ایران‌اینترنشنال
بحران‌های مکرر اقتصادی و سیاسی، باور ایرانیان به امکان بهبود زندگی‌شان را تضعیف کرده است. آمارهای رسمی از کاهش سرمایه اجتماعی، گسترش احساس بی‌عدالتی و عمیق‌تر شدن بی‌اعتمادی به حکومت حکایت دارند.
سارا، طراح گرافیک ۴۰ ساله، می‌گوید تا یک یا دو سال پیش از زندگی شخصی خود رضایت داشت و به آینده خوش‌بین بود، اما از دست دادن شغلش پس از جنگ ۱۲روزه در خرداد ۱۴۰۴، سرکوب اعتراضات در دی ماه و سپس دور دیگری از جنگ، او را به‌شدت بدبین کرده است.
او گفت: «فکر کردن به آینده و برنامه‌ریزی برای آن، نه‌تنها برای من، بلکه برای بسیاری از کسانی که می‌شناسم، اضطراب شدیدی ایجاد می‌کند. هیچ امیدی وجود ندارد، چون همه‌چیز به‌شدت بی‌ثبات است و هر خبر خوبی ممکن است چند لحظه بعد تکذیب شود.»
این احساس ناامیدی در اظهارنظرهای عمومی نیز بازتاب یافته است. امین پروین، جامعه‌شناس، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که برآورده نشدن مکرر انتظارات باعث شده است «لذت امیدوار بودن» جای خود را به «زندگی در ناامیدی» بدهد.
نداشتن اطمینان اقتصادی به یکی از ویژگی‌های دائمی زندگی روزمره تبدیل شده است. کسانی که دارایی یا پس‌اندازی دارند، نگران کاهش ارزش آن هستند و دیگران برای تامین هزینه‌های فزاینده مواد غذایی، اجاره مسکن و خدمات با دشواری دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
نرخ ارزهای خارجی، قیمت طلا و خودرو ــ که در ایران به‌طور گسترده نوعی دارایی سرمایه‌ای محسوب می‌شود ــ اغلب در میان پربازدیدترین موضوعات وب‌سایت‌های خبری ایرانی قرار دارند و گاهی حتی بیش از گزارش‌های مربوط به جنگ و مذاکرات توجه مخاطبان را جلب می‌کنند.
قیمت مواد غذایی نیز که هم‌زمان با نرخ ارز نوسان می‌کند، یکی دیگر از موضوعات اصلی مورد توجه مردم است.
افزایش نابرابری
در نشستی که اخیرا درباره امید اجتماعی در ایران برگزار شد، مهدی مالمیر، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی، آماری ارائه کرد که از کاهش چشمگیر رضایت عمومی در دو دهه گذشته حکایت داشت.
به‌گفته مالمیر، میزان رضایت اجتماعی در سال ۲۰۰۰ حدود ۷۶ درصد بود، در حالی که ۱۵ درصد از افراد نارضایتی مطلق داشتند. تا سال ۲۰۲۳، میزان رضایت به ۴۹٫۸ درصد کاهش یافته و نارضایتی به نزدیک ۴۰ درصد رسیده بود.
او گفت شاخص‌های مربوط به رفاه، اقتصاد و آنچه «وضعیت اخلاقی جامعه» توصیف کرد نیز کاهش یافته‌اند.
مالمیر هشدار داد که افزایش فقر و نابرابری می‌تواند امید را بیش از پیش تضعیف کند.
او گفت مردم باید شاهد بهبود شرایط زندگی خود باشند و باور داشته باشند که امکان ارتقای جایگاه اجتماعی و اقتصادی همچنان وجود دارد. به‌گفته او، آمارهای موجود شواهد چندانی از تحقق چنین وضعیتی ارائه نمی‌کنند.
در همان نشست، انسیه جلالوند، جامعه‌شناس، به اعتراضات مکرر، کاهش مشارکت انتخاباتی و گسترش مهاجرت در میان بخش‌های هرچه وسیع‌تری از جامعه اشاره کرد.
او گفت مردم باید ببینند که نگرانی‌هایشان شنیده می‌شود و می‌تواند به تغییراتی ملموس منجر شود.
جلالوند افزود: «مساله، ایجاد سازوکاری واقعی است که از طریق آن مردم بتوانند صدایشان را به گوش دیگران برسانند و به رسمیت شناخته شوند.»
روزنامه اصلاح‌طلب شرق نیز در تحلیلی مشابه استدلال کرد که امید به این بستگی دارد که مردم آینده را دست‌کم تا حدی پیش‌بینی‌پذیر بدانند، باور داشته باشند قوانین برای همه به یکسان اجرا می‌شود و اعتماد کنند که تلاش‌های امروز آنها می‌تواند زندگی‌شان را در آینده بهبود بخشد.
آمارهای رسمی
گزارش ملی سرمایه اجتماعی سال ۲۰۲۵ که از سوی سازمان امور اجتماعی وزارت کشور تهیه و در ماه ژوئن منتشر شد، نشان داد شاخص سرمایه اجتماعی ایران از ۴۳٫۵ درصد در سال ۲۰۱۵ به ۳۶٫۶ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
بر اساس این گزارش، ۷۵ درصد پاسخ‌دهندگان از آنچه فقدان عدالت در جامعه می‌دانستند ناراضی بودند.
