خبرنگاران سیانان، پولیتیکو و شبکه اماس نو (MS NOW) پنجشنبه دوم مهر با وجود صدور حکم یک قاضی فدرال برای بازگرداندن فوری دسترسی خبرنگاران این دو رسانه و نیز شبکه سیانان به کاخ سفید، از ورود به مجموعه ریاستجمهوری آمریکا منع شدند.
به گزارش رویترز، این اتفاق ساعاتی پس از آن رخ داد که تیم کلی، قاضی فدرال، بهطور موقت دستور دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، برای منع فعالیت خبرنگاران سیانان، پولیتیکو و اماس نو در کاخ سفید را متوقف و اعلام کرد که این ممنوعیت احتمالا مغایر قانون اساسی است.
پولیتیکو اعلام کرد علاوه بر جلوگیری از ورود خبرنگارش به کاخ سفید، مجوز ورود او نیز ضبط شده است. شبکه اماس نو نیز تایید کرد که خبرنگار این شبکه اجازه ورود به کاخ سفید را پیدا نکرده است.
قاضی در حکم خود که بامداد پنجشنبه صادر شد، ممنوعیت اعمالشده از سوی دولت ترامپ را برای مدت ۱۴ روز متوقف کرد. یک قاضی فدرال به رییسجمهوری آمریکا دستور داد دسترسی خبرنگاران سیانان، اماس نو و پولیتیکو به کاخ سفید را دوباره برقرار کند.
تیم کلی، قاضی دادگاه منطقهای ایالات متحده، پنجشنبه دوم مهر اعلام کرد ممنوعیت اعمالشده علیه این سه رسانه «احتمالا مغایر قانون اساسی است».
او به دولت ترامپ دستور داد کارتهای ورود خبرنگاران این رسانهها را فورا بازگرداند و مقامهای دولتی را به مدت ۱۴ روز از اجرای ممنوعیت دسترسی آنها به کاخ سفید منع کرد.
کلی استدلال دولت را مبنی بر اینکه این تصمیم با «ملاحظات امنیت ملی» اتخاذ شده است، نپذیرفت و یادآور شد خود ترامپ علت این ممنوعیت را «عدم صداقت و رویکرد منفی» در گزارشهای این رسانهها عنوان کرده است.
در حکم دادگاه آمده است که در پرونده، شواهد واقعی کافی برای تایید ادعای کاخ سفید وجود ندارد که لغو کارتهای دائمی خبرنگاران، واقعا از امنیت ملی محافظت میکند یا اینکه بازگرداندن این کارتها در جریان رسیدگی به پرونده، امنیت ملی را به خطر میاندازد.
خبرگزاری رویترز این حکم را ضربهای مهم به ترامپ در یکی از جدیترین مناقشههای او با رسانهها توصیف کرد.
شکایت سه رسانه از دولت ترامپ
کاخ سفید ۲۸ شهریور مانع ورود خبرنگاران سیانان، اماس نو و پولیتیکو شد و کارتهای خبرنگاری آنان را هنگام مراجعه به این نهاد ضبط کرد.
این سه رسانه ۳۰ شهریور در دادگاه فدرال واشینگتن از ترامپ و شماری دیگر از اعضای دولت او شکایت کردند و گفتند این ممنوعیت، حمایت متمم اول قانون اساسی آمریکا از آزادی بیان و آزادی مطبوعات و همچنین حق برخورداری آنان از روند قانونی منصفانه را نقض کرده است.
این رسانهها از دادگاه خواستند با صدور دستوری موقت، دسترسی آنها را به کاخ سفید تا زمان رسیدگی به شکایت برقرار کند.
ترامپ پیشتر گفته بود این سه رسانه «نباید بتوانند مدام مطالب ساختگی و دروغ منتشر یا گزارش کنند».
این مناقشه حقوقی تنها چند هفته پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا به جریان افتاده است. این انتخابات سرنوشتساز ۱۲ آبان برگزار میشود و در آن همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی از مجموع ۱۰۰ کرسی سنا به رای گذاشته خواهند شد.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه دوم مهر منتشر شد، دادههای گمرکی ایران نشان میدهد نهادهای چینی در ماههای اخیر محمولههایی شامل قطعات و مواد قابل استفاده در برنامههای پهپادی و موشکی به ایران فرستادهاند.
