وزیر خارجه فرانسه: جنایت علیه مردم ایران باید جنایت علیه بشریت شناخته شود
ژاننوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، چهارشنبه ۲۷ آبان در سخنرانی خود در مجلس این کشور، خواستار تصویب قطعنامهای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره وضعیت حقوق بشر در ایران شد.
او گفت: «همین امروز باید قطعنامهای درباره وضعیت حقوق بشر در ایران در مجمع عمومی سازمان ملل به تصویب برسانیم و بر اساس آن، جنایاتی را که علیه مردم ایران مرتکب شدهاند، جنایت علیه بشریت اعلام کنیم.»
بارو با اشاره به کشته شدن زنان، مردان و کودکان در اعتراضات دی ۱۴۰۴، بر حمایت فرانسه از مبارزه مردم ایران برای آزادی تاکید کرد.
او همچنین گفت که فرانسه از جامعه مدنی، جوانان، دانشجویان و مدافعان حقوق بشر در ایران حمایت میکند.
وزیر خارجه فرانسه مبارزه مردم ایران را «شجاعانه و سرشار از کرامت» توصیف کرد و گفت: «بدون عدالت صلحی در کار نیست و بدون حقیقت عدالتی در کار نیست.»
در واکنش به اعتراضات آبدانان، شماری از مخاطبان ایراناینترنشنال ضمن ستایش شجاعت و ایستادگی معترضان، بر همبستگی با آنان و ضرورت گسترش اعتراضها علیه جمهوری اسلامی تاکید کردند. گروهی نیز با یادآوری اعتراضهای دیماه درباره جان کسانی ابراز نگرانی کردند که دوباره به خیابان آمدهاند.
مردم آبدانان در استان ایلام، سهشنبه ۲۶ آبان، در پی کشته شدن ۱۳ تن از کارکنان مجموعه پتروپالایش دهلران در واژگونی اتوبوس، به خیابان آمدند و شعارهای ضدحکومتی سر دادند.
معترضان در این تجمع شعارهای «مرگ بر دیکتاتور»، «این آخرین نبرده/ پهلوی برمیگرده»، «جاوید شاه» و «مرگ بر حیدر حیدر» سر دادند.
در واکنش به این اعتراضات، بسیاری از مخاطبان در پیامهایی به ایراناینترنشنال، با یادآوری اعتراضهای دیماه و اقدام نمادین «برنجپاشی»، مردم آبدانان را نماد مقاومت و امید به تغییر توصیف کردند.
حمایت از شعارهای معترضان و تاکید بر همبستگی
شماری از مخاطبان، حمایت از خاندان پهلوی در شعارهای معترضان آبدانان را برجسته کردند.
شهروندی از بندرعباس با اشاره به شعار «این آخرین نبرده/ پهلوی برمیگرده»، ایستادگی مردم آبدانان مقابل جمهوری اسلامی را ستایش کرد.
مخاطبی از نسیمشهر نیز خطاب به معترضان نوشت: «تمام ایران پشت سرتان است. این شعار نیست، حقیقت است.»
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند معترضان در تجمع ۲۶ آبان خود بنری متعلق به سپاه پاسداران را پاره کردند.
یک شهروند از تبریز بر همراهی با معترضان آبدانان تا سرنگونی جمهوری اسلامی تاکید کرد و مخاطب دیگری از تهران، آبدانان و نورآباد ممسنی را «پیشروان انقلاب» توصیف کرد.
اعتراضات آبدانان تا شامگاه ۲۶ آبان ادامه داشت. در پی این اعتراضات، دستکم شش نفر بازداشت شدند.
از برنجپاشی دیماه تا اعتراضهای تازه
بخشی از پیامها به سابقه اعتراضهای آبدانان و اقدام نمادین مردم این شهر در پاشیدن برنج به هوا اختصاص داشت.
معترضان آبدانان ۱۶ دی ۱۴۰۴ در جریان اعتراضهای ضدحکومتی، کیسههای برنج را گشودند و محتویات آنها را به هوا پاشیدند. اقدامی که به یکی از تصاویر شناختهشده اعتراضهای آن دوره تبدیل شد.
شهروندی از رودسر با اشاره به این اقدام نوشت: «بعد از حماسه برنجپاشی، شجاعت را مجددا رقم زدید. ما تا پایان ایستادهایم.»
