مسافران پس از لغو دستور توقف سراسری پروازها از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا، در صف بازرسی امنیتی اداره امنیت حملونقل در فرودگاه ملی رونالد ریگان واشینگتن در آرلینگتونِ ویرجینیا منتظرند؛ ۲۳ آبان ۱۴۰۵. عکس: رویترز
اختلال در پروازهای آمریکا برای سومین روز ادامه یافت و هزاران پرواز دیگر لغو یا با تاخیر روبهرو شدند. وزیر حملونقل آمریکا پیشبینی کرد وضعیت تا دوشنبه ۲۵ آبان کاملا عادی شود، با این حال گفت علت اصلی نقص فنی شبکه کنترل ترافیک هوایی هنوز روشن نیست.
بر اساس آمار وبسایت ردیابی پرواز «فلایتاور» در روز یکشنبه ۲۴ آبان، در این روز بیش از ۱۶۰۰ پرواز در آمریکا لغو شد و نزدیک به ۳۶۰۰ پرواز تاخیر داشت. شنبه نیز شرکتهای هواپیمایی بیش از ۶۴۰۰ پرواز را لغو کردند و بیش از ۸۰۰۰ پرواز با تاخیر انجام شد.
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، در گفتوگو با برنامه «این هفته» شبکه ایبیسی گفت روند بازگشت پروازها به وضعیت عادی یکشنبه ادامه مییابد و احتمالا دوشنبه ۲۵ آبان کاملا عادی خواهد شد.
او افزود شواهدی از حمله سایبری یا اقدام خرابکارانه وجود ندارد، اما علت ریشهای اختلال هنوز روشن نیست.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا جمعه ۲۲ آبان با صدور دستور توقف سراسری، برخاستن تقریبا همه پروازها را برای نزدیک به پنج ساعت متوقف کرد. به گزارش رویترز، این طولانیترین توقف سراسری پروازها در آمریکا از زمان حملات القاعده در ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود.
با وجود رفع این محدودیت، شرکتهای هواپیمایی همچنان برای بازگرداندن پروازها به برنامه عادی تلاش میکنند.
یکشنبه ۲۷ درصد پروازهای جتبلو و ۱۳ درصد پروازهای امریکن ایرلاینز لغو شد. این رقم برای ساوتوست، یونایتد ایرلاینز و دلتا بین سه تا پنج درصد بود.
اختلال چگونه به سراسر شبکه گسترش یافت؟
دافی گفت تعویض یک مسیریاب، دستگاه هدایت دادهها در شبکه، در تاسیسات اداره هوانوردی در الدورادو در ایالت آرکانزاس، موجب بروز مشکل در مسیریاب دیگری در آماریلو در تگزاس شد که آن نیز بهتازگی تعویض شده بود. دستگاه دوم با ارسال انبوه دادهها، مسیریابهای دیگر مراکز کنترل ترافیک هوایی را در سراسر کشور زیر فشار قرار داد.
اداره هوانوردی فدرال اعلام کرد شرکت پیمانکار «ال۳هریس» هنگام بروز اختلال در تاسیسات الدورادو مشغول کار، از جمله نصب مسیریاب جدید، بود. هجوم دادهها ارتباط با هواپیماها و دریافت اطلاعات راداری را مختل کرد. این اداره گفت قابلیت ارسال داده در مسیریابهای مبدا اختلال و، برای احتیاط، در حدود ۶۰ مسیریاب مشابه غیرفعال شد.
به گفته دافی، این نوع عملیات نگهداری پیشتر هزاران بار بدون مشکل انجام شده بود. او گفت فرد نصبکننده مسیریاب، بر اساس اطلاعات موجود، از کهنهسربازان آمریکایی است و مقامها گمان نمیکنند هنگام نصب، کسی قصد خرابکاری داشته باشد.
این اختلال مشکلات شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا را بار دیگر برجسته کرد. این شبکه با فناوری فرسوده، مشکلات تجهیزات و ارتباطات و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی روبهرو است. دافی گفت مسیریابهای دچار مشکل در سال ۲۰۰۱ خریداری شده بودند و تا سال ۲۰۰۶ از رده خارج محسوب میشدند.
