تانکر ترکرز بر اساس دادههای ردیابی اعلام کرد، عراق از اواسط اردیبهشت تاکنون ۱۲ میلیون بشکه نفت، شامل ۷ میلیون بشکه نفت خام و ۵ میلیون بشکه نفت کوره، از طریق بندر بانیاس سوریه صادر کرده است. بلومبرگ پیشتر گزارش داده بود بغداد برای دور زدن تنگه هرمز از مسیر سوریه استفاده میکند.
این اقدام در حالی انجام میشود که دولت فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در حال آمادهسازی طرحی برای گسترش اختیارات دستگاههای اطلاعاتی این کشور است.
دوبریندت در گفتوگو با روزنامه آلمانی ولت آم زونتاگ گفت ارزیابی جدید بر اساس افزایش حجم اطلاعات و گزارشهای امنیتی درباره تهدیدهای احتمالی تروریستی انجام شده است.
او گفت: «افزایش حجم گزارشها و اطلاعات امنیتی باعث شد سطح تهدیدی را که پیشتر "انتزاعی" تعریف شده بود، به سطح "تهدید بالا" ارتقا دهم.»
دوبریندت افزود: «این بدان معناست که آلمان باید در هر لحظه انتظار خطر وقوع حملات تروریستی را داشته باشد.»
دوبریندت گفت مقامهای امنیتی بهطور مشخص توانستهاند طرحهایی برای حمله به آلمان را شناسایی کنند.
او هشدار داد این تهدیدها تنها متوجه زیرساختهای حیاتی نیست، بلکه افراد و نهادهای عمومی را نیز هدف قرار میدهد.
تهدید جمهوری اسلامی
پیشتر نیز سخنگوی وزارت کشور آلمان شنبه اول فروردین ۱۴۰۵ در پاسخ به ایراناینترنشنال درباره سطح تهدیدهایی که از سوی جمهوری اسلامی علیه مخالفان حکومت ایران، رسانههای فارسیزبان، یهودیان و منافع اسرائیل در آلمان و دیگر کشورهای اروپایی وجود دارد، گفت: «نهادهای امنیتی فدرال و ایالتی از هفتم اکتبر ۲۰۲۳ (روز حمله حماس به اسرائیل) اقدامات حفاظتی برای حمایت از یهودیان و همچنین مراکز یهودی و اسرائیلی در آلمان را متناسب با شرایط تنظیم، و در صورت لزوم آنها را تقویت کردهاند.»
این سخنگو همچنین تاکید کرد: «سطح تهدید از سوی حکومت ایران و عوامل آن بسیار بالا ارزیابی میشود و ما در آمادهباش کامل هستیم.»
بر این اساس، در وضعیت کنونی، نهادهای امنیتی آلمان بهطور مستمر سطح تهدید را ارزیابی میکنند، در حالت آمادهباش بالا قرار دارند و در صورت نیاز، اقدامات حفاظتی را باز هم تطبیق میدهند.
سخنگوی وزارت کشور آلمان با اشاره به اینکه این نهادها در ارتباطی نزدیک با یکدیگر، با مقامات ایالتی و همچنین با شرکای بینالمللی در تبادل اطلاعات هستند، گفت: «همکاری نزدیک میان دولت فدرال و ایالتها در موضوع "سرکوب فراملی" نیز وجود دارد.»
به گفته او، رصد و مقابله با گروهها و افراد مخالف در خارج از مرزهای ملی (سرکوب فراسرزمینی) همچنان بخشی از فعالیت بازیگران دولتی ایران محسوب میشود.
احتمال گسترش اختیارات دستگاههای اطلاعاتی
انتظار میرود کابینه آلمان در نشست خود در ۱۳ اوت انجام اصلاحات گسترده در قوانین مربوط به سرویسهای اطلاعاتی آلمان را بررسی کند.
