شورای همکاری خلیج فارس حملات حوثیها با موشکهای بالستیک و پهپاد به ریاض و خمیس مشیط در عربستان سعودی را بهشدت محکوم کرد.
جاسم محمد البدیوی، دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس، از جامعه جهانی خواست موضعی قاطع اتخاذ کند که به حملات مکرر حوثیها پایان دهد.
یافتههای این تحقیق همچنین نشان میدهد توانایی پرواز و پژواکیابی در نخستین مراحل تکامل خفاشها شکل گرفته است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این نتایج حاصل بزرگترین پژوهشی است که تاکنون با بررسی همزمان ژنوم و فسیل خفاشها انجام گرفته و یافتههای آن در نشریه علمی «نیچر» منتشر شده است.
خفاشها نقشی حیاتی در حفظ تعادل زیستبومهای جهان ایفا میکنند. آنها به گردهافشانی گیاهان و پراکندگی دانهها کمک میکنند و با شکار شمار زیادی از حشرات، در تنظیم جمعیت آنها نقش دارند.
با وجود شناسایی بیش از ۱۵۰۰ گونه خفاش، تاریخچه تکاملی این جانوران مدتها برای دانشمندان ناشناخته مانده بود.
پژوهشگران برای کشف خاستگاه خفاشها، اطلاعات ژنتیکی ۱۰۳ گونه از تمامی ۲۱ خانواده شناختهشده آنها را گردآوری و با بررسی ۴۴ فسیل ترکیب کردند تا شجرهنامه تکاملی این پستانداران را ارائه دهند.
نتایج نشان داد خفاشها برخلاف فرضیههای پیشین که خاستگاه آنها را آمریکای شمالی، آسیا یا آفریقا میدانستند، احتمالا نخستین بار در اروپا ظاهر شدند.
پرواز و پژواکیابی، دو توانایی سرنوشتساز
یکی دیگر از یافتههای مهم پژوهش این است که توانایی پژواکیابی، همانند پرواز، در نخستین مراحل تکامل خفاشها پدید آمده است.
پژواکیابی نوعی سامانه جهتیابی زیستی است که خفاشها با تولید امواج فراصوت و دریافت بازتاب آنها، محیط اطراف خود را شناسایی میکنند و حتی در تاریکی به شکار میپردازند.
سونیا ورنس، استاد زیستشناسی دانشگاه سنتاندروز اسکاتلند و یکی از سرپرستان این پژوهش، گفت برخورداری همزمان از توانایی پرواز و پژواکیابی، فرصتهای شگفتانگیزی برای بهرهگیری از منابع غذایی و شیوههای جدید زندگی فراهم کرد.
به گفته او، این دو توانایی به خفاشها امکان داد هنگام شب، زمانی که شکارچیان و رقیبان کمتری حضور دارند، به جستوجوی غذا بپردازند.
ورنس افزود: «پرواز به آنها امکان داد به آسمان راه پیدا کنند و پژواکیابی به آنها اجازه داد فرمانروای شب شوند.»
اما تیلینگ، استاد جانورشناسی دانشگاه کالج دوبلین، نیز تاکید کرد پژواکیابی این فرصت را برای خفاشها فراهم آورد تا شبزی شوند و از رقابت با پرندگان روزفعال و خطر شکار شدن به دست آنها دور بمانند.
اروپا، خاستگاه نخستین خفاشهای جهان
بر اساس یافتههای این پژوهش، خفاشها حدود یک میلیون سال پس از برخورد سیارکی به زمین در ۶۶ میلیون سال پیش پدیدار شدند؛ رویدادی که به انقراض گسترده جانوران، از جمله دایناسورهای غیرپرنده، انجامید و زمینه گسترش پستانداران را فراهم کرد.
به گفته لیلیانا داوالوس، زیستشناس تکاملی دانشگاه ایالتی نیویورک، خفاشها مدت کوتاهی پس از پیدایش در اروپا، به آفریقا راه یافتند و این دو قاره به مراکز اصلی تکامل اولیه آنها تبدیل شدند.
خفاشها بهتدریج در سراسر جهان پراکنده شدند و جنوبگان تنها قارهای است که هرگز در آن سکونت نداشتهاند.