سه‌چهارم پاسخ‌دهندگان احساس می‌کردند در جامعه‌ای زندگی می‌کنند که تبعیض، نابرابری و توزیع ترجیحی فرصت‌ها بر اساس روابط و حمایت‌های خاص در آن حاکم است.
این نظرسنجی دوره‌ای از اوایل سال ۲۰۲۵ تا آغاز جنگ ۱۲روزه در ژوئن همان سال را پوشش می‌داد.
بر اساس یافته‌هایی که وب‌سایت خبری رویداد۲۴ به آنها استناد کرده است، ۶۰ درصد پاسخ‌دهندگان گفته بودند هیچ امیدی به بهبود شرایط ندارند و همین نسبت نیز اعلام کرده بودند که دیگر توان تحمل فشار اقتصادی بیشتر را ندارند.
رویداد۲۴ گزارش داد که پیامدهای این وضعیت شامل مهاجرت گسترده نیروی کار متخصص، خروج سرمایه از کشور و تغییر جهت فعالیت‌ها از تولید به سوی سوداگری کوتاه‌مدت بوده است.
این گزارش همچنین به نارضایتی گسترده از مسیر سیاسی کشور اشاره داشت.
۷۰ درصد پاسخ‌دهندگان گفته بودند که برای افزایش رضایت آنها، تغییر در سیاست‌های کلان کشور ضروری است.
محمد بطحایی، معاون وزیر کشور و رییس سازمان امور اجتماعی، این یافته‌ها را هشداری جدی توصیف کرد.
بطحایی گفت کاهش سرمایه اجتماعی در سطح ملی، که بازتاب‌دهنده اعتماد شهروندان به نظام حکمرانی و نهادهای کشور است، از کاهش این شاخص در سطوح میانی و محلی شدیدتر بوده است.
برای سارا، این مسائل چندان انتزاعی نیستند. او که زمانی انتظار داشت زندگی‌اش بهتر شود، اکنون حتی برنامه‌ریزی برای آینده را نیز منبعی از اضطراب می‌داند.
کارکنان فروشگاه‌های زنجیره‌ای رفاه به پرداخت نامنظم حقوق و قطع بیمه اعتراض کردند. هم‌زمان، یک فعال صنفی از محرومیت صدها هزار کارگر ساختمانی از پوشش بیمه خبر داد. یک نماینده مجلس نیز اعلام کرد بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار کارگر از زمان جنگ ۱۲ روزه بیکار شده‌اند.
خبرگزاری ایلنا، وابسته به خانه کارگر جمهوری اسلامی، جمعه اول آبان به‌نقل از کارکنان فروشگاه‌های زنجیره‌ای رفاه گزارش داد حقوق آنها حدود یک سال است به‌صورت هفتگی و نامنظم پرداخت می‌شود و گاهی هیچ مبلغی در طول هفته دریافت نمی‌کنند.
به‌گفته کارکنان، دریافتی هفتگی بسیاری از آنها بین یک تا یک‌ونیم میلیون تومان است و در مواردی به ۱۵۰ هزار تومان می‌رسد. پرداخت حقوق در تهران به خردادماه رسیده، اما کارکنان برخی شهرستان‌ها هنوز حقوق فروردین و اردیبهشت را دریافت نکرده‌اند.
این کارکنان از قراردادهای یک‌ماهه و دوماهه و قطع خدمات درمانی تامین اجتماعی نیز انتقاد کردند و گفتند به‌دلیل پرداخت نشدن حق بیمه از سوی کارفرما، از خدمات درمانی محروم شده‌اند.
آنها همچنین اعلام کردند طی دو سال گذشته شمار کارکنان رفاه از حدود ۱۵ هزار نفر به کمتر از هزار و ۵۰۰ نفر و تعداد شعب فعال از هزار و ۲۰۰ به کمتر از ۲۰۰ شعبه کاهش یافته است.
شماری از کارکنان فروشگاه رفاه ۲۸ شهریور به ایران‌اینترنشنال گفتند با وجود کسر حق بیمه از حقوقشان، نزدیک به یک سال است حق بیمه آنها پرداخت نشده و تنها بخشی از حقوق خرداد را دریافت کرده‌اند.
احمد علوی، استاد دانشگاه و اقتصاددان، ۲۲ مهر در گفت‌وگو با ایران‌اینترنشنال گفت دستمزد کارگران تنها یک‌پنجم هزینه واقعی زندگی را پوشش می‌دهد و ادامه این وضعیت می‌تواند به انتقال فقر به نسل بعد و افزایش نارضایتی‌های اجتماعی منجر شود.
صدها هزار کارگر ساختمانی از پوشش بیمه محروم‌اند
میکائیل صدیقی، رییس انجمن صنفی کارگران ساختمانی مریوان و عضو هیات‌مدیره کانون عالی انجمن‌های صنفی کارگران ساختمانی کشور، در گفت‌وگو با ایلنا از نبود شفافیت در منابع بیمه کارگران ساختمانی انتقاد کرد.
