لورا لومر، فعال راستگرای آمریکایی و از متحدان دونالد ترامپ در جنبش ماگا، با تمجید از حمله اوکراین به یک کشتی جمهوری اسلامی در دریای خزر نوشت: «طبق اعلام زلنسکی، اوکراین اطلاعات موثقی در اختیار دارد که نشان میدهد ماهوارههای روسیه در گذشته و همچنین در حال حاضر به حکومت ایران برای حمله به نیروهای نظامی آمریکا و کشتن سربازان آمریکایی در خاورمیانه کمک کردهاند.»
آمریکا در فاصله شامگاه جمعه تا صبح شنبه، برای نخستین بار طی حدود دو هفته، به اهداف نظامی جمهوری اسلامی در ایران حمله نکرد. همزمان، گزارشی از حملات روزانه حکومت ایران به کشورهای همسایه در خلیج فارس نیز منتشر نشد.
اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد دونالد ترامپ شخصا به ارتش این کشور دستور داده بود روزهای جمعه و شنبه از حمله به ایران خودداری کند.
به گزارش تایمز اسرائیل، مقامهای اسرائیلی با وجود این وقفه همچنان انتظار دارند عملیات نظامی آمریکا بهزودی تشدید شود. یک مقام ارشد اسرائیلی به شبکه ۱۲ گفت احتمال دستیابی واشینگتن و تهران به توافق «عملا نزدیک به صفر» است و گسترش درگیری را «اجتنابناپذیر» توصیف کرد.
منابعی که شبکه ۱۳ و وبسایت واینت به آنها استناد کردهاند نیز پیشبینی مشابهی ارائه دادهاند. به گفته این منابع، تلاشهای دیپلماتیک شکست خواهد خورد و ترامپ، با وجود ترجیح دادن مذاکره، سرانجام «چارهای» جز صدور فرمان حملهای گسترده نخواهد داشت.
اسرائیل برای حملهای آماده شد که انجام نشد
شبکه کان گزارش داد ارتش اسرائیل خود را برای افزایش چشمگیر شدت جنگ در پایان هفته آماده کرده بود، اما این تحول رخ نداد. یارون آوراهام، خبرنگار دیپلماتیک شبکه ۱۲، نیز آمادگی اسرائیل برای تشدید عملیات را تایید کرد.
باراک راوید، خبرنگار اکسیوس و شبکه ۱۲، گفت حملاتی که ارتش آمریکا برای شامگاه جمعه برنامهریزی کرده بود، پیش از لغو شدن به دستور ترامپ، از نظر گستردگی تفاوتی با عملیات ۱۳ شب قبل نداشت.
اکسیوس و کان به نقل از منابع خود گزارش دادند آمریکا همچنان قصد گسترش عمده جنگ را دارد، اما ترامپ در شرایط کنونی ترجیح داده است زمان بیشتری در اختیار مذاکرات قرار دهد.
بر اساس گزارش کان، ارتش آمریکا همزمان با توقف موقت حملات، انتقال نیرو و تجهیزات به اسرائیل را ادامه داده است. دهها جنگنده، هواپیمای سوخترسان، سامانه پدافند هوایی و انواع مهمات در میان تجهیزات منتقلشده قرار دارند.
این شبکه گزارش داد طی هفتههای گذشته حدود ۹۰ هواپیمای سوخترسان در فرودگاه بنگوریون و پایگاههای هوایی رامون و عوودا مستقر شدهاند. آرایش این نیروها با استقرار نظامی آمریکا در آستانه آغاز جنگ علیه جمهوری اسلامی در اسفند سال گذشته مقایسه شده است.
اسرائیل نشنالنیوز نیز نوشت مقامهای دفاعی اسرائیل سطح آمادهباش را بالا نگه داشتهاند، زیرا معتقدند آمریکا همچنان ممکن است هر لحظه عملیات گستردهای را آغاز کند. نیروی هوایی اسرائیل نیز برای مقابله با واکنش احتمالی حکومت ایران و گسترش درگیریها در حالت آمادهباش باقی مانده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز یکشنبه جلسهای محدود با اعضای کابینه امنیتی برگزار میکند. با این حال، دستورالعملهای فرماندهی جبهه داخلی برای غیرنظامیان تغییری نکرده است.
