روزنامه واشینگتنپست گزارش داد پنتاگون شمار هواپیماهای نظامی خود را در منطقه افزایش میدهد.
فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی در موسسه واشینگتن، به ایراناینترنشنال گفت احتمال افزایش حجم عملیات نظامی آمریکا وجود دارد، اما اقداماتی که تاکنون انجام شده، بیشتر بر قطع ارتباط و مسیرهای تدارکاتی پایگاههای سپاه پاسداران و ارتش در جنوب با آمادگاههای اصلی در استانهای دیگر متمرکز بوده است.
همزمان، استقرار گسترده هواپیماهای سوخترسان آمریکا و شلیک موشک به نزدیکی مرز اسرائیل، از نزدیکتر شدن تدریجی درگیریها به خاک این کشور حکایت دارد.
به نوشته هاآرتص، حمله موشکی جمهوری اسلامی به یک پایگاه آمریکا در اردن که دو کشته و شماری زخمی بر جا گذاشت، گزینههای ترامپ را محدود کرده است. این روزنامه احتمال داد پاسخ گسترده آمریکا اندکی پس از پایان دیدار نهایی جام جهانی آغاز شود.
جمهوری اسلامی و آمریکا بیش از یک هفته است که حملات متقابلی انجام میدهند. به نوشته هاآرتص، آمریکا پس از آن حملات خود را از سر گرفت که حکومت ایران بار دیگر کشتیهای در حال عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز، در نزدیکی عمان، را هدف قرار داد.
ترامپ بازگشت حکومت ایران به میز مذاکره، ترجیحا با شرایطی بهتر برای واشینگتن، را مطلوبترین نتیجه میداند؛ اما رهبری تندروی شکلگرفته پیرامون مجتبی خامنهای تاکنون تمایلی به مصالحه نشان نداده است. هاآرتص همچنین به نقل از منابع اسرائیلی که با یک رسانه سعودی گفتوگو کردهاند، نوشت خامنهای از ایران خارج شده است؛ ادعایی که مستقلا تایید نشده است.
بر اساس این تحلیل، محدودیتهای اقتصادی و اعتمادبهنفس حکومت ایران پس از عقبنشینی ترامپ از برخی خواستهها و امضای یادداشت تفاهم ماه گذشته میلادی، تهران را به پذیرش خطر بیشتر سوق داده است. جمهوری اسلامی با تردد بدون محدودیت کشتیها در تنگه هرمز مخالف است و میخواهد با دریافت عوارض عبور، درآمد کسب کند. تهران همچنین انتظار دارد واشینگتن تحریمهای تجاری را لغو و حسابهای بانکی مسدودشده ایران در خارج را آزاد کند.
هاآرتص نوشت پذیرش عوارض عبور برای آمریکا مشکل بزرگی خواهد بود، زیرا به معنای امتیاز دادن به حکومت ایران درباره آزادی جهانی کشتیرانی است. چنین توافقی ممکن است کشورهای کنترلکننده مسیرهای دریایی در جنوب شرق آسیا را نیز به طرح خواستههای مشابه ترغیب کند.
ترامپ طی هفتههای گذشته با درخواست نتانیاهو برای ورود اسرائیل به جنگ موافقت نکرده و به نوشته هاآرتص، مدتی است از نخستوزیر اسرائیل فاصله گرفته است. با این حال، ادامه بنبست و کشتهشدن نیروهای آمریکایی ممکن است محاسبات او را تغییر دهد.
این روزنامه انگیزه نتانیاهو برای ورود به جنگ را دستیابی به یک موفقیت نظامی روشن پس از ناکامی ۴۰ روز نخست درگیری امسال با حکومت ایران ارزیابی کرد. هاآرتص همچنین نوشت نتانیاهو کمتر از ۱۰۰ روز مانده به انتخابات سراسری، در حالی که نظرسنجیها شکست بلوک او را نشان میدهند، ممکن است از شکلگیری فضای بحرانی تازه در اسرائیل سود سیاسی ببرد.
با این حال، این روزنامه هشدار داد ورود به جنگ لزوما در خدمت منافع اسرائیل نخواهد بود، بهویژه اگر ترامپ خواهان بازگشت سریع به مذاکرات باشد. اسرائیل ممکن است همانند همسایگان ایران در خلیج فارس هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گیرد، بدون آنکه دستاورد مشخصی به دست آورد.
به گفته نیروی هوایی اسرائیل، نزدیک به ۱۰۰ هواپیمای سوخترسان آمریکایی در فرودگاه بنگوریون و پایگاههای نظامی جنوب اسرائیل مستقر شدهاند. آمریکا نیز یکشنبه هشدار مسافرتی مشخصی برای شهر عقبه در جنوب اردن، در نزدیکی ایلات، صادر کرد. به نوشته هاآرتص، هواپیماهای حامل تسلیحات آمریکایی در عقبه فرود آمدهاند و این موضوع ممکن است شهر را به هدفی برای حکومت ایران تبدیل کرده باشد.
