامد.»
به گفته منبع، مدیر مدرسه که به نظر میرسد از پیش هم چندان دل خوشی از سوگند نداشت، پس از دریافت این تصاویر با پدر او تماس گرفت و مدعی شد سوگند دوستپسر دارد و او باید برای رسیدگی به وضعیت دخترش به مدرسه مراجعه کند.
رکنا هم پیشتر گزارش داده بود مسئولان مدرسه موضوعی مرتبط با زندگی شخصی سوگند را به پدرش اطلاع داده بودند. بر أساس این گزارش، پدرش بعد از تماس به مدرسه مراجعه کرد و دخترش را با خود به منزل برد.
بر اساس روایت این منبع، کیومرث صیادی ۲۳ آبان ۱۴۰۵ در گیلانغرب بود که از ادعای مطرحشده درباره دخترش باخبر شد و با خشم به کرمانشاه بازگشت. به گفته منبع، او مستقیم به مدرسه رفت و در حضور کادر مدرسه و دانشآموزان سوگند را کتک زد.
به گفته منبع ایراناینترنشنال، پدر سوگند سپس پرونده تحصیلی دخترش را از مسئولان مدرسه گرفت و او را با خشونت به خانه برد و ضربوشتم او در خانه ادامه یافت و در اوج خشونت، کیومرث دخترش سوگند را از پنجره ساختمان به بیرون پرتاب کرد.
به گزارش هرانا، بر اساس اطلاعات منتشرشده از منابع محلی هم، پس از ورود پدر و دختر به منزل، میان آنها درگیری رخ داد و پدر سوگند او را از پنجره طبقه پنجم ساختمان به پایین پرتاب کرد.
بر اساس گفتههای منبع ایراناینترنشنال، کیومرث مانع تماس حاضران با اورژانس شد و خواست ماموران شهرداری برای انتقال و دفن پیکر دخترش بیایند. اما پس از تجمع مردم در محل، پیکر سوگند با کمک مردم به بیمارستان منتقل شد.
همین منبع میگوید پدر و نامادری سوگند پس از انتقال پیکر خود در تماس تلفنی با عبدالرضا و مرضیه، عمو و عمه سوگند، خبر دادند که کیومرث دخترش را در جریان ضرب وشتم او از ساختمان به پایین پرتاب کرده و سوگند جان باخته است.
اما هفت صبح نوشته است پدر سوگند در بازجوییها دستداشتن در قتل دخترش را انکار کرده و گفته است: «من قاتل دخترم نیستم». به نوشته این روزنامه، او سقوط دخترش از طبقه پنجم را ناشی از حادثه دانسته است.
این منبع نزدیک به خانواده سوگند میگوید پس از کشتهشدن او، یکی از اعضا خانواده وسایل شخصی سوگند از جمله دفتر خاطرات او را جمع کرده و پس از بسته بندی از خانه خارج کرد. منبع معتقد است، جمعآوری و خارجکردن وسایل شخصی سوگند از خانهاش در حالیکه خانواده او ابتدا تلاش کردند کشتهشدنش را خودکشی جلوه دهند، «تلاشی بود برای از بین بردن شواهد خشونتی سابقهدار که در نهایت به قتل منجر شد.»
به گفته این منبع نزدیک به خانواده، کسانی که در هنگام شستن پیکر سوگند در غسالخانه حضور داشتهاند، شهادت دادهاند که آثار شکستگی در دستها، پاها، گردن و جمجمه سوگند را دیدهاند. موضوعی که پزشک قانونی کرمانشاه نیز تائید کرده و علت مرگ را صدمات متعدد ناشی از سقوط از ارتفاع تشخیص داده است.
به گفته منبع، کیومرث ابتدا قصد داشت پیکر دخترش را در حیاط خانه روستایی خودش دفن کند، اما برخی بزرگان خانواده مخالفت کردند و در نهایت سوگند در آرامستان روستای دارتوت صیادی به خاک سپرده شد.
