تغییرات اقلیمی چگونه چشمانداز اقتصادی اروپا را تغییر میدهد؟
گرمای طاقتفرسای تابستان امسال به آن دسته از ساکنان اروپا که تغییرات اقلیمی را صرفا مشکل نسلهای آینده میدانستند، نشان داد پیامدهای سنگین این بحران از هماکنون گریبانگیر آنها شده است.
گرمای طاقتفرسای تابستان امسال به آن دسته از ساکنان اروپا که تغییرات اقلیمی را صرفا مشکل نسلهای آینده میدانستند، نشان داد پیامدهای سنگین این بحران از هماکنون گریبانگیر آنها شده است.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۱۹ مرداد گزارش داد گرما و خشکسالی بیسابقه در ماههای اخیر که به گفته دانشمندان، گرمایش جهانی بر شدت آنها افزوده، تولید برق، کشتیرانی و خدمات بهداشتی را مختل کرده است.
همزمان، اروپا در آستانه ثبت گستردهترین فصل آتشسوزیهای جنگلی در تاریخ خود قرار دارد.
اقتصاددانان مجموع خسارتهای واردشده به اقتصاد اروپا را تاکنون صدها میلیارد یورو برآورد کردهاند. با این حال، آنها هشدار میدهند این تازه آغاز بحران است و هزینههای آن با آهنگی سریعتر از افزایش دما بالا خواهد رفت.
اروپا سریعتر از هر قاره دیگری گرم میشود. پیامدهای این روند از هماکنون بر بودجههای عمومی فشار آورده، به نوسانهای شدید تورمی دامن زده، نقشه گردشگری را تغییر داده و اتحادیه اروپا را به بازنگری در شیوههای تولید انرژی و حملونقل کالا واداشته است.
سهریش عثمان، اقتصاددان دانشگاه مانهایم، گفت آنچه چشمانداز اقتصادی سال ۲۰۲۶ را نگرانکنندهتر کرده، وقوع همزمان چندین رویداد سهمگین اقلیمی است.
او افزود موجهای گرما، خشکسالی و آتشسوزیهای جنگلی عمدتا در مناطق یکسان رخ میدهند و پیامدهای یکدیگر را تشدید میکنند.
تابستان امسال فرانسه و اسپانیا بیشترین آسیب را از آتشسوزیهای جنگلی متحمل شدند.
در تازهترین مورد، آتشسوزی ۱۸ مرداد به تخلیه دو روستای کوچک در جنوب فرانسه انجامید.
بیش از ۲۰۰ آتشنشان در منطقه لوزر با حریقی مقابله میکنند که حدود ۹۰ هکتار را سوزانده است.
مقامها گفتند این حادثه که احتمالا با آتش گرفتن یک خودرو آغاز شده، بهدلیل خشکی شدید منطقه همچنان از کنترل خارج است.
خسارتهای اقتصادی بیسابقه گرما
به گزارش رویترز، دمای هوا در ژوئن و ژوئیه به سطحی بیسابقه رسید و احتمالا خسارتهای اقتصادی ناشی از آن نیز از همه رکوردهای پیشین فراتر خواهد رفت.
بهدنبال کاهش سطح آب، رفتوآمد کشتیها در رودخانههای راین و دانوب، دو مسیر اصلی حملونقل کالا در اروپا، بهشدت محدود شده است.
بیش از شش نیروگاه هستهای نیز بهدلیل دشوار شدن فرایند خنکسازی، فعالیت خود را متوقف کرده یا از میزان تولیدشان کاستهاند.
برآوردها از کاهش تولید محصولات کشاورزی حکایت دارند. میزان برداشت محصولات دیررس، از جمله ذرت و آفتابگردان، در ژوئیه شش تا هفت درصد کمتر از برآوردهای اولیه بود.
گرمای شدید افزون بر کاهش بهرهوری نیروی کار، تاکنون جان دهها هزار نفر را گرفته است. تنها در آلمان بیش از ۱۰ هزار مرگ ناشی از گرما گزارش شده است.
هزینه اقداماتی مانند مقابله با آتشسوزیها و مدیریت مصرف برق، فشار بیشتری بر بودجههای عمومی وارد میکند.