اختلاف بر سر بودجه نوسازی
دافی از جمعه خواستار اختصاص ۵۰ میلیارد دلار برای نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی شده است. رقم درخواستی جدید حدود ۲۰ میلیارد دلار بیشتر از درخواست قبلی اوست. کنگره در سال ۲۰۲۵، معادل ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای این منظور تصویب کرده بود.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یکشنبه در نخستین اظهارنظر علنی خود درباره این اختلال، از کنگره خواست بودجه بیشتری تصویب کند. او در شبکههای اجتماعی نوشت: «کار را شروع کردهایم، اما باید یکباره انجام شود، نه قطرهچکانی.»
در مقابل، ریک لارسن و آندره کارسون، ارشدترین نمایندگان دموکرات در کمیته حملونقل و زیرساخت مجلس نمایندگان و زیرکمیته هوانوردی آن، شنبه اعلام کردند حدود ۱۱ میلیارد دلار از بودجه مصوب هنوز هزینه نشده است و خواستار توضیح درباره نیاز به منابع بیشتر شدند.
دافی در پاسخ گفت بودجه قبلی فقط به مصارف مشخصی اختصاص داشت و هزینه نرمافزارهای جدید مدیریت فضای هوایی را پوشش نمیدهد.
این اختلاف در آستانه تغییر توازن قدرت در کنگره مطرح شده است. بر اساس گزارش رویترز، دموکراتها پس از پیروزی در انتخابات میاندورهای ۱۲ آبان، از ژانویه کنترل کنگره را از جمهوریخواهان میگیرند.
نیروهای وابسته به دولت قانونی یمن اعلام کردند از منطقه مشرف به تنگه راهبردی بابالمندب عقبنشینی میکنند؛ تحولی که به تسلط حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی بر این منطقه میانجامد و دست آنها را برای اعمال فشار بر کشتیرانی جهانی بازتر میکند.
به گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای مورد حمایت عربستان سعودی یکشنبه ۲۴ آبان در بیانیهای خبر دادند مواضع خود را در فرودگاه ذُباب و منطقه بابالمندب در غرب استان تعز ترک میکنند.
نیروهای مسلح جنوب در بیانیه خود، هدف از جابهجایی نیروها را تامین امنیت عدن، مقر دولت قانونی یمن و همچنین استانهای همجوار عنوان کردند و تقویت خطوط مقدم و مقابله با تهدیدهای موجود را از دیگر دلایل این تصمیم برشمردند.
این عقبنشینی در شرایطی صورت میگیرد که حوثیها فشار بر مناطق جنوبی تحت کنترل دولت را افزایش دادهاند.
این گروه نیابتی حکومت ایران بخش بزرگی از شمال یمن، از جمله صنعا و پرجمعیتترین مناطق کشور را در اختیار دارد.
رویترز نوشت تسلط حوثیها بر منطقه مشرف به بابالمندب، اهرم فشار تازهای بر کشتیرانی جهانی ایجاد میکند؛ آن هم در شرایطی که جمهوری اسلامی در سوی دیگر شبهجزیره عربستان، به ایجاد اختلال در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز ادامه میدهد.
فشار همزمان بر این دو گذرگاه میتواند دسترسی تولیدکنندگان نفت خلیج فارس به مسیرهای اصلی صادرات دریایی را محدودتر کند و به اختلال بیشتر در انتقال انرژی و کالا بینجامد.
بابالمندب یکی از مهمترین و پرترددترین مسیرهای تجارت دریایی جهان است و بخش مهمی از محمولههای آسیا به اروپا از این تنگه و سپس کانال سوئز مصر عبور میکند.
کنترل این گذرگاه طی هفتههای گذشته بارها محل رویارویی نیروهای دولتی و حوثیها بوده است. حوثیها پس از پیشروی برقآسا به سوی جنوب، ۲۰ شهریور کنترل بخش یمنی بابالمندب را به دست گرفتند. هدف این گروه تسلط بر سراسر سواحل یمن در دریای سرخ بود.
