دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا پنجشنبه به اکسیوس گفت که در حال بررسی از سرگیری عملیات گسترده علیه جمهوری اسلامی است. او گفت: «من در حال بررسی یک حمله گسترده هستم؛ بزرگتر از هر زمان دیگری. به تصمیمگیری نزدیک شدهام. همهچیز برای آن آماده است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا پنجشنبه به اکسیوس گفت: «من در حال بررسی یک حمله گسترده هستم؛ بزرگتر از هر زمان دیگری. به تصمیمگیری نزدیک شدهام. همهچیز برای آن آماده است.»
ترامپ درباره احتمال مشارکت اسرائیل در این حمله گفت: «اگر از آنها بخواهم، ظرف دو دقیقه وارد عمل خواهد شد. برای آغاز یک عملیات جدید علیه ایران، به هیچکس نیاز نداریم.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین گفت پیوستن اسرائیل به این حملات «پیامدهایی» خواهد داشت.
ترامپ افزود که سران تهران میخواهند مذاکره کنند اما در حال حاضر آماده توافق نیستند: «آنها هنوز به اندازه کافی درد نکشیدهاند.»
به گفته این منابع حکومت ایران در ماه جاری میلادی تعدادی از فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مستشاران نظامی و نیز تجهیزات مرتبط با موشکها و پهپادها را با هواپیما به یمن منتقل کرده است؛ اقدامی که نشان میدهد تهران در پی تقویت توانایی متحدان حوثی خود برای تهدید کشتیرانی در دریای سرخ است.
چهار منبع آگاه از موضوع، از جمله دو منبع ایرانی، وزیر اطلاعرسانی یمن و یک تحلیلگر امنیتی منطقهای، گفتند جمهوری اسلامی ۲۲ تیر نیروهای سپاه پاسداران و تجهیزات مرتبط با امور نظامی را با یک پرواز از تهران به یمن منتقل کرده است. این تحول پیش از این گزارش نشده بود.
دو منبع ایرانی به رویترز گفتند بین ۱۰ تا ۲۱ نفر از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله فرماندهان ارشد، در پرواز شرکت هواپیمایی ماهان حضور داشتند.
این هواپیما در ابتدا عازم صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثیها، بود اما پس از آنکه فرودگاه این شهر هدف حمله دولت یمن که مورد حمایت عربستان سعودی است قرار گرفت، مسیر خود را به سمت شهر بندری حدیده در ساحل دریای سرخ تغییر داد.
یکی از منابع گفت: «فرماندهان سپاه برای حمایت از عملیات حوثیها و ارائه آموزش درباره سامانههای موشکی جدید به آنجا سفر کردهاند.»
این منبع افزود جمهوری اسلامی همچنین برای تامین مالی فعالیتهای حوثیها، با این هواپیما برای آنها طلا ارسال کرده است.
دو منبع ایرانی بهدلیل نگرانیهای امنیتی به شرط ناشناس ماندن با رویترز صحبت کردند.
بهنوشته این خبرگزاری ارسال نیرو و تجهیزات شواهد تازهای از تلاش جمهوری اسلامی برای تقویت حوثیها ارائه میکند؛ گروهی که بیش از یک دهه است درگیر جنگ داخلی با دولت بهرسمیتشناختهشده بینالمللی یمن و مورد حمایت عربستان سعودی است و با موشکها و پهپادها به کشورهای همسایه در خلیج فارس حمله کرده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی و مقامهای حوثی به پرسشهای رویترز در این زمینه پاسخ ندادند اما تهران بارها ارائه توانمندیهای موشکی و تجهیزات نظامی به حوثیهای یمن را رد کرده است.
ورود فرماندهان سپاه و محاصره عربستان از سوی حوثیها
رویترز ۲۵ تیر، سه روز پس از آنکه هواپیمای اعزامی از ایران در یمن به زمین نشست، گزارش داد که تهران از حوثیها خواسته است در صورتی که آمریکا زیرساختهای برق ایران را هدف قرار دهد، برای بستن مسیر نفتی دریای سرخ آماده باشد؛ اقدامی که تهدید تازهای برای عرضه جهانی انرژی ایجاد میکند.