قدیمیترین فسیلهای شناختهشده خفاشها حدود ۵۲ میلیون سال قدمت دارند. پژوهشگران با ترکیب شواهد فسیلی، ویژگیهای کالبدشناختی و دادههای ژنتیکی توانستند زمان پیدایش این جانوران را تخمین بزنند.
خفاشها تنها پستاندارانی هستند که توانایی پرواز فعال دارند. در تاریخ زمین، تنها دو گروه دیگر از مهرهداران، یعنی پرندگان و خزندگان پرنده موسوم به پتروسورها، به این توانایی دست یافتهاند.
پتروسورها برخلاف پرندگان، از برخورد سیارک جان سالم به در نبردند. انقراض آنها احتمالا فرصتهای زیستمحیطی تازهای ایجاد کرد که گروه جدیدی از مهرهداران پرنده توانست از آنها بهره ببرد.
ساختار بال خفاشها با سایر مهرهداران پرنده متفاوت است. بالهای آنها از اندامهای جلویی تغییرشکلیافته با انگشتان بسیار کشیده تشکیل شدهاند که غشای پوستی بزرگی را نگه میدارند.
رازهای حلنشده تکامل خفاشها
با وجود یافتههای تازه، ظاهر نیاکان خفاشها و ترتیب پیدایش تواناییهای پرواز و پژواکیابی همچنان نامشخص است.
تیلینگ احتمال داد نیاکان این جانوران ظاهری شبیه حشرهخوارهای درختی داشتهاند که انگشتانشان بهتدریج بلندتر شده است.
با این حال، او تاکید کرد این تصور صرفا یک حدس است، زیرا قدیمیترین فسیلهای موجود نیز به خفاشهای امروزی شباهت دارند.
به گفته پژوهشگران، بررسی ساختار گوش در فسیلها میتواند شواهدی درباره توانایی پژواکیابی ارائه دهد، اما برای مشخص شدن ترتیب پیدایش پرواز و پژواکیابی، کشف فسیلهای قدیمیتر و گونههای حد واسط ضروری است.
این پژوهش همچنین زمینه بررسی ویژگیهای ژنتیکی خفاشها، از جمله مقاومت چشمگیر برخی گونهها در برابر بیماریها و طول عمر استثنایی آنها نسبت به جثهشان را فراهم میکند.
تیلینگ معتقد است چنین مطالعاتی میتوانند در آینده به شناخت بهتر روند پیری، عملکرد دستگاه ایمنی و مقاومت انسان در برابر بیماریها کمک کنند.
خفاشهای امروزی از نظر اندازه، شکل و رژیم غذایی تنوع گستردهای دارند. بزرگترین گونه آنها، روباه پرنده غولپیکر تاجطلایی فیلیپین، بالهایی به گستردگی ۱.۷ متر دارد، در حالی که فاصله دو سر بال کوچکترین گونه، خفاش زنبوری ساکن تایلند و میانمار، تنها حدود ۱۳ سانتیمتر است.
برخی خفاشها از حشرات و برخی دیگر از میوه، شهد گلها یا ماهی تغذیه میکنند. خفاشهای خونآشام نیز به تغذیه از خون شهرت دارند.
ورنس با اشاره به تنوع شگفتانگیز این جانوران گفت: «خفاشها پیوسته ما را شگفتزده میکنند. آنها یکی از بزرگترین آزمایشهای تکامل هستند.»
مصاحبه مارگارت برنان با پزشکیان روز جمعه سوم مهر ماه در نیویورک ضبط شده و قرار است یکشنبه پنجم مهر ماه در برنامه «فیس د نیشن» پخش شود. بخش مهمی از گفتوگو به پیشنهاد تازه تهران برای توقف جنگ، برنامه هستهای، وضعیت رهبر جدید جمهوری اسلامی، سرکوب اعتراضات و آمریکاییهای زندانی در ایران اختصاص داشت.
پزشکیان از پاسخ مستقیم درباره دیدار با ترامپ خودداری کرد
مجری با اشاره به آمادگی اعلامشده ترامپ برای ملاقات با پزشکیان پرسید آیا «رییسجمهوری ایران» حاضر است مستقیما با او گفتوگو یا دیدار کند.
پزشکیان به جای پاسخ مستقیم، به خروج آمریکا از برجام و حملات آمریکا و اسرائیل در جریان مذاکرات اشاره کرد و گفت این تحولات باعث ایجاد «فضای بیاعتمادی» شده است.