قانون پیشنهادی به نهادهای اطلاعاتی اجازه خواهد داد در برخی شرایط پرخطر، به جای محدود شدن به جمعآوری و تحلیل اطلاعات، مستقیما وارد عمل شوند.
دوبریندت گفت: «هدف من این است که سرویسهای اطلاعاتی را به سازمانهای اطلاعاتی واقعی تبدیل کنم تا همچنان رقابتی باقی بمانیم و بتوانیم بهعنوان شریک سرویسهای اطلاعاتی کشورهای دوست همکاری کنیم.»
بر اساس تغییرات پیشنهادی، ماموران اطلاعات داخلی در شرایط اضطراری مرتبط با تروریسم، در صورتی که پلیس نتواند بهموقع وارد عمل شود، ممکن است اجازه ورود و بازرسی منازل را پیدا کنند.
با این حال، دوبریندت تاکید کرد اختیار بازداشت افراد همچنان در انحصار پلیس باقی خواهد ماند.
او گفت: «بازداشت افراد همچنان مسئولیت پلیس است.»
حملات اخیر نگرانیهای امنیتی را تشدید کرده است
آلمان در سالهای اخیر شاهد چندین حمله مرگبار بوده که نگرانیها درباره امنیت ملی را افزایش داده است.
ماه گذشته، یک پزشک اهل عربستان سعودی به حبس ابد محکوم شد. او در دسامبر ۲۰۲۴ با خودرو اجارهای بیامو به میان جمعیت حاضر در بازار کریسمس شهر ماگدبورگ در شرق آلمان رانندگی کرد که در نتیجه آن شش نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند.
در پروندهای دیگر، دادگاهی در آلمان سال گذشته یک شهروند سوری را بهدلیل حمله با چاقو در جشنوارهای در شهر زولینگن در غرب این کشور، که با الهام از گروه داعش انجام شده بود، مجرم شناخت. این حمله در سال ۲۰۲۴ سه کشته و ۱۰ زخمی بر جای گذاشت.
شنبه ۲۷ تیر، کویت هدف حملات مستمر قرار گرفت و در پی اصابت پرتابه به یک تاسیسات آبشیرینکن و تکرار تهدیدهای موشکی و پهپادی حکومت ایران، فعالیت فرودگاه بینالمللی این کشور متوقف شد.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد یک مرکز پشتیبانی نظامی آمریکا در اردوگاه عریفجان و یک تاسیسات راداری در پایگاه هوایی علیالسالم کویت را هدف قرار داده است.
بر اساس گزارش رسانههای حکومتی ایران، سپاه پاسداران همچنین پایگاه هوایی شیخ عیسی در بحرین را که شماری از هواپیماهای رزمی آمریکا در آن مستقر بودند، همراه با یک مرکز دادههای اطلاعاتی، هدف قرار داد.
سپاه پاسداران مدعی شد در حمله موشکی و پهپادی بامداد ۲۷ تیر به پایگاه آمریکا در الازرق اردن، دستکم دو جنگنده و سه هواپیمای دیگر آمریکایی را منهدم کرده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که نتوانسته است صحت این ادعاها را مستقلا تایید کند.
سپاه پاسداران همچنین در بیانیهای اعلام کرد با توجه به اینکه به گفته این نهاد، هیچ سازمان بینالمللیای مانع «خشونت ارتش آمریکا» نمیشود، راهی جز پاسخ متقابل باقی نمانده است.
این نهاد به متحدان منطقهای واشینگتن هشدار داد منتظر حملات بیشتری باشند.
همزمان با تشدید دوباره جنگ میان آمریکا و جمهوری اسلامی، پنتاگون جنگندههای اف-۱۶ و اف-۳۵ و هواپیماهای سوخترسان بیشتری به خاورمیانه اعزام میکند.
این تحرکات نشان میدهند واشینگتن خود را برای ادامه یا گسترش عملیات هوایی علیه حکومت ایران آماده میکند.
