غریبآبادی: جنگ نظامی نتیجه نداد و نام شکست بعدی را جنگ اقتصادی گذاشتند
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۲۹ مرداد در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، در ایکس نوشت: «مشکل آنها [آمریکا] محاسبات غلطی است که هر بار برای پوشاندنش، مجبور میشوند شکست بزرگتری برای خودشان بسازند؛ جنگ نظامی نتیجه نداد و اکنون نام شکست بعدی را جنگ اقتصادی گذاشتهاند.»
معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی در ادامه افزود: «کسانی که میگویند ایران در آستانه شکست است، از همه متحدان خود درخواست کمک میکنند. »
وبسایت حقوق بشری هرانا گزارش داد شعبه پنجم دادگاه انقلاب مشهد به ریاست حسین یزدانخواه و با مستشاری سیدرضا جوادموسوی، حدود یک ماه پیش حکم اعدام حسینیمفرد را صادر کرده است.
اتهامهای مطرحشده علیه او شامل «اقدام علیه امنیت ملی»، «اجتماع و تبانی» و «اقدام عملیاتی مخل امنیت کشور» است.
در پرونده همچنین اقدامات منتسب به حسینیمفرد به نفع یکی از گروههای مخالف جمهوری اسلامی عنوان شده است.
در یک سال گذشته و بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه، روند صدور، تایید و اجرای احکام اعدام علیه زندانیان سیاسی با اتهامهایی چون محاربه، افساد فیالارض، جاسوسی و عضویت در گروههای مخالف جمهوری اسلامی شتاب گرفته است.
در یکی از تازهترین موارد، محسن (مهرداد) تکش، شهروند ۳۳ ساله اهل اصفهان، در ارتباط با اعتراضات دیماه به اتهام «محاربه» به دو بار اعدام محکوم شد.
یک منبع مطلع به ایراناینترنشنال گفت او در بازداشت بهشدت شکنجه شده و اعترافات اجباری گرفتهشده تحت این فشارها مبنای صدور حکم قرار گرفته است.
احد شکوهیان، ارغوان فلاحی، امیرحسن اکبریمنفرد، سپهر امیرزاده، وحید خانصنمی، رسول رضایی، مهدی (سیکان) روشنی، بنیامین نقدی و مهنام نواب صفوی نیز از جمله زندانیان سیاسیاند که در هفتههای گذشته از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به اعدام محکوم شدهاند.
مصادیق اتهامهای مطرحشده علیه حسینیمفرد
یک منبع مطلع به هرانا گفت مصادیق اتهامهای مطرحشده علیه حسینیمفرد، اقداماتی از جمله «شکستن شیشه ایستگاه اتوبوس و آتش زدن شمشادها» در پی شرکت در یک فراخوان اعتراضی عنوان شده است.
حسینیمفرد ۲۴ دی ۱۴۰۴ در مشهد بازداشت شد و پس از طی مراحل بازجویی و قضایی به زندان وکیلآباد منتقل شد. او همچنان در این زندان نگهداری میشود.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان میدهد دستگاه قضایی جمهوری اسلامی از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۶۰ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای دهها نفر دیگر نیز با اتهامهای سیاسی حکم اعدام صادر کرده است.
سعید مدنی، جامعهشناس و زندانی سیاسی پیشین، ۱۷ مرداد در برنامه اینترنتی «پانوراما» با عنوان «تنها چاره نجات ایران؛ عقبنشینی دموکراتیک ساختار حکمرانی» گفت چهار نفر از پنج متهم یک پرونده که ۱۸ و ۱۹ دی بازداشت شده بودند، کمتر از سه ماه بعد و تنها بهدلیل پرتاب سنگ از پشتبام به سمت ماموران در جریان اعتراضات دیماه اعدام شدند.
به گفته مدنی، سه نفر از متهمان این پرونده حتی وکیل تسخیری نداشتند، بدون وکیل در دادگاه حکم اعدام گرفتند و از امکان ملاقات نیز محروم بودند.
ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، ۱۴ مرداد اعلام کرد از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ تا آن روز، دستکم ۵۶ زندانی سیاسی در ایران اعدام شدند که پرونده ۲۷ نفر از آنان به اعتراضات دیماه مربوط بوده و بیش از ۱۰۰ نفر دیگر نیز در خطر اعدام قرار دارند.
