رویترز گزارش داد که آمریکا در حال رایزنی با دیگر کشورهای عضو شورای حکام است تا از پیشنویس قطعنامهای حمایت کنند که از تهران میخواهد به این نهاد توضیح دهد چه بر سر تاسیسات هستهای بمبارانشدند، آمده و اورانیوم غنیشدهاش در چه وضعیتی است.
این خبرگزاری یکشنبه ۱۷ خرداد در گزارشی نوشت که متن تهیهشده از سوی آمریکا را مشاهده کرده است. این متن پیش از نشست فصلی این هفته شورای حکام، نهاد ناظر هستهای سازمان ملل، میان ۳۵ کشور عضو توزیع شده است.
در پیشنویس آمریکا آمده است ایران باید «اطلاعات دقیق درباره حسابرسی مواد هستهای و تاسیسات هستهای تحت پادمان در ایران» را در اختیار آژانس قرار دهد و «تمام دسترسیهایی را که برای راستیآزمایی این اطلاعات لازم دارد» فراهم کند. در این متن، هر دو اقدام «ضروری و فوری» توصیف شده و آمده است که باید «بیدرنگ» انجام شوند.
این متن از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل خودداری کرده است؛ اقدامی که برخی دیپلماتها گفته بودند در دست بررسی است. چنین اقدامی میتوانست در ادامه قطعنامه ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ باشد که ایران را ناقض تعهداتش در زمینه منع اشاعه اعلام کرده بود.
نمایندگی آمریکا در آژانس بینالمللی انرژی اتمی از اظهار نظر خودداری کرد.
خبرگزاری رویترز تاکید کرده است هرچند توزیع یک پیشنویس تضمین نمیکند که این متن بهطور رسمی به شورای حکام ارائه شود تا سپس درباره آن رایگیری صورت گیرد، اما نشانهای از قصد برای انجام این کار است.
همزمان با انتشار این گزارش، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در گفتوگو با انبیسی نیوز هشدار داد که اگر مذاکرات واشینگتن و تهران به توافق منجر نشود، آمریکا توان نظامی حکومت ایران را بهحدی تضعیف میکند که نیروهای آمریکایی بتوانند در شرایطی امن، اورانیوم با غنای بالا را از ایران خارج کنند. او تاکید کرد آنها «تا تکمیل کار» در منطقه خواهند ماند.
ترامپ همچنین گفت دو طرف به امضای یک پیمان «بسیار نزدیک» هستند، اما او از حکومت ایران میخواهد در کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای خود فراتر برود.
رویترز احتمال داده است که متن تهیهشده از سوی آمریکا خطر پیچیدهتر کردن مذاکرات جاری به میانجیگری پاکستان را در پی دارد زیرا جمهوری اسلامی معمولا در واکنش به قطعنامههایی که در آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه آن صادر میشود، با تشدید فعالیتهای هستهای یا کاهش همکاریهای خود دست به اقدام تلافیجویانه زده است.
شورای حکام یکی از ارکان اصلی تصمیمگیری در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و متشکل از ۳۵ کشور عضو است که درباره مسائل مهم آژانس، از جمله پرونده هستهای کشورها، قطعنامهها و ارجاع احتمالی پروندهها به شورای امنیت سازمان ملل متحد تصمیمگیری میکند.
قطعنامههای پیشین شورای حکام آژانس درباره ایران که از سوی آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان ارائه شده بودند، با اکثریت قاطع تصویب شدهاند. یکی از این قطعنامهها که در آبان ۱۴۰۴ تصویب شد، از ایران خواسته بود «بیدرنگ» آژانس را از وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده و تاسیسات آسیبدیده خود مطلع کند. جمهوری اسلامی هنوز به این خواسته آژانس پاسخ نداده است.
سه قطعنامه دیگر این نهاد که ۲۹ آبان ۱۴۰۴، ۲۲ خرداد ۱۴۰۴، یک آذر ۱۴۰۳ تصویب شده بود محتوایی مشابه داشت. در قطعنامه خرداد ۱۴۰۴ تاکید شده بود که تهران با انباشت اورانیوم با غنای بالا و محدود کردن دسترسی بازرسان، تعهدات پادمانی خود را نقض کرده و باید فورا همکاری با آژانس را از سر بگیرد.
قطعنامه آذر ۱۴۰۳ نیز ضمن درخواست از تهران مبنی بر همکاری فوری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از رافائل گروسی، مدیرکل این نهاد میخواست که گزارشی جامع از روند برنامه هستهای جمهوری اسلامی تهیه کند.
جمهوری اسلامی پس از تصویب این قطعنامهها با انتشار بیانیههایی جداگانه، آنها را «غیرقانونی» خوانده بود.
رسانههای حکومتی در ایران ۲۹ آبان ۱۴۰۴ گزارش دادند جمهوری اسلامی، روسیه، بلاروس، چین، کوبا، نیکاراگوئه، ونزوئلا و زیمبابوه، همزمان با نشست شورای حکام، بیانیهای مشترک صادر کردند. در این بیانیه حملات آمریکا و اسرائیل به سایتهای اتمی حکومت ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه محکوم شده بود.
روسیه آمریکا را به تضعیف همکاری متهم کرد
رویتر نوشت در حالی که حملات دو جنگ اخیر تاسیسات غنیسازی اورانیوم را نابود کرد یا بهشدت به آنها آسیب رساند، گمان میرود بخش زیادی از اورانیوم غنیشده جمهوری اسلامی سالم مانده باشد.
ترامپ در ماههای گذشته بارها گفته است که اورانیوم با غنای بالای تهران باید از این کشور خارج شود، بهویژه آنچه از بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح خلوص ۶۰ درصد باقی مانده است.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از جنگ ۱۲روزه برآورد کرده بود تهران هنگام آغاز حمله اسرائیل این مقدار اورانیوم را در اختیار داشت؛ مقداری که طبق معیار آژانس در صورت غنیسازی بیشتر و رسیدن به سطح ۹۰ درصد، برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی خواهد بود.
سفیر روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی جمعه ۱۵ خرداد به خبرنگاران گفت صدور قطعنامه علیه حکومت ایران واکنش آنها را بر میانگیزد.
او همچنین با اشاره به اینکه آژانس تا پیش از آغاز جنگ ۱۲روزه به تاسیسات ایران دسترسی داشت، ایالات متحده را به «تضعیف همکاری» جمهوری اسلامی با آژانس متهم کرد.
روسیه و چین در دو سال گذشته با تمام قطعنامههای شورای حکام علیه جمهوری اسلامی مخالفت کرده و به آنها رای منفی دادهاند.
جلسه رایگیری شورای حکام آژانس قرار است سهشنبه ۱۸ خرداد برگزار شود.