نیروهای دولتی ماه گذشته برای بازپسگیری مناطق راهبردی ساحلی عملیاتی آغاز کردند و محمد آلجابر، سفیر عربستان سعودی در یمن، ۱۷ مهر اعلام کرد حوثیها از تنگه بابالمندب عقب رانده شدهاند.
اکنون عقبنشینی نیروهای دولتی، بار دیگر موقعیت حوثیها را در مجاورت این مسیر حیاتی تقویت میکند.
روزنامه والاستریت ژورنال ۲۵ مهر به نقل از منابع آگاه گزارش داد جمهوری اسلامی با افزایش پشتیبانی نظامی، اطلاعاتی و عملیاتی از حوثیها، به اجرای پیچیدهترین حملات این گروه علیه عربستان سعودی و متحدان یمنی آن کمک کرده است.
بر اساس این گزارش، افسران سپاه پاسداران در خطوط مقدم نبرد حضور داشتهاند و در هدایت حملات پهپادی و موشکی مشارکت کردهاند.
ابراهیم حیدان، وزیر کشور یمن، نیز پیشتر گفت ۲۱ کارشناس وابسته به سپاه پاسداران و حزبالله لبنان در مناطق تحت کنترل حوثیها فعالیت میکنند و در هدایت عملیات نظامی، توسعه توان تسلیحاتی و برنامهریزی حملات دریایی نقش دارند.
تشدید درگیریها در یمن آتشبس سال ۲۰۲۲ با میانجیگری سازمان ملل را نقض کرده و جبهه دیگری در جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی گشوده است.
حملات حوثیها به بنادر، فرودگاهها و تاسیسات آرامکو، از جمله مرکز صادرات نفت ینبع در ساحل دریای سرخ، پروازها و عرضه نفت عربستان سعودی را مختل کرده است. ریاض نیز در پاسخ، مواضع این گروه نیابتی جمهوری اسلامی را در یمن هدف قرار داده است.
والاستریت ژورنال ۱۴ آبان نوشت حوثیها برای توقف درگیری با ریاض، خواستار بهرسمیتشناختهشدن حاکمیت خود بر یمن و دریافت دهها میلیارد دلار «غرامت» شدهاند.
در همین حال، رویترز ۲۳ آبان گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به مشاوران ارشد خود گفته است اگر تهران یا حوثیها اقدام تحریکآمیز تازهای علیه واشینگتن انجام ندهند، ممکن است حمله به جمهوری اسلامی را به تعویق بیندازد.
یمن از سال ۲۰۱۴ درگیر جنگ داخلی است و با یکی از وخیمترین بحرانهای انسانی جهان دستوپنجه نرم میکند. تشدید نبردها در تعز، وضعیت غیرنظامیان را دشوارتر کرده است.
این شهر که میزبان حدود نیمی از ۳۰۰ هزار آواره درگیریهای اخیر یمن است، همچنان در محاصره قرار دارد، کمکهای امدادی به آن راه نمییابد و غیرنظامیان نیز امکان خروج ندارند.
یديعوت آحارونوت در گزارشی درباره دستگاه اطلاعاتی قطر نوشت دوحه برای گسترش نفوذ خود از منابع مالی و شبکه الجزیره بهره میگیرد و با وجود تنشهای سیاسی با اسرائیل، همکاری اطلاعاتی با موساد را درباره ایران و غزه حفظ کرده است.
چرا دوحه پرونده جاسوسی منتسب به سپاه را علنی کرد؟ سوم مارس، برابر با ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، دستگاه امنیت کشور قطر اعلام کرد شبکهای گسترده از جاسوسی ایران را در خاک خود شناسایی کرده است. به نوشته یدیعوت آحارونوت، هفت نفر از بازداشتشدگان به جمعآوری اطلاعات درباره تاسیسات نظامی، بهویژه پایگاه هوایی العدید، متهم بودند. سه بازداشتشده دیگر نیز، بنابر این گزارش، از تهران ماموریت گرفته بودند که با پهپاد عملیات خرابکارانه انجام دهند. مقامهای قطری گفتند مظنونان اذعان کردهاند سپاه پاسداران این شبکه را اداره میکرده است.