تورک نبود تضمینهای دادرسی عادلانه را «عمیقا نگرانکننده» دانست و گفت بر اساس گزارشها، اعترافهایی تحت شکنجه گرفته شده و در برخی پروندهها تنها چند هفته میان بازداشت و اعدام فاصله بوده است.
به گفته او، ۱۲ متهم نیز پس از تنها یک جلسه غیرعلنی سهساعته به اعدام محکوم شدند.
بر اساس یادداشتی تحلیلی که واینت منتشر کرده است، رومن گافمن، رییس موساد، ۱۴ اوت ۲۰۲۶ [۲۳ مرداد] در تماسی تلفنی با اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، درباره افزایش حضور نظامی ترکیه در خاک سوریه گفتوگو کرد.
واینت این تماس را یکی از عالیرتبهترین ارتباطات مستقیم میان مقامهای اسرائیل و سوریه از زمان سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ توصیف کرد. این گزارش میگوید نگرانی مشترک از گسترش نفوذ ترکیه، با وجود اختلافهای تاریخی دمشق و اسرائیل، زمینه چنین ارتباطی را فراهم کرده است.
این رسانه تاکید کرد تماس یادشده نشانه شکلگیری یک ائتلاف محرمانه میان دو طرف نیست، بلکه همسویی محدود و موقتی منافع آنها در برابر نفوذ فزاینده آنکارا در سوریه است.
اسرائیل پایگاه ابوالظهور را هدف قرار داد
به نوشته واینت، اسرائیل ۲۷ مرداد، چهار روز پس از تماس گافمن و شیبانی، هشت حمله هوایی علیه پایگاه نظامی ابوالظهور در شمالغرب سوریه انجام داد.
این حملات باند اصلی پایگاه و زیرساختهای ذخیرهسازی نظامی آن را هدف گرفت. بنا بر این گزارش، عملیات تنها چند ساعت پس از آن انجام شد که یک هیات نظامی ترکیه از پایگاه بازدید و امکانات و ظرفیت عملیاتی آن را بررسی کرده بود.
دفتر نخستوزیری اسرائیل پس از حمله اعلام کرد سوریه با فراهمکردن زمینه استقرار نیروهای نظامی ترکیه در ابوالظهور، در آستانه نقض «وضع موجود امنیتی مورد توافق» قرار گرفته بود.
در بیانیه دفتر نخستوزیری اسرائیل همچنین تاکید شد دمشق هشدارهای مکرر این کشور را نادیده گرفته است. اسرائیل تاکید کرد حضور نظامی تهدیدکننده در نزدیکی مرزهایش را تحمل نخواهد کرد.
اسرائیل حضور ترکیه را تهدیدی راهبردی میداند
گزارش واینت میگوید ترکیه حضور نظامی گستردهای در سوریه دارد و بر اساس نقشههای مبتنی بر منابع علنی، حدود ۱۲۶ پایگاه، پاسگاه و مرکز دیدهبانی متعلق به این کشور در شمال و مرکز سوریه مستقر شدهاند.
آنکارا همچنین در چارچوب توافقهای امنیتی با دولت جدید دمشق، آموزش و تجهیز نیروهای نظامی و امنیتی سوریه را آغاز کرده است. نویسنده این یادداشت معتقد است این همکاریها نفوذ قابلتوجهی بر ساختار امنیتی و آینده سیاسی سوریه در اختیار ترکیه قرار میدهد.
از دید اسرائیل، استقرار دائمی ترکیه در مناطق مرکزی یا جنوبی سوریه میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل را محدود کند. ترکیه برخلاف گروههای مسلح محلی، از نیروی هوایی پیشرفته، سامانههای جنگ الکترونیک و شبکههای مدرن پدافند هوایی برخوردار است و رویارویی با آن خطر گسترش درگیری منطقهای را در پی دارد.
به نوشته واینت، اسرائیل میکوشد پیش از تثبیت زیرساختهای نظامی ترکیه در سوریه، مانع تبدیل این کشور به سکویی برای نمایش قدرت آنکارا شود.