مخاطبی از مشهد نیز گفت نخستین بار در جریان اعتراضهای دیماه نام آبدانان را شنیده و از همان زمان شجاعت مردم این شهر را تحسین کرده است.
در بهمنماه نیز گزارشها و ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال از محاصره عزاداران و تیراندازی نیروهای حکومتی در مراسم چهلم کشتهشدگان اعتراضها در آبدانان حکایت داشت.
یک شهروند از رشت نوشت شجاعت مردم آبدانان پس از سقوط جمهوری اسلامی در کتابهای تاریخ ثبت خواهد شد.
مخاطبی از تبریز نیز با گرامیداشت یاد جاویدنامان، تاکید کرد تاریخ ایران از شجاعت زنان و مردان آبدانان برای نسلهای آینده خواهد گفت.
امید به گسترش اعتراضها و نگرانی از تکرار سرکوب
همزمان با پیامهای حمایتی مردم، گزارشهایی درباره استقرار نیروهای یگان ویژه در آبدانان و برخی شهرهای دیگر و اختلال اینترنت منتشر شده است.
شماری از شهروندان با اشاره به کشتار خونین دی، درباره تکرار این سرکوبها اظهار نگرانی کردند.
شهروندی از ملارد خطاب به مردم آبدانان نوشت: «از گزند جمهوری اسلامی در امان باشید.»
مخاطبی با اشاره به ۱۸ و ۱۹ دی نوشت که از «شب» به خیابان رفتنشان میترسد.
او توضیح داد که به باورش، در روشنایی روز اگر خطری پیش بیاید، دیگران فرصت بیشتری برای دیدن آنچه رخ میدهد و کمک به معترضان دارند.
مخاطبی از مراغه نیز نوشت: «شما دوباره نور امید را در دلهایمان روشن کردید. بهزودی مردم سراسر ایران به شما خواهند پیوست.»
شورای سازماندهی اعتراضات کارگران پیمانی نفت نیز ۲۷ آبان در بیانیهای خواستار همراهی مردم با آبدانان شد و تاکید کرد اعتراضهای این شهر صدای کارگران و مردم علیه فقر، گرانی و فساد است.
شهروندی از تهران با اشاره به فشارهای اقتصادی و معیشتی نوشت سیاست مشغول نگه داشتن مردم به تامین نیازهای اولیه، تا حد مشخصی جواب میدهد، اما پس از آن دیگر چیزی مانع اعتراض نخواهد شد.
او آبدانان را «قطره طوفانزا» خواند.
شهروند دیگری از تهران با اشاره به هزاران جاویدنام، ابراز امیدواری کرد شجاعت مردم آبدانان به سراسر ایران سرایت کند.
مخاطبی از اراک نیز مردم آبدانان را از تبار جوانانی خواند که شعار «سر خم قدغن» سر دادند.
در پیامی دیگر خطاب به مردم آبدانان آمده است: «شما ستاره درخشانید و همیشه نور بر تاریکی پیروز است.»
سفر رسمی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مانیل
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از نهایی شدن توافقی تجاری میان آمریکا و فیلیپین خبر داد، اما جزییاتی ارائه نکرد. این در حالی است که سفیر فیلیپین در آمریکا گفت هنوز چیزی امضا نشده است.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۷ آبان گزارش داد که ترامپ در ضیافت ناهار رسمی در کاخ ریاستجمهوری فیلیپین گفت واشینگتن و مانیل به توافقی تجاری رسیدهاند.
او این توافق را «بسیار بزرگ» و «بزرگترین توافق تجاریای که تاکنون انجام دادهایم» توصیف کرد و گفت این توافق برای هر دو کشور منصفانه است.
ترامپ افزود: «از این موضوع خیلی خوشحال بودیم. نمیدانستیم قرار است چنین چیزی اتفاق بیفتد، اما خیلی سریع اتفاق افتاد و توافقی فوقالعاده برای هر دو طرف است.»
این سخنان در جریان سفر منطقهای ترامپ به فیلیپین مطرح شد؛ سفری که شامل دیدار با رهبران هند، ژاپن و استرالیا و سپس حضور در نشست اپک در چین است.
شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، ۲۷ آبان در اجلاس سران مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شنژن، قطب فناوری در جنوب چین، در آستانه دیدار سهجانبه با همتایان آمریکایی و روس خود، وعده داد با حمایتگرایی تجاری مقابله کند.