افزایش بهای نفت و تشدید درگیری در تنگه هرمز
ایالات متحده و حکومت ایران، ۲۶ تیر حملات خود را به کشتیرانی گسترش دادند. آمریکا اعلام کرد در حال اجرای محاصره دریایی است و جمهوری اسلامی گفت کشتیهایی را هدف قرار داده که مقررات مورد نظر تهران را برای عبور از تنگه هرمز نقض کردهاند.
تنگه هرمز مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت جهان است. قیمت نفت ۲۷ تیر افزون بر چهار درصد افزایش یافت و به بالاترین سطح در بیش از یک ماه رسید. این تحول فشار سیاسی را بر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در آستانه انتخابات کنگره در ماه نوامبر افزایش داده است.
واشینگتن و تهران از زمان فروپاشی توافق آتشبس در هفته گذشته، دامنه واکنشهای یکدیگر را آزمایش کردهاند.
در همین حال، با افزایش حملات به زیرساختهای غیرنظامی، نگرانیها درباره احتمال نقض قوانین جنگ بیشتر شده است.
رسانههای جمهوری اسلامی به نقل از یک مقام محلی گزارش دادند ۲۷ تیر چند موشک به تاسیسات برق و پمپهای آبشیرینکن در شهر جاسک اصابت کردهاند.
خبرگزاری تسنیم اعلام کرد حدود ۱۰ هزار نفر در ۲۰ روستا در پی این حملات بدون آب ماندهاند.
وزارت برق، آب و انرژیهای تجدیدپذیر کویت نیز اعلام کرد یک نیروگاه تولید برق و تاسیسات آبشیرینکن این کشور در حمله جمهوری اسلامی هدف قرار گرفته است.
این دومین مورد حمله به مراکز آبشیرینکن کویت در دو روز بود.
ستاد فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد هفتمین روز متوالی حملات خود را با هدف قرار دادن مراکز نظارتی، زیرساختهای لجستیکی نظامی، انبارهای زیرزمینی سلاح و تواناییهای دریایی جمهوری اسلامی به پایان رسانده است.
نگرانی سازمان ملل از حمله به زیرساختها
سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، گفت او از تشدید جنگ، بهویژه حمله به زیرساختهای غیرنظامی در ایران و دیگر کشورهای منطقه، نگران است.
رسانههای جمهوری اسلامی از حملات بامداد ۲۷ تیر در استان هرمزگان و محدوده تنگه هرمز خبر دادند.
صداوسیمای جمهوری اسلامی اعلام کرد سه نفر کشته و هشت نفر زخمی شدند و دو پل و یک تونل جادهای، آسیب دیدند.
یک روز پیشتر، رسانههای حکومتی گزارش داده بودند حملات آمریکا دستکم پنج پل را در جنوب ایران هدف قرار داده است.
در حملات به پلهای بندر خمیر، هفت نفر کشته شدند و ایستگاه قطار این شهر نیز آسیب دید.
فرودگاهی در ایرانشهر نیز هدف قرار گرفت.
ترامپ پیشتر تهدید کرده بود حملات هوایی گستردهای را علیه زیرساختهای ایران انجام میدهد.
او احتمال حمله زمینی به سواحل یا جزایر ایران را نیز رد نکرده است.
مقامهای آمریکایی گفتهاند حملات به جنوب ایران تا حدی با هدف فراهم کردن گزینههای بیشتر برای ترامپ انجام میشود. با این حال، چنین اقداماتی ممکن است جمهوری اسلامی را به حمله به زیرساختهای حیاتی کشورهای آسیبپذیر خلیج فارس ترغیب کند یا زمینه را برای تشدید حملات حوثیهای یمن به کشتیرانی در دریای سرخ فراهم آورد.
خبرگزاری رویترز شنبه ۲۷ تیر گزارش داد دود سنگین ناشی از صدها آتشسوزی در کانادا، پنجشنبه و جمعه مناطق گستردهای از غرب میانه تا شمال شرق آمریکا را پوشاند و مقامها به ساکنان هشدار دادند در خانه بمانند.
