همزمان با تبادل حملات میان آمریکا و جمهوری اسلامی، مقام‌های اسرائیلی می‌گویند تل‌آویو فعلا وارد این درگیری نشده، اما این وضعیت ممکن است تغییر کند. همزمان، گزارش‌هایی از طرح ترور دونالد ترامپ، افزایش حملات در تنگه هرمز و رشد دوباره قیمت جهانی انرژی منتشر شده است.
در حالی که درگیری نظامی میان آمریکا و جمهوری اسلامی وارد مرحله تازه‌ای شده است، مقام‌های اسرائیلی اعلام کرده‌اند تل‌آویو تحولات را «از نزدیک» زیر نظر دارد، اما در حال حاضر به‌طور مستقیم در این رویارویی مشارکت ندارد.
به گزارش یدیعوت آحرونوت، یک مقام اسرائیلی شامگاه یکشنبه گفت: «فعلاً خارج از این درگیری هستیم، اما ممکن است این وضعیت تغییر کند.»
به گفته این مقام، ارزیابی دستگاه‌های امنیتی اسرائیل این است که جمهوری اسلامی در مقطع کنونی تمایلی به حمله به اسرائیل ندارد، زیرا می‌داند چنین اقدامی می‌تواند بار دیگر جنگی گسترده با اسرائیل را شعله‌ور کرده و چرخه تشدید تنش را از کنترل خارج کند.
این مقام افزود اگر [حکومت] ایران اهداف یا شهروندان اسرائیلی را هدف قرار دهد، شرایط به‌سرعت تغییر خواهد کرد. به گفته او، اسرائیل تنها در دو حالت وارد این درگیری خواهد شد: اگر واشینگتن چنین درخواستی مطرح کند یا اگر جمهوری اسلامی با حمله مستقیم، اسرائیل را وارد جنگ کند.
به نوشته یدیعوت آحرونوت، در پی ادعای جمهوری اسلامی مبنی بر کشته شدن شش سرباز آمریکایی در کویت به دست سپاه پاسداران، مقام‌های اسرائیلی احتمال می‌دهند طی ساعات آینده دور تازه‌ای از تشدید درگیری میان تهران و واشینگتن رخ دهد، هرچند همچنان بر این باورند که اسرائیل فعلا خارج از این رویارویی باقی خواهد ماند.
گزارش درباره طرح ترور ترامپ در ترکیه
این روزنامه همچنین گزارش داد اطلاعاتی که یک سرویس اطلاعاتی «دوست» در اختیار آمریکا قرار داده، از وجود برنامه‌ای مشخص برای ترور ترامپ در خاک ترکیه حکایت داشته است.
بر اساس این گزارش، این اطلاعات شامل اظهارات مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی نیز بوده که گفته‌اند چنین فرصتی برای ترور رییس‌جمهوری آمریکا دیگر تکرار نخواهد شد.
به دنبال دریافت این اطلاعات، سرویس مخفی آمریکا تصمیم گرفت ترامپ را با هواپیمای اصلی «ایرفورس وان» که به سامانه‌های دفاع هوایی مجهز است، از آنکارا خارج کند. یدیعوت آحرونوت می‌نویسد هواپیمای اهدایی قطر به رییس‌جمهوری آمریکا فاقد چنین سامانه‌هایی است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قصد دارد در مراسم خاکسپاری لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه آمریکا، در ایالت کارولینای جنوبی شرکت کند و همزمان با ترامپ نیز دیدار داشته باشد. با این حال، هنوز زمان برگزاری مراسم و انجام احتمالی این دیدار مشخص نیست.
جزئیات عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز
یدیعوت آحرونوت به نقل از نیویورک‌تایمز نوشت طی دو ماه گذشته و در چارچوب توافقی محرمانه با نیروی دریایی آمریکا، نفتکش‌های تجاری هنگام عبور از تنگه هرمز فرستنده‌های موقعیت‌یاب خود را خاموش می‌کردند تا از شناسایی توسط جمهوری اسلامی جلوگیری شود.
بر اساس این گزارش، ارتش آمریکا برای این کشتی‌ها پوشش هوایی محدودی فراهم می‌کرد و ناوهای آمریکایی از طریق بی‌سیم به آنها دستور می‌دادند در نزدیکی سواحل عمان، دورتر از سواحل ایران، حرکت کنند.
به نوشته نیویورک‌تایمز، این سازوکار در فاصله ماه‌های مه و ژوئن و همزمان با آتش‌بس شکننده میان تهران و واشینگتن، باعث افزایش تدریجی شمار کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز شد.
اما به گزارش این روزنامه،تفاهم‌نامه‌ای که ماه گذشته میلادی میان آمریکا و جمهوری اسلامی امضا شد، به دلیل بندهایی که به تهران اختیارات رسمی در تنگه هرمز می‌داد و نیز ابهام در برخی مفاد آن، به این سازوکار پایان داد.