او در سخنرانی افتتاحیه اجلاس، در جمع مدیران شرکتها، خواستار حمایت از «تجارت آزاد و باز» شد.
ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، نیز گفت تحریمهای غرب علیه مسکو نتیجه معکوس داده است.
او قدرتهای غربی را «سلطهگران پیشین» خواند و گفت اروپا دچار «افولی تحقیرآمیز» شده و تحریمهایی که غرب بهدنبال جنگ اوکراین علیه مسکو وضع کرده، به قویتر شدن روسیه انجامیده است.
احتمال دیدار ترامپ و کیم
ترامپ پیش از سفر به چین، با رهبران هند، ژاپن و استرالیا دیدار کرد.
احتمال دیدار ترامپ با کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی، نیز در حاشیه همین نشست اپک مطرح شده است، اما هنوز هیچ یک از طرفها برگزاری آن را تایید نکردهاند.
ترامپ بارها از تمایل خود برای دیدار دوباره با کیم گفته است. او ۲۵ آبان احتمال چنین دیداری در چین را مطرح کرد و گفت ممکن است این ملاقات انجام شود.
دیدار احتمالی ترامپ و کیم در حالی مطرح میشود که آخرین نشست رسمی آنها در سال ۲۰۱۹، بدون توافق درباره محدود کردن برنامه هستهای کره شمالی و کاهش تحریمها پایان یافت.
پیونگیانگ بارها گفته است تا وقتی خلع سلاح هستهای در دستور کار باشد، حاضر به ازسرگیری مذاکرات نیست.
رییسجمهوری آمریکا برای شرکت در نشست آسهآن و دیدار با رهبران منطقه به فیلیپین رفت و احتمال مذاکره درباره توافق تجاری در برنامههای منتشرشده از سوی هیچ یک از دو کشور ذکر نشده بود.
دفتر فردیناند مارکوس جونیور، رییسجمهوری فیلیپین، نیز بلافاصله درباره توافقی که ترامپ به آن اشاره کرد، اظهارنظری نکرد.
خوزه مانوئل روموالدز، سفیر فیلیپین در آمریکا، گفت واشینگتن به مانیل پیشنهاد داده است منابع تامین غذا و انرژی خود را متنوع کند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا سندی امضا شده است، در پیامی تلفنی گفت: «نه.»
ترامپ ۲۶ آبان گفت که تایلند نیز در چارچوب توافقی تجاری که انتظار میرود در هفتههای آینده نهایی شود، همه تعرفههای واردات کالاهای آمریکایی را حذف میکند و موانع غیرتعرفهای قابل توجه را نیز برمیدارد.
آغاز به کار بیستوششمین دوره پارلمان اسرائیل، اورشلیم، ۱۹ آبان
پارلمان اسرائیل ماتان کاهانا، نامزد مورد حمایت مخالفان بنیامین نتانیاهو، را به ریاست خود برگزید. با این حال، هنوز روشن نیست گادی آیزنکوت، رقیب اصلی نخستوزیر کنونی اسرائیل، بتواند حمایت لازم را برای تشکیل دولت به دست آورد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، دفتر سخنگوی پارلمان اسرائیل اعلام کرد در رایگیری شامگاه سهشنبه ۲۶ آبان، ۶۶ نماینده به کاهانا و ۵۲ نماینده به رقیب او رای دادند.
کاهانا، عضو حزب راست میانه «یاشار» به رهبری آیزنکوت، جانشین امیر اوحانا، عضو حزب لیکود و متحد نتانیاهو، شد.
کاهانا در نخستین سخنرانی خود در مقام رییس پارلمان گفت: «کنست خانه همه شهروندان اسرائیل است و من میخواهم رییس پارلمان همه آنها باشم.»
اولویتهای مخالفان نتانیاهو در کنست
کنست، پارلمان اسرائیل، ۱۲۰ کرسی دارد و رییس آن در تعیین دستور کار مجلس و انتخاب طرحها برای رایگیری از نفوذ گستردهای برخوردار است.
همزمان با انتخاب کاهانا، اعضای ائتلاف آیزنکوت ریاست چند کمیته کلیدی کنست را نیز بر عهده گرفتهاند که در بررسی و پیشبرد طرحهای قانونی نقش دارند.