ترامپ که روابط پرتنشی با مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، دارد، گفت با او تماس خواهد گرفت تا بداند برای مقابله با این وضعیت که آن را «کاملا غیرقابل قبول» خواند، چه برنامهای دارد.
او در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما کانادا را مسئول میدانیم، زیرا به درستی از جنگلهای خود نگهداری نمیکند و ایالات متحده بیدلیل با هوای کثیف، آلوده و ناسالم، اشغال شده است.»
ترامپ این وضعیت را «سهلانگاری عمدی» توصیف کرد و گفت آلودگی ناشی از آتشسوزیهای کانادا به رخدادی سالانه تبدیل شده که برای آمریکا میلیاردها دلار هزینه دارد.
او افزود هزینه این آلودگی باید به تعرفههایی که کانادا اکنون پرداخت میکند، اضافه شود.
پاسخ کانادا و نقش تغییرات اقلیمی
النور اولشفسکی، وزیر مدیریت بحران و تابآوری جوامع کانادا، گفت دولت از سال ۲۰۲۰ تاکنون ۱۲ میلیارد دلار کانادا، معادل حدود ۸.۶ میلیارد دلار آمریکا، در زمینه پایداری جنگلها و پیشگیری از آتشسوزی سرمایهگذاری کرده است.
او همچنین به سابقه طولانی همکاری آمریکا و کانادا برای مقابله با آتشسوزیهای جنگلی در دو سوی مرز اشاره کرد و گفت اولویت فعلی دولت، حفاظت از شهروندان کانادایی و حفظ امنیت جوامع است.
کارشناسان اقلیمی معتقدند افزایش دما، خشکتر شدن پوشش گیاهی و طولانیتر شدن دورههای خشکسالی در سالهای اخیر، منجر به افزایش شمار و شدت آتشسوزیهای جنگلی در کانادا شده است.
مایک فلانیگان، استاد آتشسوزیهای جنگلی در دانشگاه تامپسون ریورز در بریتیش کلمبیا، گفت با گرمتر شدن اقلیم، پدیدههای شدید آبوهوایی و آتشسوزیهای بیشتری رخ خواهد داد.
رویترز نوشت که دفتر کارنی بلافاصله به درخواست اظهار نظر درباره سخنان ترامپ پاسخ نداد.
نخستوزیر کانادا ۲۵ تیر گفته بود آمریکا میتواند برای مقابله با تغییرات اقلیمی که موجب خشکسالیهای طولانیتر و افزایش دما در جهان میشود، اقدامات بیشتری انجام دهد.
ترامپ اندکی پس از آغاز دوره ریاستجمهوری خود در سال ۲۰۲۵ بر چند کالای مهم وارداتی از کانادا تعرفه وضع کرد.
انتظار میرود او و کارنی یکشنبه ۲۸ تیر هنگام برگزاری مسابقه نهایی جام جهانی فوتبال میان آرژانتین و اسپانیا در نیوجرسی، با یکدیگر دیدار کنند.
گسترش آتشسوزیها در انتاریو
بخش بزرگی از آتشسوزیهای امسال در استان انتاریو و مناطق دورافتاده و کمجمعیت شمال غربی آن رخ داده است که دسترسی به برخی از آنها تنها از راه هوایی ممکن است.
تاکنون حدود ۶۵۰ هزار هکتار از اراضی این استان سوخته است، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته حدود ۶۰۰ هزار هکتار در آتش سوخته بود.
هزاران نفر نیز ناچار به ترک خانههای خود شدهاند.
منطقه بومی نامایگوسیسگاگون، معروف به کالینز فرست نیشن، در شمال غرب انتاریو در آتش سوخت و ساکنان آن با قایق تخلیه و به شهر تاندر بی منتقل شدند.
متیو هاپ، فرمانده عملیات بحران این منطقه، گفت چیزی از محل باقی نمانده و ساکنان بهشدت آشفته، درمانده و سردرگماند.