به‌گفته صدیقی، حدود ۵۰۰ هزار کارگر ساختمانی در انتظار بیمه هستند و پوشش بیمه‌ای ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر دیگر نیز در سال‌های اخیر قطع شده است.
او همچنین گفت ساخت‌وسازهای بدون مجوز و تخفیف در عوارض شهرداری‌ها، منابع مالی بیمه کارگران ساختمانی را کاهش می‌دهند و پیشنهاد کرد حساب مستقلی برای مدیریت و نظارت بر این منابع تشکیل شود.
صدیقی درآمد سال گذشته تامین اجتماعی از عوارض ساخت‌وساز را حدود ۲۴ تا ۲۵ هزار میلیارد تومان برآورد کرد و پیشنهاد داد صندوق یا حساب مستقلی با نظارت نمایندگان دولت، تامین اجتماعی و تشکل‌های کارگری برای مدیریت این منابع و گسترش پوشش بیمه‌ای کارگران ساختمانی تشکیل شود.
او همچنین از عملکرد شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی، شستا، انتقاد کرد و خواستار شفاف‌سازی درباره محل هزینه‌کرد منابع بیمه کارگران ساختمانی و سود سرمایه‌گذاری‌های شستا شد.
ایلنا ۲۱ فروردین گزارش داد در پی جنگ و تعطیلی بخش بزرگی از کارگاه‌های ساختمانی، بسیاری از کارگران روزمزد بیکار شده‌اند و حدود نیمی از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار کارگر ساختمانی فاقد بیمه تامین اجتماعی هستند.
بیکاری بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار کارگر از زمان جنگ ۱۲ روزه
علی بابایی کارنامی، رییس کمیسیون اجتماعی مجلس، به سایت خانه ملت گفت از آغاز جنگ ۱۲ روزه بیش از یک میلیون و ۷۰۰ هزار کارگر در کشور بیکار شده‌اند.
او گفت: «این کارگران رها شده‌اند و باید فکری برای معیشت آنان کنیم.»
بابایی کارنامی از تهیه طرحی دوفوریتی و ارسال نامه به معاون اول رییس‌جمهوری خبر داد که هدف آن تمدید حداقل پوشش بیمه‌ای کارگران بیکار و حفظ خدمات درمانی و سوابق بیمه‌ای آن‌هاست.
او همچنین گفت دولت و مجلس در پی ارائه بسته‌های معیشتی در نیمه دوم سال، از جمله تامین کالاهای اساسی و افزایش بخشی از پرداختی‌ها و مستمری‌ها هستند.
در ماه‌های گذشته، کارگران، بازنشستگان و کارکنان بخش‌های مختلف در شهرهای ایران بارها در اعتراض به پرداخت نشدن حقوق و مطالبات معوق، پایین بودن دستمزدها و مستمری‌ها و افزایش هزینه‌های زندگی تجمع کرده‌اند.
اخراج از کار، مشکلات بیمه و خدمات درمانی و ناامنی شغلی نیز از دیگر دلایل تجمع‌ها و راهپیمایی‌های اعتراضی این گروه‌ها بوده است.
شهروندانی از شهرهای مختلف ایران در پیام‌هایی به ایران‌اینترنشنال از افزایش حضور نیروهای مسلح، برپایی ایست‌های بازرسی، نصب دوربین‌های نظارتی در خیابان‌ها و میدان‌ها و محدودیت شدید دسترسی به اینترنت در یک هفته گذشته خبر دادند.
هم‌زمانی این رویدادها با افزایش قیمت بسته‌های اینترنت، نگرانی‌ها را درباره محدودسازی ارتباطات تشدید کرده است.
مشاهدات شهروندان از تهران، مشهد، اصفهان، دزفول، همدان، بروجرد، گلپایگان و چند شهر دیگر، نشان می‌دهد نیروهای انتظامی، بسیج و یگان‌های ویژه، حضور پررنگ‌تری در خیابان‌ها و میدان‌های اصلی پیدا کرده‌اند.
نیروهای مسلح در خیابان‌ها
شهروندی از دزفول نوشت: «این چند روز دزفول به‌شدت امنیتی شده. به‌خصوص مرکز شهر و خیابان شریعتی که سر هر خیابان تعداد زیادی نیرو مستقر کرده‌اند.»
او افزایش حضور مامورها را ناشی از نگرانی حکومت از شکل‌گیری دوباره اعتراضات در آستانه سالگرد آبان خونین ۹۸ دانست.
در تهران هم گزارش‌ها از استقرار ایست‌های بازرسی خبر می‌دهند.
شهروندی گفت از ساعت ۱۸ پنج‌شنبه ۳۰ مهر، نیروهای بسیج در خیابان خاوران ایست بازرسی برپا کردند و به گفته او، این نیروها که زیر ۲۵ سال داشتند، «بی‌دلیل و بی‌بهانه» با شهروندان برخورد می‌کردند.
در مشهد نیز شهروندان از استقرار شمار زیادی نیروی بسیجی مسلح در خیابان‌ها، به ویژه در اطراف پارک ملت، خبر دادند.
شهروندی در همین زمینه گفت میدان اطراف پارک پر از نیروهای مسلح شده بود.