هرچند گزارشهای متناقضی درباره حضور پدر سوگند در مراسم خاکسپاری او منتشر شده، اما این منبع میگوید شمار کمی از اعضای خانواده پدری سوگند در خاکسپاری حضور داشتند و از جمله نوههای خانواده به دلیل حضور کیومرث به مراسم نرفتند و با تلاش همانها نام کیومرث از آگهی مراسم هفتم دخترش نیز حذف شد.
بر اساس اعلام مقامات قضایی پدر سوگند به اتهام ضربوجرح و «فعلا قتل» و قمرناز امیری، مدیر مدرسه به اتهام«قصور و سهلانگاری» در بازداشت هستند و تحقیقات قضائی دربارە آنها ادامه دارد.
همزمان با تشدید فشارهای آمریکا و وخامت اوضاع اقتصادی ایران، برخی مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی از احتمال ازسرگیری صادرات نفت به چین خبر دادند و ائمه جمعه تهدید کردند در صورت شلیک به نفتکشهای ایرانی، تهران تاسیسات نفتی کشورهای منطقه را هدف قرار میدهد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه ۲۹ آبان در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم تهران برای بارگیری نفت در بنادر جنوبی گفت: «هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.»
ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ایران محاصرهپذیر نیست.»
او در کنار این جمله از نمادهای بشکه نفت و ساعت شنی استفاده کرد که میتوان آنها را اشارهای به احتمال ازسرگیری صادرات نفت در آینده نزدیک دانست.
محمد بیات، دیگر نماینده مجلس، خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شد و گفت: «آمادهسازی نفتکشها و اتخاذ موضع قاطع و تهاجمی در برابر آمریکا و کشورهای منطقه برای شکستن محاصره ضروری است.»
او افزود جمهوری اسلامی باید برای خروج از وضعیت کنونی خود «آغازگر اقدامات عملی» باشد.
حسامالدین آشنا، مشاور رسانهای پیشین حسن روحانی، نیز در ایکس نوشت: «بار میزنند. اگر زدند، باز میزنند.»
آشنا ظاهرا با این بازی زبانی، به بارگیری نفت برای صادرات به چین اشاره داشت و تلویحا تهدید کرد در صورت هدف قرار گرفتن نفتکشها، جمهوری اسلامی دست به حمله تلافیجویانه خواهد زد.
حسن عاملی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در اردبیل، در خطبههای نماز جمعه این شهر اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی برای شکستن محاصره «تصمیم بسیار مهمی» گرفتهاند و نفتکشهای ایرانی بهزودی از جزیره خارک راهی چین خواهند شد.
بهگفته عاملی، تهران به واشینگتن هشدار داده است اگر آمریکا به این نفتکشها شلیک کند، جمهوری اسلامی همه مراکز نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس را «هدف مشروع» میداند.
احمدرضا شاهرخی، نماینده مجتبی خامنهای در خرمآباد، در نماز جمعه از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی خواست به محاصره دریایی ایران از سوی ارتش آمریکا پایان دهند.
او خطاب به نظامیان گفت: «آخرین گامها را برای پایان دادن به این وضعیت بردارید.»
نصیر حسینی، امام جمعه یاسوج، نیز گفت جمهوری اسلامی میتواند «مسیر تقویت قدرت و شکستن محاصره اقتصادی» را ادامه دهد.
او همچنین خواستار «برخورداری از سلاح بازدارنده و قدرتمند هستهای» شد.
انتشار برخی گزارشها درباره طرح احتمالی تهران برای شکستن محاصره دریایی از ۲۸ آبان آغاز شد. کانال تلگرامی صابریننیوز، وابسته به سپاه پاسداران، در گزارشی با برچسب «غیررسمی» نوشت دهها نفتکش ایرانی برای حرکت به سوی چین آماده میشوند.
خبرگزاری فارس، دیگر رسانه وابسته به سپاه، نیز خواستار ازسرگیری صادرات نفت به چین شد.
بهنوشته این رسانه حکومتی، احتمال حمله جمهوری اسلامی به پایانههای نفتی امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر میتواند واشینگتن را از شلیک به نفتکشها بازدارد.