مجری سخنان او را قطع کرد و پرسید: «پس پاسخ منفی است؟ با او ملاقات نمیکنید؟»
پزشکیان باز هم پاسخ صریحی نداد و گفت ابتدا باید مشخص شود دو طرف بر سر چه چیزی میخواهند به تفاهم برسند و آیا توافقهای مکتوب اجرا خواهند شد یا نه.
مجری شبکه سیبیاس در پایان مصاحبه نیز بار دیگر همین پرسش را مطرح کرد و حتی پرسید آیا پزشکیان حاضر است ترامپ را به ایران دعوت کند. پزشکیان بار دیگر گفت ابتدا باید اعتماد بازسازی شود.
او افزود: «هر روز تحریمها علیه ما را افزایش میدهند، هر روز ما را تهدید میکنند، هر روز به ما حمله میکنند و به آنچه نوشته و امضا کردهاند پایبند نیستند.»
بازرسیهای هستهای؛ موافقت، اما در چارچوب توافق جدید
یکی دیگر از بخشهای چالشی مصاحبه به برنامه هستهای ایران اختصاص داشت.
پزشکیان گفت تهران حاضر است درباره محدودیتهای برنامه هستهای در چارچوب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای مذاکره کند و تاکید کرد جمهوری اسلامی قصد ساخت سلاح هستهای ندارد.
برنان در پاسخ یادآوری کرد که بر اساس همین مقررات بینالمللی، بازرسان سازمان ملل باید امکان دسترسی به تاسیسات ایران را داشته باشند و پرسید آیا تهران اکنون اجازه ورود بازرسان را خواهد داد.
پزشکیان ابتدا حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران را مطرح کرد، اما برنان با اشاره به گزارشهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفت بازرسان دسترسی کامل نداشتند و آژانس قادر نبود صلحآمیز بودن برنامه ایران را تضمین کند. او همچنین به وجود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد اشاره کرد.
پزشکیان در نهایت گفت موضوع بازرسیها میتواند در مذاکرات جدید مورد توافق قرار گیرد، اما با بازگشت فوری بازرسان تحت ترتیبات پیشین موافقت نکرد.
پرسشهای مکرر درباره رهبر جدید جمهوری اسلامی
برنان سپس پزشکیان را درباره رهبر جدید جمهوری اسلامی و نحوه اداره حکومت پس از تغییر رهبری به چالش کشید.
پزشکیان گفت تاکنون دو بار با رهبر جدید دیدار کرده است. هنگامی که برنان پرسید چرا از زمان به قدرت رسیدن او در ماه اسفند هیچ تصویری از او منتشر نشده، پزشکیان نگرانیهای امنیتی و احتمال حمله و ترور را دلیل این وضعیت دانست.
برنان گفت: «من درباره رهبر جدید سوال میکنم، چون پرسشهایی درباره نحوه عملکرد حکومت شما در حال حاضر وجود دارد.»
او همچنین از پزشکیان، که پزشک است، درباره وضعیت جسمانی رهبر جدید پس از جراحات ناشی از حملهای که پدر و اعضای خانوادهاش در آن کشته شدند، پرسید.
پزشکیان گفت رهبر جدید «کاملا سالم» است و مدعی شد آخرین دیدار آنها بیش از هفت ساعت طول کشیده است. برنان برای روشن شدن پاسخ او پرسید آیا صورت و پاهای رهبر جدید بهبود یافته و آیا قادر بوده روی زمین بنشیند. پزشکیان به هر دو پرسش پاسخ مثبت داد.
فشار بر پزشکیان درباره هزینه جنگ برای مردم ایران
برنان با اشاره به محاصره صادرات نفت، مسدود شدن داراییهای خارجی ایران، افزایش شدید تورم و فشار تحریمها یادآوری کرد که پزشکیان با وعده بهبود وضعیت اقتصادی مردم به قدرت رسیده است.
او پرسید: «در چه نقطهای این فشار مالی آنقدر زیاد میشود که مجبور شوید به ایالات متحده امتیاز دهید؟»
پزشکیان تحریمها را «غیرانسانی» خواند و گفت محدود کردن دسترسی به غذا و دارو بیش از همه مردم عادی را هدف قرار میدهد.