ایران‌اینترنشنال ۲۵ شهریور نیز گزارش داد هم‌زمان با چهارمین سالگرد کشته شدن مهسا ژینا امینی، نیروهای مسلح و یگان‌های ضدشورش در شماری از شهرها مستقر شده و ایست‌های بازرسی در بخش‌هایی از تهران برپا شدند.
همان زمان، گزارش‌هایی هم از گشت‌زنی خودروهای نظامی و حضور نیروهای مجهز به سلاح‌های سنگین در برخی شهرها منتشر شد.
دوربین‌های تازه، گشت‌های بیشتر
برخی پیام‌ها به گسترش نظارت تصویری اشاره کردند.
شهروندی از آستارا در استان گیلان گفت ماموران در حال نصب دوربین‌های امنیتی در میدان‌ها و محله‌های مختلف شهر بوده‌اند.
او افزود: «شهر به این کوچکی را محله به محله دوربین نصب می‌کنند. ببینید چقدر از مردم می‌ترسند.»
موضوع افزایش نظارت تصویری پیشینه‌ای طولانی دارد.
فروردین ۱۴۰۴ شهرداری تهران از برنامه نصب ۱۵ هزار دوربین نظارتی تا پایان همان سال خبر داده بود.
ایران‌اینترنشنال همان زمان در گزارشی به استفاده نهادهای امنیتی از دوربین‌های شهری برای شناسایی معترضان پرداخت.
در گلپایگان اصفهان یکی از مخاطبان از حضور نیروهای مسلح با خودرو و موتورسیکلت در خیابان‌ها و میدان ولیعصر خبر داد و گفت گاهی پنج تا شش خودروی نیروهای امنیتی پشت سر هم در خیابان حرکت می‌کنند.
شهروندی از محدوده فلکه دوم صادقیه تهران هم از افزایش دوربین‌های نظارتی خبر داد.
گزارش‌های دیگری از تهران و کرج حاکی از افزایش گشت‌های پلیس و نیروهای امنیتی در مقایسه با هفته‌های گذشته است.
این نخستین بار نیست که شهروندان از چنین وضعیتی گزارش می‌دهند.
ایران‌اینترنشنال فروردین ماه به نقل از صدها مخاطب، از تشدید ایست‌های بازرسی در ده‌ها شهر خبر داد.
به گفته آنان، در شماری از این ایست‌ها خودروهای مجهز به تیربار و سلاح‌های سنگین مستقر بودند و ماموران، خودروها و تلفن‌های همراه شهروندان را بازرسی می‌کردند.
با تداوم این روند و شدت گرفتن آن در آخرین روزهای ماه مهر، یکی از مخاطبان در اصفهان گفت نیروهای مسلح در دروازه تهران، دروازه شیراز و میدان‌های اصلی شهر مستقر شده‌اند.
شهروندی از همدان نیز خبر داد نیروهای یگان ویژه در نقاط مختلف شهر حضور دارند و داخل خودروهای مردم را بررسی می‌کنند.
در بروجرد نیز یکی از مخاطبان از استقرار گسترده نیروهای امنیتی و قرار گرفتن آنان در وضعیت آماده‌باش خبر داد.
اختلال سراسری اینترنت
هم‌زمان با گزارش‌ها از افزایش حضور نیروهای امنیتی، شهروندان در استان‌های مختلف از افت شدید سرعت اینترنت، اختلال در فیلترشکن‌ها و دشواری دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خبر دادند.
شهروندی از استان سمنان گفت سرعت اینترنت به اندازه‌ای کاهش یافته که او حتی امکان اتصال به فیلترشکن داخلی را نداشته و تنها پس از نزدیک شدن به شریف‌آباد توانسته به اینترنت ضعیفی دسترسی پیدا کند.
یکی از مخاطبان در شیراز نیز گفت: «حدود شش روز است اینترنت بسیار کند شده. اینترنت بین‌المللی همراه اول با فیلترشکن وصل نمی‌شود و اتصال از طریق وای‌فای هم بسیار دشوار است.»
شهروندانی از تبریز و کرمان نیز از افت شدید سرعت اینترنت خبر دادند.
یکی از مخاطبان کرمانی گفت حتی فیلترشکن‌های پولی هم کار نمی‌کنند.
وب‌سایت اقتصادی زومان که در ایران اداره می‌شود، ۳۰ مهر بر اساس اطلاعات دریافتی خود گزارش داد نهادهای بالادستی جمهوری اسلامی در ابلاغیه‌ای رسمی و الزام‌آور، دستور قطع فوری دسترسی کاربران در ایران به اینترنت بین‌الملل را در صورت آغاز جنگ تازه صادر کرده‌اند.
بر اساس این ابلاغیه، قطع دسترسی به شبکه جهانی اینترنت در چنین شرایطی به‌عنوان یک «تکلیف اجرایی» تعیین شده است.
شهروندی به ایران‌اینترنشنال گفت طی پنج روز اخیر، اینترنت از ساعت هفت صبح تا ۹ شب ضعیف می‌شده و فیلترشکن‌ها از کار می‌افتادند.
در تهران نیز یکی از مخاطبان از دشواری اتصال به تلگرام خبر داد.