این روزنامه نوشت رهبران قطر ابتدا بازگرداندن بیسروصدای مظنونان به ایران را بررسی کردند، اما شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، شخصا تصمیم گرفت پرونده را علنی کند. به ارزیابی نویسنده گزارش، هدف قرار گرفتن العدید، پایگاه اصلی آمریکا در منطقه، احتمالا دلیل تعیینکننده بود. دوحه با علنیکردن پرونده میخواست به تهران هشدار دهد که پای نیروهای آمریکایی را به تنش با قطر نکشاند.
امیر قطر چگونه دستگاه اطلاعاتی را اداره میکند؟ به نوشته این روزنامه، سه نهاد اصلی اطلاعاتی و امنیتی قطر مستقیما زیر نظر امیر یا دفتر او کار میکنند. «دستگاه امنیت کشور» نهاد اصلی اطلاعاتی است، اداره اطلاعات نظامی عمدتا تحرکات حکومت ایران و حوثیهای یمن را دنبال میکند و نیروی ویژه «لخویا» مسئول حفاظت از مقامهای ارشد و اجرای ماموریتهای ویژه امنیتی است. فرماندهی لخویا را برادر امیر، که وزیر کشور نیز هست، بر عهده دارد. دو واحد کوچکتر هم در حوزه اطلاعات سایبری و اقتصادی فعالیت میکنند.
مقامهای اطلاعاتی غربی به این روزنامه گفتند دوحه برای ماموریتهای جاسوسی و گردآوری اطلاعات عمدتا از افرادی در دیگر کشورهای عربی استفاده میکند. یوئل گوزانسکی، پژوهشگر امور خلیج فارس، نیز گفت سرویس اطلاعاتی قطر کوچک است، اما منابع مالی گستردهای دارد و از آنها برای جلب همکاری افراد و اجرای عملیات نفوذ استفاده میکند. قطر اتهام تلاش برای دخالت در انتخابات اسرائیل را رد کرده و این روزنامه نیز شواهد موجود در تایید آن اتهام را ضعیف توصیف کرده است.
ایران و غزه چه نقشی در همکاری دوحه و موساد داشتند؟ ایال تسیر کوهن، افسر پیشین موساد که در چند نشست با مقامهای قطری حضور داشت، گفت ایران از موضوعات اصلی گفتوگو بود. به گفته او، دوحه به رابطه با تهران نیاز دارد و همزمان از عملیات اطلاعاتی حکومت ایران در خاک قطر نگران است. غزه محور دیگر همکاری بود. قطر پیش از حمله هفتم اکتبر کانال اصلی انتقال پیام میان اسرائیل و حماس بود و بعدها در مذاکرات آزادی گروگانها نقش داشت. گوزانسکی گفت در جریان این مذاکرات، افسران قطری در اسرائیل در کنار همتایان خود در موساد کار میکردند و افسران اسرائیلی نیز در قطر حضور داشتند.
این همکاری از تنشهای سیاسی در امان نماند. حمله اسرائیل به دوحه در سپتامبر ۲۰۲۵، که چند تن از رهبران حماس را هدف گرفت، به روابط دو طرف آسیب زد. با این حال، منابع آگاه به یدیعوت آحارونوت گفتند همکاری سرویسهای اطلاعاتی دو کشور در مسائل مهم ادامه دارد.
گزارش درباره نقش دستگاه اطلاعاتی در الجزیره چه میگوید؟ یدیعوت آحارونوت به نقل از منابع آگاه گزارش داد در هر نوبت، دو نماینده آموزشدیده دستگاه اطلاعاتی قطر در استودیوها و تحریریههای الجزیره حضور دارند. به گفته این منابع، آنها گاه به مدیران شبکه دستور میدهند یا مستقیما با خبرنگاران تماس میگیرند تا درباره پوشش موضوعات حساس هشدار دهند و مواضع رسمی دوحه را توضیح دهند.