این گروه که مناطق تحت کنترلش در یمن بر این آبراه مشرف است، دوشنبه ۲۹ تیر محاصره دریایی عربستان را اعلام کرد. این اقدام در واکنش به بمباران فرودگاه صنعا در ۲۲ تیر صورت گرفت، حملهای که حوثیها آن را به عربستان سعودی نسبت دادند.
این تحولات نشاندهنده پایان آتشبس چهار ساله میان ریاض و حوثیها بود. تهدید آنها علیه یکی از مهمترین مسیرهای تجارت دریایی جهان پنجشنبه اول مرداد و زمانی بیش از پیش تشدید شد که این گروه اعلام کرد به دو نفتکش سعودی حمله کرده است.
معمر الاریانی، وزیر اطلاعرسانی دولت یمن مورد حمایت عربستان سعودی، چهارشنبه در گفتوگویی تلفنی با رویترز و با استناد به اطلاعات امنیتی، انتقال نیروها و تجهیزات سپاه پاسداران را تایید کرد.
او گفت: «ماموریت آنها تقویت تواناییهای نظامی شبهنظامیان و آمادهسازی آنها برای تهدید امنیت کشتیرانی بینالمللی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب است.»
مزاحم السلوم، تحلیلگر امنیتی و اطلاعاتی که سالها فعالیت حوثیها و دیگر گروههای مورد حمایت جمهوری اسلامی را دنبال کرده است، نیز ورود کارشناسان سپاه پاسداران با پرواز ۲۲ تیر را تایید کرد.
او گفت بخشی از محموله شامل قطعات مرتبط با موشکهای کوتاهبرد و میانبرد و پهپادها بوده است؛ سامانههای تسلیحاتی مشابه سامانههایی که پیشتر در حملات علیه عربستان سعودی و امارات متحده عربی از سوی حوثیها مورد استفاده قرار گرفته بودند.
به گفته السلوم، تهران همچنین در جریان جنگ با اسرائیل در سال گذشته، مستشاران نظامی را از طریق سومالی به یمن فرستاده بود؛ تهران در آن زمان این موضوع را تکذیب کرد.
حوثیها اوایل ماه جاری میلادی از برقراری پروازهای مستقیم میان صنعا و تهران خبر داده و گفته بودند این پروازها به شکستن آنچه «محاصره تحمیلشده از سوی عربستان علیه یمن» میخوانند، کمک خواهد کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه اسلامی، در یک نشست خبری در تهران در ۲۹ تیر گفت پرواز ۲۲ تیر به صنعا با هدف بازگرداندن هیاتی از حوثیها انجام شده بود که برای شرکت در مراسم خاکسپاری علی خامنهای، دیکتاتور کشتهشده جمهوری اسلامی، به تهران رفته بود.
بهگفته او، شماری از شهروندان یمنی که برای دریافت خدمات درمانی به ایران رفته بودند نیز قرار بود با این پرواز به کشورشان بازگردند.
یک هواپیمای ایرانی در ۱۲ تیرماه با شکستن محاصره هوایی حوثیها، گروهی حدودا ۲۰۰ نفره شامل مقامهای ارشد، زنان و کودکان را برای شرکت در مراسم خاکسپاری خامنهای به ایران منتقل کرده بود.
چهار منبع به خبرگزاری رویترز گفتند همین هواپیما در ۲۲ تیر در مسیر بازگشت به یمن، علاوه بر اعضای این هیات، شماری از فرماندهان و مستشاران سپاه پاسداران را نیز با خود به یمن بردند.
پیش از آنکه هواپیما بتواند در صنعا فرود بیاید، دولت مورد حمایت عربستان سعودی فرودگاه را هدف حمله قرار داد و هواپیما مجبور شد مسیر خود را به سمت حدیده، که تحت کنترل حوثیهاست، تغییر دهد.
ارتش حوثیها اعلام کرد جنگندههای سعودی که حمله به فرودگاه را انجام داده بودند، مجبور به ترک حریم هوایی یمن شدند.