در حالی که ترامپ پس از امضای این تفاهم‌نامه در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «کشتی‌های جهان، موتورهای خود را روشن کنید»، منتقدان معتقدند این توافق عملا به ادعای جمهوری اسلامی درباره کنترل تنگه هرمز مشروعیت بخشیده است.
ایران در پی کنترل بیشتر بر تنگه هرمز
بر اساس این گزارش، حملات جمهوری اسلامی به کشتی‌های تجاری اندکی پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، عملا به بسته شدن تنگه هرمز منجر شد.
پس از برقراری آتش‌بس غیررسمی میان تهران و واشینگتن در اوایل آوریل، برخی نفتکش‌ها مسیر جنوبی‌تر تنگه را برای عبور انتخاب کردند؛ مسیری که فاصله بیشتری با سواحل ایران داشت.
یدیعوت آحرونوت می‌نویسد جمهوری اسلامی اکنون با حملات هفته گذشته تلاش می‌کند کشتی‌ها را وادار کند از آب‌های سرزمینی ایران در بخش شمالی تنگه عبور کنند؛ جایی که تهران می‌تواند مدعی دریافت عوارض یا حق عبور شود.
به گفته ارتش آمریکا، نیروهای جمهوری اسلامی روز سه‌شنبه سه کشتی را در مسیر جنوبی هدف حمله قرار دادند و در پی آن، ترامپ دستور حملات هوایی به ایران را صادر کرد.
تنش‌ها در پایان هفته نیز افزایش یافت؛ زمانی که نیروی دریایی سپاه اعلام کرد به یک کشتی دیگر در تنگه هرمز شلیک کرده و این آبراه را «تا پایان مداخله آمریکا در منطقه» خواهد بست.
در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد در پاسخ به این اقدام، حدود ۱۴۰ هدف نظامی در ایران را هدف قرار داده است. با این حملات، شمار اهدافی که آمریکا طی یک هفته گذشته در ایران بمباران کرده، به ۳۱۰ هدف رسیده است.
افزایش دوباره قیمت انرژی
این گزارش می‌افزاید پس از آنکه ترامپ اعلام کرد توافق امضاشده با جمهوری اسلامی در ماه ژوئن «دیگر وجود ندارد»، نگرانی‌ها درباره بازگشت جنگی تمام‌عیار افزایش یافته و همین موضوع بار دیگر موجب رشد قیمت جهانی انرژی شده است.
پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع جهان از تنگه هرمز عبور می‌کرد. به نوشته یدیعوت آحرونوت، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی پس از آغاز جنگ با حمله به کشتی‌های تجاری و مین‌گذاری دریایی، عبور و مرور از این آبراه را تقریباً متوقف کرد و تنها به کشتی‌هایی که مبالغ قابل توجهی پرداخت می‌کردند، اجازه عبور امن در امتداد سواحل ایران داده می‌شد.
همزمان با تشدید درگیری میان آمریکا و ایران، فرمانده پیشین سنتکام پیشنهاد کرده واشینگتن برای افزایش اهرم فشار در مذاکرات آینده، تصرف جزیره خارک، مهم‌ترین پایانه صادرات نفت ایران، را بررسی کند؛ پیشنهادی که بار دیگر بحث درباره گزینه‌های سختگیرانه‌تر علیه تهران را زنده کرده است.
ژنرال بازنشسته فرانک مک‌کنزی، فرمانده پیشین سنتکام، روز یکشنبه در گفت‌وگو با برنامه «Face the Nation» شبکه سی‌بی‌اس گفت ایالات متحده نه‌تنها توانایی حفظ آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را دارد، بلکه در صورت صدور دستور، قادر است کنترل جزیره خارک را نیز در دست بگیرد.
او گفت: «این کاری است که باید به آن فکر کنیم، زیرا در اختیار داشتن بخشی از خاک ایران می‌تواند عامل مهمی در مذاکرات آینده با [حکومت] ایران باشد.»
نشریه نیوزویک ضمن بازتاب این اظهارات نوشته، این موضع در شرایطی مطرح شد که آمریکا بامداد یکشنبه در واکنش به حمله جمهوری اسلامی به یک کشتی تجاری با پرچم قبرس در تنگه هرمز، حدود ۱۴۰ هدف نظامی در ایران را هدف حملات هوایی قرار داد. بر اساس اعلام سنتکام، این حملات مواضع پرتاب موشک و پهپاد، انبارهای مهمات و دیگر زیرساخت‌های نظامی ایران را هدف گرفته است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پس از این عملیات گفت: «ایران انتخاب بدی کرد و حالا بهای آن را می‌پردازد.»
در مقابل، جمهوری اسلامی اعلام کرد اهداف مرتبط با آمریکا را در اردن، قطر، کویت، بحرین و عمان هدف حملات تلافی‌جویانه قرار داده است. همزمان، کشورهای حوزه خلیج فارس از فعال شدن سامانه‌های پدافند هوایی و رهگیری پرتابه‌های ورودی خبر دادند.