این روزنامه یادآور شد الجزیره سالها بهطور منظم با مقامهای ارشد اسرائیلی گفتوگو میکرد و پیامهای آنها را به مخاطبان جهان عرب میرساند. در جریان جنگ غزه، با افزایش انتقادهای شبکه از اسرائیل، پخش آن در این کشور ممنوع شد. به روایت گزارش، حمله به دوحه و تنشهای ناشی از پرونده «قطرگیت» نیز به تندتر شدن لحن شبکه در قبال اسرائیل دامن زد.
بیش از ۱۳ هزار پرواز در آمریکا روز شنبه ۲۳ آبان لغو شد یا به تاخیر افتاد. رییس اداره هوانوردی فدرال آمریکا پیشبینی کرد برنامه پروازها پس از توقف سراسری روز جمعه، تا اواخر یکشنبه تا حد زیادی به روال عادی بازگردد.
به گزارش رویترز، دادههای فلایتاور نشان میدهد تا ساعت ۱۸:۴۵ شنبه به وقت شرق آمریکا، بیش از ۶ هزار و ۱۵۰ پرواز لغو شد و بیش از ۷ هزار و ۳۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. تا همان ساعت، بیش از ۵۳۰ پرواز برنامهریزیشده برای یکشنبه نیز لغو شده بود. برایان بدفورد، رییس اداره هوانوردی فدرال، بابت اختلال عذرخواهی کرد و گفت سامانه کنترل ترافیک هوایی پایدار است.
توقف سراسری روز جمعه مانع برخاستن تقریبا همه پروازهای خروجی برای نزدیک به پنج ساعت شد. این طولانیترین توقف سراسری پروازها در آمریکا از زمان حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود. روز جمعه حدود ۹ هزار و ۲۰۰ پرواز لغو شد و ۷ هزار و ۵۰۰ پرواز به تاخیر افتاد. پس از رفع دستور توقف در شامگاه جمعه، دهها هزار مسافر همچنان در فرودگاهها سرگردان بودند و شرکتهای هواپیمایی تلاش میکردند خدمه را به فرودگاههای مورد نیاز برسانند.
مقامها اختلال را به نصب یک مسیریاب شبکه مرتبط دانستند شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، گفت بررسیها منشا اختلال را به نصب دستکم یک مسیریاب شبکه جدید در یکی از تاسیسات دورافتاده از سوی التری هریس، پیمانکار اداره هوانوردی فدرال، مرتبط دانستهاند. به گفته او، هنوز روشن نیست که خطای کاربر یا نصاب باعث اختلال شده یا دستگاه معیوب بوده است. مشکل ارتباطات ۱۷ مرکز از ۲۲ مرکز کنترل پرواز در مسیر را تحت تاثیر قرار داد و بخشی از سامانه راداری را نیز مختل کرد. بدفورد گفت ارتباط هیچ مرکزی بهطور کامل قطع نشد.
دلتا، یونایتد و امریکن ایرلاینز هر کدام حدود یکچهارم پروازهای شنبه خود را لغو کردند و جتبلو نزدیک به ۴۵ درصد پروازهایش را لغو کرد. شرکتهای هواپیمایی به مسافران اجازه دادهاند بدون پرداخت هزینه، پروازشان را برای تاریخی دیگر رزرو کنند.
وزیر حملونقل برای نوسازی سامانه ۵۰ میلیارد دلار خواست دافی پس از اختلال جمعه، درخواست بودجه برای نوسازی سامانه کنترل ترافیک هوایی را از ۳۰ به ۵۰ میلیارد دلار افزایش داد. این سامانه با تجهیزات فرسوده و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی روبهروست. کنگره سال گذشته ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون دلار برای نوسازی تصویب کرده بود. دو نماینده دموکرات گفتند وزارت حملونقل از آن زمان قراردادهایی به ارزش چهار میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار واگذار کرده و تاکنون یک میلیارد دلار هزینه کرده است.