در پی ادامه تنشها در تنگه هرمز، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا ۲۹ آبان اعلام کرد گزارشی از برخورد پرتابهای ناشناس با یک نفتکش در حدود ۱۵ کیلومتری شمال شهر خصب عمان دریافت کرده است.
در سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد ساعت ۱۸:۵۰ به وقت محلی، موشکی به حاشیه شهر قشم برخورد کرده است.
روزنامه همشهری ۲۹ آبان در کانال تلگرامی خود نوشت بر اساس «دادههای ردیابی دریایی»، دستکم ۵۵ نفتکش حامل نفت خام و فرآوردههای نفتی ایران روز پیش در امتداد سواحل کشور حضور داشتند. همشهری منبع این دادهها را مشخص نکرد.
این روزنامه در گزارشی دیگر به سخنان اخیر مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و شماری دیگر از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی پرداخت که تاکید کردهاند حکومت در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهد ماند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، ۲۸ آبان گفت: «جنگ به این شکل را تحمل نمیکنیم و جنگ فرسایشی را ادامه نخواهیم داد. تکلیف جنگ را یکسره میکنیم.»
او اضافه کرد: «محاصره، چه دریایی، چه هوایی و چه زمینی، نباید ادامه پیدا کند و اجازه نخواهیم داد چنین وضعیتی استمرار داشته باشد.»
یورونیوز نیز نوشت گزارشهای غیررسمی و تصاویر ماهوارهای حاکی از آن است که بیش از ۱۴ نفتکش ایرانی در جزیره خارک برای شکستن محاصره دریایی آمریکا در آمادهباش به سر میبرند.
ویدیویی که ۲۹ آبان منتشر شد، یک نفتکش ایرانی را در نزدیکی تنگه هرمز نشان میدهد. گفته میشود این نفتکش آماده عبور از محاصره دریایی ایالات متحده است.
در همین حال، نشانهای از تمایل واشینگتن به کاهش فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی یا رفع محاصره دریایی به چشم نمیخورد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، ۲۹ آبان در گفتوگو با شبکه سیانبیسی تاکید کرد ایالات متحده به فشار بر سپاه پاسداران ادامه خواهد داد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام وزارت خزانهداری گزارش داد آمریکا به سنگاپور و مالزی درباره پیامدهای احتمالی رعایت نکردن تحریمهای واشینگتن علیه تهران هشدار داده است.
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، مقامهای جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارند.
گذرگاه یلمه، مرز قزاقستان و ازبکستان؛ آبانماه ۱۴۰۵.
گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای ایران از صف طولانی کامیونهایی حکایت دارند که در مسیر انتقال مواد اولیه از چین به ایران، در گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان گرفتار شدهاند.
پایگاه خبری اعتمادآنلاین جمعه ۲۹ آبان شمار کامیونهای ایرانی حامل مواد اولیه در این مسیر را هزاران دستگاه اعلام کرد و نوشت ترافیک در گذرگاه مرزی یلمه سنگین است.
بر اساس این گزارش، در پی محاصره دریایی جمهوری اسلامی، این کامیونها بار خود را از راه آسیای میانه و از طریق مرز ترکمنستان به ایران میرسانند.
رسانه ازبکستانی «پادروبنو» جمعه ۲۹ آبان از توقف حدود ۹۹۰ کامیون خبر داد و افزایش انتقال کالا از چین به ازبکستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی و همچنین حمل کالا از روسیه و بلاروس را از عوامل تشدید ترافیک معرفی کرد.
کمیته گمرک ازبکستان نیز این وضعیت ترافیکی را تایید کرد و در بیانیهای نوشت ویدیوهای ترافیک سنگین مربوط به چند روز پیش بوده و بر اساس آمار رسمی قزاقستان، تا ساعت ۹ صبح جمعه تنها ۱۰۰ کامیون در این گذرگاه در صف انتظار قرار داشتهاند.
پیشتر خبرگزاری قزاقستانی «کازاینفورم»، نیز ۲۲ آبان گزارش داده بود که به گفته رانندگان، طول صف کامیونها به ۴۰ کیلومتر رسیده و عبور از مرز چندین روز طول میکشد.