این تحولات بار دیگر اهمیت تنگه هرمز را در کانون توجه قرار داده است. پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی از این آبراه عبور می‌کرد. حکومت ایران اعلام کرده است که تنگه هرمز «تا اطلاع ثانوی» بسته خواهد ماند، اما سنتکام تاکید کرده این تنگه یک آبراه بین‌المللی است و نیروهای آمریکایی آماده حفظ جریان کشتیرانی در آن هستند.
مک‌کنزی در ادامه گفت ارتش آمریکا از نظر نظامی توانایی تصرف خارک را دارد، هرچند این عملیات مستلزم ورود ناوهای جنگی به آبراه‌های باریک خلیج فارس است.
او افزود: «نیروی دریایی آمریکا معمولاً علاقه‌ای به چنین عملیاتی ندارد، اما در انجام آن بسیار توانمند است و اگر لازم باشد، می‌تواند آن را با موفقیت انجام دهد.»
فرمانده پیشین سنتکام همچنین استدلال کرد که اصل بنیادین راهبرد جمهوری اسلامی «حفظ نظام» است و اگر آمریکا بخواهد از تهران امتیاز بگیرد، باید مستقیماً حکومت را تحت فشاری قرار دهد که حتی موجودیت آن را تهدید کند. به گفته او، ایالات متحده چنین توانایی‌هایی را در اختیار دارد، اگر رییس‌جمهوری تصمیم به استفاده از آنها بگیرد.
جزیره خارک که در سواحل جنوبی ایران قرار دارد، مهم‌ترین پایانه صادرات نفت کشور محسوب می‌شود. تاسیسات آب‌عمیق این جزیره امکان بارگیری نفتکش‌های بسیار بزرگ را فراهم می‌کند و به همین دلیل یکی از ارزشمندترین دارایی‌های راهبردی اقتصاد ایران به شمار می‌رود.
نیوزویک می‌نویسد همین اهمیت اقتصادی باعث شده است خارک به یکی از محورهای اصلی بحث درباره نحوه افزایش فشار بر تهران تبدیل شود. حامیان رویکرد سختگیرانه معتقدند کنترل یا از کار انداختن این جزیره می‌تواند مستقیماً شریان درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی را هدف قرار دهد و همزمان اهرم مهمی برای واشینگتن در مذاکرات آینده ایجاد کند.
این ایده پیشینه‌ای طولانی در مواضع دونالد ترامپ دارد. او در سال ۱۹۸۸، هنگام معرفی کتاب «هنر معامله»، به روزنامه گاردین گفته بود اگر [حکومت] ایران به نیروها یا منافع آمریکا حمله کند، «خارک را تصرف خواهد کرد.»
ترامپ در جریان درگیری‌های اخیر نیز بارها از جزیره خارک به‌عنوان «جواهر تاج ایران» نام برده و تهدید کرده است در صورت ادامه حملات [حکومت] ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز، زیرساخت‌های نفتی این کشور را هدف قرار خواهد داد. او همچنین اوایل امسال بخش‌هایی از یک مصاحبه تلویزیونی قدیمی خود را دوباره منتشر کرد و آن را نشانه ثبات دیدگاهش درباره ایران طی چند دهه گذشته دانست.
با این حال، پیشنهاد تصرف خارک با مخالفت شماری از مقام‌ها و کارشناسان آمریکایی نیز روبه‌رو است. به نوشته نیوزویک، حامیان این طرح، از جمله لیندسی گراهام، سناتور فقید آمریکا، معتقد بودند کنترل این جزیره می‌تواند با تهدید یکی از اصلی‌ترین منابع درآمد نفتی ایران، توان مالی تهران را تضعیف و قدرت چانه‌زنی آمریکا را افزایش دهد.
در مقابل، منتقدان هشدار داده‌اند که اشغال خارک نیروهای آمریکایی را در معرض حملات مداوم موشکی و پهپادی [حکومت] ایران از خاک اصلی این کشور قرار خواهد داد.
جو کنت، رییس پیشین مرکز ملی مبارزه با تروریسم آمریکا، پیش‌تر هشدار داده بود استقرار نیروهای آمریکایی در خارک ممکن است آنها را عملاً به گروگان تبدیل کند، زیرا [حکومت] ایران قادر خواهد بود به‌طور مستمر مواضع آمریکا در این جزیره را هدف قرار دهد.
مقام‌های جمهوری اسلامی نیز هشدار داده‌اند هرگونه تلاش برای تصرف یا اشغال جزیره خارک با پاسخ شدید تهران روبه‌رو خواهد شد و خطر گسترش بیشتر جنگ را افزایش خواهد داد.
نیوزویک در پایان می‌نویسد با ادامه تبادل حملات میان جمهوری اسلامی و آمریکا، تهدید علیه کشتیرانی تجاری و اختلاف دو طرف بر سر کنترل تنگه هرمز، این پرسش که آیا واشینگتن باید مهم‌ترین مرکز صادرات نفت ایران را هدف قرار دهد، اکنون بیش از هر زمان دیگری به یکی از محورهای اصلی بحث‌های سیاست‌گذاری در آمریکا تبدیل شده است.