دمشق نیز از وابستگی کامل به آنکارا نگران است
این یادداشت تحلیلی احتمال میدهد دولت سوریه نیز نگران باشد که وابستگی کامل به ترکیه، حاکمیت ملی و کنترل آن بر قلمرو کشور را تضعیف کند. بر این اساس، ارتباط محدود و غیرعلنی با اسرائیل میتواند برای دمشق ابزاری در برابر قرارگرفتن کامل در حوزه نفوذ آنکارا باشد.
در مقابل، اسرائیل ممکن است از چنین تماسهایی برای دریافت اطلاعات درباره استقرار نیروهای ترکیه و تحرکات گروههای نزدیک به آن در سوریه استفاده کند.
واینت در عین حال درباره ماهیت دولت جدید سوریه به رهبری احمد الشرع ابراز تردید کرده است. نویسنده با اشاره به سابقه شرع در جبهه النصره و هیات تحریرالشام استدلال میکند که تغییر ظاهر و ادبیات سیاسی او برای رفع نگرانیهای امنیتی اسرائیل کافی نیست.
آمریکا حمله را تشدید غیرضروری تنشها خواند
حمله اسرائیل به پایگاه ابوالظهور با واکنش آمریکا روبهرو شد. به نوشته واینت، تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا، این حملات را اقدامی غیرضروری در جهت تشدید تنشها توصیف کرد.
واشینگتن در تلاش است سازوکاری رسمی برای جلوگیری از درگیری میان اسرائیل، ترکیه و سوریه ایجاد کند. هدف از این چارچوب، مدیریت تنشها و جلوگیری از رویارویی مستقیم بازیگران منطقهای در خاک سوریه عنوان شده است.
بااینحال، نویسنده یادداشت واینت استدلال میکند که چنین سازوکاری نباید آزادی عمل نظامی اسرائیل را محدود کند. او حمله به ابوالظهور را بخشی از سیاست بازدارندگی اسرائیل و پیامی به ترکیه دانسته است که این کشور اجازه نخواهد داد آنکارا با ایجاد پایگاههای نظامی در سوریه، موازنه قدرت منطقهای را تغییر دهد.
وزارت امور خارجه امارات متحده عربی اواخر سهشنبه ۲۷ مرداد اعلام کرد این تصمیم «با توجه به تشدید تنشهای منطقهای که صلح و امنیت منطقهای و بینالمللی را تضعیف میکند» اتخاذ شده است.
این وزارتخانه همچنین تاکید کرد که امارات «قاطعانه به حفظ یکپارچگی نظام مالی بینالمللی متعهد است»، اما توضیح نداد تعلیق مبادلات از چه زمانی اجرایی میشود یا دقیقا چه فعالیتهایی را دربرمیگیرد.
به نوشته واشینگتنپست، تصمیم ابوظبی اندکی پس از آن اعلام شد که وزارت دفاع امارات متحده عربی، حکومت ایران را به شلیک دو موشک بالستیک به سوی این کشور متهم کرد. به گفته این وزارتخانه، موشکها تردد دریایی را هدف گرفته بودند؛ یکی از آنها در آبهای سرزمینی امارات و دیگری در خارج از این محدوده به دریا سقوط کرد.
جمهوری اسلامی چهارشنبه ۲۸ مرداد این اتهام را رد کرد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه حکومت ایران، این ادعاها را «بیاساس» خواند و گفت مطرحکردن آنها تلاشهای جاری برای تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه را تضعیف میکند.
اعلام تعلیق روابط اقتصادی پس از تماس تلفنی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، صورت گرفت. جزئیات گفتوگوی دو طرف و ارتباط احتمالی آن با تصمیم ابوظبی اعلام نشده است.
یکی از مهمترین مسیرهای تجارت ایران بسته میشود
امارات متحده عربی یکی از بزرگترین شرکای تجاری ایران و مهمترین مبادی ورود کالا به این کشور است. دبی نیز طی دهههای گذشته بهعنوان یکی از مراکز اصلی تجارت ایران و دروازهای برای فعالیت شرکتها و بازرگانان ایرانی عمل کرده است.
به نوشته واشینگتنپست، بر اساس آمار سازمان تجارت جهانی، امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۴ بزرگترین مبدا واردات ایران بود. ارزش کالاهای وارداتی ایران از امارات در آن سال حدود ۲۱ میلیارد دلار برآورد شد که نزدیک به ۳۰ درصد کل واردات ایران را تشکیل میداد.