شهروندی از تنکابن گفت چند روز است به‌سختی به فیلترشکن متصل می‌شود و شب‌ها اینترنت ایرانسل قطع می‌شود و مخاطب دیگری از اختلال هم‌زمان اینترنت خانگی و همراه خبر داد و گفت حتی برخی خدمات شبکه داخلی نیز در دسترس نیستند.
گرانی اینترنت و فشار مضاعف بر دسترسی شهروندان
این روایت‌ها هم‌زمان با افزایش قیمت بسته‌های اینترنت تلفن همراه از اول آبان مطرح شدند.
برخی مخاطبان این اقدام را در امتداد محدودیت‌های اخیر دیده‌اند.
یکی از شهروندان با انتقاد از افزایش قیمت‌ها گفت حکومت با گران کردن اینترنت و محدودسازی دسترسی، جریان آزاد اطلاعات را هدف گرفته است.
شهروند دیگری که درآمدش به اینترنت وابسته است، گفت: «با گران کردن اینترنت، آخرین راه ما به دنیای آزاد را هم بستند. برای من که تنها دلخوشی و راه درآمدم اینترنت بود، دیگر امکان حضور در این فضا سلب شده است.»
به گفته یک شهروند، افزایش قیمت‌ها یکی از ترفندهای حکومت است: «دسترسی را به این شکل محدود کردند تا صدای مردم ایران شنیده نشود.»
با آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی در نهم اسفند ۱۴۰۴، اینترنت بین‌الملل قطع شد و این محدودیت پس از حدود ۸۸ روز، در پنجم خرداد ۱۴۰۵ پایان یافت.
نت‌بلاکس این دوره را طولانی‌ترین خاموشی سراسری اینترنت ثبت‌شده در یک کشور توصیف کرد.
مایک والتز در واکنش به پوشش خبری ایران‌اینترنشنال از گزارش فایننشال تایمز با عنوان «آمریکا برای رویارویی طولانی‌مدت با ایران آماده است»، گفت: «من هرگز چنین چیزی نگفته‌ام. این اظهارات ساختگی است.»
او روزنامه فایننشال‌تایمز را متهم کرد که اظهاراتش را در گزارش و پادکست خود نادرست بازتاب داده و خواستار اصلاح آن شد.
بر اساس متن گفت‌وگویی که والتز منتشر کرد، او گفته بود نیروی دریایی آمریکا می‌تواند محاصره دریایی را تا آینده‌ای قابل پیش‌بینی ادامه دهد.
وقتی از او پرسیده شد آیا ممکن است وضعیت تا یک سال دیگر هم تا حد زیادی بدون تغییر باقی بماند، پاسخ داد: «نمی‌خواهم درباره سناریوهای فرضی اظهارنظر کنم.»
در ادامه، هنگامی که از او پرسیده شد اگر ایران چنین نکند، چه اتفاقی خواهد افتاد، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، گفت تصمیم‌گیری درباره مدت ادامه محاصره و پیگیری مسیر دیپلماسی بر عهده دونالد ترامپ است.
فایننشال‌تایمز جمعه اول آبان نوشت دولت دونالد ترامپ احتمال می‌دهد حتی یک سال دیگر نیز نه توافقی درباره برنامه هسته‌ای ایران حاصل شده باشد و نه تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازگشته باشد.
به‌نوشته این روزنامه والتز گفته بود نمی‌خواهد درباره چنین سناریویی گمانه‌زنی کند، اما «رییس‌جمهوری و نیروی دریایی آمریکا می‌توانند این محاصره را در آینده قابل پیش‌بینی حفظ کنند.»
او همچنین گفت کارزار فشار اقتصادی علیه تهران در حال تشدید است.
محاصره بنادر ایران، رفت‌وآمد کشتی‌ها و صادرات نفت را محدود کرده است. هم‌زمان، تهران عبور از تنگه هرمز را به بخشی از رویارویی با واشینگتن تبدیل کرده و بازگشایی آن را به توقف محاصره مشروط کرده است.
این وضعیت، تردد در تنگه هرمز را به‌شدت کاهش داده است.
توافق هسته‌ای و فشارهای سیاسی
وال‌استریت ژورنال جمعه اول آبان گزارش داد جمهوری اسلامی هشدار داده است در صورت آغاز دور تازه حملات آمریکا و اسرائیل، علاوه بر پایگاه‌ها و ناوهای آمریکایی، فرودگاه‌ها، خطوط لوله نفت و دیگر اهداف غیرنظامی کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
نیویورک‌تایمز ۳۰ مهر گزارش داد ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای حملات تازه به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کرده‌اند.
والتز گفت آمریکا زمانی به اهداف راهبردی خود می‌رسد که مواد هسته‌ای با غنای بالای ایران تعیین تکلیف شود و تهران درباره غنی‌سازی در داخل کشور به توافقی «معنادار» برسد.
به نوشته فایننشال‌تایمز، واشینگتن بازگشت کشتیرانی در تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ را نیز از اهداف خود می‌داند.
این موضع در حالی مطرح شده که جنگ به ماه نهم نزدیک می‌شود؛ با آن‌که ترامپ در آغاز گفته بود عملیات چهار تا پنج هفته طول می‌کشد.