برنان در پاسخ تاکید کرد که قدرتهای جهانی میگویند در صورت تغییر مسیر جمهوری اسلامی و کنار گذاشتن هرگونه تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای، امکان لغو بخشی از تحریمها وجود دارد.
پزشکیان گفت جمهوری اسلامی هیچگاه اعلام نکرده که به دنبال سلاح هستهای است و با اشاره به فتوای رهبر پیشین جمهوری اسلامی، ساخت سلاح هستهای را «حرام» دانست.
برنان در میان پاسخ او مداخله کرد و یادآور شد که ایران پیش از این نیز همواره گفته است به دنبال سلاح هستهای نیست.
رویارویی بر سر سرکوب اعتراضات
یکی از صریحترین بخشهای مصاحبه زمانی بود که برنان به گزارش شورای حقوق بشر سازمان ملل اشاره کرد. او گفت همان گزارشی که دلایلی برای مسئولیت حملات هوایی آمریکا در هدف قرار گرفتن مدرسه دخترانه میناب ارائه کرده، جمهوری اسلامی را نیز به ارتکاب جنایت علیه بشریت در جریان سرکوب خشونتآمیز معترضان متهم کرده است.
برنان از پزشکیان پرسید: «آیا همه این یافتهها را میپذیرید؟»
پزشکیان مستقیما به این پرسش پاسخ نداد و اعتراضات را به دخالت آمریکا مرتبط کرد. او مدعی شد برخی افراد در اعتراضات مسلح بودهاند و هدف «کودتا» بوده است.
برنان سپس سخنان پیشین خود پزشکیان را یادآوری کرد که گفته بود: «ما در برابر مردم شرمندهایم و موظفیم به همه کسانی که در آن حوادث آسیب دیدند کمک کنیم.»
او از پزشکیان پرسید آیا این سخنان به معنای پذیرش نادرست بودن نحوه برخورد حکومت با معترضان نیست.
پزشکیان در پاسخ پذیرفت که «برخی افراد بیگناه کشته شدند» و «افرادی بودند که واقعا اعتراض داشتند»، اما گفت افراد مسلح نیز در میان آنها حضور داشتند. او افزود در جریان این حوادث «مشکلی رخ داد که نباید رخ میداد».
چرا آمریکاییهای زندانی را آزاد نمیکنید؟
برنان همچنین موضوع دو شهروند آمریکایی را که واشینگتن آنها را به ناحق بازداشتشده میداند، مطرح کرد و به رضا ولیزاده، روزنامهنگار زندانی در اوین، اشاره کرد.
او پرسید چرا تهران برای نشان دادن حسن نیت و بازسازی اعتماد، این افراد را آزاد نمیکند.
پزشکیان پاسخ داد: «فکر میکنید با آزاد کردن آنها میتوانیم اعتماد را بازسازی کنیم؟»
برنان بلافاصله پرسید: «چرا امتحانش نمیکنید؟»
پزشکیان گفت ایران پیش از این چنین اقدامی کرده، اما آمریکا به تعهدات خود برای آزادسازی پولهای ایران عمل نکرده است. او در عین حال تاکید کرد تهران خواهان جنگ نیست، اما در صورت حمله از خود دفاع خواهد کرد.
مصاحبه در نهایت با سومین تلاش برنان برای روشن کردن موضع پزشکیان درباره دیدار با ترامپ پایان یافت. پزشکیان باز هم دیدار را صریحا رد نکرد، اما آن را به بازسازی اعتماد و اجرای توافقهای پیشین مشروط کرد و گفت: «ما به دنبال جنگ نیستیم. جنگ به ما تحمیل شده است.»
برنان در پایان گفت شاید با وجود همه مسائلی که پزشکیان برشمرده، همچنان امکان دستیابی به توافق وجود داشته باشد. پزشکیان نیز ابراز امیدواری کرد که چنین توافقی حاصل شود و صلح به منطقه بازگردد.
این اظهارات در حالی منتشر شد که در ساعاتی پایانی جمعه سوم مهر ماه والاستریت ژورنال گزارش داد که دونالد ترامپ پیشنهاد جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریهای منطقهای ظرف هفت روز را رد کرده و به دستیارانش گفته است احتمالا پس از انتخابات میاندورهای کنگره، حملات به ایران از سر گرفته خواهد شد.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده است گزارش داد رییسجمهوری آمریکا نسبت به پذیرش خواستههای واشینگتن از سوی تهران بدبین است و ازسرگیری کارزار بمباران را محتمل میداند.