تعلیق کامل مبادلات، در صورت اجرای گسترده، میتواند دسترسی شرکتهای ایرانی به کالا، ارز، خدمات بانکی و مسیرهای انتقال پول را محدود کند. بااینحال، هنوز روشن نیست آیا ابوظبی برای کالاهای اساسی یا مبادلات بشردوستانه استثنایی در نظر خواهد گرفت یا نه.
امارات در آغاز جنگ نیز از توقف تجارت با ایران خبر داده بود، اما به نوشته واشینگتنپست گزارشهای هفتههای اخیر از ازسرگیری بخشی از روابط تجاری میان دو کشور حکایت داشت.
فشار اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی افزایش مییابد
تصمیم امارات متحده عربی همزمان با تلاش واشینگتن برای تشدید فشار اقتصادی بر حکومت ایران اعلام شده است. آمریکا و جمهوری اسلامی بر سر تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت در جهان، در بنبست قرار دارند و مذاکرات برای پایاندادن به جنگ نیز به توافقی پایدار منجر نشده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته گفته بود واشینگتن بهزودی اقداماتی را علیه حکومت ایران به اجرا میگذارد که به ادعای او، «در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور سابقه نداشته است.»
دونالد ترامپ نیز متعاقبا از آغاز آنچه «سنگینترین عملیات اقتصادی» علیه یک کشور خواند، خبر داد و هشدار داد کشورهایی که موسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی آنها به حکومت ایران «راه نجات» بدهند، با پیامدهای سنگین اقتصادی روبهرو خواهند شد.
ترامپ از متحدان آمریکا خواسته است برای منزویکردن حکومت ایران به این کارزار بپیوندند. تصمیم امارات متحده عربی، بهعنوان یکی از نزدیکترین متحدان منطقهای واشینگتن و یکی از مهمترین شرکای تجاری تهران، میتواند نخستین نشانه از همراهی کشورهای دیگر با این سیاست باشد.
تنش میان جمهوری اسلامی و امارات دوباره افزایش یافته است
امارات متحده عربی با وجود سالها تنش منطقهای، روابط سیاسی و اقتصادی خود را با حکومت ایران حفظ کرده بود. این کشور پس از آغاز جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل در اسفند سال گذشته، به یکی از اهداف حملات تلافیجویانه حکومت ایران تبدیل شد.
تهران در جریان جنگ، کشورهای منطقهای میزبان پایگاههای آمریکا را با پهپاد و موشک هدف قرار داده است. امارات متحده عربی میگوید بیش از دو هزار و ۶۰۰ حمله علیه این کشور انجام شده و در مقایسه با برخی دیگر از کشورهای حاشیه خلیج فارس، موضع سختگیرانهتری در برابر حکومت ایران اتخاذ کرده است.
پس از امضای تفاهمنامه مقدماتی آتشبس میان واشینگتن و تهران در ماه خرداد، از شدت حملات و تنش میان حکومت ایران و امارات کاسته شد؛ اما اعتبار این تفاهمنامه بدون دستیابی به توافق صلحی بلندمدت پایان یافته است.
امارات متحده عربی همچنین طی روزهای اخیر جمهوری اسلامی را به هدف قراردادن نفتکشهای این کشور در تنگه هرمز متهم کرده است. تهران به این موضوع واکنشی نداشته است.
ترامپ، بامداد پنجشنبه ۲۹ مرداد به وقت ایران، در متنی که در تروث سوشال منتشر کرد نوشت هیچکس به اندازه او به جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به توافق فرصت نداده، اما تهران نتوانسته است از این فرصت استفاده کند. او افزود در واکنش به این تصمیم، آمریکا آنچه را «سنگینترین عملیات اقتصادی انجامشده علیه یک کشور» توصیف کرد، به اجرا خواهد گذاشت.
رییسجمهوری آمریکا این اقدام را «جنگ و انزوای اقتصادی در مقیاسی بیسابقه» خواند، اما در این بیانیه جزئیات مشخصی درباره سازوکار اجرای عملیات، تحریمهای احتمالی یا زمانبندی آن ارائه نکرد.