انتشار «فهرست انتقام» در روزنامه همشهری، حاوی نام و تصویر رهبران آمریکا، اسرائیل و اروپا، واکنش مقام‌ها و رسانه‌های غربی را برانگیخت. ایتالیا در حال بررسی امنیتی این موضوع است و رسانه‌های آلمان و بریتانیا آن را تهدیدی مستقیم از سوی جمهوری اسلامی دانسته‌اند.
روزنامه ایتالیایی رپوبلیکا یکشنبه ۲۱ اردیبهشت گزارش داد دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی این کشور در حال بررسی این موضوع‌اند که چه اشخاص یا نهادهایی پشت انتشار این تصویر قرار داشته‌اند و آیا موضع روزنامه با نظر رهبران جمهوری اسلامی هماهنگ بوده است.
این روزنامه نوشت احضار سفیر جمهوری اسلامی در رم نیز یکی از گزینه‌های مورد بررسی عنوان شده، اما تصمیم نهایی به نتیجه تحقیقات بستگی دارد.
روزنامه همشهری، از ارگان‌های رسانه‌ای شهرداری تهران، که زیر نظر علیرضا زاکانی، سیاستمدار محافظه‌کار و نزدیک به جبهه پایداری فعالیت می‌کند، شنبه تصویری حاوی عکس ۱۳ نفر از رهبران جهانی از جمله جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا منتشر و ادعا کرد این افراد در فهرست انتقام جمهوری اسلامی قرار دارند.
در صدر این فهرست، عبارت «جنایتکاران آرزوی مرگی آرام را به گور خواهند برد» دیده می‌شود. این جمله بخشی از تازه‌ترین بیانیه رهبر کنونی جمهوری اسلامی پس از دفن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین است. زیرِ این عنوان، تصاویر دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، با لباس نارنجی زندانیان در آمریکا و نشانه هدف‌گیری روی پیشانی‌شان منتشر شده است.
وزرای خارجه و جنگ آمریکا، فرمانده سنتکام، وزرای دفاع و خارجه اسرائیل، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل و سفیر آمریکا در اسرائیل، همراه با کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر مستعفی بریتانیا، فردریش مرتس، صدراعظم آلمان و امانوئل مکرون، رییس‌جمهوری فرانسه، دیگر شخصیت‌هایی هستند در فهرست روزنامه همشهری به «انتقام حتمی» تهدید شده‌اند.
به نوشته رپوبلیکا در کاخ نخست‌وزیری ایتالیا سطح هوشیاری بالا رفته است. ملونی علنا واکنش مستقیمی نشان نداده، اما آنتونیو تاجانی، وزیر خارجه، گفته است او مرعوب چنین تهدیدهایی نخواهد شد و احتمال احضار سفیر ایران را نیز رد نکرده است.
روزنامه رپوبلیکا با اشاره به اینکه خط مشی روزنامه همشهری بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های مدیریت شهری تهران به رهبری زاکانی است، تاکید کرده که هنوز مشخصی نیست آیا میان این روزنامه و ساختار حاکمیتی در ایران ارتباط مستقیمی وجود دارد و آیا مقام‌های عالی‌رتبه جمهوری اسلامی مواضع منتشرشده در این روزنامه را تایید می‌کنند یا نه.
رپوبلیکا می‌گوید دولت ایتالیا پس از انتشار این تصویر رویکردی محتاطانه در پیش گرفته است. یکی از دلایل این احتیاط آن است که سرویس‌های اطلاعاتی ایتالیا از مدت‌ها پیش کانال ارتباطی مستقیمی با تهران دارند که آن را باثبات و قابل اعتماد می‌دانند و مایل نیستند این کانال، به‌ویژه در شرایط جنگ و تنش منطقه‌ای، از بین برود.
روزنامه بیلد آلمان: فراخوان مُلاها برای قتل مرتس
روزنامه آلمانی و محافظه‌کار بیلد، در گزارش خود، بر خلاف رپوبلیکا، فاصله چندانی میان جمهوری اسلامی و روزنامه همشهری به‌عنوان ارگان رسانه‌ای یکی از جناح‌های تندروی حاکمیت قائل نشده و انتشار این تصویر را تهدیدی مستقیم از سوی «حکومت ملاها» صورت‌بندی کرده است.
بیلد این روزنامه را رسانه‌ای «نزدیک به حکومت» و «تریبون تندروها» معرفی می‌کند. سپس به سابقه محمدباقر قالیباف، مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی در مذاکرات هفته‌های گذشته با آمریکا، در مدیریت همشهری اشاره می‌کند و او را از قدرتمندترین چهره‌های حکومت و فردی مؤثر در تماس‌های جمهوری اسلامی با آمریکا می‌خواند.
این روزنامه آلمانی نوشته است که وجود تصویر مرتس در این فهرست ترور «تصادفی» نیست، زیرا صدراعظم این کشور در ماه‌های گذشته به‌تندی از جمهوری اسلامی انتقاد کرده است.