جنگ ایران قیمت سوخت را بالا برده و به کمبود کود شیمیایی و دیگر کالاها دامن زده است.
افزایش هزینه‌های زندگی نیز در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سه‌شنبه ۱۲ آبان، برای دولت ترامپ هزینه سیاسی داشته است.
والتز از تصمیم ترامپ برای مجاز کردن فروش گازوئیل روسیه دفاع کرد و گفت این اقدام به‌منظور جبران کمبود جهانی فرآورده‌های پالایش‌شده، از جمله سوخت مورد نیاز هوانوردی و کشاورزی، ضروری است.
او همچنین گفت این درآمد می‌تواند روسیه را به مذاکره برای پایان دادن به جنگ اوکراین ترغیب کند.
تهدید به حمله تازه
فایننشال‌تایمز نوشت ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در روزهای اخیر تهدید کرده‌اند پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حملات تازه‌ای علیه ایران انجام دهند.
گزارش‌هایی درباره آماده‌سازی زمینه حمله دوباره به ایران منتشر شده، اما تصمیم نهایی ترامپ همچنان روشن نیست.
والتز پیش‌تر مشاور امنیت ملی ترامپ بود و سال گذشته پس از انتشار گفت‌وگویی درباره عملیات نظامی حساس در پیام‌رسان سیگنال، از این سمت برکنار شد.
او اکنون معتقد است دولت آمریکا با تشدید تحریم‌ها و تداوم محاصره می‌کوشد تهران را به دادن امتیاز هسته‌ای وادار کند.
محاصره دریایی نیز بر اساس یک گزارش تازه، صادرات نفت ایران را به‌شدت محدود کرده است.
بر اساس آخرین گزارش‌ها و اعلامیه‌ها، همراه اول و ایرانسل، دو اپراتور اصلی تلفن همراه در ایران، تعرفه مکالمه، پیامک و بسته‌های اینترنت خود را بر اساس مقررات جدید تا سقف ۴۰ درصد افزایش دادند.
افزایش تعرفه‌های همراه اول
همراه اول در اطلاعیه‌ای اعلام کرد تعرفه‌های جدید با تایید مراجع ذی‌صلاح، از بامداد جمعه اول آبان اعمال شده‌اند.
این اپراتور «افزایش چندبرابری هزینه تامین تجهیزات، نگهداری و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و نیاز به منابع لازم برای سرمایه‌گذاری با هدف حفظ پایداری شبکه و ارتقای کیفیت خدمات» را از دلایل ضرورت افزایش تعرفه‌ها عنوان کرد.
همراه اول تاکید کرد حفظ حقوق مشترکان، پایداری شبکه و بهبود کیفیت خدمات از اولویت‌های آن است و «توسعه پوشش شبکه، افزایش ظرفیت زیرساخت‌ها و گسترش فناوری‌های نوین ارتباطی» را ادامه خواهد داد.
بر اساس اعلام این اپراتور، بسته‌های اینترنتی خریداری‌شده تا پایان زمان اعتبار بدون تغییر قابل استفاده‌اند. مصرف پیام‌رسان‌های داخلی نیز یک‌سوم و ترافیک وب‌سایت‌های داخلی، نیم‌بها محاسبه می‌شوند.
همراه اول، ایرانسل و رایتل، ۲۲ مهر به دیجیاتو، وب‌سایت فارسی حوزه فناوری، گفته بودند خواستار افزایش ۱۰۰ درصدی تعرفه‌های اینترنت شده‌اند و افزایش ۴۰ درصدی را متناسب با رشد هزینه‌های تامین تجهیزات، نوسازی زیرساخت‌ها و نگهداری شبکه نمی‌دانند.
سه اپراتور «افزایش نرخ ارز، افزایش هزینه‌های عملیاتی، محدودیت‌های ناشی از تحریم و آسیب‌دیدن سایت‌های ارتباطی در جریان جنگ» را از عوامل افزایش هزینه‌های توسعه و نگهداری شبکه عنوان کرده بودند.
افزایش تعرفه‌های ایرانسل
ایرانسل اعلام کرد تعرفه‌های جدید از بامداد جمعه اول آبان به‌تدریج در تمامی کانال‌های فروش این اپراتور اعمال می‌شوند.
افزایش تعرفه‌ها علاوه بر مکالمه، پیامک و اینترنت همراه، خدمات اینترنت ثابت TD-LTE و فیبر نوری (FTTx) را نیز شامل می‌شود.
ایرانسل «افزایش بی‌سابقه هزینه‌های ارزی و ریالی نگهداری، تامین تجهیزات و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی» را از دلایل اصلاح تعرفه‌ها دانست و اعلام کرد مجوز این اصلاح با هدف «حفظ پایداری شبکه، جلوگیری از اختلال در خدمات، ادامه توسعه فناوری‌هایی مانند 5G و فیبر نوری و حفظ کیفیت خدمات» صادر شده است.
این اپراتور تاکید کرد بسته‌های خریداری‌شده تا پایان حجم یا مدت اعتبار قابل استفاده خواهند بود. ترافیک وب‌سایت‌های داخلی نیز نیم‌بها و مصرف پیام‌رسان‌های داخلی با نرخ یک‌سوم محاسبه می‌شود.