ترامپ هنوز راه مذاکره را باز میداند
ترامپ گفته است هنوز درباره انجام حملات گسترده جدید تصمیم نهایی نگرفته و گفتوگوها با جمهوری اسلامی ادامه دارد.
او روز جمعه در کاخ سفید گفت: «در حال گفتوگو با آنها هستیم. فکر میکنم جدی هستند. به نظرم بسیار جدیتر از هر زمان دیگری که دیدهایم رفتار میکنند، اما این بدان معنا نیست که حتما به نتیجه میرسیم.»
رییسجمهوری آمریکا در اظهاراتی دیگر گفت تهران خواهان توافق است، اما از نظر او هنوز آمادگی لازم را ندارد. او افزود حاضر است پیشنهادهای [حکومت] ایران را بشنود.
ترامپ همزمان تاکید کرده است جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای همچنان یکی از اهداف اصلی واشینگتن است. او تاکید کرد اگر [حکومت] ایران به چنین سلاحی دست یابد، از آن استفاده خواهد کرد و امنیت آمریکا، اسرائیل و سراسر خاورمیانه به خطر خواهد افتاد.
با وجود تاکید ترامپ بر مذاکره، گزارشهای رسانههای اسرائیلی نشان میدهد مقامهای این کشور به نتیجهبخش بودن مسیر دیپلماتیک خوشبین نیستند. بر اساس گزارش اسرائیل نشنالنیوز، تهران پیشنهاد آتشبسی را که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، از طرف دولت ترامپ منتقل کرده بود، رد کرده است.
مقامهای ایرانی و عراقی به نیویورکتایمز گفتهاند این میانجیگری در شرایطی انجام شد که ترامپ همزمان جمهوری اسلامی را به گسترش حملات علیه زیرساختهای حیاتی ایران تهدید میکرد.
نتانیاهو اطلاعات تازهای به ترامپ ارائه میکند
دفترهای ترامپ و نتانیاهو اعلام کردهاند نخستوزیر اسرائیل روز سهشنبه در کاخ سفید با رییسجمهوری آمریکا دیدار خواهد کرد.
شبکه ۱۲ گزارش داد نتانیاهو و همراهانش قصد دارند در این دیدار اطلاعات تازهای درباره تلاشهای [حکومت] ایران برای بازسازی برنامه نظامی و هستهای خود به ترامپ ارائه کنند.
بر اساس این گزارش، اطلاعات اسرائیل شامل ارزیابیهایی درباره تلاشهای شتابگرفته جمهوری اسلامی برای حرکت به سوی سلاح هستهای در دوره رهبری مجتبی خامنهای خواهد بود. شبکه ۱۲ جزئیاتی درباره اقدامات ادعایی حکومت ایران یا محتوای اسنادی که قرار است به ترامپ ارائه شود، منتشر نکرد.
نیویورکتایمز پیشتر به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده بود نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده مجتبی خامنهای را در مقایسه با پدرش، علی خامنهای، بیشتر متمایل به ساخت سلاح هستهای میدانند.
به گزارش تایمز اسرائیل، ارائه اطلاعات محرمانه از سوی نتانیاهو درباره فعالیتهای هستهای ایران و نقض تعهدات تهران، پیشتر در تصمیم ترامپ برای حمله به جمهوری اسلامی نقش مهمی داشته است. مقامهای اسرائیلی اکنون ممکن است امیدوار باشند اطلاعات تازه نیز بر محاسبات رییسجمهوری آمریکا اثر بگذارد.
گزینههای نظامی همچنان روی میز است
ترامپ در روزهای اخیر تهدید کرده است دامنه اهداف آمریکا را به نیروگاهها و پلهای ایران گسترش دهد. او همچنین از احتمال اعزام نیروی زمینی برای تصرف جزیره نفتی خارک و بمباران یک مجموعه زیرزمینی مرتبط با برنامه هستهای سخن گفته است؛ مرکزی که مقامهای آمریکایی آن را «کوه کلنگ» مینامند.
فرماندهی مرکزی آمریکا در شب توقف حملات، عملیات تازهای علیه حکومت ایران اعلام نکرد. همزمان گزارش شد یک شناور نیروی دریایی آمریکا نفتکشی را که قصد داشت محاصره بنادر ایران در تنگه هرمز را بشکند، در آبهای نزدیک عمان رهگیری کرده است.