کاهانا اکنون میتواند تشکیل کمیسیون مستقل تحقیق درباره حمله هفتم اکتبر حماس را در دستور کار کنست قرار دهد. نتانیاهو با تشکیل چنین کمیسیونی مخالفت کرده است.
محدود کردن شمار دورههای نخستوزیری و لغو برخی قوانین مصوب دولت نتانیاهو نیز از اولویتهای آیزنکوت و متحدانش به شمار میرود. به گفته منتقدان، این قوانین از اختیارات قوه قضاییه کاستهاند.
حزب لیکود نتیجه رایگیری پارلمان را محکوم کرد و گفت کاهانا با «آرای حامیان تروریسم» به ریاست کنست رسیده است.
نتانیاهو در جریان کارزار انتخاباتی بارها احزاب عرب اسرائیل را تهدیدی برای موجودیت این کشور خواند و لیکود نیز درباره هرگونه ائتلاف با آنها هشدار داد.
نقش احزاب عرب در تشکیل دولت آینده
در انتخابات سراسری پنجم آبان، ائتلاف حزب لیکود با احزاب راست افراطی و یهودیان حریدی، با وجود کسب نتیجهای بهتر از حد انتظار، اکثریت خود را از دست داد.
این ائتلاف اکنون ۵۳ کرسی دارد و سهم حزب یاشار و متحدانش ۴۸ کرسی است. احزاب نماینده اقلیت عرب اسرائیل ۱۹ کرسی دیگر را در اختیار دارند و میتوانند در تشکیل دولت آینده نقشی تعیینکننده ایفا کنند.
اسحاق هرتزوگ، رییسجمهوری اسرائیل، ۱۷ آبان آیزنکوت، رییس پیشین ستاد کل ارتش، را مامور تشکیل دولت کرد. دو روز بعد، نمایندگان کنست جدید سوگند یاد کردند.
احزاب عرب در مخالفت با نتانیاهو با آیزنکوت همنظر هستند و از متحدان احتمالی او به شمار میروند.
به نوشته رویترز، آیزنکوت احتمالا برای جلب حمایت لازم باید از برخی وعدههای انتخاباتی خود کوتاه بیاید.
نتانیاهو تا زمان تشکیل دولت جدید در مقام نخستوزیر موقت باقی میماند. اگر تلاشها برای تشکیل دولت به نتیجه نرسد، شهروندان اسرائیلی سال آینده میلادی بار دیگر پای صندوقهای رای خواهند رفت.
نتانیاهو پس از انتخابات کوشید با متهم کردن احزاب عرب به تقلب، نتیجه رایگیری را زیر سوال ببرد. عربها حدود یکپنجم جمعیت اسرائیل را تشکیل میدهند.
مقامهای انتخاباتی گفتهاند گزارشهای مربوط به تخلفات احتمالی را بررسی میکنند و تاکنون شواهدی از تقلبی که بر نتیجه انتخابات اثر گذاشته باشد، نیافتهاند.
نتانیاهو در مراسم آغاز به کار پارلمان جدید اسرائیل، اورشلیم، ۱۹ آبان
اختلاف بر سر تصمیمهای نظامی در دوره انتقالی
آیزنکوت از نتانیاهو خواسته است او را بهطور منظم در جریان تحولات امنیتی قرار دهد. این دو ۲۱ آبان در نشستی دوساعته درباره مسائل امنیتی گفتوگو کردند.
آیزنکوت همچنین درباره بهکارگیری نیروهای امنیتی برای «اقدامات غیرفوری» در دوره انتقالی هشدار داده است.
یسرائیل کاتز، وزیر دفاع اسرائیل، ۲۱ آبان گفت دولت نتانیاهو تا زمان تشکیل کابینه جدید برای صدور دستور عملیات نظامی به اجازه مخالفان سیاسی نیاز ندارد.
نتانیاهو ۲۳ آبان با اشاره به دیدارش با آیزنکوت، بار دیگر خواستار تشکیل دولت وحدت ملی شد و گفت چنین دولتی میتواند تهدید جمهوری اسلامی را «یک بار برای همیشه» برطرف کند.
