ترامپ: توافق با ایران قریب‌الوقوع است، اما تهران هنوز تایید نکرده است

قلمرو رفاه یکشنبه ۲۴ خرداد در مورد بحران آب در ایران نوشت که هم‌زمان با کاهش میزان بارندگی و همچنین کاهش چشمگیر منابع آب سطحی، «برداشت بی‌رویه» از آب‌های زیرزمینی موجب شده است که ده‌ها میلیارد مترمکعب از ذخایر آب‌خوان‌های کشور تخلیه شود.

این وب‌سایت اشاره کرد که پیامد این روند «در قالب خشک‌شدن چاه‌ها، شورشدن منابع آب و فرونشست گسترده زمین در بسیاری از نقاط کشور» آشکار شده است.

پیش‌تر احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، پنجم خرداد گفته بود: «تعداد چاه‌های آب از حدود ۱۵ هزار حلقه در اوایل دهه ۱۳۵۰ به نزدیک یک میلیون حلقه رسیده که تعداد زیادی از آنها غیرمجاز هستند؛ موضوعی که نشان‌دهنده ضعف جدی در حکمرانی آب است.»

او افزوده بود آنچه امروز به شکل گرد و غبار، خشکسالی و تخریب زیست‌بوم‌ها مشاهده می‌کنیم، «حاصل تصمیم‌ها و اشتباهات چند دهه گذشته» است و اکنون در حال برداشت پیامدهای همان سیاست‌ها هستیم.

حمید عبدل‌آبادی، عضو هیات علمی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه چمران اهواز،‌ هم بیستم خرداد در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا در مورد وضعیت اقلیمی استان خوزستان اشاره کرد: «آنچه در سال‌های اخیر در قالب کاهش آورد رودخانه‌ها، افت کیفیت آب، خشک‌شدن تالاب‌ها، تشدید گرد و غبار، افزایش تنش‌های اجتماعی و آسیب‌پذیری اقتصادی مشاهده می‌شود، صرفاً پیامد تغییرات اقلیمی نیست» و این وضعیت را «حاصل برهم‌کنش پیچیده میان تغییرات اقلیمی، الگوهای توسعه، ساختارهای حکمرانی و نحوه تخصیص منابع آب» دانست.

او همچنین با تاکید بر اینکه در خوزستان، کاهش جریان رودخانه‌ها صرفا به معنای کمبود آب نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از پیامدهای متقابل را در پی دارد، افزود: «کاهش جریان رودخانه‌ها به کاهش حق‌آبه تالاب‌ها منجر و این کاهش موجب گسترش کانون‌های گرد و غبار می‌شود.»

عبدل‌آبادی اضافه کرد: «افزایش گرد و غبار، سلامت عمومی و بهره‌وری اقتصادی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و افت بهره‌وری اقتصادی می‌تواند به افزایش فقر، مهاجرت و فشار بر زیرساخت‌های شهری منجر شود.»

بخش دیگری از این گزارش با اشاره به پیامدهای وضعیت بحرانی آب، به نقل از پژوهش سال گذشته نشریه آمریکایی «علوم و فناوری محیط‌زیست»، تاکید می‌کند که کمبود آب را در ایران نمی‌توان صرفاً یک مساله محیط‌زیستی تلقی کرد، بلکه این بحران به عاملی برای شکل‌گیری نارضایتی‌های اجتماعی، مهاجرت‌های اجباری و تنش‌های منطقه‌ای تبدیل شده است.

در این گزارش اشاره شده که در سال‌های اخیر، اعتراض‌های متعددی در استان‌هایی مانند اصفهان، خوزستان و سیستان و بلوچستان رخ‌داده که ریشه بسیاری از آنها در مشکلات آب و احساس بی‌عدالتی در توزیع منابع بوده است.

در سال‌های اخیر، بحران آب و برق به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های زیستی و معیشتی مردم در استان‌های مختلف ایران تبدیل شده و روایت‌های رسمی و مردمی از نقاط گوناگون کشور از کمبود شدید منابع، سوءمدیریت و نارضایتی گسترده حکایت دارند.

در همین ارتباط، در پی نزدیک شدن به فصل گرما در ایران و اذعان مقام‌های جمهوری اسلامی به بحران آب و برق، عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، اعلام کرد حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با مشکل کم‌آبی روبه‌رو هستند.

خبرگزاری ایلنا نیز بیستم خرداد با استناد به آمار رسمی گزارش داد که استان‌های تهران، قم، سمنان و مرکزی با حدود ۳۰ درصد کاهش بارش تا ۱۶ خرداد، بدترین وضعیت خشکسالی را دارند و در استان‌های دارای خشکسالی، تهران دارای بغرنج‌ترین وضعیت است.