بیتکوین شنبه ۲۳ آبان به زیر ۶۵ هزار دلار، پایینترین سطح سه ماه اخیر، رسید و در یک هفته بیش از ۱۳ درصد افت کرد. خروج سرمایه از صندوقهای بیتکوین، احتمال افزایش نرخ بهره آمریکا و موج فروش سهام فناوری از عوامل احتمالی این کاهشاند.
بیتکوین جمعه برای نخستین بار از ماه اوت به زیر ۷۰ هزار دلار رفت و تا حدود ۶۸ هزار دلار پایین آمد. افت قیمت روز شنبه ادامه یافت و به گزارش «اینوستینگداتکام»، بهای آن حدود ساعت چهار بعدازظهر به وقت نیویورک به ۶۵ هزار و ۲۲۵ دلار رسید. این رقم تا ساعت شش بعدازظهر به ۶۳ هزار و ۴۱۵ دلار نیز رسید. با این کاهش، بیتکوین بیش از ۲۰ درصد از ارزش خود را نسبت به اوج ۲۱ اکتبر از دست داد و در آستانه ثبت ششمین هفته پیاپی افت قرار گرفت.
اسکرینشات از www.investing.com
خروج سرمایه و فروش اجباری فشار را بیشتر کرد بر اساس دادههای «سوسوولیو» که اینوستینگداتکام منتشر کرد، صندوقهای نقدی قابل معامله بیتکوین در آمریکا از ۵ تا ۱۳ نوامبر در هفت جلسه معاملاتی پیاپی با خروج خالص سرمایه روبهرو شدند. مجموع خروج سرمایه در این دوره به حدود یک میلیارد و ۹۱۰ میلیون دلار رسید که حدود ۱۸۵ میلیون دلار آن در روز جمعه ثبت شد.
افت قیمت، معاملهگرانی را هم که با استفاده از اهرم روی افزایش قیمت حساب کرده بودند، به فروش اجباری کشاند. دادههای کوینگلس نشان میدهد در یک بازه ۲۴ساعته، موقعیتهای اهرمی به ارزش یک میلیارد و ۴۷۰ میلیون دلار در بازار رمزارزها بهاجبار بسته شد. حدود ۶۷۷ میلیون دلار از این رقم مربوط به معاملات بیتکوین بود. بستهشدن اجباری موقعیتهای خرید میتواند فشار فروش را در جریان افت قیمت تشدید کند.
تورم آمریکا و افت سهام فناوری بر بازار فشار آورد اداره آمار کار آمریکا اعلام کرد شاخص قیمت مصرفکننده در اکتبر نسبت به ماه قبل ۰.۴ درصد افزایش یافت. شاخص قیمت تولیدکننده نیز نسبت به سال قبل ۶.۵ درصد بالا رفت که بیشترین رشد سالانه از نوامبر ۲۰۲۲ بود. والاستریت ژورنال گزارش داد تداوم فشار تورمی، انتظار بازار برای افزایش نرخ بهره از سوی فدرال رزرو را تقویت کرده است. نرخ بهره بالاتر میتواند اوراق بهرهدار را برای سرمایهگذاران جذابتر کند و از تقاضا برای داراییهایی مانند بیتکوین بکاهد.
افت بیتکوین با موج فروش سهام فناوری و کنارهگیری جنسن هوانگ از مدیرعاملی انویدیا همزمان شد. جیم فرایولی، مسئول پژوهش رمزارزها در مرکز تحقیقات مالی «شواب»، به وبسایت کویندسک گفت تحولات انویدیا ممکن است بر تمایل سرمایهگذاران به پذیرش ریسک اثر گذاشته باشد، اما زمانبندی افت بیتکوین برای نسبتدادن مستقیم آن به انویدیا کافی نیست.