بابک زنجانی، از محکومان پرونده فساد نفتی در ایران و بازرگان تحریمشده که با پروژههای اقتصادی جمهوری اسلامی ارتباط دارد، با اشاره به وضعیت این گذرگاه در ایکس نوشت که تریلیهای مجموعه اقتصادی او به نام «داتوان»، در گذرگاه مرزی «یلمه» نیز تحت تاثیر این ترافیک قرار گرفتهاند.
بهگفته او، طول صفهایی که قطارها و تریلیهای شرکتش، «داتوان»، و ناوگان شرکتهای دیگر در این گذرگاه با آنها روبهرو شدهاند، به «بیش از ۱۲۰ کیلومتر» میرسد.
زنجانی نوشت: «در حال حاضر، ارسال بار از چین به ایران حدود ۱۶ روز زمان میبرد، اما با ادامه این وضعیت، زمان انتقال محمولهها ممکن است به بیش از سه ماه افزایش یابد.»
وزارت خزانهداری آمریکا در ژوئیه ۲۰۲۶، مجموعه داتوان و شماری از شرکتهای وابسته به آن را به دلیل ارتباط با شبکه اقتصادی زنجانی و فعالیت در دور زدن تحریمهای جمهوری اسلامی تحریم کرد.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
گذرگاه مرزی یلمه که در سمت قزاقستان «بائورژان قونیسبایف» نام دارد، یکی از مسیرهای حملونقل جادهای کالا میان کشورهای آسیای مرکزی است.
مقامهای قزاقستان افزایش حملونقل بینالمللی و رشد ترانزیت کالا را از دلایل این وضعیت دانستهاند. بر اساس آمار رسمی، روزانه بهطور متوسط هزار و ۴۶۹ خودرو از این گذرگاه عبور میکنند، در حالی که ظرفیت طراحیشده آن هزار خودرو است.
افزایش ترانزیت کالاهای ایرانی در پی تغییر مسیرهای تجاری
اداره دولتی مسئول امور گمرکی و مالیاتی استان ترکستان قزاقستان هفتم آبان اعلام کرده بود که شرایط سیاسی و اقتصادی پیرامون جمهوری اسلامی و محدودیتهای مسیرهای سنتی تجارت، موجب تغییر مسیر حملونقل بینالمللی شده است.
بر اساس آمار رسمی دولتی قزاقستان، در ۱۰ ماه نخست سال ۲۰۲۶، ۷۴۱ هزار و ۵۰۰ کامیون باری از مرز قزاقستان و ازبکستان عبور کردهاند که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۶.۲ درصد افزایش نشان میدهد.
بهگفته این نهاد، شمار کامیونهای حامل کالاهای ایرانی که از مسیر ترکمنستان و ازبکستان به قزاقستان و دیگر کشورها میروند، افزایش یافته و فشار بیشتری بر گذرگاههای مرزی وارد کرده است.
کمیته گمرک ازبکستان نیز افزایش ترانزیت کالا از چین را از عوامل ازدحام دانسته و اعلام کرده است که شبانهروزی شدن فعالیت گذرگاه «خورگوس» در مرز چین و قزاقستان، حجم حمل کالا به مقصد کشورهای آسیای مرکزی را افزایش داده است.
از محاصر دریایی تا دروازههای آهنین
آمریکا همزمان با محاصره دریایی ایران، برای جلوگیری از ورود کالاهای تحریمشده از راه خشکی و دریای خزر نیز اقدام کرده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) ۱۶ آبان خبر داد برد کوپر، فرمانده سنتکام، دستور تشکیل کارگروه ویژه «دروازه آهنین» را صادر کرده است.
ماموریت این کارگروه جلوگیری از انتقال تسلیحات پیشرفته، فناوریهای دارای کاربرد دوگانه و کالاهای تحریمشده به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
گذرگاه یلمه در مرز قزاقستان و ازبکستان، ۲۹ آبان ۱۴۰۵
تشدید محاصره دریایی و محدودیت دسترسی به درآمدهای نفتی، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را افزایش داده است.