ترامپ تاکید کرد نیروی دریایی و هوایی حکومت ایران از میان رفته، کارخانههای نظامی این کشور ویران شده و ارزش پول ملی آن سقوط کرده است.
ترامپ همچنین هشدار داد هر کشوری که به موسسات مالی، شرکتها، فرودگاهها یا نهادهای دولتی خود اجازه دهد به [حکومت] ایران کمک کنند، با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبهرو خواهد شد.
او خواستار توقف فوری قاچاق نفت، خطوط سوآپ، انتقال پول نقد، فعالیت صرافیها، ثبت کشتیها و استفاده از شرکتهای پوششی برای کمک به [حکومت] ایران شد.
ترامپ این اقدام را آغاز یک «یورش اقتصادی گسترده و سرنوشتساز» علیه حکومت ایران توصیف کرد و از متحدان واشینگتن خواست برای انزوای [حکومت] ایران و مقابله با آن در کنار ایالات متحده بایستند. او گفت این اقدامات توانایی جمهوری اسلامی برای حمایت از فعالیتهای تروریستی در جهان را تضعیف خواهد کرد.
ترامپ این کارزار را «روز دی اقتصادی» خواند؛ تعبیری برگرفته از عملیات سرنوشتساز متفقین در نرماندی که در اینجا به معنای آغاز یک یورش اقتصادی گسترده و تعیینکننده است.
ترامپ در پایان بار دیگر تاکید کرد که [حکومت] ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هفته گذشته از آمادهشدن واشینگتن برای اعمال فشارهایی کمسابقه علیه جمهوری اسلامی خبر داده بود. او ۲۲ مرداد در گفتوگو با شبکه نیوزمکس گفته بود دولت ترامپ در هفته بعد اقداماتی را اعلام خواهد کرد که به گفته او، در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور سابقه نداشته است.
بسنت راهبرد واشینگتن را ترکیبی از انزوای گسترده اقتصادی و ادامه محاصره بنادر ایران توصیف کرده بود. او گفت هدف از این رویکرد، جلوگیری از ورود کالا به بنادر ایران یا خروج آن از این بنادر است، اما در آن زمان جزئیات بیشتری درباره ماهیت اقدامات تازه ارائه نکرد. اظهارات جدید ترامپ ظاهرا اعلام رسمی همان کارزاری است که وزیر خزانهداری یک هفته پیش وعده آن را داده بود.
این تهدیدها در ادامه کارزاری مطرح شده است که دولت آمریکا آن را «خشم اقتصادی» مینامد. وزارت خزانهداری طی ماههای اخیر شبکههای مرتبط با فروش نفت، صرافیهای موسوم به سایه، شرکتهای کشتیرانی، تامینکنندگان صنایع نظامی و مجموعههای تسهیلکننده فعالیتهای سپاه پاسداران و هواپیمایی ماهان را هدف تحریم قرار داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا در یکی از اقدامات اخیر، شش فرد و نهاد مستقر در ایران، چین، هند و روسیه را به اتهام پشتیبانی از هواپیمایی ماهان و سپاه پاسداران تحریم کرد. بسنت در آن زمان هشدار داد شرکتها و افرادی که خدمات مالی، تجاری یا لجستیکی در اختیار این مجموعهها قرار دهند، شناسایی و از نظام مالی آمریکا کنار گذاشته خواهند شد.
آمریکا همچنین شبکههای حملونقل نفت و شرکتهای پوششی مرتبط با حکومت ایران را هدف گرفته و درباره اعمال تحریمهای ثانویه علیه موسسات مالی خارجی تسهیلکننده مبادلات تحریمشده هشدار داده است. تهدید تازه ترامپ دامنه این فشار را گستردهتر میکند و بانکها، شرکتها، فرودگاهها، صرافیها و نهادهای دولتی کشورهای دیگر را نیز در معرض مجازات احتمالی قرار میدهد.
بااینحال، تا لحظه انتشار این گزارش، دولت آمریکا هنوز فهرست کامل اقدامات تازه، مبنای حقوقی مجازات کشورهای ثالث و چگونگی اجرای آنچه ترامپ «عملیات اقتصادی» خوانده است، منتشر نکرده است.