پیش از آن، احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، دوم خرداد اعلام کرد که «ششمین سال خشکسالی پیاپی را پشت سر می‌گذاریم» و گفت: «تاکنون این خشکسالی‌ها را با اتکا به منابع آب زیرزمینی مدیریت کرده‌ایم؛ یعنی هر اندازه که بارندگی کمتر بوده، کمبود آن را از سفره‌های زیرزمینی برداشت کرده‌ایم. اما این سفره‌ها در حال خالی شدن هستند و دشت‌ها در اقصی نقاط کشور فرونشست بسیار شدیدی را تجربه می‌کنند. این مساله در بلندمدت و در سال‌های آینده می‌تواند وضعیت بسیار ناپایدار و بحرانی ایجاد کند.»

کانال ۱۲ اسرائیل به نقل از یک مقام آگاه گزارش داد که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شامگاه یکشنبه با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند.

بر اساس این گزارش، ترامپ در این تماس نتانیاهو را از پیشرفت در مسیر امضای توافق با جمهوری اسلامی مطلع کرده و احتمال داده شده است که این توافق حتی در طول امشب امضا شود.

جلسه کابینه امنیتی اسرائیل که برای بررسی تحولات جاری تشکیل شده بود، به دلیل تماس تلفنی نتانیاهو و ترامپ متوقف شد. همچنین وزیر دفاع اسرائیل با همتای آمریکایی خود گفت‌وگو کرد.

یکی از وزیران کابینه اسرائیل گفت: «آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند هرچه سریع‌تر این پرونده را جمع‌بندی کرده و تفاهم‌نامه‌ای را امضا کنند که مانع واکنش ایران شود. قطری‌ها نیز پشت صحنه نقش اصلی را برای فشار بر طرف‌ها ایفا می‌کنند.»

بر اساس این گزارش، پیشرفت در مذاکرات تا حدی در پی تشدید تنش‌ها در ۲۴ ساعت گذشته و حمله اسرائیل به ضاحیه بیروت حاصل شده است. دولت ترامپ تلاش کرده این شرایط را برای پیوند زدن مذاکرات به کاهش احتمال تشدید تنش‌های بیشتر به کار گیرد.

در این گزارش آمده است هدف آمریکا جلوگیری از حمله جمهوری اسلامی به اسرائیل در ازای ارائه برخی امتیازات و پیشبرد روند توافق است.

غسان عاشور، تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه، به ایران اینترنشنال گفت: «دونالد ترامپ می‌خواهد به‌تنهایی با ایران مذاکره و توافق کند، در حالی که جنگ با جمهوری اسلامی خسارت‌های بسیاری برای کشورهای منطقه داشته است.»

او افزود: «اگر توافقی میان تهران و واشینگتن امضا شود، لزوما به نفع کشورهای منطقه نخواهد بود، زیرا جمهوری اسلامی دریافته است که می‌تواند با بستن تنگه هرمز به دیگر کشورها فشار وارد کند و این احتمال نیز وجود دارد که آمریکا در آینده از آنها حمایت قاطع نکند.»

شبکه سی‌ان‌ان به نقل از یک منبع دیپلماتیک آگاه گزارش داد که مذاکره‌کنندگان قطری همچنان در تهران حضور دارند تا اطمینان حاصل کنند مذاکرات در مسیر خود باقی می‌ماند.

به گفته این منبع، مذاکره‌کنندگان قطری در هماهنگی با ایالات متحده در پایتخت ایران حضور دارند و روند گفت‌وگوها را دنبال می‌کنند.

میانجی‌های قطری صبح یکشنبه برای کمک به نهایی کردن مفاد توافق به ایران سفر کرده‌اند.

۳۴ عضو مجلس خبرگان رهبری در بیانیه‌ای اعلام کردند: «مطابق بیان علی خامنه‌ای، در موضوع مذاکرات با دشمن امر محرمانه و مخفی وجود ندارد» و «اطلاع‌رسانی شفاف مسئولان» در این زمینه را مصداق همدلی با مردم دانستند.

به گزارش خبرگزاری مهر، این اعضای مجلس خبرگان رهبری درباره مذاکرات و تفاهم احتمالی واشینگتن و تهران اعلام کردند «فصل‌الخطاب» در این موضوع، تدابیر مجتبی خامنه‌ای و خطوط قرمز و چارچوب تعیین‌شده از سوی اوست و هرگونه عدول از این خطوط قرمز «اقدامی نامشروع و غیرقابل پذیرش» خواهد بود.

۳۴ عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به «محاصره دریایی» و حملات اسرائیل به لبنان اعلام کردند وضعیت رویارویی با دشمن همچنان «در وضعیت جنگی» است و «مفهومی به نام آتش‌بس عملا معنا ندارد.»