چین همزمان با برقراری آتشبس موقت میان تهران و واشینگتن، نقش خود را در کاهش تنشها برجسته کرد و گفت وزارت خارجه این کشور در پیشبرد صلح دخیل بوده و شی نیز شخصا پیشنهادهایی برای پایان دادن به درگیری مطرح کرده است.
با این حال، والاستریت ژورنال نوشت در همان زمان یک هواپیما از چین در تهران به زمین نشست که محمولهای برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی حمل میکرد.
بر پایه دادههای گمرکی، این محموله شامل قطعات الکترونیکی قابل استفاده در ساخت اجزای پهپادها و سامانههای هدایت موشکی بود.
این محموله یکی از حدود ۱۳۰۰ محموله حاوی قطعات «دوکاربردی» بود که از ابتدای سال تا پایان ژوئن از چین برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی ارسال شد.
دو روز بعد نیز بیش از ۱۲ محموله دیگر، شامل قطعاتی به ارزش بیش از شش میلیون دلار که قابلیت استفاده در ساخت پهپاد داشتند، وارد ایران شد.
چین، با وجود تحریمهای آمریکا، به تنها خریدار عمده نفت ایران تبدیل شده و میلیاردها دلار در اختیار تهران قرار داده است.
مقامهای آمریکایی میگویند شرکتهای پوششی چینی در جابهجایی و پولشویی این درآمدها نقش دارند و بانکهای چینی هم با استفاده از یوان و زیرساخت مالی این کشور، انتقال پول را از نظارت آمریکا دور نگه میدارند.
حمایت چین، موضوعی حساس برای دولت ترامپ
مقامهای آمریکایی پیشتر تصاویر ماهوارهای نهادهای چینی را با حمله تیرماه جمهوری اسلامی که به کشته شدن سه نظامی آمریکایی در اردن انجامید، مرتبط دانسته بودند.
بر اساس سندی که والاستریت ژورنال مشاهده کرده، شرکتهای چینی در تامین مواد اولیه شیمیایی مورد استفاده برای تولید موشکهای بالستیک بهکاررفته در آن حمله نیز نقش داشتهاند.
همزمان با سفر رییسجمهوری چین به آمریکا، ترامپ به مقامهای ارشد و دستیارانش گفته است حفظ روابط خوب با شی برای او اولویت دارد.
افراد آگاه گفتند مقامهای ارشد در نتیجه بارها اهمیت کمکهای پکن به حکومت ایران را کمرنگ جلوه داده و از انتقادهایی که میتواند نشست رهبران ایالات متحده و چین را به خطر بیندازد، پرهیز کردهاند.
شماری از مقامهای دولت معتقدند این احتیاط، توان واشینگتن را برای اعمال فشار بر تهران کاهش میدهد. قانونگذاران هر دو حزب نیز خواستار گفتوگوی صریح ترامپ با شی در این رابطه شدهاند.
۲۷ شهریور، الیسا اسلاتکین، سناتور دموکرات، در نامهای به ترامپ هشدار داد بر پایه شواهد موجود، شرکتهای چینی با حمایت از برنامههای پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی و کمک به اقتصاد ایران، به تهران امکان میدهند نیروهای آمریکایی را هدف قرار دهد.
پل هوایی چین و ایران
والاستریت ژورنال در ادامه از افزایش چشمگیر پروازهای باری از چین به ایران در سال جاری خبر داد.
کارشناسان معتقدند با مسدود شدن تجارت دریایی ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا، این «پل هوایی» به یکی از مسیرهای حیاتی تامین تجهیزات برای برنامههای پهپادی و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
این محمولهها در فرودگاه بینالمللی «خمینی» تهران تخلیه شدهاند. اسناد گمرکی که پایگاه اطلاعات تجاری «ایمپورتجنیوس» در اختیار والاستریت ژورنال گذاشته، از ورود دستگاههای ردیابی جیپیاس، موتورهای الکتریکی و قطعات موتور هواپیما به ایران حکایت دارند.