موسسه مالی آیانجی برآورد کرده است توقف کشتیرانی در رود راین امسال بهتنهایی ۰.۳ واحد درصد از رشد تولید ناخالص داخلی آلمان، سومین اقتصاد بزرگ جهان، خواهد کاست.
بانک امبیاچ مجارستان نیز پیشبینی کرده است هر هفته توقف فعالیت بزرگترین نیروگاه هستهای این کشور، تولید ناخالص داخلی را ۰.۱ واحد درصد کاهش دهد.
شرکت بیمه آلمانی آلیانتس برآورد میکند موج گرمای دوهفتهای ژوئن بهتنهایی ۰.۳ واحد درصد از رشد تولید ناخالص داخلی اروپا خواهد کاست.
تغییرات اقلیمی ممکن است تا سال ۲۰۳۰، رشد اقتصادی کشورهای آسیبپذیرتری مانند اسپانیا، فرانسه و ایتالیا را پنج تا هفت درصد پایین بیاورد.
با توجه به اینکه انتظار میرود اقتصاد منطقه یورو امسال تنها یک درصد رشد کند، ابعاد این خسارت قابل توجه است.
با این حال، عثمان هشدار داد ابعاد کامل زیانهای اقتصادی این چالشها تنها در سالهای آینده آشکار خواهد شد.
او افزود برخلاف انتظار، خسارتها پس از پایان رویدادهای شدید اقلیمی کاهش نمییابند، بلکه در سالهای بعد افزایش پیدا میکنند، زیرا این رویدادها زنجیرهای از پیامدهای اقتصادی تدریجی را به راه میاندازند.
پیامدهای گرما برای صنعت گردشگری در جنوب اروپا
رویترز در ادامه نوشت جنوب اروپا ممکن است بیشترین آسیب را متحمل شود، زیرا افزایش دما در این منطقه شدیدتر است و میتواند درآمدهای گردشگری را کاهش دهد، خسارتهای کشاورزی را تشدید کند و به مهاجرت ساکنان این مناطق بینجامد.
کارستن برژسکی، اقتصاددان موسسه مالی آیانجی، گفت: «آیا میتوانید تصور کنید گردشگران در دمای ۴۵ درجه از مناطق جنوبی ایتالیا یا اسپانیا بازدید کنند؟ گمان میکنم الگوی گردشگری تغییر خواهد کرد.»
به گفته او، جنوب اروپا ممکن است در طول سال گردشگران بیشتری جذب کند، اما شمار مسافران در اوج تابستان کاهش خواهد یافت و بخشی از آنها مقصدهای شمالی را برخواهند گزید. چنین تغییری به صنعت هتلداری در جنوب اروپا آسیب میزند.
افزایش قیمت مواد غذایی و فشار بر بانک مرکزی اروپا
رویدادهای شدید اقلیمی میتوانند قیمت مواد غذایی را، بهویژه در جنوب اروپا، بیش از پیش افزایش دهند و مهار تورم را برای بانک مرکزی اروپا دشوارتر کنند.
ماکسیمیلیان کوتس، پژوهشگر «مرکز ابررایانش بارسلونا»، گفت گرمای شدید سال ۲۰۲۲ با افزایش قیمت مواد غذایی، ۰.۳۴ واحد درصد به نرخ تورم منطقه یورو افزود.
سهم جنوب اروپا از این روند صعودی بیشتر از سایر مناطق بود.
همزمان، توقف حملونقل رودخانهای، سوخترسانی به بخشهایی از اروپا را دشوارتر کرده و اختلاف قیمتها در مناطق مختلف را افزایش داده است.
کاهش درآمدهای مالیاتی و افزایش هزینه دولتها
برآورد آلیانتس نشان میدهد افت تولید میتواند درآمد مالیاتی سالانه فرانسه را ۱.۸ درصد و درآمد مالیاتی ایتالیا و اسپانیا را ۱.۳ درصد کاهش دهد.
حاشیه سود شرکتها نیز کمتر خواهد شد. این روند سرمایهگذاری را محدود میکند و بر دامنه خسارتهای اقتصادی میافزاید.