او در پستی در شبکه اجتماعی تروثسوشیال نوشت: «توافق هستهای غیرنظامی که در آن هیچگونه غنیسازی مواد انجام نخواهد شد! میان وزارت انرژی ایالات متحده و عربستان سعودی، که صرفا مربوط به استفادههای غیرنظامی مشابه برنامههایی است که ایران و امارات متحده عربی (و دیگران) در حال حاضر دارند تصویب خواهد شد، اما کاملا مشروط به پیوستن عربستان سعودی به توافقهای بسیار محترم و موفق ابراهیم است.»
امضای توافق هستهای میان آمریکا و عربستان سعودی نگرانیهایی را در خاورمیانه و واشینگتن برانگیخته است و بهنظر میرسد اظهارات ترامپ تلاش برای رفع دو نگرانی عمده است: نخست اینکه توافق ممکن است راه را برای غنیسازی هستهای عربستان باز کند و دوم اینکه واشینگتن با امضای آن، اهرم فشار خود برای ترغیب عربستان به توافق صلح با اسرائیل را از دست داده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، و شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، روز چهارشنبه پس از بیش از یک سال مذاکره، این توافق را در واشینگتن امضا کردند.
بر اساس این توافق، شرکتهای آمریکایی به عربستان سعودی برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی این کشور کمک خواهند کرد.
پیشتر والاستریت ژورنال گزارش داده بود که این توافق همچنین شامل انجام یک مطالعه مشترک میان آمریکا و عربستان درباره احتمال غنیسازی اورانیوم در خاک عربستان در آینده است.
این توافق همچنین عربستان سعودی را ملزم نمیکند که پروتکل جداگانهای با آژانس بینالمللی انرژی اتمی امضا کند که امکان بازرسیهای سرزده بازرسان سازمان ملل را فراهم میکند.
وزارت انرژی آمریکا اعلام کرده است که این توافق شامل یک «توافق پادمانی» دوجانبه میان آمریکا و عربستان خواهد بود که مانع استفاده ریاض از برنامه هستهای خود برای اهدافی غیر از مقاصد صلحآمیز میشود.
رایت گفت: «اطمینان داشته باشید که این توافقها بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و منع گسترش تسلیحات هستهای را رعایت میکنند.»
مذاکرات هستهای با عربستان در دوران دولت جو بایدن و در چارچوب توافقی گستردهتر آغاز شد که شامل یک پیمان دفاعی میان آمریکا و عربستان نیز بود و ریاض را ملزم میکرد با اسرائیل توافق صلح امضا کند.
توافق کنونی اما جدا از هرگونه توافق صلح میان عربستان و اسرائیل امضا شده و هیچ نشانهای وجود ندارد که متن آن بهطور رسمی این دو موضوع را به یکدیگر مرتبط کرده باشد.
منتقدان میگویند ترامپ با این اقدام بخشی از اهرم فشاری را که برای ترغیب سعودیها به عادیسازی روابط با اسرائیل در اختیار داشت، از دست داده است.
مقامهای سعودی میگویند تا زمانی که دولت اسرائیل با یک «مسیر برگشتناپذیر و زمانبندیشده» برای تشکیل کشور فلسطینی موافقت نکند، عربستان روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حدود یک ساعت پس از انتشار پیام ترامپ بیانیهای صادر کرد و گفت جنگ مشترکی که اسرائیل و آمریکا علیه جمهوری اسلامی آغاز کردهاند، امکان گسترش صلح در خاورمیانه را فراهم کرده است.
نتانیاهو افزود: «همانطور که رییسجمهوری ترامپ گفته است، پیوستن عربستان سعودی به توافقهای ابراهیم، جهشی تاریخی برای پیشبرد صلح در خاورمیانه خواهد بود؛ صلح از طریق قدرت.»
مسکو اعلام کرد نیروهای این کشور در جریان حملات به شهرهای اودسا و چرنومورسک، زیرساختهای بندری و چند فروند کشتی حامل تدارکات برای ارتش اوکراین را هدف قرار دادند.
وزارت دفاع روسیه با انتشار بیانیهای اعلام کرد این حملات یک فروند کشتی خشکبار را در بندر چرنومورسک هنگام تخلیه بار، و همچنین انبار تجهیزات نظامی و مخازن سوخت و روانسازها را هدف قرار داده است.