در این گزارش به انتقاد کم‌سابقه صدراعظم آلمان از عملکرد داخلی جمهوری اسلامی در زمستان سال گذشته اشاره شده است. مرتس پس از کشتار گسترده معترضان در ۱۸ و ۱۹ دی گفت حکومت ایران «عملا به پایان رسیده» است و احتمالا به‌زودی سقوط خواهد کرد. بیلد نتیجه گرفته است که این مواضع احتمالا مرتس را از انگاه تندروهای جمهوری اسلامی به یک «دشمن سیاسی» تبدیل کرده است.
تلگراف: فهرستی از اهداف انتقام
روزنامه بریتانیایی تلگراف نیز در گزارشی، انتشار این تصویر را به پیام مجتبی خامنه‌ای، رهبر کنونی جمهوری اسلامی، پیوند می‌دهد. خامنه‌ای شنبه ۲۰ تیر در پیامی به مناسبت دفن پدرش، علی خامنه‌ای، نوشت انتقام او خواست ملت است و «به‌طور حتمی باید صورت بگیرد».
مجتبی خامنه‌ای همچنین به وجود «فهرست جنایتکاران» اشاره کرد: «این جنایتکاران که فهرستی از صدر تا ذیل‌شان موجود است، آرزوی مرگی آرام و در بستر را با خود به گور خواهند برد. آنها باید بدانند که این امر، متوقف بر وجود شخص من یا سایر مسئولان نیست.»
هرچند در مطلب روزنامه تلگراف به حضور کی‌یر استارمر در میان دیگر شخصیت‌ها تاکید دارد، اما صحبتی از واکنش رسمی دفتر نخست‌وزیری یا وزارت خارجه بریتانیا منتشر نشده است.
در اسرائیل، رسانه‌های تایمز آو اسرائیل و شبکه خبری آی۲۴ که به دیدگاه‌های دولت نتانیاهو نزدیک است، تصویر روزنامه همشهری را با عنوان «فهرست انتقام» بازتاب دادند و حضور نتانیاهو، مقام‌های نظامی و دیپلماتیک اسرائیل و علامت هدف‌گیری روی تصویر نتانیاهو را برجسته کردند، اما تا زمان انتشار این گزارش واکنش رسمی جداگانه‌ای از سوی دولت اسرائیل ارائه نشده است.
تهدید رهبران آمریکا، اسرائیل و اروپا به انتقام و مرگ بابت کشته شدن علی خامنه‌ای در مراسم هفت‌روزه تشییع جنازه او شدت گرفت. در این مراسم دست‌نوشته‌ها و بیلبوردهای بسیاری حاوی درخواست کشتن ترامپ در دست شرکت‌کنندگان دیده شد و شخصیت‌های سیاسی نزدیک به تندروهای جمهوری اسلامی در سخنرانی‌ها و اظهار نظرهای خود طی یک هفته گذشته بر این موضوع تاکید کردند.
این تهدیدهای فزاینده ترامپ را به واکنش واداشت. او شامگاه جمعه ۱۹ تیر با انتشار پستی در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشال، نوشت اگر حکومت ایران برای ترور من اقدام کند، هزاران موشک دیگر به سوی ایران شلیک خواهد شد.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و رییس تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی، با انتشار پیامی، آمریکا را به «نقض» تفاهم‌نامه پایان جنگ متهم کرد. این در حالی است که در پی تشدید تنش‌ها، جمهوری اسلامی بار دیگر شماری از کشورهای منطقه را هدف قرار داد.
قالیباف یکشنبه ۲۱ تیر در شبکه اجتماعی ایکس خطاب به مقام‌های آمریکایی نوشت: «دوران توافق‌های یک‌طرفه به پایان رسیده است. به شما هشدار داده بودیم: یا به تعهداتتان پایبند بمانید یا هزینه‌اش را بپردازید. اکنون با واقعیت روبه‌رو می‌شوید.»
او در ادامه، تصویری از بند پنجم تفاهم‌نامه تهران و واشینگتن را به اشتراک گذاشت.
در این بند آمده است جمهوری اسلامی با به‌کارگیری تمام تلاش خود، ترتیباتی را برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری بدون دریافت هیچ هزینه‌ای و تنها برای مدت ۶۰ روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.
در هفته‌های اخیر، اقدام عمان در اعلام مسیر جایگزین برای تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز واکنش مقام‌های حکومت ایران را در پی داشته است.
جمهوری اسلامی این اقدام را مغایر با یادداشت تفاهم می‌داند و در روزهای گذشته، برخی شناورها را در این گذرگاه راهبردی هدف قرار داده است.
هرچند تهران و واشینگتن ۲۵ خرداد بر سر خاتمه جنگ به تفاهم دست یافتند، اما تنش‌ها در منطقه همچنان ادامه دارد.
۱۷ تیر، دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، مقام‌های جمهوری اسلامی را «متقلب»، «دروغگو» و «بیمار» خواند و با اشاره به حملات سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز، از پایان آتش‌بس با تهران خبر داد.