این در حالی است که هزینههای دولتها بهشدت افزایش مییابد. آنها علاوه بر تامین بودجه اقدامات اضطراری، ناچارند برای مقاومسازی زیرساختهایی مانند نیروگاهها و مسیرهای حملونقل در برابر پیامدهای اقلیمی آینده سرمایهگذاری کنند.
هدر گرابه، پژوهشگر ارشد اندیشکده بروگل، گفت یکی از نگرانیهای اصلی، اتکای بیش از اندازه کشورها به اقدامات اضطراری و مقطعی است که هم هزینه زیادی دارند و هم اغلب کارایی چندانی ندارند.
افزایش هزینههای دولتی ممکن است با مخالفت سرمایهگذاران همراه شود. میزان بدهی، بهویژه در فرانسه و ایتالیا، از هماکنون بالاست و این کشورها همزمان باید منابع بیشتری به حوزه دفاعی و گذار به انرژی سبز اختصاص دهند.
شهاب ناصری، نایبرییس اتاق اصناف ایران و رییس اتاق اصناف سنندج، شنبه ۱۷ مرداد در نشستی خبری به ایرنا گفت بانکها با وجود دستور مقامهای استانی، در پرداخت تسهیلات و حمایت از اصناف همکاری لازم را ندارند. به گفته او، مشکلات مالی کسبوکارها به اندازهای افزایش یافته است که حتی در دوران جنگ نیز چک برخی واحدهای صنفی برگشت خورده است.
هشدار ناصری در شرایطی مطرح میشود که نشانههای رکود در بازار خردهفروشی ایران نیز افزایش یافته است. گزارش معاونت آموزش و پژوهش اتاق اصناف ایران در دیماه ۱۴۰۴ نشان میداد شاخص مدیران خرید خردهفروشی در مرز ۵۰ متوقف مانده و کاهش سفارشهای جدید، همراه با فشار تورمی، رکود بر فعالیت اصناف را تشدید کرده است. رییس اتاق اصناف تهران نیز اسفند ۱۴۰۴ از کاهش تقاضا برای دریافت پروانه کسب خبر داده بود.
افزایش هزینهها و کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان از دیگر عوامل فشار بر کسبوکارهای کوچک به شمار میرود. بر اساس دادههای منتشرشده به نقل از مرکز آمار ایران، تورم نقطهبهنقطه در خرداد ۱۴۰۵ به ۸۸.۶ درصد رسید؛ افزایشی که میتواند هم هزینه جایگزینی کالا برای فروشندگان و هم توان خرید مشتریان را تحت تاثیر قرار دهد.
قطعی برق نیز تنها به واحدهای صنفی کردستان محدود نبوده و خسارت گستردهای به بخش تولید ایران وارد کرده است. عزتالله زارعی، سخنگوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، تیرماه اعلام کرده بود درآمد ازدسترفته صنایع بر اثر خاموشیها از حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. با این حال، رقم ۹۵ درصدی واحدهای در آستانه ورشکستگی در کردستان، برآورد رییس اتاق اصناف استان است و آمار مستقلی برای تایید آن منتشر نشده است.
ناصری نبود شهرکهای صنعتی مناسب را یکی دیگر از مشکلات اصناف دانست و از آمادگی برای انتقال دو هزار واحد صنعتی از سنندج به خارج از محدوده شهری خبر داد. او این انتقال را به اختصاص زمین مناسب و تامین زیرساختهای ضروری مشروط کرد.
به گفته رییس اتاق اصناف کردستان، حدود سه هزار واحد صنعتی در محدوده شهری سنندج فعالیت میکنند و حضور آنها به افزایش ترافیک دامن زده است. او گفت انتقال این واحدها به شهرکهای صنعتی میتواند بخشی از مشکلات ترافیکی شهر را نیز کاهش دهد.
ناصری همچنین تاکید کرد واحدهای صنفی «عامل گرانی نیستند»، بلکه کالاها را با قیمت بالا خریداری و توزیع میکنند. او خواستار بررسی زنجیره تامین و قیمت تمامشده کالاها شد و گفت قطعیهای مکرر برق نیز با فاسد کردن مواد اولیه، از جمله خمیر نانواییها، خسارت بیشتری به کسبوکارها وارد کرده است.
