جمهوری اسلامی و اسرائیل
بهنوشته رویترز هنوز روشن نیست که از دست رفتن کنترل کنگره از دست دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چه تاثیری بر روند جنگ هشتماهه این کشور با جمهوری اسلامی خواهد گذاشت. رأیدهندگان نشان دادهاند که از این جنگ خسته شدهاند؛ جنگی که بسیاری آن را عامل افزایش آزاردهنده قیمت سوخت میدانند.
دو منبع آگاه از دیدگاه دولتهای خلیج فارس به رویترز گفتند برخی از این دولتها اکنون معتقدند ترامپ بیش از هر زمان دیگری برای دستیابی به توافق صلح انگیزه دارد و احتمال حمله گسترده دیگری به حکومت ایران پس از انتخابات میاندورهای کاهش یافته است.
اما شکست سنگین انتخاباتی ترامپ ممکن است جمهوری اسلامی را نیز جسورتر کند.
ابتسام الکتبی از مرکز سیاستگذاری امارات گفت: «اگر تهران دریابد که ترامپ به توافق نیاز دارد، اما نه هر توافقی، ممکن است فرصتی واقعی برای پایان دادن به جنگ پدید آید.»
با این حال، او افزود اگر نتیجه انتخابات بهعنوان نشانه ضعف ترامپ تعبیر شود، این برداشت میتواند در مقابل به «تشدید نظامی تازهای» منجر شود.
برای اسرائیل، کنترل مجلس نمایندگان و سنا به دست دموکراتها ممکن است نظارت کنگره بر عملیات نظامی این کشور در ایران و همچنین غزه و لبنان را تشدید کند و در عین حال، حمایت دیرینه آمریکا از اسرائیل از طریق کمکهای نظامی و فروش تسلیحات را با تهدید روبهرو سازد.
رقبای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، که در پی کنار زدن او از قدرت هستند، از پیروزیهای دموکراتها برای انتقاد شدید از او بهدلیل از دست رفتن حمایت هر دو حزب آمریکا از اسرائیل در دوران نخستوزیریاش استفاده کردند. این رقبا پس از انتخابات بینتیجه هفته گذشته اسرائیل در تلاشاند ائتلافی برای تشکیل دولت ایجاد کنند.
قیمت سوخت در جایگاههای عرضه
جنگ ایران عرضه نفت خام و گاز طبیعی مایعشده از خلیج فارس را محدود کرده و باعث افزایش قیمت نفت خام و سوخت در جایگاههای عرضه در سراسر جهان شده است.
قیمت نفت چهارشنبه برای سومین روز متوالی کاهش پیدا کرد زیرا بهنوشته رویترز بازار انرژی بر این احتمال حساب باز کرد که نتایج انتخابات بتواند جان تازهای به مذاکرات صلح میان واشینگتن و تهران ببخشد هرچند بهگفته تحلیلگران، پایین بودن سطح ذخایر مانع از افت شدیدتر قیمتها شد.
اوله هانسن، تحلیلگر بانک ساکسو، گفت: «به نظر میرسد بازار بیش از پیش روی این احتمال شرط میبندد که رییسجمهوری ترامپ میخواهد جنگ خاورمیانه را پشت سر بگذارد.»
اوکراین
ترامپ، با وجود حمایت گسترده قانونگذاران دموکرات و جمهوریخواه از کمکهای مالی و نظامی مستقیم آمریکا به اوکراین، این کمکها را تا حد زیادی متوقف کرده است. او با لغو تحریمهای گازوئیل روسیه و صدور معافیت از تحریمهای انرژی این کشور، تنها چند هفته پس از امضای قانونی شدن آنها، خشم اعضای کنگره، از جمله بسیاری از جمهوریخواهان، را برانگیخته است.
کنترل هر دو مجلس کنگره به دموکراتها امکان خواهد داد کمکهای جدیدی به اوکراین پیشنهاد کنند. اگر آنها بتوانند حمایت کافی جمهوریخواهان را جلب کنند و اکثریت دوسوم آرا را به دست آورند، بسته جدید کمکها حتی در صورت وتو ترامپ نیز میتواند به اجرا درآید. با این حال، بعید است افزایش احتمالی کمکهای آمریکا بهسرعت محقق شود و چنین افزایشی نیز فوریترین نیاز اوکراین را برطرف نخواهد کرد: کمبود موشکهای رهگیر سامانه پدافند هوایی پاتریوت ساخت آمریکا برای حفاظت از زیرساختهای انرژی و شهرهای این کشور در زمستان پیش رو.
دموکراتها همچنین ممکن است دیگر سیاستهای ترامپ را هدف قرار دهند.
گرگوری میکس، نماینده دموکرات نیویورک که از نامزدهای ریاست کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان است، طرح قانونی مورد حمایت هر دو حزب را برای جلوگیری از برنامه ترامپ بهمنظور بازگرداندن گازوئیل روسیه به بازار جهانی ارائه کرده است.