قیمت بسته‌های اینترنت و مکالمه چقدر افزایش یافت؟
جزییات تعرفه‌های جدید ایرانسل نشان می‌دهد قیمت بسته‌های اینترنت سیم‌کارت، اینترنت ثابت TD-LTE و فیبر نوری عمدتا حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است.
برای نمونه، قیمت بسته ۳۰ روزه پنج گیگابایتی اینترنت سیم‌کارت با افزایش ۳۹.۹۹ درصدی، از ۴۰ هزار و ۴۱۰ تومان به ۵۶ هزار و ۵۷۰ تومان و بسته ۳۰ روزه ۵۰ گیگابایتی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۳۸۳ هزار و ۵۰۰ تومان به ۵۳۶ هزار و ۹۰۰ تومان رسیده است.
در بخش اینترنت ثابت TD-LTE نیز برای نمونه، قیمت بسته ۳۰ روزه ۲۰ گیگابایتی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۸۶ هزار تومان به ۱۲۰ هزار و ۴۰۰ تومان و بسته ۳۰ روزه ۱۰۰ گیگابایتی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۲۶۲ هزار تومان به ۳۶۶ هزار و ۸۰۰ تومان رسیده است.
در بسته‌های اینترنت فیبر نوری نیز برای نمونه، قیمت بسته ۳۰ روزه ۱۰۰ گیگابایتی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۲۵۰ هزار تومان به ۳۵۰ هزار تومان و بسته ۳۰ روزه ۵۰۰ گیگابایتی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۸۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۱۲۰ هزار تومان رسیده است.
تعرفه هر دقیقه مکالمه ایرانسل هم ۴۰ درصد افزایش یافته است. برای نمونه، تعرفه مکالمه درون‌شبکه برای سیم‌کارت دائمی از ۵۹.۹ تومان به ۸۳.۸۶ تومان و برای سیم‌کارت اعتباری از ۸۹.۹ تومان به ۱۲۵.۸۶ تومان افزایش یافته است.
تعرفه هر پیامک فارسی برای سیم‌کارت دائمی از ۸۹ تومان به ۱۲۴.۶ تومان و برای سیم‌کارت اعتباری از ۱۰۶ تومان به ۱۴۸.۴ تومان افزایش یافته است که در هر دو مورد معادل ۴۰ درصد است.
تعرفه هر پیامک انگلیسی نیز برای سیم‌کارت دائمی با افزایش ۴۰ درصدی، از ۲۱۲ تومان به ۲۹۶.۸ تومان و برای سیم‌کارت اعتباری با افزایش ۴۰ درصدی، از ۲۶۴ تومان به ۳۶۹.۶ تومان رسیده است.
بهنام رضوانی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، ۲۸ مهر گفته بود با توجه به افزایش هزینه نگهداری زیرساخت‌ها و ارائه خدمات، تغییر تعرفه‌های ارتباطی غیرطبیعی نیست، اما افزایش قیمت‌ها نباید از سقف ۳۰ تا ۴۰ درصد فراتر رود و باید متناسب با توان مالی مردم باشد.
افزایش تعرفه‌های ارتباطی در شرایطی اعمال می‌شود که اقتصاد ایران با تورم بالا، افت ارزش پول ملی و کاهش قدرت خرید شهروندان روبه‌روست.
سوءمدیریت اقتصادی، فساد ساختاری، سیاست خارجی تنش‌آفرین جمهوری اسلامی و تحریم‌های بین‌المللی نیز طی سال‌های اخیر بر بحران‌های اقتصادی افزوده و تامین هزینه‌های روزمره را برای بخش بزرگی از جامعه دشوارتر کرده است.
جمهوری اسلامی هشدار داده است در صورت آغاز دور تازه حملات آمریکا و اسرائیل، علاوه بر پایگاه‌ها و ناوهای آمریکایی، فرودگاه‌ها، خطوط لوله نفت و دیگر اهداف غیرنظامی کشورهای حاشیه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
وال‌استریت ژورنال جمعه اول آبان گزارش داد این هشدارها که هم به‌صورت علنی و هم از طریق پیام‌های دیپلماتیک خصوصی مطرح شده‌اند، با هدف بازداشتن طرف مقابل از هرگونه حمله بیان شده‌اند.
با این حال، این روزنامه نوشت این هشدارها از تهدیدی واقعی حکایت دارند، زیرا جمهوری اسلامی همچنان ذخایر قابل توجهی از موشک‌ها و پهپادها و توانایی استفاده از آنها را در اختیار دارد.
برآورد تحلیلگران نشان می‌دهد جمهوری اسلامی صدها تا هزاران موشک بالستیک در اختیار دارد. مقام‌های آمریکایی و منطقه‌ای نیز معتقدند تهران تولید محدود موشک‌های بالستیک را با استفاده از قطعات ذخیره‌شده و در تاسیسات زیرزمینی از سر گرفته است.