کن بوشکوف، شهردار تاندر بی، گفت ظرفیت این شهر حدود ۱۱۰ هزار نفری برای اسکان آوارگان آتشسوزیهای شمال غرب انتاریو تکمیل شده است.
داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، اعلام کرد این استان ۱۱ هواپیمای جدید برای مقابله با آتشسوزیهای سریعالانتشار خریداری خواهد کرد.
او همزمان انتقاد برخی سیاستمداران آمریکایی را از ناکافی بودن اقدامات کانادا رد کرد.
آمریکا نیز امسال با آتشسوزیهایی بیش از میانگین روبهرو بوده است.
بر اساس آمار مرکز ملی هماهنگی آتشنشانی، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تاکنون حدود ۳.۷ میلیون هکتار زمین در آمریکا سوخته است، در حالی که میانگین ۱۰ ساله برای همین دوره ۲.۷ میلیون هکتار بوده است.
خبرگزاری رویترز شنبه ۲۷ تیر به نقل از یوگنی پرویشوف، فرماندار منطقه تامبوف، نوشت که پهپادهای اوکراینی به انبار شرکت «وایلدبریس»، بزرگترین خردهفروش آنلاین روسیه، در شهر کوتوفْسک برخورد کردند.
پرویشوف گفت: «هفت کارگر شیفت شب در محل کشته و ۲۵ نفر زخمی شدند.»
او افزود نیروهای روسیه ۲۸ پهپاد دیگر را پیش از رسیدن به هدف سرنگون کردند و در صورت موفقیت کامل حمله، «شمار تلفات غیرنظامیان» میتوانست بیشتر باشد.
در حملهای جداگانه به انبار دیگری از همین شرکت در شهر الکتروستال، در شرق مسکو، ۲۴ نفر زخمی شدند.
تاتیانا کیم، از بنیانگذاران و مدیرعامل وایلدبریس، این حادثه را «شبی هولناک» برای روسیه و شرکت خود خواند و به خانوادههای قربانیان تسلیت گفت.
از سوی دیگر، آندری ووروبیوف، فرماندار منطقه مسکو، اعلام کرد سقوط بقایای یک پهپاد در شهر نوگینسک باعث آتشسوزی در یک مخزن نفت شد.
او درباره میزان خسارت به این تاسیسات توضیحی نداد، اما گفت دو نفر زخمی و یک زایشگاه در نزدیکی محل حادثه، تخلیه شد.
حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاه مسکو در سوم تیر نیز سبب وارد آمدن خسارتهای گسترده به این مجموعه نفتی شد و به تعطیلی این پالایشگاه دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ انجامید.
حملات روسیه به بنادر دریای سیاه
همزمان، مقامهای اوکراینی گفتند حملات روسیه به دو شهر بندری در دریای سیاه در ۲۶ تیر دستکم سه کشته بر جای گذاشت.
دادستانی منطقهای اعلام کرد حمله پهپادی روسیه به زیرساختهای بندری شهر میکولایف به سه کشتی غیرنظامی با پرچم خارجی آسیب زد.
در یکی از این حملات، دو شهروند اوکراینی که در یک کشتی خارجی حضور داشتند، کشته شدند.
در حملهای دیگر به اودسا، بزرگترین بندر اوکراین، یک نفر جان باخت.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اوله کیپر، فرماندار اودسا، گفت حمله دیگری که به یک کشتی با پرچم جزایر مارشال در یکی از بنادر منطقه انجام شد، موجب آتشسوزی در این کشتی شد و چهار نفر از ۱۷ خدمه آن را زخمی کرد.
تمامی خدمه این کشتی تخلیه شدند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرد نیروهای این کشور در حملاتی شبانه، تاسیسات بندری در اودسا و چورنومورسک را هدف گرفتند.