حملات متقابل آمریکا و جمهوری اسلامی
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) صبح ۲۱ تیر اعلام کرد در سومین دور از حملات علیه مواضع جمهوری اسلامی در هفته جاری، حدود ۱۴۰ موضع نظامی را هدف قرار داده است.
سنتکام افزود این عملیات در پاسخ به حمله حکومت ایران به یک کشتی تجاری دیگر و با هدف کاهش توانمندی‌های جمهوری اسلامی برای ادامه این حملات انجام گرفت.
رسانه‌ها و مقام‌های حکومت ایران تاکنون هدف قرار گرفتن شهرهای عسلویه، دیر، بوشهر، دشتی و تنگستان در استان بوشهر، شهر ویسیان در استان لرستان، «یک موقعیت نظامی» در اطراف یاسوج در استان کهگیلویه و بویراحمد، یک دکل ارتباطی در جنوب استان کرمان و «یک منطقه نظامی» در خنداب در استان مرکزی را تایید کرده‌اند.
در سوی دیگر، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از حمله به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای قطر، کویت، بحرین، عمان و اردن خبر دادند.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد یک شناور «متخلف» دیگر در تنگه هرمز هدف قرار گرفته است. بدین‌ترتیب، شمار کشتی‌هایی که در ۲۴ ساعت گذشته هدف حمله جمهوری اسلامی قرار گرفتند، به دو فروند رسید.
محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی، ۲۱ تیر در مصاحبه با شبکه خبر صداوسیما گفت: «آمریکایی‌ها باید از مفاد تفاهم‌نامه اسلام‌آباد تمکین کنند و مداخلات آمریکا برای ایجاد مسیر غیرقانونی در تنگه هرمز باعث ناامنی شده است.»
او با تکرار تهدیدات مقام‌های حکومت ایران افزود: «به مداخلات دشمن پاسخ کوبنده دادیم... بانک اهداف نیروهای مسلح دائما در حال به‌روزرسانی است.»
روزنامه نیویورک‌تایمز ۱۹ تیر گزارش داد تنگه هرمز همچنان کانون اصلی بحران به شمار می‌رود و جمهوری اسلامی اصرار دارد شناورهای تجاری باید از مسیر تعیین‌شده در آب‌های سرزمینی ایران عبور کنند.
بر پایه این گزارش، بخشی از اختلاف دو طرف به ابهام در متن تفاهم‌نامه بازمی‌گردد و نحوه اجرای تعهدات تهران برای تامین امنیت شناورها در تنگه هرمز به‌طور دقیق مشخص نشده است.
نیویورک‌تایمز افزود حملات اخیر عملا تفاهم آتش‌بس را درهم شکست و بار دیگر الگوی آشنای تنش‌های منطقه‌ای را تکرار کرد؛ حمله به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز، حملات تلافی‌جویانه آمریکا، پاسخ جمهوری اسلامی و در نهایت، «بازگشت به بن‌بستی شکننده».
همزمان با تشدید تهدیدهای متقابل دونالد ترامپ و مجتبی خامنه‌ای، تلاش میانجی‌های منطقه‌ای برای حفظ توافق موقت و ازسرگیری مذاکرات ادامه دارد. اختلاف بر سر تنگه هرمز همچنان مهم‌ترین مانع دستیابی به توافق نهایی است.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، همزمان با تبادل حملات این هفته که «تفاهم» برای پایان جنگ را متزلزل کرده است، مقام‌های آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر تهدیدهای لفظی خود را افزایش داده‌اند؛ موضوعی که در کنار تلاش میانجی‌های منطقه‌ای برای احیای مذاکرات، چشم‌انداز دستیابی به توافق نهایی را با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده است.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، بامداد شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال هشدار داد که اگر جمهوری اسلامی تهدید خود برای ترور یا تلاش برای ترور رییس‌جمهوری مستقر آمریکا را عملی کند، ایالات متحده ایران را «به طور کامل نابود خواهد کرد.»
او نوشت: «هزار موشک آماده شلیک و به سوی جمهوری اسلامی ایران نشانه رفته‌اند و در صورت عملی شدن این تهدید، هزاران موشک دیگر نیز بلافاصله شلیک خواهند شد.»
ساعاتی پس از این پیام، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در نخستین پیام مکتوب خود پس از مراسم خاکسپاری پدرش، علی خامنه‌ای، اعلام کرد که «انتقام، خواست ملت ماست و بی‌تردید باید اجرا شود.»
او تاکید کرد: «این موضوع نه به حضور شخص من وابسته است و نه به حضور دیگر مسئولان. چه ما باشیم و چه نباشیم، این امر تحقق خواهد یافت.»
مجتبی خامنه‌ای همچنین تاکید کرد ایران فهرستی از افرادی را که باید هدف قرار گیرند، تهیه کرده است.
مجتبی خامنه‌ای از پیش از آغاز جنگ در انظار عمومی دیده نشده و گزارش‌ها حاکی از آن است که او در حملاتی که به کشته شدن پدرش انجامید، زخمی شده است.