وزارت خارجه آمریکا نیز با بهروزرسانی هشدار مسافرتی خود، از شهروندان آمریکایی خواست به دلیل ادامه تنشها از سفر به اسرائیل خودداری کنند.
گسترش جنگ به دریای سرخ نگرانیها را افزایش داد
همزمان با توقف حملات آمریکا، جنگ در جبهه دیگری گسترش یافته است. به گزارش تایمز اسرائیل، حوثیهای همسو با جمهوری اسلامی تاسیسات شرکت آرامکو را در جازان و ینبع در ساحل دریای سرخ هدف قرار دادند.
ویدیویی که رویترز صحت آن را تایید کرده، ستون بزرگی از دود را در نزدیکی پالایشگاه آرامکو در جازان نشان میدهد. دو منبع تجاری مستقر در آسیا نیز از احتمال آسیب دیدن مخازن نفت و سوخت در این منطقه خبر دادهاند، اما آرامکو به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ نداده است.
منابع امنیتی یونان گفتند دو موشک بالستیک شلیکشده به سوی تاسیسات نفتی ینبع با سامانه پاتریوت رهگیری شدند. ینبع به مسیر اصلی صادرات نفت عربستان برای دور زدن تنگه هرمز تبدیل شده است.
در یمن نیز نیروهای دولت مورد حمایت عربستان، مراکز پرتاب موشک و پهپاد و انبارهای تسلیحاتی حوثیها را در استانهای مارب و الجوف هدف قرار دادند. ائتلاف تحت رهبری عربستان نیز از بمباران مواضع نظامی حوثیها در بندر حدیده خبر داد.
به گفته مقامهای یمنی، هر دو طرف در امتداد خطوط مقدم نیرو مستقر کردهاند. این تحولات نگرانیها از فروپاشی کامل آتشبس سال ۲۰۲۲، از سر گرفته شدن جنگ داخلی یمن و گسترش درگیری منطقهای به دریای سرخ را افزایش داده است.
حوثیها طی هفته گذشته محاصره دریایی عربستان را اعلام کردهاند و عبدالملک حوثی گفته است همه تاسیسات نفتی این کشور میتوانند هدف قرار گیرند. این حملات به افزایش شدید قیمت جهانی نفت کمک کرده و بهای نفت برنت را برای نخستین بار از ماه مه به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
مجموع گزارشهای تایمز اسرائیل، کان، شبکههای ۱۲ و ۱۳، واینت، اکسیوس و اسرائیل نشنال نیوز نشان میدهد مقامهای اسرائیلی توقف حملات را نشانه تغییر راهبرد واشینگتن نمیدانند. از نگاه آنان، ترامپ تنها برای مدتی محدود به دیپلماسی فرصت داده و شکست احتمالی مذاکرات، زمینه را برای مرحلهای گستردهتر از جنگ فراهم خواهد کرد.
دستور ترامپ پس از آن صادر شد که او طی ۱۳ روز گذشته، هر روز با انجام حملات موافقت کرده بود. هنوز مشخص نیست دستور روز جمعه ترامپ تنها محدود به همین روز بوده یا این وقفه ادامه خواهد یافت.
بهنوشته اکسیوس تصمیم ترامپ هم نشاندهنده تمایل او برای فراهم کردن فضای بیشتر برای دیپلماسی است و هم بیانگر این ارزیابی که در صورت بازنگشتن به عملیات رزمی گسترده، سطح کنونی حملات آمریکا به مرز اثربخشی خود رسیده است.
ساعاتی پیش از این گزارش، رسانههای اسرائیلی گزارش داده بودند که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حالی از صدور دستور آغاز عملیات بزرگ علیه جمهوری اسلامی خودداری کرد که اسرائیل ارزیابیکرده بود ممکن است آمریکا در طول جمعه شب یا شنبه سوم مرداد حمله بزرگی را که ترامپ وعده داده بود، آغاز کند.
روزنامه واینت در گزارشی نوشت اسرائیل ارزیابی کرده بود که حمله بزرگ آمریکا به جمهوری اسلامی در شامگاه جمعه یا بامداد شنبه سوم مرداد آغاز شود و همین ارزیابی باعث شد اسرائیل دست به آمادهسازیهای گسترده و چشمگیری بزند اما با گذشت ساعات، مقامها در اورشلیم به این نتیجه رسیدند که ترامپ تصمیم گرفته است فعلا دست نگه دارد و فرصت دیگری به تهران بدهد تا امتیازهایی ارائه کند.