دو ساعت پس از صدور هشدار، موشکهایی به سوی عقبه شلیک شدند که ظاهرا پدافند هوایی اردن آنها را رهگیری کرد. صدای انفجارها در ایلات نیز شنیده شد. هاآرتص این تحولات را نشانه نزدیکتر شدن تدریجی کارزار نظامی به خاک اسرائیل دانست.
این روزنامه احتمال داد حمله قریبالوقوع آمریکا آخرین هشدار به [حکومت] ایران باشد و درگیری را پایینتر از سطح جنگ تمامعیار نگه دارد. با این حال، خودداری تهران از بازگشت به مذاکرات میتواند ترامپ را برخلاف خواسته اعلامشدهاش به دور دیگری از جنگ گسترده در خلیج فارس بکشاند و زمینه ورود اسرائیل را فراهم کند.
توافق آمریکا و عربستان بدون امتیاز برای اسرائیل
هاآرتص در بخش دیگری از تحلیل خود نوشت دولت آمریکا در آستانه امضای توافق هستهای غیرنظامی با عربستان سعودی است؛ اقدامی که میتواند نشانه کاهش نفوذ نتانیاهو بر ترامپ باشد.
قرار بود توافق مشابهی در پاییز ۲۰۲۳ امضا شود، اما دولت جو بایدن آن را به عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل مشروط کرده بود. حملات هفتم اکتبر و جنگ پس از آن، این طرح را متوقف کرد و دولت ترامپ نیز نتوانست آن را با همان شرایط احیا کند.
به نوشته هاآرتص، ترامپ اکنون قصد دارد خواسته محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، را بدون توجه به موضع اسرائیل و بدون کسب امتیازی برای این کشور برآورده کند. این روزنامه این تحول را یکی از عوامل مهم در ارزیابی موازنه راهبردی جنگ دانست.
تنش در کرانه باختری به آستانه انتخابات نزدیک میشود
هاآرتص در ادامه هشدار داد در حالی که نگاهها به خلیج فارس دوخته شده، خطر درگیری در کرانه باختری نیز افزایش یافته است. این روزنامه نوشت «فعالان راست افراطی» و نمایندگان آنها در ائتلاف حاکم، در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر از ملتهب شدن این منطقه سود میبرند.
بر اساس این مقاله که یکشنبه ۲۸ تیر منتشر شد، حملات جمهوری اسلامی عملا مرز میان رویارویی اسرائیل با تهران و تهدیدهای امنیتی پیش روی کشورهای منطقه را از میان برده است.
به نوشته اورشلیمپست، کشورهای حاشیه خلیج فارس سالها ضمن اتکا به حمایت نظامی آمریکا و حفظ روابط امنیتی غیرعلنی با اسرائیل، کانالهای دیپلماتیک خود با تهران را نیز باز نگه داشتهاند.
این کشورها عمدتا از همکاری علنی با اسرائیل خودداری کردهاند، زیرا نگران بودهاند چنین اقدامی به تحریک تهران، افزایش حساسیتهای داخلی و پیچیدهتر شدن روابط با دیگر کشورهای عربی بینجامد.
اورشلیمپست افزود این سیاست شاید در دورههای آرامتر امکان مانور بیشتری در اختیار کشورهای منطقه قرار میداد، اما در شرایطی که موشکها و پهپادهای حکومت ایران تهدیدی علیه خاک کشورهای عربی، پایگاههای آمریکا، بنادر، فرودگاهها، تاسیسات انرژی و آبشیرینکنها به شمار میروند، دیگر چنین رویکردی کافی نیست.
تحولات اخیر نشان دادهاند کشورها برای هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی لزوما نباید در جنگ مستقیم با تهران باشند و میزبانی از نیروهای آمریکایی، مشارکت در ترتیبات دفاعی منطقهای یا مقابله با اهداف راهبردی حکومت ایران نیز میتواند آنها را در معرض حمله قرار دهد.
در روزهای اخیر، حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز به تشدید درگیریها در منطقه انجامیده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۷ تیر این حملات را نقض تفاهمنامه اسلامآباد دانست و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
از آن زمان، ارتش ایالات متحده حملاتی را علیه مواضع جمهوری اسلامی، بهویژه در جنوب ایران، به انجام رسانده است.
در سوی دیگر، جمهوری اسلامی شماری از کشورهای منطقه از جمله بحرین، کویت، قطر و اردن را هدف قرار داده است.
تهران اغلب حملات خود را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در کشورهای منطقه توجیه میکند.
این در حالی است که تاسیسات غیرنظامی نیز از جمله اهداف حملات حکومت ایران از زمان آغاز درگیریها بودهاند.