کویندسک همچنین گزارش داد برخی فعالان بازار، عرضه اولیه سهام آنتروپیک را عاملی میدانند که ممکن است بخشی از سرمایه را از بازار رمزارزها جذب کند.
اگر بیتکوین به زیر ۶۵ هزار دلار برود، چه میشود؟ در تحلیل منتشرشده در یاهو فایننس، کفهای پیشین در حدود ۶۴ هزار و ۱۰۰ دلار، ۶۲ هزار و ۸۰۰ دلار و ۵۸ هزار و ۶۰۰ دلار بهعنوان سطوح احتمالی بازگشت خریداران مطرح شدهاند. در کوتاهمدت، ادامه یا توقف خروج سرمایه از صندوقهای بیتکوین و تغییر انتظارات درباره نرخ بهره آمریکا از عواملیاند که تحلیلگران برای ارزیابی مسیر بعدی قیمت دنبال میکنند.
مسافری مقابل تابلوی پروازها در فرودگاه ملی رونالد ریگان واشینگتن، آرلینگتون ویرجینیا، ۲۳ آبان
در ادامه اختلال پروازها در آمریکا پس از طولانیترین توقف سراسری از زمان حملات ۱۱ سپتامبر، بیش از چهار هزار پرواز دیگر لغو و سه هزار پرواز با تاخیر روبهرو شدند.
بهگزارش خبرگزاری رویترز، شرکتهای هواپیمایی شنبه ۲۳ آبان برای بازگرداندن پروازها به روال عادی، هواپیماها و خدمه را به فرودگاههای مورد نیاز منتقل میکردند.
با این حال، دهها هزار مسافر همچنان در فرودگاههای سراسر آمریکا سرگردان بودند.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا جمعه ۲۲ آبان بهدلیل اختلال گسترده در سامانههای ارتباطی، دستور توقف سراسری برخاستن هواپیماها را صادر کرد.
در پی این تصمیم، تقریبا همه پروازهای خروجی برای نزدیک به پنج ساعت متوقف شدند.
لغو نزدیک به ۱۰ هزار پرواز و تاخیر بیش از هفت هزار پرواز دیگر در ۲۲ آبان یکی از بدترین روزهای تاریخ سفرهای هوایی آمریکا را رقم زد.
اگرچه دستور توقف پروازها سرانجام شامگاه جمعه حدود ساعت ۲۰:۱۵ به وقت شرق آمریکا لغو شد، پیامدهای این اختلال روز بعد نیز ادامه یافت.
شرکتهای دلتا، یونایتد و امریکن ایرلاینز ۲۳ آبان هر یک حدود ۲۰ درصد از پروازهای خود را لغو کردند و این رقم برای جتبلو به ۴۰ درصد رسید.
مسافران در حال انجام مراحل پذیرش پرواز در فرودگاه لیبرتی نیوآرک، نیوجرسی، ۲۳ آبان
خطای انسانی یا نصب تجهیزات معیوب؟
شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، در یک نشست خبری اعلام کرد شرکت «ال۳هریس»، از پیمانکاران اداره هوانوردی فدرال، هنگام بروز مشکل در نقطهای بسیار دورافتاده مشغول جایگزینی کابلهای مسی با فیبر نوری بوده است.
او افزود بررسیها برای تعیین علت اختلال ادامه دارد تا روشن شود آیا اشتباه کاربر یا نصاب این شرکت عامل آن بوده یا نصب یک روتر معیوب چنین مشکلی ایجاد کرده است.
بهگفته دافی، این نقص باعث سرازیر شدن حجم بیش از حد داده به دیگر مراکز ارتباطی شد.
او ادامه داد: «هر چهار تا پنج ثانیه، بیش از هزار تلاش برای برقراری اتصال داشتیم که ارتباط ما با هواپیماها را دچار مشکل کرد و به اختلال در عملکرد رادارهایمان نیز انجامید.»
دو مقام شرکتهای هواپیمایی به رویترز گفتند ظاهرا این قطعی در شبکهای رخ داده بود که ارتباط رادیویی ضروری میان کنترلکنندگان ترافیک هوایی و خلبانان را برقرار میکند.