اختلاف بر سر اختیارات نظامی دولت کنونی اسرائیل در شرایطی ادامه دارد که چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن روشن نیست و گمانهزنیها درباره ازسرگیری کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
دیدار شی و پوتین در حاشیه اجلاس سران اپک، شنژن چین، ۲۷ آبان
شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، در آستانه دیدار سهجانبه با همتایان آمریکایی و روس خود وعده داد با حمایتگرایی تجاری مقابله کند. ولادیمیر پوتین نیز گفت تحریمهای غرب علیه مسکو نتیجه معکوس داده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، شی و پوتین چهارشنبه ۲۷ آبان در اجلاس سران مجمع همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) در شنژن، قطب فناوری در جنوب چین، سخنرانی کردند.
ترامپ در آن هنگام در مانیل، پایتخت فیلیپین، با متحدان منطقهای ایالات متحده دیدار میکرد.
وعده شی برای کاهش تعرفهها
شی در سخنرانی افتتاحیه اجلاس، در جمع مدیران شرکتها، خواستار حمایت از «تجارت آزاد و باز» شد.
او کوشید چین را شریکی باثبات برای کشورهای دیگر معرفی کند، در حالی که واشینگتن، رقیب اصلی اقتصادی پکن، در دوره ریاستجمهوری ترامپ تعرفهها را افزایش داده و سیاست خارجی تهاجمیتری در پیش گرفته است.
رییسجمهوری چین بر ضرورت پایبندی به قواعد تجارت چندجانبه و حفظ جایگاه محوری سازمان تجارت جهانی تاکید کرد.
او خواستار حمایت از آزادی تجارت و سرمایهگذاری شد و گفت کشورها باید ثبات زنجیرههای جهانی تولید و تامین را حفظ کنند و مانع از اختلال در آنها شوند.
شی وعده داد چین، دومین اقتصاد بزرگ جهان، تعرفهها را کاهش دهد و دسترسی به بازارهایش را آسانتر کند.
او افزود پکن به سرمایهگذاری در صنایع خود و توسعه فناوریهایی که کشورهای دیگر نیز از آنها بهره میبرند، ادامه میدهد و در برابر یکجانبهگرایی و حمایتگرایی تجاری میایستد.
حمایتگرایی تجاری سیاستی است که دولتها با اقداماتی مانند وضع تعرفه بر واردات یا پرداخت یارانه به تولیدکنندگان داخلی، از آنها در برابر رقابت خارجی حمایت میکنند.
شرکای تجاری غربی چین میگویند پکن با حمایت از بخش تولید به زیان مصرفکنندگان چینی، مازاد تجاری سالانه خود را به بیش از یک تریلیون دلار رسانده است.
واشینگتن و اتحادیه اروپا بیم آن دارند که سلطه چین بر زنجیرههای تامین به اهرم فشار سیاسی پکن تبدیل شود. آنها سیاستهای صنعتی چین را تهدیدی برای صنایع و مشاغل خود میدانند.
در سوی دیگر، چین الگوی کنونی رشد خود را مناسب میداند، زیرا این کشور هنوز در تلاش است فاصله اقتصادی خود را با ثروتمندترین کشورهای جهان کاهش دهد.
سخنان شی پس از آن بیان شد که واشینگتن محدودیتهای تازهای بر دسترسی چین به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی شرکتهایی مانند انویدیا وضع کرد.
این تصمیم میتواند حفظ آتشبس شکننده تجاری دو کشور را دشوارتر کند. پکن وعده داده است این اقدام را تلافی کند.
پوتین در اجلاس اپک، پس از شی سخنرانی کرد و قدرتهای غربی را «سلطهگران پیشین» خواند.
او گفت اروپا دچار «افولی تحقیرآمیز» شده و تحریمهایی که غرب بهدنبال جنگ اوکراین علیه مسکو وضع کرده، به قویتر شدن روسیه انجامیده است.
به گفته پوتین، ابزارهایی که قدرتهای بزرگ بهطور سنتی برای حفظ سلطه اقتصادی و فشار بر دیگر کشورها به کار میبردند، دیگر مانند گذشته هراسانگیز نیستند.
او افزود: «تحریمها، تعرفهها و محدودیتهای صادراتی شاید همچنان تا حدی اثر بازدارنده داشته باشند، اما نمیتوانند رشد اقتصادی رقبا را متوقف کنند، چه رسد به اینکه اقتصاد آنها را از پا درآورند.»