رییس اتاق اصناف کردستان در ادامه از نحوه ساماندهی دستفروشان انتقاد کرد و گفت برخی افراد چند کارگر را برای فعالیت در این بخش استخدام کردهاند. او خواستار سازوکاری شد که ضمن حمایت از نیازمندان، مانع رقابت ناعادلانه با واحدهای صنفی شود.
در همین نشست، رییس اتحادیه میوه و سبزیفروشان و بارفروشان سنندج نیز تاکید کرد شبکههایی سازمانیافته در زمینه فروش میوه با وانت فعالیت میکنند. حمید رضا گلستانپور گفت یک فرد حدود ۲۰ وانت اجاره کرده و برای هرکدام کارگری به خدمت گرفته است و خواستار ساماندهی این فعالیتها و برخورد با موارد خارج از چارچوب قانونی شد.
بازنشستگان تامین اجتماعی یکشنبه ۱۸ مرداد در شهرهایی از جمله اراک، اهواز، تهران، دزفول، رشت، شوش و کرمانشاه تجمع کردند. مطالبات مشترک آنان شامل افزایش مستمری متناسب با تورم، پرداخت معوقات، اجرای متناسبسازی و برخورداری از خدمات درمانی رایگان بود.
شورای بازنشستگان ایران نوشت در کرمانشاه، بازنشستگان مقابل ساختمان تامین اجتماعی تجمع کردند و در کنار مطالبات معیشتی، خواستار آزادی زندانیان سیاسی و توقف احکام اعدام شدند.
آنان شعارهایی چون «تورم، گرانی، نه به جنگ و ویرانی»، «از اصفهان تا تهران، علیه حکم اعدام»، «وقتی بشر اعدام است، حقوق بشر کدام است»، «معترض زندانی، آزاد باید گردد» و «نابود باد بندگی، زنده باد زندگی» سر دادند.
یکی از زنان معترض نیز به هزینهکرد منابع شستا برای موکبها در شرایط تامین نشدن منابع پرداخت معوقات اعتراض کرد و بازنشستگان شعار دادند: «از جیب بازنشسته، موکبگردانی بسه.»
افزایش صدور، تایید و اجرای احکام اعدام در ماههای اخیر، اعتراض گسترده نهادهای حقوقبشری، خانوادههای دادخواه، زندانیان و تشکلهای مدنی و صنفی را برانگیخته است.
تجمعها در خوزستان و مرکزی
در اهواز، بازنشستگان تامین اجتماعی با وجود گرمای شدید هوا به وضعیت معیشتی، گرانی و معوقات فروردین و اردیبهشت اعتراض کردند.
آنان شعارهایی از جمله «حقوق ما ریالیه، هزینهها دلاریه»، «جنگافروزی کافیه، سفره ما خالیه»، «معلم زندانی آزاد باید گردد» و «کارگر زندانی آزاد باید گردد» سر دادند.
معترضان همچنین با شعارهای «دشمن ما همینجاست، دروغ میگن آمریکاست» و «نه مجلس، نه دولت، نیستند به فکر ملت» اعتراض خود را متوجه سیاستهای جمهوری اسلامی کردند.
در شوش نیز بازنشستگان تامین اجتماعی از شوش، کرخه و هفتتپه مقابل ساختمان این سازمان تجمع و راهپیمایی کردند و خواستار افزایش مستمری بر اساس تورم، پرداخت معوقات، درمان رایگان و تسویه بدهیهای دولت به تامین اجتماعی شدند.
آنها شعار دادند: «ما دیگه جنگ نمیخوایم، وعده صادق نمیخوایم»، «فقط کف خیابون به دست میاد حقمون»، «خیابان، خیابان، سنگر زحمتکشان»، «دلار صد هزاری، پزشکیان کجایی»، «از خوزستان تا گیلان، مرگ بر این مدیران» و «دولت انتصابی، دروغ میگه حسابی».
خبرگزاری ایلنا نیز نوشت بازنشستگان تامین اجتماعی در اهواز، رشت، شوش و هفتتپه، نادیده گرفتن حقوق قانونی خود را دلیل ادامه تجمعها، حتی در گرمای شدید، دانستند و گفتند با وجود سالها جلسه، مکاتبه و پیگیری، هنوز «گوش شنوایی برای شنیدن صدایمان پیدا نکردهایم».