روسیه از آغاز جنگ بارها به مسیرهای صادرات دریایی اوکراین حمله کرده است، اما این حملات در هفتههای اخیر شدت یافته و بیشتر متوجه بنادری شده است که بخش عمده غلات و دیگر کالاهای صادراتی اوکراین را جابهجا میکنند.
اداره بنادر اوکراین اعلام کرد حملات روسیه در ماه ژوئیه به بنادر و کشتیهای غیرنظامی، ۱۱ کشته از جمله کارکنان بندر و خدمه خارجی بر جای گذاشته است.
به گفته بازرگانان و تحلیلگران، ادامه حملات باعث توقف بخشی از صادرات غلات و تقریبا تعلیق کامل خرید غله در پایانههای بندری شده است.
پیش از این و در حمله موشکی دیگری به یک ساختمان مسکونی در اودسا نیز دو نفر کشته و چند نفر زخمی شدند.
ویکتوریا، یکی از ساکنان اودسا، به رویترز گفت تعداد هشدارهای حمله هوایی بیسابقه شده و هشدارها تقریبا یکی پس از دیگری به صدا درمیآیند.
اوکراین نیز کارزار خود را برای مختل کردن پشتیبانی لجستیکی ارتش روسیه و منزوی کردن شبهجزیره کریمه، ادامه داده است.
رابرت برودی، فرمانده نیروهای سامانههای بدون سرنشین اوکراین، گفت نیروهای این کشور ۲۶ تیر ۱۲ شناور روسی دیگر را در دریای سیاه هدف قرار دادند.
به گفته او، شمار شناورهای هدف قرار گرفته در ماه جاری در دریای آزوف و دریای سیاه به ۱۵۹ مورد رسیده است.
وزارت دفاع روسیه در مقابل اعلام کرد نیروهای این کشور طی یک هفته گذشته ۲۴ شناور مورد استفاده ارتش اوکراین را هدف قرار دادهاند.
فواد حسین، وزیر خارجه عراق، پیشنهاد کرده است نشستی با حضور عراق، جمهوری اسلامی و شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس برگزار شود تا طرفها درباره امنیت منطقهای و همکاریهای اقتصادی گفتوگو کنند.
عربنیوز شنبه ۲۷ تیر ماه نوشت که تهران از این ابتکار استقبال کرده و آن را بخشی از چارچوبی امنیتی دانسته است که کشورهای منطقه، نه قدرتهای خارجی، آن را هدایت کنند.
برای بغداد نیز این طرح فرصتی است تا عراق را فراتر از صحنه رقابت قدرتهای منطقهای نشان دهد.
با این حال، تحلیلگران معتقدند موفقیت عراق تنها به آمادگی آن برای میزبانی گفتوگوها بستگی ندارد، بلکه به پاسخ این پرسش نیز وابسته است: آیا بغداد میتواند کشورهای خلیج فارس را متقاعد کند که قادر به مهار گروههای مسلح فعال در خاک خود است؟
لحیب هیگل، تحلیلگر ارشد عراق در گروه بینالمللی بحران، گفت بغداد از گشودن مسیر تازهای برای گفتوگو میان جمهوری اسلامی و کشورهای خلیج فارس سود دیپلماتیک خواهد برد، بهویژه آن که روابط بغداد با شورای همکاری، پس از جنگ ایران آسیب دیده است.
این ابتکار در مقطع حساسی برای دولت تازه عراق به نخستوزیری علی الزیدی مطرح شده است. او میکوشد روابط با کشورهای خلیج فارس را گسترش دهد، سرمایهگذاری خارجی جذب کند و توانایی بغداد را برای ایفای نقشی منطقهای، نشان دهد.
الزیدی همچنین در پی بازتعریف مناسبات عراق با واشینگتن است.
او در دیدار با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گفت هدفش این است که «نیروهای آمریکایی [از عراق] خارج شوند و شرکتهای آمریکایی وارد شوند». رویکردی که نشاندهنده تلاش او برای انتقال روابط دو کشور از محور امنیتی به سرمایهگذاری و بازسازی است.