در مرحله آغازین جنگ، حملات جمهوری اسلامی خسارت قابل توجهی به پایگاه‌های هوایی و سفارتخانه‌های آمریکا و مقر ناوگان پنجم این کشور در بحرین وارد کرد. تاسیسات انرژی و صنعتی امارات متحده عربی، یک مجتمع بزرگ گازی در قطر و فرودگاه‌هایی در دبی، کویت و بحرین نیز هدف قرار گرفتند.
نیویورک‌تایمز ۳۰ مهر گزارش داد ارتش‌های آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای حملات تازه به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا آماده کرده‌اند.
بر اساس این گزارش، استقرار کامل نیروها و تجهیزات مورد نظر آمریکا، شامل سه ناو هواپیمابر، هزاران تفنگدار دریایی، جنگنده‌ها و نیروهای عملیات ویژه، تا اوایل نوامبر تکمیل خواهد شد.
توان موشکی و خطر دور تازه درگیری
تهران هشدار داده است در صورت آغاز دور تازه درگیری، در پی تحمیل هزینه بیشتری خواهد بود. این تهدیدها در شرایطی مطرح می‌شوند که ذخایر موشک‌های رهگیر پدافندی آمریکا و ارتش‌های عربی برای مقابله با حملات کاهش یافته و ذخایر رهگیرهای اسرائیل نیز تحت فشار قرار گرفته است.
با این حال، زرادخانه موشکی و پرتابگرهای ایران در حملات آمریکا و اسرائیل آسیب دیدند. پنتاگون در شهریور اعلام کرد آمریکا تا ۹۰ درصد از زیرساخت صنعت پهپادی، موشک‌های بالستیک و دریایی ایران را نابود کرده و توان جمهوری اسلامی برای ادامه یک درگیری طولانی را محدود کرده است.
سینا طوسی، کارشناس ایران در مرکز سیاست بین‌الملل در واشینگتن، گفت اکنون در تهران این دیدگاه غالب است که بازدارندگی مستلزم «تحمیل هزینه‌های فوری، مستمر و قابل توجه» به طرف‌های مقابل است.
حوثی‌های یمن نیز با بهره‌گیری از آموزش و فناوری ایران، پالایشگاه‌های عربستان سعودی را هدف قرار داده و با حملات موشکی و پهپادی دوربرد، تردد هوایی به ریاض را متوقف کرده‌اند.
پهپادهای شلیک‌شده از عراق نیز خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی را برای چند روز از کار انداختند.
در حالی که مذاکرات برای پایان دادن به جنگ ماه‌هاست متوقف شده، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، هشدار داده است واشینگتن ممکن است پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۱۲ آبان به ایران حمله کند.
سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر آمریکا و یک واحد اعزامی دیگر تفنگداران دریایی این کشور در راه خاورمیانه‌اند. کشورهای خلیج فارس نیز با توجه به تهدیدها و توقف دیپلماسی، تشدید درگیری را محتمل می‌دانند.
هم‌زمان، واشینگتن برای دور کردن شماری از نیروهای نظامی و کارکنان دیپلماتیک خود از مناطق در معرض خطر اقدام کرده است.
بخشی از نیروهای آمریکایی از پایگاه‌های منطقه جابه‌جا شده‌اند و وزارت خارجه آمریکا نیز به دلیل تهدید حوثی‌ها، به کارکنان غیرضروری دولت و اعضای خانواده‌های آنان دستور داده است عربستان سعودی را ترک کنند.
تهدید به گسترش حملات در منطقه
افراد مطلع به وال‌استریت ژورنال گفتند مقام‌های جمهوری اسلامی به میانجی‌ها اطلاع داده‌اند در صورت حملات تازه آمریکا، دامنه حملات را در کشورهای حاشیه خلیج فارس گسترش خواهند داد و دارایی‌های اقتصادی را نیز هدف قرار خواهند داد.
بر اساس این گزارش، مقام‌های جمهوری اسلامی همچنین گفته‌اند نیروهای آمریکایی را با شدت بیشتری هدف قرار خواهند داد و ممکن است برای غرق کردن ناوهای جنگی آمریکا در خاورمیانه و کشتن خدمه آنها تلاش کنند.
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، ۲۹ مهر گفت جمهوری اسلامی می‌تواند کابل‌های زیردریایی اینترنت در تنگه هرمز را قطع کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز در یادداشتی در فایننشال تایمز هشدار داد حملات تازه «جان غیرنظامیان، رفاه همه کشورهای منطقه و اقتصاد جهانی را در معرض خطر جدی قرار خواهد داد».
در مقابل، کارشناسان درباره هزینه چنین حملاتی برای خود جمهوری اسلامی هشدار داده‌اند.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن، گفت تهران توان وارد کردن خسارت عمده به زیرساخت‌های انرژی و اینترنت منطقه را دارد، اما در صورت انجام چنین حملاتی احتمالا زیرساخت‌های خود را در حملات متقابل از دست خواهد داد.
ولی نصر، مشاور ارشد سابق وزارت خارجه آمریکا، نیز گفت تهدیدهای جمهوری اسلامی را می‌توان بلوف دانست، اما تهران در طول جنگ طرف مقابل را غافلگیر کرده است و باید در کم‌اهمیت دانستن این تهدیدها احتیاط کرد.