در دزفول و اراک نیز بازنشستگان تامین اجتماعی مقابل ساختمانهای این سازمان تجمع کردند و معترضان در دزفول مقابل دفتر نماینده مجلس نیز حضور یافتند.
بازنشستگان صندوق فولاد اصفهان برای دومین روز مقابل استانداری تجمع کردند و خواستار پرداخت ۳۰ درصد باقیمانده متناسبسازی و رفع مشکلات بیمه و درمان شدند.
اعتراض سهامداران بازنشسته ایران پوپلین
در رشت، حدود ۸۰ کارگر بازنشسته و سهامدار کارخانه ایران پوپلین مقابل ورودی کارخانه تجمع کردند و خواستار روشن شدن وضعیت سهام و شفافسازی درباره عملکرد مدیران و سهامداران عمده شدند.
آنان گفتند با وجود بیش از ۳۵ سال سهامداری، تاکنون سودی دریافت نکردهاند و نسبت به فروش بخشی از اموال کارخانه، تخریب قسمتهایی از ساختمانهای آن و آینده این واحد تولیدی معترضاند.
به گفته آنان، ایران پوپلین که در گذشته بیش از هزار و ۲۰۰ کارگر داشت، اکنون به دلیل کاهش تولید و توقف برخی خطوط با افت شدید شمار کارکنان روبهرو شده است.
بازنشستگان، کارگران و کارکنان در سالهای اخیر بارها در شهرهای مختلف ایران تجمع کرده و گفتهاند مطالبات معیشتی و صنفیشان با وجود وعدههای مقامها همچنان بیپاسخ مانده است.
تداوم این اعتراضها در شرایطی است که فضای سیاسی کشور درگیر پیامدهای جنگ و مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا است.
همزمان، بحران معیشتی، افت قدرت خرید و مشکلات مزدی و شغلی همچنان از مهمترین زمینههای نارضایتی بازنشستگان، کارگران و کارکنان در ایران است.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۱۸ مرداد منتشر شد، افت قدرت خرید مردم و کاهش ساختوساز، ساختار عرضه و تقاضا را در بازار مسکن تهران دگرگون کرده است.
در این میان، سازندگان خرد بهتدریج از بازار خارج شدهاند و بخشی از سرمایههای ساختمانی نیز به شهرهای پیرامونی، شمال کشور و بازارهای دیگر انتقال یافته است.
دیدهبان ایران نوشت افزایش قیمت زمین و مصالح، دستمزد کارگران، عوارض و هزینه تامین مالی، تولید مسکن را برای سازندگان کمصرفه کرده است. همزمان، کاهش توان مالی خانوارها نیز امکان فروش واحدهای ساختهشده را محدود میکند.
دیدهبان ایران با اشاره به افزایش قیمت زمین، مصالح، دستمزد کارگران، عوارض و ریسک فروش برای سازندگان نوشت بحران کنونی بازار مسکن از دو عامل سرچشمه میگیرد: کاهش توان خرید در بخش تقاضا و محدودیت اقتصادی تولید در بخش عرضه.
در ماههای اخیر، سفره مردم روزبهروز کوچکتر میشود و فشارهای معیشتی امان شهروندان را بریده است. بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطهبهنقطه در تیرماه ۱۴۰۵ به ۸۷.۹ درصد و تورم سالانه به ۶۶ درصد رسید.
وبسایت خبرآنلاین ۱۷ مرداد از افزایش ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی اجارهبها و همچنین رهنهای چند میلیارد تومانی در تهران خبر داد و افزود قانون مصوب قوای سهگانه جمهوری اسلامی برای تعیین سقف اجارهبها ناکام مانده است.
پیامدهای خروج سازندگان خرد از بازار مسکن
دیدهبان ایران در ادامه نوشت میانگین قیمت ۲۳۰ تا ۲۴۰ میلیون تومانی هر مترمربع مسکن در تهران، فاصله عمیق بازار با درآمد خانوارها را نشان میدهد.
این رقم به معنای یکسان بودن قیمتها در همه مناطق تهران نیست و در برخی نقاط، نرخ هر مترمربع مسکن به ۵۰۰ میلیون، ۸۰۰ میلیون یا حتی حدود یک میلیارد تومان رسیده است.