ضرورت ایجاد ساختار دفاعی منطقهای
شورای سردبیری اورشلیمپست در ادامه نوشت اسرائیل، آمریکا و کشورهای حاشیه خلیج فارس هماکنون بخش عمدهای از توانمندیهای لازم برای ایجاد یک سامانه دفاعی مشترک را در اختیار دارند.
اسرائیل از تجربه گسترده در شناسایی و رهگیری موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پهپادها برخوردار است و کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز سرمایهگذاری گستردهای در سامانههایی مانند پاتریوت و تاد انجام دادهاند. آمریکا نیز در سراسر منطقه رادارها، سامانههای پدافند هوایی و زیرساختهای فرماندهی در اختیار دارد.
به نوشته این روزنامه، همکاریهای موجود در دورههای بحرانی موثر بودهاند، اما همچنان عمدتا غیرعلنی، پراکنده و متکی بر تصمیمهایی هستند که پس از آغاز حملات و در شرایط اضطراری اتخاذ میشوند.
اورشلیمپست هشدار داد چنین سازوکاری ممکن است در برابر تهدیدهای محدود کارآمد باشد، اما زمانی که چند کشور بهطور همزمان هدف حملات موشکی و پهپادی قرار میگیرند و زیرساختهای حیاتی ممکن است ظرف چند دقیقه مورد حمله واقع شوند، کافی نیست.
بر اساس این مقاله، نخستین گام برای ایجاد یک چارچوب دفاعی رسمی باید تبادل لحظهای اطلاعات و راهاندازی سامانه مشترک هشدار زودهنگام باشد. دادههای راداری باید بهسرعت میان اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و نیروهای آمریکایی به اشتراک گذاشته شوند و سازوکار مشخصی برای شناسایی تهدیدها و انتخاب مناسبترین سامانه رهگیری وجود داشته باشد.
همزمان با شدت گرفتن درگیریها، مقامهای جمهوری اسلامی به تهدیدهای خود علیه کشورهای منطقه ادامه میدهند.
۲۷ تیر، محمد مرندی، تحلیلگر حکومتی و از اعضای هیات رسانهای جمهوری اسلامی در مذاکرات اسلامآباد، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت اگر آمریکا به هدف قرار دادن زیرساختهای غیرنظامی ادامه دهد، جمهوری اسلامی با حمله به زیرساختهای حیاتی حامیان واشینگتن تلافی خواهد کرد.
او افزود کویت بهای این حملات را پرداخته است و در صورت ادامه این روند، مردم امارات متحده عربی نیز باید از اهداف احتمالی حملات تهران فاصله بگیرند.
لزوم آمادگی برای حملات تهران به زیرساختهای حیاتی
شورای سردبیری اورشلیمپست تاکید کرد رزمایشهای مشترک نباید تنها به رهگیری موشکها و پهپادها محدود شوند و کشورهای منطقه باید برای پیامدهای گستردهتر حملات نیز آمادگی داشته باشند.
به نوشته این روزنامه، بسته شدن فرودگاهها، حملات سایبری، افزایش ناگهانی شمار مراجعهکنندگان به بیمارستانها، قطع برق و آب و حمله به تاسیسات نفتی، بنادر و آبشیرینکنها از جمله سناریوهایی هستند که باید در رزمایشهای مشترک مورد توجه قرار گیرند.
نهادهای دفاع غیرنظامی نیز باید در کنار نیروهای نظامی در این برنامهها مشارکت کنند و برای مدیریت همزمان بحرانهای احتمالی آموزش ببینند.
اورشلیمپست افزود ایجاد چنین چارچوبی مستلزم عادیسازی فوری روابط همه کشورهای مشارکتکننده با اسرائیل نیست و همکاریها میتوانند بهتدریج توسعه یابند و آمریکا نقش هماهنگکننده و تضمینکننده را بر عهده بگیرد.
به نوشته این روزنامه، بخشی از این همکاریها ممکن است در مراحل نخست غیرعلنی باقی بماند، بهویژه تا زمانی که مساله فلسطین همچنان بر افکار عمومی کشورهای عربی تاثیرگذار است.
شورای سردبیری اورشلیمپست همچنین به نگرانی برخی دولتهای منطقه درباره احتمال تحریک جمهوری اسلامی در نتیجه ایجاد یک ساختار دفاعی رسمی اشاره کرد و نوشت حملات اخیر تهران این استدلال را تضعیف کردهاند، زیرا حتی کشورهایی که برای جلوگیری از تشدید تنشها کوشیده بودند، هدف قرار گرفتهاند.
در پایان این مطلب آمده است: «ایران از پیش یک میدان نبرد مشترک ایجاد کرده است. اکنون اسرائیل، کشورهای حاشیه خلیج فارس و ایالات متحده باید سامانه دفاعی منطقهای و دائمی مورد نیاز برای حفاظت از این منطقه را ایجاد کنند.»