واشینگتن در هفتههای اخیر کوشیده است با ادامه محاصره دریایی، جلوگیری از صادرات نفت ایران و بستن مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی، منابع مالی جمهوری اسلامی را محدود کند.
تهران نیز برای جبران محدودیتهای دریایی، بخش بیشتری از تجارت خود را به مسیرهای زمینی منتقل کرده است.
در پی این تغییر، صف کامیونها در گذرگاههای مرزی طولانیتر شده و هزینه واردات افزایش یافته است.
وزارت خزانهداری آمریکا هشتم آبان اعلام کرد واشینگتن در پی آن است که دسترسی جمهوری اسلامی را به مسیرهای تجارت بینالمللی، حملونقل هوایی تجاری، شبکههای بانکی و راههای جایگزین انتقال پول، از جمله ارزهای دیجیتال، قطع کند.
به گزارش این وزارتخانه، تلاش تهران برای دور زدن محاصره دریایی از راه مرزهای زمینی پاکستان، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان با موانع عمدهای روبهرو شده است.
۱۸ آبان، احمدرضا فرشچیان، رییس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی، اعلام کرد هزینه حمل کالا از چین به ایران پنج تا هفت برابر شده و بازرگانان بهدلیل افزایش هزینهها و طولانیتر شدن زمان تحویل محمولهها، تمایل کمتری به ثبت سفارشهای تازه دارند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۹ آبان گفت تهران از هر راهی برای صادرات نفت و پیشبرد مذاکرات استفاده خواهد کرد.
او در واکنش به برخی گزارشها درباره تصمیم حکومت برای بارگیری نفت بهمنظور صادرات افزود: «باید محاصره بشکند.»
با وجود تشدید بحران اقتصادی و ناتوانی حکومت در تامین نیازهای اساسی مردم، جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست خارجی تنشآفرین خود، بهویژه رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تاکید دارد.
عکس آرشیوی از دو تانکر. سالهاست نفتکشها بهطور منظم در آبهای اطراف مالزی، سنگاپور و اندونزی توقف میکنند تا نفت ایران را از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل کنند
رویترز بهنقل از یک مقام وزارت خزانهداری آمریکا گزارش داد مقامهای این وزارتخانه این هفته در دیدار با مقامهای دولتی سنگاپور و مالزی، از جمله مسئولان نهادهای نظارتی و امنیت ملی، درباره خطرات احتمالی ناشی از رعایت نکردن تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی به آنها هشدار دادند.
واشینگتن از این دو کشور و همچنین موسسات حقوقی و بانکهای فعال در آنها میخواهد نسبت به شرکتهای پوششی وابسته به جمهوری اسلامی هوشیار باشند. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که آمریکا تلاشهای خود را برای اجرای تحریمها در آسیا و پایان دادن سریع به مناقشه خاورمیانه تشدید کرده است.
یکی از مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا به رویترز گفت واشینگتن خواستار بررسی دقیقتر بخشهای «پرخطر» مانند حملونقل دریایی، خدمات هوانوردی و شبکههای تامین و تدارکات است تا «اطمینان حاصل شود که آنها بهعنوان پوششی برای فعالیتهای حکومت ایران عمل نمیکنند».
این مقام گفت: «ما همچنین میخواهیم این موضوع روشن باشد که این مسیرهای حیاتی را هدف قرار خواهیم داد و وقتی مسیری حیاتی را شناسایی کنیم که باید هدف قرار گیرد، موضوع قابل مذاکره نخواهد بود.»
از زمانی که آمریکا و اسرائیل در اسفندماه سال گذشته حملات خود به جمهوری اسلامی را آغاز کردند، واشینگتن اقداماتش را برای محدود کردن شدید منافع تجاری تهران در خارج از کشور افزایش داده است.
دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوم شهریور «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را آغاز کرد که به موج گستردهای از تحریمها علیه اهداف مختلف، از خطوط هوایی و راهآهن ایران گرفته تا پلتفرمهای ارز دیجیتال و شماری از بانکها منجر شد.