محسن عبدالهی علویجه، کارشناس اقتصاد، گفت بازار مسکن ایران بازتابی از شرایط کلی اقتصاد کشور است و در فضایی آکنده از بیثباتی، تورم، کاهش قدرت خرید و افزایش هزینه سرمایه، نمیتوان انتظار داشت بخش ساختمان مسیری متفاوت از دیگر بخشهای اقتصادی طی کند.
به گفته او، شرایط کنونی اقتصاد سازندگان را در موقعیتی دشوار قرار داده است، زیرا بالا بردن قیمت فروش شمار خریداران را کاهش میدهد و ثابت نگه داشتن قیمت نیز حاشیه سود سازنده را از بین میبرد.
عبدالهی علویجه از خروج سازندگان خرد از بازار خبر داد و افزود ادامه این روند میتواند ظرفیت واقعی تولید مسکن را در سالهای آینده کاهش دهد.
به گزارش دیدهبان ایران، خروج سازندگان خرد سه پیامد عمده را به دنبال دارد: عرضه واحدهای جدید کاهش مییابد، پروژههای بزرگ و پرهزینه جای ساختوسازهای کوچک را میگیرند و بخشی از سرمایهها نیز بهجای تولید مسکن، روانه خرید زمین یا بازارهای دیگر میشوند.
۱۳ مرداد، ایرج رهبر، رییس انجمن صنفی انبوهسازان تهران، در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا، از «رشد تا ۱۰۰ درصدی قیمت مصالح ساختمانی و جهش دستمزد نیروی کار» خبر داد و گفت: «در شرایط فعلی سازندگان امکان آغاز پروژههای جدید را ندارند و تنها تلاش میکنند پروژههای نیمهتمام را به پایان برسانند.»
سالانه ۷۰۰ هزار واحد کمتر از نیاز کشور ساخته میشود
دیدهبان ایران فاصله میان نیاز کشور و تولید سالانه مسکن را حدود ۷۰۰ هزار واحد برآورد کرد و نوشت در حالی که ایران هر سال به حدود یک میلیون واحد جدید نیاز دارد، میزان ساختوساز نزدیک به ۳۰۰ هزار واحد است.
تداوم این شکاف علاوه بر افزایش قیمتها، الگوی سکونت، متراژ خانهها و جغرافیای سرمایهگذاری در بخش مسکن را دستخوش تغییر خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، بخشی از این کمبود از طریق واحدهای خالی موجود، جابهجایی خانوارها، زندگی چند خانواده در یک واحد یا تغییر الگوی تقاضا جبران میشود.
دیدهبان ایران از «کوچ معکوس اقتصادی» در شرایط کنونی بازار مسکن خبر داد و افزود خانوارهای ساکن مناطق متوسط به محلههای ارزانتر میروند، ساکنان مناطق گرانتر به خرید واحدهای کوچکتر روی میآورند و گروهی نیز تهران را به مقصد شهرهای اطراف ترک میکنند.
ایمان رفیعی، کارشناس اقتصاد مسکن، گفت بازار ایران با کمبود تقاضا مواجه نیست، بلکه مشکل اصلی کمبود «تقاضای موثر» است.
تقاضای موثر زمانی شکل میگیرد که نیاز خانوار به مسکن با توان مالی خرید همراه باشد.
این در حالی است که میلیونها نفر در تهران به خانه نیاز دارند، اما بخش بزرگی از آنان قادر به خرید واحدی با قیمتهای نجومی نیستند.
۲۴ تیر، وبسایت اکوایران از زندگی بیش از هفت میلیون نفر در سکونتگاههای غیررسمی در ایران خبر داد و نوشت تورم فزاینده و بحران مسکن به گسترش حاشیهنشینی در ایران دامن زده است.
پاتریک وینتور، دبیر دیپلماتیک روزنامه گاردین، در یادداشتی تحلیلی در این روزنامه نوشت که برای بسیاری در ایران، گرفتن انتقام از ترامپ به هدفی مستقل در جنگ تبدیل شده؛ موضوعی که در مراسم دفن علی خامنهای نیز با درخواستهای گسترده برای انتقام بازتاب یافت.