گزارش والاستریت ژورنال ساعاتی پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک از ارائه طرحی برای پایان دادن به درگیریها خبر داد.
عراقچی گفت تهران این پیشنهاد را از طریق میانجیهای قطری به آمریکا منتقل کرده است و در صورت دستیابی به توافق، یک مهلت هفتروزه برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها در منطقه آغاز خواهد شد.
والاستریت ژورنال جمعه سوم مهر به نقل از مقامهای آمریکایی که نامشان فاش نشده است گزارش داد رییسجمهوری آمریکا نسبت به پذیرش خواستههای واشینگتن از سوی تهران بدبین است و ازسرگیری کارزار بمباران را محتمل میداند.
رویترز که این گزارش را بازتاب داده، اعلام کرده است نتوانسته این اطلاعات را بهطور مستقل تایید کند.
گزارش والاستریت ژورنال ساعاتی پس از آن منتشر شد که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک از ارائه طرحی برای پایان دادن به درگیریها خبر داد.
عراقچی گفت تهران این پیشنهاد را از طریق میانجیهای قطری به آمریکا منتقل کرده است و در صورت دستیابی به توافق، یک مهلت هفتروزه برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریها در منطقه آغاز خواهد شد.
او گفت: «اگر طرف آمریکایی برای رسیدن به توافق و بازگشایی تنگه هرمز جدی باشد، اکنون همه چیز آماده است.»
بر اساس طرح تهران، در صورت موافقت واشینگتن، دو طرف مذاکرات گستردهتری را درباره «موضوعات مورد توافق» آغاز میکنند. جمهوری اسلامی نیز تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، متوقف خواهد شد.
در مقابل، تهران خواستار آن شده است که آمریکا محاصره بنادر ایران را لغو کند، داراییهای مسدودشده جمهوری اسلامی را آزاد کند و تحریمهای نفتی علیه ایران را کنار بگذارد.
پیش از انتشار گزارش والاستریت ژورنال، یک مقام آمریکایی به رویترز گفته بود واشینگتن و تهران از طریق میانجیها «گفتوگوهایی مثبت و سازنده» داشتهاند. با این حال، به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ در محافل خصوصی نسبت به اینکه جمهوری اسلامی خواستههای او را بپذیرد، ابراز تردید کرده است.
پیشنهاد تهران در شرایطی مطرح شده که تلاشهای دیپلماتیک پیشین برای پایان دادن به جنگ نتیجهای نداشته است. جنگ کنونی از ۹ اسفند سال گذشته با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شد و طی هفت ماه گذشته، دورههایی از توقف و ازسرگیری حملات را پشت سر گذاشته است.
درگیریها همچنین به دیگر نقاط منطقه گسترش یافته است. حکومت ایران متحدان آمریکا در خلیج فارس را با موشک و پهپاد هدف قرار داده، حوثیهای یمن به منافع عربستان حمله کردهاند و حزبالله نیز در لبنان با نیروهای اسرائیلی درگیر بوده است.
به نوشته رویترز، در چنین شرایطی رد پیشنهاد هفتروزه تهران از سوی ترامپ، در صورت تایید، چشمانداز دستیابی سریع به توافق برای بازگشایی تنگه هرمز و توقف درگیریهای منطقهای را با مانع تازهای روبهرو میکند.
کیهان در گزارشی با عنوان «مذاکره عملیات فریب است؛ محاصره دریایی و هوایی با قدرت شکسته میشود»، استدلال کرد که پیشنهادهای مربوط به مذاکره را نمیتوان جدا از افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ارزیابی کرد.
این روزنامه که تحت مدیریت نماینده ولیفقیه منتشر میشود نوشت آمریکا در حالی موضوع مذاکره را مطرح میکند که همزمان در حال گسترش آنچه کیهان «محاصره هوایی و دریایی» ایران میخواند و تقویت آرایش نظامی خود در منطقه است. کیهان از این وضعیت نتیجه گرفت که دیپلماسی برای واشینگتن بخشی از یک «عملیات فریب» با هدف کاهش فشار بر آمریکا و تغییر محاسبات تهران است.
بخش مهمی از انتقاد روزنامه کیهان متوجه مواضع عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، و مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، است.