پوتین در حالی از توان روسیه سخن گفت که اوکراین ۲۶ آبان با انهدام پل کرچ ضربه سنگینی به کارزار نظامی روسیه وارد آورد.
این پل شبهجزیره کریمه را به روسیه متصل میکرد. کریمه از اسفند ۱۳۹۲ تحت کنترل روسیه قرار دارد.
مسکو از اسفند ۱۴۰۰ تهاجم گسترده علیه اوکراین را آغاز کرد؛ جنگی که به خونینترین رویارویی نظامی اروپا پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شده است.
نگرانی کشورهای کوچکتر از احتمال توافق سه قدرت
قرار است رهبران آمریکا، چین و روسیه پنجشنبه ۲۸ آبان در حاشیه اجلاس اپک دیدار کنند. مناقشه اوکراین، جنگ ایران و اختلافها بر سر تجارت، هوش مصنوعی و سلاحهای هستهای، از موضوعاتی هستند که ممکن است در این نشست مطرح شوند.
رهبران شماری از کشورهای کوچکتر، بهویژه در اروپا و آسیا، نگرانند که سه قدرت بزرگ نظامی جهان در توافقهای خود منافع آنها را نادیده بگیرند.
این نگرانی یادآور کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ است که در آن آمریکا، بریتانیا و اتحاد جماهیر شوروی به حوزههای نفوذ خود رسمیت بخشیدند و زمینه شکلگیری نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم را فراهم کردند.
کرملین مقایسه نشست شنژن با کنفرانس یالتا را «بازیهای پژوهشگران علوم سیاسی» خواند و در عین حال اعلام کرد این نشست تاثیر عمدهای بر تحولات جهان خواهد گذاشت.
پوتین نیز گفت کشورها میتوانند با «نشستن پای میز مذاکره» به اختلافهای خود رسیدگی کنند.
پکن این دیدار را دارای «اهمیتی بیسابقه» دانست و وعده داد نشست شنژن به صلح جهانی کمک خواهد کرد.
بیشتر تحلیلگران انتظار دارند روابط واشینگتن و پکن کمابیش باثبات بماند. قرار است ترامپ و شی پس از نشست شنژن، در حاشیه اجلاس گروه ۲۰ در میامی در ۲۳ و ۲۴ آذر (۱۴ و ۱۵ دسامبر) برای چهارمین بار در سال جاری میلادی با یکدیگر دیدار کنند.
نیویورکتایمز به نقل از مقامهای آمریکایی، اروپایی و ایرانی گزارش داد مواضع جمهوری اسلامی در مذاکرات با میانجیها پس از شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا، سرسختتر شده است و مذاکرهکنندگان ایرانی تمایل کمتری به امتیاز دادن دارند.
این روزنامه در گزارشی که سهشنبه ۲۶ آبان منتشر شد، به نقل از مقامهای ایرانی نوشت راهبرد فشار اقتصادی بر رایدهندگان آمریکایی از طریق بستن تنگه هرمز را موفق میدانند و نتیجه انتخابات را پیروزی جمهوری اسلامی بر واشینگتن ارزیابی میکنند. این مقامها به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، نخواستند نامشان منتشر شود.
جیم هایمز، نماینده دموکرات ایالت کنتیکت که قرار است سال آینده ریاست کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان را بر عهده بگیرد، نیز به این روزنامه گفت مقامهای جمهوری اسلامی شناخت دقیقی از تحولات سیاسی آمریکا دارند و اکنون در برابر دولت ترامپ احساس قدرت بیشتری میکنند.
به نوشته نیویورکتایمز، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و شماری از چهرههای برجسته جمهوریخواه، جنگ را از عوامل شکست انتخاباتی حزب خود دانستهاند. ترامپ پس از این اظهارات، ونس را از تیم مذاکرهکننده کنار گذاشت و از او خواست بر مسائل داخلی تمرکز کند.
پیمان صالحی، تحلیلگر ساکن تهران و نزدیک به حکومت، به این روزنامه گفت جمهوری اسلامی معتقد است ترامپ برای پایان دادن به جنگ، زیر فشار رایدهندگان و حزب خود قرار دارد و همین برداشت، اعتمادبهنفس تهران را افزایش داده است.