بیاعتمادی جمهوری اسلامی به آمریکا سابقهای طولانی دارد، اما بخشی از خصومت کنونی شخصا متوجه ترامپ است. او توافق هستهای (برجام) را کنار گذاشت، دستور کشتن قاسم سلیمانی را صادر کرد و دو بار تهران را وارد مذاکرات هستهای کرد، اما پس از آن وارد جنگ با حکومت شد.
ترامپ بابت کشته شدن رهبر جمهوری اسلامی یا تلاش برای کشتن مسعود پزشکیان نیز ابراز پشیمانی نکرده است.
با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای ماه نوامبر در ایالات متحده، رسانهها در ایران کاهش محبوبیت ترامپ را دنبال کرده و آن را به نارضایتی از جنگ و قیمت بالای نفت مرتبط میدانند.
مذاکراتی که از انتخابات عبور میکند
نویسنده گاردین در تحلیل خود نوشت که تمرکز بر انتخابات آمریکا در ایران، این هفته آشکارتر شد: کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت پس از توافق بر سر مسیر عبور کشتیهای تجاری از تنگه هرمز، رسیدن به مرحله دوم مذاکرات هستهای، دو تا چهار ماه زمان خواهد برد.
برنامه اولیه، آغاز این مرحله ظرف ۳۰ روز پس از امضای تفاهمنامه اسلامآباد با آمریکا بود، اما به گفته غریبآبادی، دولت ترامپ آن را کنار گذاشت.
او رفع تحریمها، پایان محاصره بنادر ایران، آزادسازی داراییهای ایران و تعهدات تازه برای خودداری از اقدامات خصمانه را از مقدمات مرحله دوم دانست؛ روندی که میتواند از انتخابات میاندورهای عبور کند.
اگر جدول زمانی تهران عملی شود، ترامپ هنگام انتخابات بدون تعهدی از تهران درباره سلاح هستهای و با صورتحساب اقتصادی سنگین جنگی شکستخورده، روبهرو خواهد بود.
جیسون برودسکی از «اتحاد علیه ایران هستهای»، احتمال ادامه درگیری بر سر تنگه هرمز را بالا دانست و گفت تهران علاقهای ندارد پیش از انتخابات به دولت ترامپ آرامش بدهد.
خبرگزاری حکومتی مهر نیز نوشت که جمهوری اسلامی، ترامپ را در برابر دوراهی قرار داده است: ادامه جنگ فشار سیاسی و اقتصادی و افت محبوبیتش را تشدید میکند؛ کاهش تنش هم ممکن است از سوی هوادارانش عقبنشینی از شعارهای انتخاباتی تلقی شود. از این منظر، نتیجه جنگ در صندوق رای آمریکا تعیین میشود، نه میدان نبرد.
ترامپ ضعیفتر، فرصت یا خطر؟
وینتور در ادامه تحلیل خود نوشت که برخی در تهران معتقدند از دست رفتن کنگره میتواند دست ترامپ را ببندد، به استیضاح او بینجامد یا تامین مالی جنگ را متوقف کند.
مصطفی زهرانی، دیپلمات سابق جمهوری اسلامی، تاکید کرده است که شکست انتخاباتی باعث میشود ترامپ نتواند به جنگ بازگردد و مذاکرات را جدی بگیرد.
اما ناصر هادیان، استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران، مخالف است.
به باور هادیان، تهران باید اکنون از پیروزیهایش بهره ببرد، زیرا ترامپ در صورت شکست در انتخابات، انگیزه کمتری برای توافق خواهد داشت و اسرائیل و دیگران راحتتر میتوانند به او فشار بیاورند.
به گفته او، کسانی که توصیه میکنند تا انتخابات صبر شود، سیاست آمریکا را نمیشناسند.
دیپلماتهای ایرانی در مجموع معتقدند نارضایتی مردم آمریکا از ادامه جنگ و نگرانی نامزدهای جمهوریخواه، آزادی عمل ترامپ را محدود خواهد کرد. با این حال، اگر او احساس کند چیزی برای از دست دادن ندارد، شکست انتخاباتیاش میتواند نتیجه معکوس داشته باشد.