این روزنامه به طرح مطرحشده از سوی عراقچی در نیویورک اشاره کرد که بر اساس آن، در صورت موافقت آمریکا، تنگه هرمز ظرف هفت روز بازگشایی و مذاکرات از سر گرفته میشود. کیهان همچنین اظهارات پزشکیان درباره تلاش برای دستیابی به توافق پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا را مورد انتقاد قرار داد.
کیهان این مواضع را «پالس ضعف به کاخ سفید» توصیف کرد و نوشت گره زدن بازگشایی تنگه هرمز به مذاکراتی که تضمینی برای نتیجه آن وجود ندارد، فرصتی برای آمریکا و متحدان منطقهای آن فراهم میکند تا از فشار کنونی خارج شوند.
این روزنامه با اشاره به اهمیت تنگه هرمز برای انتقال نفت و تجارت جهانی، آن را یکی از مهمترین اهرمهای فشار جمهوری اسلامی دانست و پرسید چرا باید چنین «اهرم طلایی» در «رویای مذاکره حراج شود».
ساعاتی پیش از این، جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده بود در صورت رفع محاصره دریایی بنادر ایران، اعطای معافیت تحریمی برای فروش نفت و رعایت آتشبسی شامل لبنان، تنگه هرمز را بازگشایی و مذاکرات با آمریکا را در چارچوب طرحی هفتروزه از سر بگیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل گفت: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
به گفته او، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
عراقچی با اشاره به برنامه هستهای افزود: «در روز هفتم، گفتوگوها با آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی درباره موضوعات مورد توافق دو طرف آغاز خواهد شد.»
مخالفت کیهان تنها به نحوه آغاز مذاکرات محدود نمیشود. این روزنامه از آنچه «عقبنشینی از غنیسازی ۶۰ درصد» خواند نیز انتقاد کرد و تاکید مکرر مقامهای دولت بر آمادگی برای مذاکره را عامل انتقال «حس ضعف و ناامیدی» دانست.
کیهان با استناد به مواضع پیشین رهبر جمهوری اسلامی نوشت مذاکره با آمریکا «وسیلهای برای رفع دشمنی نیست» و در مقابل، بر افزایش بازدارندگی و پاسخ متقابل به فشارهای واشینگتن تاکید کرد.
این روزنامه تهدید کرد که اگر محاصره هوایی و دریایی ادامه یابد، تاسیسات نفتی، پایگاهها و منافع اقتصادی و فناوری آمریکا در منطقه میتوانند هدف حملات موشکی جمهوری اسلامی قرار گیرند. کیهان همچنین هشدار داد کشورهای همسایهای که امکانات هوایی و دریایی خود را در اختیار آمریکا قرار دهند، نباید انتظار «خویشتنداری» تهران را داشته باشند.
همزمان، حسین شریعتمداری، نماینده رهبر جمهوری اسلامی در موسسه کیهان، در یادداشت روز این روزنامه به رویکرد دولت در قبال عربستان سعودی نیز حمله کرد. او حضور محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رییس دولت، و علیاکبر صالحی، وزیر خارجه پیشین، در مراسم روز ملی عربستان سعودی در تهران را با توجه به مواضع ریاض در جنگ اخیر «غیرقابل توجیه» خواند.
شریعتمداری همچنین توضیح دولت مبنی بر اینکه این حضور با هدف «تثبیت منافع ملی و تقویت روابط منطقهای» انجام شده است، زیر سوال برد و با تاکید بر حمایت جمهوری اسلامی از انصارالله یمن [حوثیها]، حزبالله لبنان، حشدالشعبی عراق و حماس، از تلاش برای بهبود روابط با ریاض انتقاد کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، جمعه سوم مهر در جمع خبرنگاران بیرون از سالن شورای امنیت سازمان ملل گفت: «جدول زمانی هفتروزه بهمحض پذیرش این طرح از سوی آمریکا آغاز خواهد شد.»
به گفته او، اجرای گامهای اولیه حدود چهار تا پنج روز طول میکشد و تنگه هرمز در روز ششم بازگشایی خواهد شد.
عراقچی با اشاره به برنامه هستهای افزود: «در روز هفتم، گفتوگوها با آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی درباره موضوعات مورد توافق دو طرف آغاز خواهد شد.»