مانع اصلی: گروههای مسلح
جنگ ایران، تلاش عراق برای نزدیک شدن به کشورهای حوزه خلیج فارس را دشوار کرده است.
هر شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس از حملات، رهگیریها یا خسارتهای مرتبط با موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی خبر دادهاند. گزارشهایی مبنی بر انجام برخی حملات از خاک عراق نیز نگرانیها را درباره توانایی بغداد در مهار گروههای مورد حمایت تهران افزایش داده است.
هیگل گفت این موضوع ممکن است برای کشورهای خلیج فارس تعیینکننده باشد، هرچند آنها مایلاند به دولت تازه عراق فرصت بدهند.
عربستان سعودی نیز از تعهد بغداد برای جلوگیری از استفاده از خاک عراق علیه کشورهای خلیج فارس استقبال کرده است.
عراق سالها تلاش کرده است میان واشینگتن و تهران توازن برقرار کند و همزمان روابط خود را با همسایگان عرب گسترش دهد، اما تا زمانی که خصومت میان جمهوری اسلامی از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر ادامه دارد، تبدیل عراق از میدان رقابت به بازیگری موثر در امنیت منطقه، دشوار خواهد بود.
حمایت تهران از ابتکار بغداد نیز برداشتهای متفاوتی ایجاد کرده است. جان کالابرس، پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه، گفت جمهوری اسلامی این طرح را فرصتی برای کاهش تنشهای منطقهای، مقابله با انزوای دیپلماتیک، کسب مشروعیت بیشتر و دور زدن آمریکا میبیند.
تهران مدتهاست با نقش مسلط آمریکا در امنیت خلیج فارس مخالفت میکند. از این منظر، نشست بغداد به جمهوری اسلامی امکان میدهد بر این موضع تاکید کند که امنیت منطقه باید به دست کشورهای منطقه برقرار شود.
در عین حال، کشورهای عربی، عراق را صرفا امتداد نفوذ جمهوری اسلامی نمیدانند و عربستان سعودی، امارات متحده عربی و قطر، در سالهای اخیر روابط اقتصادی و دیپلماتیک خود را با بغداد، بهویژه در حوزه انرژی و زیرساخت، گسترش دادهاند.
از میزبان تا میانجی
عراق پیشتر نیز میزبان گفتوگوهای ایران و عربستان سعودی بوده است، اما میزبانی مذاکرات با ایجاد یک چارچوب پایدار امنیتی تفاوت دارد.
چنین چارچوبی مستلزم رسیدگی به فعالیتهای موشکی و پهپادی، گروههای مسلح، امنیت دریایی و بیاعتمادی عمیق پس از ماهها درگیری است.
کالابرس گفت بدون اقدامات ملموس اعتمادساز، سخنان سیاسی به تنهایی ارزشی ندارد.
الزیدی وعده داده است پس از پایان ماموریت ائتلاف به رهبری آمریکا، هیچ گروه مسلحی خارج از کنترل دولت فعالیت نکند. برخی گروههای نزدیک به تهران برای همکاری اعلام آمادگی کردهاند، اما برخی دیگر همچنان با خلع سلاح مخالفت میکنند.
در نهایت، موفقیت ابتکار بغداد به توانایی دولت عراق در کنترل تحولات خارج از میز مذاکره وابسته است.
اگر عراق نتواند مانع شود گروههای مسلح فعال در خاکش این کشور را به تنشهای تازه بکشانند، نقش بغداد ممکن است به میزبانی محدود بماند، نه میانجیگری.
با این همه، فرصت عراق هرچند محدود، واقعی است. کشورهای خلیج فارس آمادهاند به دولت تازه فرصت بدهند، تهران از یک مسیر منطقهای استقبال کرده و بغداد نیز برای جذب سرمایهگذاری و افزایش اعتبار منطقهای خود انگیزه کافی دارد.