جنگ کنونی از اسفند سال گذشته و با حملات گسترده آمریکا و اسرائیل آغاز شد؛ حملاتی که به کشته شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، انجامید. اگرچه ترامپ پایان آتش‌بس را اعلام کرده، اما همچنان از باز بودن مسیر گفت‌وگو سخن گفته است.
در همین حال، تلاش‌های میانجی‌گران برای جلوگیری از شکست کامل روند دیپلماتیک ادامه دارد. خبرگزاری تسنیم گزارش داده بود که هیاتی از قطر روز جمعه به ایران سفر کرده تا «نقش قطر به‌عنوان میانجی» را تقویت کند.
ترامپ در عین حال مذاکرات با [حکومت] ایران را «اتلاف وقت» توصیف کرده، اما گفته است گفتوگوها ادامه خواهد یافت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، تاکید کرده است که تهران به تعهدات خود در چارچوب یادداشت تفاهم میان طرف‌های درگیر پایبند بوده، اما افزوده است: «پایبندی تنها زمانی ممکن است که متقابل باشد.»
امیر سعید ایروانی، سفیر جمهوری اسلامی در سازمان ملل، نیز اعلام کرد که تهران همچنان به توافق متعهد است، اما هشدار داد اگر آمریکا به نقض تعهدات خود ادامه دهد، [حکومت] ایران نیز دیگر خود را ملزم به اجرای تعهداتش نخواهد دانست.
یکی از مهم‌ترین اختلاف‌های باقی‌مانده میان دو طرف، آینده تنگه هرمز است؛ آبراه راهبردی که ایران در جریان جنگ آن را به روی کشتی‌های تجاری بست.
تنگه هرمز مسیر اصلی صادرات نفت و گاز کشورهای حوزه خلیج فارس به شمار می‌رود و بسته شدن آن تاثیر قابل توجهی بر اقتصاد جهانی گذاشته است.
تهران بر کنترل عبور و مرور کشتی‌ها اصرار دارد و اعلام کرده قصد دارد از کشتی‌های عبوری عوارض دریافت کند. مقام‌های ایرانی همچنین گفته‌اند که دوران آزادی کشتیرانی پیش از جنگ پایان یافته است؛ موضعی که واشینگتن آن را رد کرده و با حقوق بین‌الملل عرفی نیز مغایر دانسته می‌شود.
در همین ارتباط، عباس عراقچی روز شنبه برای گفت‌وگو درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز به عمان سفر کرد. تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد او و وزیر خارجه عمان درباره سازوکارهای تضمین عبور ایمن کشتی‌ها گفت‌وگو کردند.
رسانه‌های رسمی عمان نیز گزارش دادند دو طرف درباره تضمین امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تبادل نظر کرده و توافق کردند رایزنی‌ها در سطوح فنی و سیاسی ادامه یابد.
در همین حال، رسانه‌های اکسیوس و پولیتیکو گزارش داده‌اند که واشینگتن به تهران تا روز شنبه فرصت داده است حملات به کشتی‌های تجاری عبوری از تنگه هرمز را متوقف کرده و به‌طور رسمی باز بودن این آبراه را طی بیانیه‌ای اعلام کند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، تبادل حملات این هفته پس از آن آغاز شد که جمهوری اسلامی متهم شد سه کشتی تجاری را که به گفته مقام‌های ایرانی از مسیر مورد تایید تهران منحرف شده بودند، هدف قرار داده است.
قطر، با وجود آنکه خود در جریان جنگ هدف حملات قرار گرفت، همچنان نقش اصلی را در تلاش‌های میانجی‌گرانه ایفا می‌کند. دفتر نخست‌وزیر پاکستان نیز اعلام کرده است که شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، روز جمعه با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، درباره تحولات منطقه گفت‌وگو کرده است.
شهباز شریف همچنین اعلام کرد که با مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، نیز گفت‌وگو کرده و از او خواسته است برای حفظ «صلحی که به سختی به دست آمده» در منطقه تلاش کند.
با وجود این تلاش‌ها، محمدباقر قالیباف، رییس هیات مذاکره‌کننده حکومت ایران در گفت‌وگو با آمریکا، موضعی صریح اتخاذ کرد.
خبرگزاری ایسنا به نقل از او اعلام کرد: «پایان جنگ اولویت کشورهای جهان است، اما همه باید بدانند که این رویارویی هرگز با تسلیم ایران پایان نخواهد یافت.»
کانال ۱۲ اسرائیل و اکسیوس به نقل از دیپلمات‌ها گزارش دادند که قطر در مذاکرات جمهوری اسلامی و عمان در مسقط درباره تنگه هرمز مشارکت دارد. با این حال رسانه‌های حکومتی در ایران با رد این گزارش‌ها تاکید کردند تصمیم‌گیری درباره تنگه هرمز تنها از سوی جمهوری اسلامی و عمان صورت می‌گیرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شنبه ۲۰ تیر برای مذاکره با مقام‌های عمانی درباره بازگشایی دست‌کم بخشی از تنگه هرمز راهی مسقط شد.