به نوشته آسوشیتدپرس این پیشنهاد از طریق میانجیها به واشینگتن منتقل شده است. کاخ سفید در پاسخ به پرسشهای آسوشیتدپرس، بدون اعلام پذیرش یا رد آن، گفت مقامهای آمریکایی درباره جنگ ایران گفتوگوهای «مثبت و سازندهای» با میانجیها دارند.
کاخ سفید همچنین اعلام کرد آمریکا عبور حجم قابلتوجهی از صادرات نفت از تنگه هرمز را تسهیل میکند.
اخلال جمهوری اسلامی در عبور و مرور از این آبراه، که پیش از جنگ یکپنجم نفت و گاز مورد معامله در جهان از آن عبور میکرد، به اهرم اصلی فشار تهران تبدیل شده و پیامدهای آن فراتر از خاورمیانه احساس شده است.
آسوشیتدپرس نوشت پیشنهاد تازه شباهت زیادی به تفاهمنامه خرداد ماه دارد، اما جدول زمانی آن کوتاهتر است. توافق پیشین یک دوره موقت ۶۰روزه را پیشبینی میکرد، ولی با ازسرگیری حملات نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به کشتیرانی در تنگه هرمز بهسرعت فروپاشید. تهران و واشینگتن یکدیگر را به نقض آن توافق متهم میکنند.
ترامپ پیشتر گفته است برای رسیدن به توافق عجلهای ندارد، حتی در شرایطی که افزایش بهای نفت به تورم دامن میزند.
تلاش تازه برای توافق همزمان با تحرکات دیپلماتیک در نیویورک مطرح شده است. مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، بامداد جمعه میزبان نخستوزیر قطر بود؛ کشوری که در گفتوگوهای غیرمستقیم چندساعته حکومت ایران و آمریکا در سازمان ملل در هفته جاری نقش میانجی داشت.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، نیز چهارشنبه گفته بود: «اگر فرصتی برای تبادل نظر و پیام وجود داشته باشد، این کار را خواهیم کرد.»
با این حال، یک فرد آگاه از رایزنیها به آسوشیتدپرس گفت عربستان سعودی به تازهترین تلاش برای دستیابی به توافق بدبین است. او به شرط فاش نشدن نامش درباره مذاکرات خصوصی صحبت کرد.
به گفته این منبع، عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس در تابستان از بازگشت به مذاکرات حمایت میکردند و آماده پذیرش توافقی بودند که نقشی موقت در مدیریت تنگه هرمز به ایران بدهد. اما تصرف سواحل راهبردی دریای سرخ در یمن به دست حوثیها و حمله به یک خط لوله حیاتی عربستان، محاسبات ریاض را تغییر داده است.
پیشنهاد جمهوری اسلامی لبنان را دربر میگیرد، اما مشخص نیست آیا درگیری ازسرگرفتهشده میان حوثیهای مورد حمایت تهران و عربستان سعودی نیز مشمول آن میشود یا نه.
همزمان، یحیی رحیم صفوی، مشاور نظامی رهبر جدید جمهوری اسلامی، با اشاره به تهدید تنگه بابالمندب از سوی حوثیها گفت آمریکاییها «با مشکل تازهای به نام تنگه بابالمندب روبهرو هستند».
او افزود: «فکر میکنم روندی که در حال شکلگیری است به نفع ماست و آمریکاییها مجبور خواهند شد شروط ایران را بپذیرند.»
در داخل ایران نیز نشانههایی از اختلاف بر سر ادامه جنگ یا مصالحه دیده میشود. به نوشته آسوشیتدپرس، برخی تندروها خواهان ادامه یا تشدید جنگ برای گرفتن امتیازهای بیشتر هستند و از اقدامات دیپلماتیک پزشکیان و عراقچی انتقاد کردهاند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و رییس هیات مذاکرهکننده در گفتوگوهای پیشین با آمریکا، در اظهاراتی به این اختلافها اشاره کرد. او از یک سو، دیدگاهی را نقد کرد که از جنگ سخن میگوید اما سازوکاری برای پایان مقتدرانه آن ندارد و از سوی دیگر، جریانی را که توانمندیهای ملی را دستکم میگیرد.
قالیباف نوشت: «خطای نخست کشور را در وضعیت بحران دائمی نگه میدارد، در حالی که خطای دوم، منابع و عزت ملی را به دشمن واگذار میکند.»