نفت در آبهای آزاد
سالهاست نفتکشها بهطور منظم در آبهای اطراف مالزی، سنگاپور و اندونزی توقف میکنند تا نفت ایران را از یک کشتی به کشتی دیگر منتقل کنند؛ روشی که به پنهان کردن منشاء این نفت کمک میکند.
سال گذشته، مقامهای مالزی اعلام کردند مقررات مربوط به این انتقالها را سختگیرانهتر اجرا خواهند کرد و در اسفند ۱۴۰۴ نیز دو نفتکش و محمولههای آنها را توقیف کردند.
از فروردین ماه امسال، نیروی دریایی آمریکا محاصرهای را علیه کشتیرانی به مقصد ایران از طریق تنگه هرمز اعمال کرده است و در ماه جاری نیز محدودیتهای شدیدتری بر جابهجاییها از طریق مرزهای زمینی ایران و دریای خزر اعمال کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین دهها فرد، کشتی و شرکت مستقر در سنگاپور، هنگکنگ، امارات متحده عربی، جزایر مارشال و سنت کیتس و نویس را بهدلیل ارتباط با محمدحسین شمخانی، بازرگان بزرگ نفتی ایران، تحریم کرده است.
مقام آمریکایی که نامش اعلام نشده به رویترز گفت تلاشهای یادشده بهتدریج در حال مختل کردن منابع درآمدی جمهوری اسلامی هستند.
او به دادههایی استناد کرد که نشان میدهند این کشور در حال حاضر شدیدترین انقباض تولید ناخالص داخلی در چهار دهه گذشته و بالاترین نرخ تورم از زمان جنگ جهانی دوم را تجربه میکند.
با این حال، این مقام گفت هنوز اقدامات بیشتری باید انجام شود.
او بدون نام بردن از شرکت هواپیمایی خاصی گفت: «یک شرکت هواپیمایی ایرانی وجود دارد که به مالزی پرواز میکند، یا دستکم اخیرا چنین پروازهایی داشته است. بنابراین ما این موضوع را مطرح کردیم.»
رویترز با استفاده از سوابق عمومی پروازها، یک پرواز برنامهریزیشده منظم میان تهران و کوالالامپور را شناسایی کرد که شرکت هواپیمایی ایرانایرتور آن را انجام میدهد. این شرکت دستکم تا ۲۳ آبان پروازهایی در این مسیر داشته است. سوابق همچنین نشان میدهند که پرواز برنامهریزیشده برای ۲۶ آبان انجام نشده است.
بیشتر شرکتهای هواپیمایی ایران در سال ۲۰۲۲ عمدتا بهدلیل تحریمهای آمریکا علیه سوختگیری هواپیماهای ایرانی، پروازهای خود به مالزی را متوقف کردند. با این حال، بر اساس گزارش رسانههای ایرانی، ایرانایرتور که یک شرکت هواپیمایی خصوصی است، در آبان سال گذشته پروازهای خود به مالزی را از سر گرفت.
آمریکا۱۷ شهریور دهها شرکت در امارات متحده عربی، بریتانیا، مالزی، ترکیه و قزاقستان را تحریم کرد. واشینگتن اعلام کرد این شرکتها از بخش هوانوردی ایران برای انتقال تسلیحات، نیروهای انسانی و محمولههای غیرقانونی حمایت میکردند.
بهنوشته رویترز مقامهای شرکت هواپیمایی ایرانایر ۱۸ شهریور و یک روز پس از اعلام تحریمهای آمریکا با سفیر مالزی در ایران دیدار کردند تا درباره ازسرگیری پروازهای مستقیم میان ایران و کوالالامپور گفتوگو کنند.
مالزی و سنگاپور هر دو تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی را اجرا میکنند.
دولت سنگاپور در بیانیهای اعلام کرد «قاطعانه متعهد است اقدامات لازم را انجام دهد» و «مانع سوءاستفاده عوامل بدخواه از ساختارهای شرکتی کشور شود».
در این بیانیه همچنین به تلاشهای دولت سنگاپور برای تقویت نظارت و هوشیاری در بخشهای دریایی و مالی طی سال جاری اشاره شده است.
دولت مالزی به درخواستهای رویترز برای اظهارنظر پاسخ نداد.