به گزارش نیویورکتایمز، یکی از موانع اصلی توافق، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات است. مقامهای کنونی و پیشین آمریکا گفتند جمهوری اسلامی بازگشایی تنگه هرمز را به رفع تحریمها و دریافت مبالغی از کشورهای عربی مشروط کرده است.
در مقابل، واشینگتن اصرار دارد تهران پیش از آزادسازی داراییهای مسدودشده یا لغو تحریمها، حملات به کشتیها را متوقف کند. این اختلاف پیشتر نیز چند دور مذاکره را ناکام گذاشته است.
با این حال، مذاکرات غیرمستقیم ادامه دارد و دولتهای منطقه برای جلوگیری از بازگشت جنگ تمامعیار تلاش میکنند. بر اساس این گزارش، عباس عراقچی، مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، در سفرهایی به پاکستان و عمان با این دو کشور میانجی رایزنی کرد.
مقامهای آمریکایی و اروپایی درباره میزان آمادگی تهران برای توافق اختلاف نظر دارند. به ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا و اروپا، جمهوری اسلامی همچنان در صورت دسترسی به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده، آماده توافق است.
در مقابل، برخی مقامها گفتند تهران برنامههایی برای تشدید درگیری با هدف واداشتن واشینگتن به بازگشت به میز مذاکره تدوین کرده است. آنها افزایش حملات به نفتکشهایی را که برای عبور از تنگه هرمز به جمهوری اسلامی عوارض نمیپردازند، یکی از این برنامهها عنوان کردند. چنین حملاتی میتواند قیمت سوخت و دیگر کالاها را افزایش دهد.
گزینههای ترامپ و خطر تشدید جنگ
نیویورکتایمز نوشت ترامپ با گزینههای تلاش دوباره برای توافق، ازسرگیری حملات یا عقب کشیدن نیروهای گسترده نظامی آمریکا از منطقه روبهرو است. حمله یکجانبه اسرائیل یا حملات جمهوری اسلامی به منافع آمریکا و متحدانش نیز ممکن است او را ناگزیر به اقدام کند.
هایمز به این روزنامه گفت فشار نظامی و تحریمها، واردات ایران را بهشدت کاهش داده و فشار اقتصادی سنگینی ایجاد کرده است. او هشدار داد این وضعیت میتواند حکومت را به مذاکره یا واکنشهای خشونتآمیز و پیشبینیناپذیر سوق دهد.
برخی مقامهای آمریکایی معتقدند حمله به زیرساختهای انرژی میتواند اقتصاد ایران را به فروپاشی نزدیکتر کند، اما مقامهای دیگری یادآوری کردند پیشبینیهای قبلی درباره فروپاشی اقتصادی محقق نشده است.
این روزنامه همچنین گزارش داد آمریکا و اسرائیل به اطلاعاتی درباره گفتوگوی مقامهای جمهوری اسلامی در خصوص احتمال استفاده از سلاحهای شیمیایی یا دیگر حملات غیرمتعارف دست یافتهاند. با این حال، برخی مقامهای آمریکایی درباره اعتبار این اطلاعات تردید دارند.
نگرانی درباره برنامه هستهای و ساختار قدرت
نیویورکتایمز با اشاره به گزارشی که پیشتر در تابستان منتشر کرده بود، نوشت نهادهای اطلاعاتی آمریکا معتقدند مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی، بیش از پدرش خواهان دستیابی به سلاح هستهای است.
هایمز گفت توسعه خطوط لوله عربستان سعودی برای دور زدن تنگه هرمز، بهتدریج اهرم فشار تهران بر بازار نفت را تضعیف میکند و ممکن است انگیزه جمهوری اسلامی برای دستیابی به سلاح هستهای را افزایش دهد.
در مقابل، محسن رضایی، رییس شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفته است حکومت برنامهای برای تغییر دکترین هستهای و ساخت سلاح ندارد. تهران میگوید برنامه هستهایاش صرفا غیرنظامی است.
به نوشته نیویورکتایمز، مقامهای غربی از افزایش تسلط سپاه پاسداران بر ساختار قدرت در طول جنگ خبر دادهاند، اما ارزیابی نهادهای اطلاعاتی غربی این است که مجتبی خامنهای صرفا رهبری تشریفاتی نیست.
هایمز نیز با رد احتمال کشته شدن او گفت: «رهبر جمهوری اسلامی زنده است و توانایی انجام وظایف و اداره امور را دارد.»