صد روز پس از آغاز جنگ میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی، خاورمیانه همچنان میان جنگ و صلح معلق مانده است. گلفنیوز در تحلیلی مینویسد با وجود خسارتهای سنگین نظامی به حکومت ایران، نه توافقی جامع میان تهران و واشینگتن حاصل شده و نه بحران تنگه هرمز و لبنان حلوفصل شده است.
گلفنیوز در گزارشی به مناسبت صدمین روز جنگ جمهوری اسلامی و آمریکا نوشت که با وجود گذشت بیش از سه ماه از آغاز درگیریها در ۹ اسفند، منطقه همچنان با پیامدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی این جنگ دستوپنجه نرم میکند و هیچ چشمانداز روشنی برای پایان کامل بحران دیده نمیشود.
این گزارش که به قلم استیون ان. آر - معاون ارشد سردبیر گلفنیوز - نوشته شده میگوید حملات آمریکا و اسرائیل به کشته شدن شماری از مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و وارد آمدن خسارتهای گسترده به زیرساختهای نظامی ایران منجر شد، اما بسیاری از اهداف راهبردی واشینگتن همچنان محقق نشدهاند.
اهداف ترامپ چه بود؟
به نوشته گلفنیوز، ترامپ در آغاز جنگ سه هدف اصلی را دنبال میکرد: جلوگیری از دستیابی [حکومت] ایران به سلاح هستهای، تضعیف توان نظامی جمهوری اسلامی و وادار کردن تهران به پذیرش یک توافق امنیتی گستردهتر با آمریکا.
دولت ترامپ همچنین به دنبال بازگرداندن بازدارندگی در برابر ایران و متحدان منطقهای آن بود.
دستاوردهای نظامی، اما بدون پیروزی سیاسی
این گزارش مینویسد کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل آسیبهای قابل توجهی به ساختار نظامی و رهبری جمهوری اسلامی وارد کرد و بسیاری از فرماندهان و زیرساختهای نظامی ایران هدف قرار گرفتند.
با این حال، تهران هنوز تمامی خواستههای واشینگتن را نپذیرفته، توافق جامعی حاصل نشده و بحران منطقهای ادامه دارد.
گلفنیوز تاکید میکند که جمهوری اسلامی همچنان از اهرمهای مهمی برای اعمال فشار برخوردار است و همین مساله مانع پایان یافتن درگیری شده است.
تنگه هرمز؛ مهمترین اهرم فشار تهران
به نوشته این رسانه، اگرچه جنگ با موشکها و پهپادها جریان داشت، اما موثرترین ابزار فشار حکومت ایران تنگه هرمز بود.
جمهوری اسلامی با مختل کردن عبور و مرور کشتیها در این آبراه راهبردی، توانست قیمت نفت را افزایش دهد، هزینههای حملونقل و بیمه را بالا ببرد و فشار قابل توجهی بر اقتصاد جهانی وارد کند.
گلفنیوز مینویسد بسیاری از تحلیلگران پیشبینی میکردند که هر جنگی با [حکومت] ایران به تنگه هرمز کشیده شود، اما کمتر کسی تصور میکرد این آبراه تا این اندازه طولانیمدت مختل شود و به مهمترین میدان نبرد راهبردی تبدیل شود.
به گزارش این رسانه، بیش از سه ماه پس از آغاز جنگ، عبور و مرور دریایی در هرمز همچنان با محدودیتهای گسترده مواجه است و این مساله یکی از مهمترین موانع بازگشت ثبات به منطقه محسوب میشود.
آتشبس شکننده و ادامه تنشها
گلفنیوز مینویسد آتشبس ششم آوریل [۱۷ فروردین] توانست درگیریهای گسترده را متوقف کند، اما هرگز به معنای پایان جنگ نبود. دو طرف بارها یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند و حوادث موشکی و پهپادی در خلیج فارس همچنان ادامه دارد.
این گزارش به تنشهای اخیر در ارتباط با بحرین و کویت اشاره کرده و آن را نشانهای از شکننده بودن وضعیت فعلی دانسته است.
لبنان؛ گره اصلی مذاکرات
به باور گلفنیوز، لبنان به یکی از مهمترین موانع دستیابی به توافقی فراگیر میان تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
اسرائیل همچنان عملیات خود علیه حزبالله را ادامه میدهد و جمهوری اسلامی نیز تاکید کرده هرگونه توافق پایدار باید تحولات جبهه لبنان را نیز در بر بگیرد.
این رسانه نتیجه میگیرد که تا زمانی که بحران لبنان حل نشود، پیشرفت دیپلماتیک در سایر پروندهها نیز با دشواری روبهرو خواهد بود.
مذاکرات ادامه دارد، اما مسائل اصلی حل نشدهاند
گزارش گلفنیوز حاکی است که طی ماههای گذشته چندین دور مذاکره غیرمستقیم میان ایران و آمریکا برگزار شده و این گفتوگوها مانع از بازگشت به جنگی تمامعیار شدهاند.
با این حال، موضوعات کلیدی همچنان بدون راهحل باقی ماندهاند؛ از جمله تضمینهای امنیتی، تحریمها، داراییهای مسدودشده ایران، نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی و محدودیتهای نظامی آینده.
چه کسی برنده جنگ بوده است؟
گلفنیوز معتقد است پس از ۱۰۰ روز هیچیک از طرفها نمیتوانند مدعی پیروزی قاطع باشند.
آمریکا و اسرائیل میتوانند به موفقیتهای نظامی و خسارتهای واردشده به ایران اشاره کنند، اما تهران نیز نشان داده که همچنان قادر است از طریق خلیج فارس فشار اقتصادی و راهبردی وارد کند و بدون مشارکت آن هیچ توافق پایداری شکل نخواهد گرفت.
به نوشته این رسانه، هر دو طرف به بخشی از اهداف خود رسیدهاند، اما هیچیک موفق نشدهاند تمامی اهداف راهبردی خود را محقق کنند.
جنگی که به بحران اقتصادی تبدیل شد
گلفنیوز بزرگترین پیامد جنگ را نه در میدان نبرد، بلکه در اقتصاد جهانی میداند. افزایش هزینههای حملونقل دریایی، بیثباتی بازارهای انرژی و اختلال در تجارت بینالمللی از جمله آثار این درگیری بوده که کشورهای بسیار فراتر از خاورمیانه را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
به نوشته این رسانه، تنگه هرمز همچنان مهمترین نماد تداوم بحران و یادآور این واقعیت است که جنگ هنوز پایان نیافته است.
سه سناریو برای آینده
گلفنیوز در پایان سه سناریوی محتمل برای ماههای آینده را مطرح میکند: نخست، دستیابی به یک توافق سیاسی که به تدریج تنشها را کاهش داده و مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز را بازگشایی کند.
دوم، ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» همراه با درگیریهای پراکنده و بنبست دیپلماتیک و سوم، تشدید دوباره بحران در پی تحولات جدید در خلیج فارس یا لبنان.
این گزارش نتیجه میگیرد که صد روز پس از آغاز جنگ، خاورمیانه همچنان میان جنگ و صلح گرفتار است و هنوز هیچ نشانه روشنی از دستیابی به یک توافق پایدار یا پایان قطعی درگیریها دیده نمیشود.