او پس از این مذاکرات بدون دادن توضیحی درباره جزییات گفت با وزیر امور خارجه عمان درباره «سازوکارهای مناسب» برای عبور امن کشتی‌ها از تنگه هرمز، مطابق با ماده ۵ تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، تبادل نظر کرده است.
در همین حال، خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه پاسداران به نقل از یک منبع آگاه گزارش رسانه‌های خارجی درباره نقش قطر در تصمیم‌گیری درباره تنگه هرمز را رد کرد.
این خبرگزاری نوشت که تصمیم‌گیری درباره ترتیبات آینده این آبراه تنها از سوی جمهوری اسلامی و عمان انجام می‌شود.
به گفته این منبع، حضور قطر در گفتوگوها صرفا در چارچوب نقش میانجی‌گری و تبادل‌نظر با کشورهای منطقه انجام گرفته است.
بر اساس گزارش رسانه‌ها جمهوری اسلامی و عمان در حال بررسی صدور بیانیه‌ای احتمالی درباره بازگشایی کامل «مسیر میانی» در تنگه هرمز هستند؛ مسیری که در آب‌های بین‌المللی قرار دارد و قرار است برای رفت‌وآمد کامل و آزاد باز شود.
شبکه ای‌بی‌سی نیوز جمعه گزارش داد پس از آنکه مقام‌های جمهوری اسلامی به‌طور خصوصی به دولت آمریکا اطلاع دادند که شلیک به کشتی‌ها در تنگه هرمز یک «اشتباه» بوده، قرار است مذاکرات میان واشینگتن و تهران از سر گرفته شود.
با این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از یک منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی، گزارش داد تهران هیچ درخواستی برای مذاکره با آمریکا ارائه نکرده است.
این منبع به فارس گفت جمهوری اسلامی تا زمانی که واشینگتن از مواضع خود عقب‌نشینی نکند، وارد هیچ مذاکره‌ای نخواهد شد.
به‌گفته این منبع، شاخص این عقب‌نشینی اجرای تفاهم‌های مورد توافق است؛ از جمله تشکیل کارگروه ویژه لبنان با هدف پایان دادن به جنگ و عقب‌نشینی، حل‌وفصل موضوع عبور و مرور از تنگه هرمز بر اساس ترتیبات مورد نظر جمهوری اسلامی و بازگشت روند صادرات و جریان نفت به وضعیت عادی.
اوایل این هفته، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت ایرانی‌ها اعلام کرده‌اند که خواهان بازگشت به مذاکرات با ایالات متحده هستند، اما جمهوری اسلامی بعدا این موضوع را تکذیب کرد.
ترامپ همچنین گفت حتی اگر مذاکرات از سر گرفته شود، آتش‌بس «پایان یافته است».
پرس‌تی‌وی، شبکه خبری انگلیسی‌زبان صداوسیمای جمهوری اسلامی، نیز به نقل از یک «یک منبع ارشد اطلاعاتی»، اعلام کرد جمهوری اسلامی قرار است طرح مدیریت تنگه هرمز را اجرا کند و در برابر «تهدیدهای آمریکا و جنگ روانی و رسانه‌ای» عقب‌نشینی نخواهد کرد.
این منبع همچنین گزارش‌های اکسیوس، درباره وجود اختلاف بین مذاکره‌کنندگان و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی را تکذیب کرده است.
پرس‌تی‌وی به نقل از این منبع نوشت: «مقام‌های آمریکایی با استفاده از رسانه‌های وابسته به خود، در حالی که همزمان کارزار فشار و تهدید علیه تهران را تشدید کرده‌اند، دروغ‌های ناشیانه و تکراری درباره مواضع جمهوری اسلامی در مذاکرات منتشر می‌کنند.»
در همین حال، کشورهای منطقه بار دیگر از تهران و واشینگتن خواستند که مذاکرات خود را از سر بگیرند.
وزارت امور خارجه پاکستان در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که محمد اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه این کشور، و فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، در گفت‌وگویی تلفنی با ابراز نگرانی از تشدید تنش‌ها در منطقه، بر ضرورت کاهش تنش، ادامه گفتوگوها و حمایت از تلاش‌های دیپلماتیک تاکید کردند.
وزارت امور خارجه اردن نیز اعلام کرد ایمن الصفدی، وزیر امور خارجه این کشور، و محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر، در گفت‌وگوی تلفنی خواستار بازگشت جمهوری اسلامی و آمریکا به میز مذاکره و حل بحران از طریق گفت‌وگو شدند.
بر اساس بیانیه وزارت امور خارجه اردن، این دو مقام همچنین درباره پایان دادن به تنش‌ها و تضمین اجرای توافق آتش‌بس میان آمریکا و جمهوری اسلامی گفت‌وگو کردند.
وزارت امور خارجه اردن همچنین اعلام کرد که ایمن الصفدی در گفت‌وگویی تلفنی با هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، موضوع مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا را مورد بررسی قرار داد.