اسناد ژانویه ۲۰۲۵ تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ نیز هزاران محموله برای وزارت دفاع جمهوری اسلامی و شرکتهای ایرانی را ثبت کردهاند که شامل اقلام قابل استفاده در ساخت پهپاد و دیگر تسلیحات بودهاند.
روابط اقتصادی و نظامی چین و ایران سابقهای دیرینه دارد، اما پس از آغاز کارزار «فشار حداکثری» دولت ترامپ در سال ۲۰۱۸ افزایش یافته است.
تهران و پکن در سال ۲۰۲۱ توافق راهبردی ۲۵ ساله امضا کردند و چین به بزرگترین خریدار نفت ایران تبدیل شد.
والاستریت ژورنال پیشتر گزارش داده بود شبکهای از بانکهای چینی و شرکتهای صوری در هنگکنگ برای کمک به دور زدن تحریمها و ادامه صادرات نفت ایران شکل گرفته است.
از مواد موشکی تا قطعات پهپاد شاهد
در سالهای اخیر، شرکتهای چینی موادی از جمله «سدیم پرکلرات» برای حکومت ایران تولید کردند؛ مادهای که در ساخت سوخت پیشران موشکهای بالستیک کاربرد دارد.
چند روز پیش از آغاز کارزار آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، دادههای گمرکی ایران از تحویل ۳۰۰ تن ترکیبات شیمیایی از چین به وزارت دفاع حکایت داشت.
با آغاز جنگ، تجارت میان دو کشور ابتدا بهشدت کاهش یافت و محاصره بنادر جنوبی ایران از سوی نیروی دریایی آمریکا فشار بیشتری بر روابط تجاری دو طرف وارد کرد. تهران در واکنش، ارتباط هوایی با چین را از طریق شرکت ماهانایر گسترش داد.
بر اساس دادههای فلایترادار۲۴، شمار پروازهای ماهان از پکن، شانگهای و گوانگژو به تهران از چهار پرواز در هفته در ابتدای مارس به حدود ۲۷ پرواز در هفته تا پایان آوریل رسید.
پژوهشگران میگویند بخشی از این محمولهها از سوی تامینکنندگان کمنامونشان چینی و با همکاری واردکنندگان ایرانی ارسال میشود.
کیت کورن، معاون برنامه اقتصاد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشینگتن، گفت شماری از قطعات عرضهشده از جمله اجزایی هستند که در ساخت پهپادهای شاهد کاربرد دارند.
بهدنبال تحریمهای تازه وزارت خزانهداری آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی، در روزهای اخیر شماری از پروازهای بینالمللی از ایران به مقصدهایی از جمله بغداد، مسقط، جمهوری آذربایجان و گرجستان لغو شدهاند.
با وجود این، گزارشها نشان میدهند پروازها میان ایران و چین همچنان برقرار است.
عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، پنجشنبه دوم مهر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت سامانههای پدافند هوایی این کشور پهپادهایی را که اول مهر از خاک افغانستان پرتاب شده بودند، شناسایی و پیش از رسیدن به اهدافشان خنثی کردند.
او افزود پاکستان پس از آن با استناد به «حق دفاع از خود»، ۱۰ نقطه در افغانستان را که به گفته اسلامآباد برای نگهداری و پرتاب پهپادها استفاده میشدند، هدف قرار داد.
تارر گفت حملات به اهداف نظامی مرتبط با حمله پهپادی محدود بودهاند و هشدار داد پاکستان به هر اقدام تحریکآمیز دیگری از سوی طالبان در افغانستان «قاطعانه» پاسخ خواهد داد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، پرتاب پهپادها به خاک پاکستان را تکذیب کرد و گفت حملات پاکستان قندهار، پکتیا و خوست را هدف قرار داده و چهار غیرنظامی را کشته است.
او هشدار داد این حملات با «پاسخ مناسب» روبهرو خواهد شد و «پیامدهای نامطلوبی برای ارتش پاکستان» خواهد داشت.