هدفگیری زیرساختهای بندری و شناورها در دریای سیاه
بر اساس این بیانیه، تاسیسات بارگیری و ذخیرهسازی در اودسا به همراه یک فروند کشتی خشکبار و یک فروند کشتی فلهبر که بارهای نظامی را به این بندر منتقل میکردند نیز مورد اصابت قرار گرفتهاند.
پهپادهای روسی در طول روز، چهار فروند کشتی باری و یک کشتی فلهبر را در آبهای دریای سیاه هدف قرار دادند. فعالیتهای نظامی روسیه و اوکراین در اطراف دریای سیاه و دریای آزوف بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و طرفین تاکنون دهها کشتی تجاری و نظامی را هدف حملات متقابل قرار دادهاند.
چشمانداز مبهم مذاکرات صلح و موضع کرملین
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، پس از دیدار وزیران امور خارجه روسیه و آمریکا اعلام کرد که مسکو نسبت به دستیابی سریع به توافقی برای پایان دادن به جنگ اوکراین «چندان خوشبین نیست».
با وجود این، او تاکید کرد که مسکو همچنان به گفتوگوهای خود با واشینگتن ادامه خواهد داد و ابراز امیدواری کرد که فرستادگان ویژه آمریکا فرصتی برای سفر به مسکو به دست آورند.
این اظهارات پس از دیدار مارکو روبیو و سرگئی لاوروف، وزیران امور خارجه ایالات متحده و روسیه، در حاشیه نشست آسهآن در مانیل مطرح شد.
روبیو در این دیدار بر آمادگی واشینگتن برای ایفای نقشی سازنده تاکید کرد؛ با این حال، تحلیلهای رسانهای نشان میدهد تلاشهای آمریکا برای برقراری صلح در اوکراین بهدلیل تمرکز عمده توجه این کشور بر تحولات خاورمیانه تا حد زیادی متوقف شده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
تحریمهای کمسابقه اتحادیه اروپا علیه مسکو
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، از تصویب بیست و یکمین بسته تحریمی این اتحادیه علیه روسیه خبر داد؛ بستهای که بهعنوان بزرگترین مجموعه تحریمها در چهار سال گذشته شناخته میشود و ۲۱۸ فرد و نهاد را هدف قرار میدهد.
بر اساس اعلام مقام ارشد سیاست خارجی اتحادیه اروپا، این بسته بیش از ۱۰۰ بانک و فعال حوزه رمزارز، بیش از ۴۰ فروند کشتی متعلق به «ناوگان سایه» روسیه، چند پالایشگاه نفت و بیش از ۵۰ نهاد فعال در صنایع نظامی شامل بازیگران کلیدی تولید پهپادهای دوربرد را در فهرست تحریمها جای داده است. کالاس تأکید کرد که این اقدامات با هدف قطع شریانهای مالی ماشین جنگی روسیه اعمال شده است.
هشدار امنیتی اوکراین درباره شناسایی مواد رادیواکتیو در تسلیحات روسی
در میانه تحولات، سرویس امنیتی اوکراین (اسبییو) از شناسایی شش مورد جدید از بهکارگیری مهمات حاوی اورانیوم ضعیفشده از سوی نیروهای روسی در حملات به استان چرنیهیف خبر داد.
بر اساس تحقیقات این نهاد، این عناصر خطرناک در پهپادهای تهاجمی «گران-۲» که بین ماههای آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ استفاده شدهاند، کشف شده است.
بررسیهای میدانی و رادیولوژیکی کارشناسان نشان داد که میزان تشعشع در محل اصابت برخی از این پهپادها تا ۸۰ برابر سطح طبیعی بوده و آزمایشها وجود ایزوتوپهای اورانیوم-۲۳۵ و اورانیوم-۲۳۸ را در سرجنگی موشکهای تغییرکاربرییافته R-60M تایید کرده است.
مقامهای اوکراینی ضمن هشدار به شهروندان درباره خطرات محیط زیستی و سلامتی، از پیگیری این پرونده کیفری با عنوان «جنایات جنگی» در این زمینه خبر دادند.