بهنوشته این روزنامه، در پشت صحنه، قطر و عمان فشار قابلتوجهی بر حکومت ایران وارد کردند تا موضع خود را نرمتر کند و مانع از عملیاتی گسترده از سوی آمریکا شود که تا آن زمان تقریبا قطعی به نظر میرسید.
کانالهای ۱۱ و ۱۲ تلویزیون اسرائیل نیز گزارش دادند مقامهای این کشور خود را آماده کرده بودند که با حملات دیشب ایالات متحده به جمهوری اسلامی، که انتظار میرفت بسیار گستردهتر از حملات دو هفته گذشته باشد، دامنه جنگ گسترش بیایبد و پای اورشلیم نیز به درگیری باز شود، اما در لحظه آخر، ترامپ تصمیم گرفت که حملات را متوقف کند تا فرصت بیشتری به دیپلماسی بدهد. به همین دلیل، سطح آمادگی اسرائیل برای درگیری گسترده از دیشب کمی کاهش یافته است.
برخلاف پیشبینیها آمریکا نه تنها حمله بزرگ خود به جمهوری اسلامی را آغاز نکرد، بلکه شامگاه جمعه برای اولین بار در بیش از دو هفته گذشته دست به هیچ حمله دیگری نیز نزد.
توقف حملات متقابل پس از ۱۳ روز درگیری، میتواند نشانه دیگری از باز شدن دریچههای دیپلماسی باشد.
در نشانهای دیگر، وزارت حملونقل قطر شنبه اعلام کرد که فعالیتهای دریانوردی برای انواع شناورها از یکشنبه بهطور کامل در خلیج فارس و تنگه هرمز از سر گرفته میشود.
اکسیوس در ادامه گزارش خود نوشت اگر ترامپ دستور ازسرگیری حملات را صادر کند، ارتش آمریکا میتواند با فاصله زمانی نسبتا کوتاهی نیروهای لازم را بسیج کند.
این رسانه بهنقل از منابع خود افزود ارتش آمریکا همچنان در حال آمادهسازی طرحهایی برای بازگشت احتمالی به عملیات رزمی گسترده است، اما ترامپ تاکنون دستوری برای حرکت در این مسیر صادر نکرده است.
اکسیوس نوشت: «طی دو هفته گذشته، ترامپ هر بعدازظهر طرحهای حمله ارائهشده از سوی ارتش را تایید میکرد و این حملات ظرف چند ساعت انجام میشدند. روز جمعه نیز ترامپ طرح مشابهی دریافت کرد، اما چراغ سبز نشان نداد و به ارتش دستور داد حملهای انجام ندهد.
اندکی پس از صدور این دستور در روز جمعه، ترامپ به خبرنگاران در کاخ سفید گفت همچنان گزینه ادامه حملات یا حتی تشدید آنها را در اختیار دارد؛ از جمله اینکه «هرچه دارند را از بین ببریم.»
اما او بهروشنی گفت که به اعتقادش «راهبرد هوشمندانهتر» این است که با ایران «به توافق برسیم.»
ترامپ گفت: «ما همین حالا با آنها در حال گفتوگو هستیم. فکر میکنم هرچه روزها میگذرد، آنها جدیتر و جدیتر میشوند. ما کاملا مسلح و آماده اقدام هستیم، اما در حال گفتوگو با آنها هستیم.»
ترامپ بعدتر در روز جمعه، در سخنرانی خود در شام انجمن خبرنگاران کاخ سفید، گفت تصور نمیکند حکومت ایران در حال حاضر آماده توافق باشد، اما افزود: «من آمادهام گوش بدهم.»
دستور ترامپ برای توقف حملات چند ساعت پس از آن صادر شد که یک هیات عمانی جمعه برای گفتوگو درباره ترتیبات جدیدی بهمنظور بازگشایی تنگه هرمز وارد تهران شد.
دو منبع منطقهای مطلع از مذاکرات گفتند در گفتوگوها پیشرفتهایی حاصل شده و ممکن است توافقی میان عمان و جمهوری اسلامی در روزهای شنبه یا یکشنبه به دست آید.
پس از آن، رییسجمهوری آمریکا باید تصمیم بگیرد که آیا توافق پیشنهادی را خواهد پذیرفت یا خیر.