تنش میان پاکستان و افغانستان در ماههای گذشته بارها به حملات متقابل انجامیده و در روزهای اخیر بار دیگر افزایش یافته است.
در حمله ۲۷ شهریور به مقر پلیس کوهات در شمالغرب پاکستان، دستکم ۳۱ نفر کشته شدند و بیش از ۱۰۰ نفر زخمی شدند.
خبرگزاری رویترز به نقل از مستغفر گربز، سخنگوی والی خوست، گزارش داد چند منطقه در این ولایت در جنوبشرق افغانستان هدف حملات پاکستان قرار گرفتند. به گفته او، این حملات در خوست تلفاتی نداشتند.
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از محمد رسول احمدی، سخنگوی والی پکتیا، گزارش داد جنگندههای پاکستانی مقر «قول اردوی ۲۰۳ منصوری» ارتش افغانستان را در این ولایت بمباران کردند.
احمدی درباره تلفات احتمالی این حمله اطلاعاتی ارائه نکرد.
یک ساکن قندهار نیز به خبرگزاری فرانسه گفت پیش از وقوع یک انفجار شدید در مرکز این شهر، صدای یک جنگنده را شنیده و پس از انفجار، آتشسوزی رخ داده است.
تشدید دوباره تنش میان پاکستان و افغانستان
حملات تازه پس از دور دیگری از حملات پاکستان به مناطق مرزی افغانستان در ۳۰ شهریور انجام شد. اسلامآباد اعلام کرد در آن حملات ۲۸ شبهنظامی کشته شدند، اما سازمان ملل از کشته شدن دستکم سه غیرنظامی خبر داد.
درگیری میان این دو متحد سابق که اکنون به رقیب یکدیگر تبدیل شدهاند، از زمستان ۱۴۰۴ تاکنون صدها کشته بر جای گذاشته است.
مرگبارترین مورد این درگیریها در اسفند ۱۴۰۴ رخ داد. طالبان اعلام کرد در حمله هوایی پاکستان به کابل بیش از ۴۰۰ نفر کشته شدند و یک مرکز ترک اعتیاد هدف قرار گرفت.
اسلامآباد این روایت را رد کرد و گفت «تاسیسات نظامی و زیرساختهای پشتیبانی تروریستی» را هدف قرار داده است.
اسلامآباد، طالبان افغانستان را به پناه دادن به شبهنظامیانی متهم میکند که از خاک این کشور علیه پاکستان حمله میکنند. طالبان این اتهام را رد کرده و میگوید فعالیت شبهنظامیان در پاکستان مساله داخلی این کشور است.
وزارت اطلاعات پاکستان در بیانیه خود نوشت اسلامآباد طی سالهای گذشته بارها درباره حضور «پناهگاههای تروریستی» و شبکههای پشتیبان آنها در افغانستان هشدار داده است و افزود طالبان به جای رسیدگی به این نگرانیها، با انجام «عملیات پهپادی خصمانه»، تنشها را تشدید کرده است.
در مقابل، مقامهای طالبان افغانستان، پاکستان را به پناه دادن به گروههای مخالف حکومت طالبان و نقض حاکمیت افغانستان متهم کردهاند.
طالبان افغانستان ۱۰ تیر در واکنش به حملات پاکستان به مناطق مرزی، حملات هوایی و پهپادی به خاک پاکستان انجام داد و اسلامآباد اعلام کرد چهار پهپاد را رهگیری و سرنگون کرده است.
تنش میان دو کشور از اواخر بهمن و اوایل اسفند ۱۴۰۴ به درگیری گستردهای انجامید که طی آن کابل و قندهار نیز هدف حمله قرار گرفتند.
به گزارش هیات معاونت سازمان ملل در افغانستان، در هفتههای درگیری، صدها غیرنظامی افغانستانی کشته شدند.
دو کشور ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ بر سر آتشبس موقت توافق کردند، اما تلاش میانجیگران برای دستیابی به راهحلی پایدار تاکنون نتیجه نداده است.
یکی از محورهای اصلی اختلاف، درخواست پاکستان از حکومت طالبان برای مقابله با تحریک طالبان پاکستان، موسوم به تیتیپی، است.