اما بعید است انتخابات میاندورهای موضع دولت ترامپ را در مذاکرات صلح سهجانبه با روسیه تغییر دهد. در این مذاکرات، دولت آمریکا برای دستیابی به توافق، اوکراین را تحت فشار قرار داده است تا امتیازاتی بدهد و همزمان درباره توافقهایی تجاری با مسکو گفتوگو میکند که به سود سرمایهگذاران آمریکایی خواهد بود.
کرملین چهارشنبه و پس از اعلام نتایج انتخابات میاندورهای تاکید کرد امیدوار است نتایج انتخابات میاندورهای بر آنچه «تلاشهای صلحجویانه» ترامپ خواند، تاثیری نگذارد.
تجارت جهانی
تحلیلگران گفتند نتایج انتخابات ممکن است به برخی کشورهای آسیایی انگیزه بیشتری بدهد تا اجرای تعهدات سرمایهگذاری خود را که برای جلوگیری از اعمال تعرفههای آمریکا پذیرفته بودند، به تعویق بیندازند. این نتایج همچنین ممکن است این تصور را تقویت کند که چین، رقیب اقتصادی آمریکا، در مذاکرات تجاری جاری دست بالاتر را پیدا کرده است.
با این حال، چیم لی، تحلیلگر سیاست صنعتی در واحد اطلاعات اکونومیست در پکن، گفت روابط اقتصادی گسترده آمریکا و چین احتمالا همچنان در وضعیت «ثبات شکننده» باقی خواهد ماند.
شکستهای ترامپ در انتخابات میاندورهای ممکن است به کاهش فشار بر هند در مذاکرات این کشور برای دستیابی به توافق تجاری با آمریکا منجر شود؛ مذاکراتی که بهدلیل تلاش دهلینو برای حمایت از کشاورزان خود با تاخیر روبهرو شده است.
آنوپ وادهاوان، دبیر پیشین تجارت دولت مرکزی هند، گفت: «پس از شکستها در انتخابات میاندورهای آمریکا، توانایی دونالد ترامپ برای اعمال تعرفههای خودسرانه قطعا با چالش روبهرو خواهد شد. او در مقطعی برای اقدامات تجاری به تایید کنگره نیاز دارد و از این نظر تضعیف شده است.»
کنگره اختیار تنظیم تجارت و تعیین عوارض وارداتی را دارد، اما ترامپ از قوانین موجود برای اعمال تعرفهها با استناد به امنیت ملی یا رویههای تجاری ناعادلانه استفاده کرده است. تلاشهای حزب دموکرات برای محدود کردن این اختیار احتمالا با وتو رییسجمهوری روبهرو خواهد شد.
پرسش دیگر این است که آیا ترامپ تهدیدهای فوریتر خود را عملی خواهد کرد یا نه؛ از جمله اعمال تعرفه ۱۰۰ درصدی بر کشورهای اروپایی که از غولهای فناوری آمریکا مالیات خدمات دیجیتال دریافت میکنند. همچنین این پرسش مطرح است که آیا وام سه میلیارد یورویی بانک سرمایهگذاری اروپا به شرکت ایرباس، آتشبس تجاری نسبتا پایداری را که از سال ۲۰۲۵ میان دو سوی اقیانوس اطلس برقرار بوده است، تضعیف خواهد کرد یا نه.
هوش مصنوعی و فناوری
نظرسنجیهای انجامشده از رأیدهندگان هنگام خروج از حوزههای رأیگیری نشان داد که بسیاری از آمریکاییها نگران گسترش سریع و گسترده مراکز داده هوش مصنوعی هستند. این موضوع باعث نگرانی در بازار سهام شرکتهای بزرگ تولیدکننده تراشه در آسیا شد.
جیک دلارهاید، مدیرعامل شرکت مدیریت دارایی لانگبو در ایالت اوکلاهما، گفت: «پیروزی کامل دموکراتها در کنگره به بخش فناوری فشار وارد خواهد کرد و احتمالا فشارهای نظارتی بر تمام حوزههای مرتبط با هوش مصنوعی را افزایش خواهد داد. این وضعیت ممکن است رشد افسارگسیختهای را که هر روز شاهد ارقام آن هستیم و اغلب آن را امری بدیهی میپنداریم، کند کند.»
سهام شرکتهای آسیایی فعال در حوزه تراشه و هوش مصنوعی، از جمله تیاسامسی، سامسونگ الکترونیکس، اسکی هاینیکس و کیوکسیا، همگی روز چهارشنبه کاهش یافت.
نگرانی سرمایهگذاران آسیایی در معاملات پیش از گشایش بازارهای آمریکا نیز بازتاب یافت؛ جایی که سهام شرکتهای آمریکایی فعال در حوزه مراکز داده، از جمله اپلاید دیجیتال، تراولف، کور ساینتیفیک و آیرن، کاهش پیدا کرد.