وزیر حملونقل آمریکا نقش ابزار زمانبندی مبتنی بر هوش مصنوعی یا حملات سایبری را در این اختلال رد کرد.
در عین حال، مارکوین مولین، وزیر امنیت داخلی، اعلام کرد با وجود آنکه تاکنون «هیچ شواهدی» از حمله سایبری یا نقش یک سامانه هوش مصنوعی خارج از کنترل به دست نیامده، محققان هنوز این دو احتمال را کنار نگذاشتهاند.
بهگفته مولین، آژانس امنیت ملی آمریکا در این تحقیقات با وزارت امنیت داخلی همکاری میکند.
مسافری سرگردان در فرودگاه بنیتو خوارز مکزیکوسیتی در پی توقف پروازها به آمریکا، ۲۲ آبان
درخواست ۵۰ میلیارد دلار برای نوسازی سامانه فرسوده
اختلال اخیر بیش از پیش مشکلات سامانه کنترل ترافیک هوایی آمریکا را آشکار کرد؛ شبکهای که با فناوری فرسوده، مشکلات تجهیزات و ارتباطات و کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک هوایی دستوپنجه نرم میکند.
وزیر حملونقل ایالات متحده شرایط را «اضطراری» خواند و خواستار افزایش بودجه درخواستی برای نوسازی سامانههای کنترل ترافیک هوایی به ۵۰ میلیارد دلار شد.
دافی گفت: «سامانه کنترل ترافیک هوایی ما بهشدت قدیمی است. بودجه لازم را بدهید تا آن را اصلاح کنیم.»
او افزود مشکل برطرف شده و پروازها ایمن است، ولی هشدار داد برای جلوگیری از تکرار چنین اختلالهایی باید سامانه کنترل ترافیک هوایی نوسازی شود.
کاخ سفید و وزارت حملونقل پیش از بروز اختلال، از کنگره خواسته بودند با اختصاص ۳۰.۱ میلیارد دلار برای نوسازی فرودگاهها و زیرساختهای فرسوده کنترل ترافیک هوایی موافقت کند.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر، پروازها در آمریکا تنها یک بار دیگر بهطور سراسری متوقف شده بود. در ژانویه ۲۰۲۳، اداره هوانوردی فدرال برای حدود ۹۰ دقیقه اجازه برخاستن هواپیماها در مسیرهای داخلی را نداد.
ازدحام در فرودگاهها و افت سهام شرکتهای هواپیمایی
شامگاه جمعه، با افزایش تاخیرها و لغو پروازها، مسافران در سالنهای فرودگاهها و مقابل باجههای شرکتهای هواپیمایی از بوستون تا سیاتل و از نیویورک تا لسآنجلس ازدحام کردند.
بسیاری از فرودگاههای بزرگ اعلام کردند همزمان با تلاش برای ازسرگیری پروازها، دیگر ظرفیت پذیرش هواپیماهایی را ندارند که از مسیر اصلی خود به این فرودگاهها هدایت شدهاند.
شرکتهای هواپیمایی نیز برای کاهش ازدحام و سامان دادن به محل استقرار هواپیماها و خدمه تلاش میکردند تا امکان بازگشت به برنامه عادی پروازها فراهم شود.
به گزارش رویترز، از آنجا که مسئولیت تاخیرها بر عهده اداره هوانوردی فدرال بود، شرکتهای هواپیمایی ملزم به پرداخت غرامت به مسافران سرگردان نیستند.
نگرانی از زیان مالی شرکتهای هواپیمایی در بازار سهام اثرگذار بود. در معاملات پس از بسته شدن بازار ۲۲ آبان، سهام امریکن ایرلاینز، یونایتد و دلتا بین یک تا دو درصد کاهش یافت و سهام جتبلو حدود سه درصد افت کرد.
سهام شرکت ال۳هریس، پیمانکار اداره هوانوردی فدرال، نیز در همین معاملات شاهد افت حدودا سه درصدی بود.