کارشناسان: توافق جدید نباید «مسیر پلوتونیوم» ایران را نادیده بگیرد

وای‌نت در گزارشی از وضعیت کشتی‌های گرفتار در تنگه هرمز نوشت بیش از ۲۰ هزار ملوان و خدمه دریایی، پس از ۶۵ روز تنش و درگیری میان جمهوری اسلامی و آمریکا، همچنان در خلیج فارس گرفتار مانده‌اند؛ در حالی که ذخایر آب، غذا و دارو رو به پایان است و صدها کشتی امکان خروج از منطقه را ندارند.

بر اساس این گزارش، تنها سه روز پس از آنکه دونالد ترامپ «پروژه آزادی» برای بازگشایی مسیر تردد کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز را متوقف کرد، تبادل حملات میان آمریکا و حکومت ایران بار دیگر از سر گرفته شد و تهران تهدید کرد «پاسخی قاطع» خواهد داد.

وای‌نت نوشت اکنون هزاران ملوان در انتظار پاسخ نیروی دریایی حکومت ایران هستند تا مشخص شود چه زمانی اجازه خروج از تنگه را خواهند داشت.

یکی از این ملوانان، شمیم صابر، ناوبر اهل بنگلادش در یک کشتی تحقیقاتی، به وال‌استریت ژورنال گفته است: «ذخایر آب و غذای ما هر روز کمتر می‌شود. نگرانم و برای جانم می‌ترسم. وضعیت بسیار بد است و ما درمانده شده‌ایم.»

او گفت مقام‌های ایرانی پس از درخواست خروج از طریق رادیو به آن‌ها گفته‌اند عبور از تنگه «قرمز» و بسیار خطرناک است. متن گزارش را اینجا بخوانید.

روزنامه واشینگتن‌پست نوشت مقامات دولتی، اقتصاددانان و اتحادیه‌های کشاورزی می‌گویند بن‌بست بین آمریکا و جمهوری اسلامی که کشتیرانی در خلیج فارس را متوقف کرده، باعث ایجاد شوک‌ در زنجیره سوخت شده است که زندگی در هزاران کیلومتر دورتر، در شرق آسیا، را مختل می‌کند.

این روزنامه اشاره کرد که این وضعیت، هزینه‌های کشاورزان را در آغاز فصل‌های کلیدی کاشت افزایش می‌دهد و این موضوع، به شدت باعث کاهش بازده محصولات در نیمه دوم سال و پس از آن خواهد شد.

پیش‌تر دونگ‌یو چو، مدیر کل سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد، پنج‌شنبه در یک سخنرانی در پایتخت ایتالیا، خطاب به رهبران جهان گفت که این جنگ نه تنها یک بحران ژئوپولیتیکی، بلکه «اختلال در سیستم جهانی کشاورزی و مواد غذایی» ایجاد کرده است.

واشینگتن‌پست نوشت نابودی زیرساخت‌های گازی در خلیج فارس توسط جمهوری اسلامی و مسدود ماندن تنگه هرمز، مانع از خروج منابع حیاتی سوخت و مشتقات آن مانند اوره از خاورمیانه شده است.

پرانشی گویال، تحلیلگر ارشد شرکت اقتصادی، به این روزنامه گفت: ۳۰ درصد از اوره تولیدی جهان «از بین رفته است». در مقابل، قیمت اوره ۴۰ درصد افزایش یافته است.

واشینگتن‌پست نوشت کشاورزان در تایلند، فیلیپین، بنگلادش و استرالیا، تصمیم گرفته‌اند که کاشت را حذف کنند یا سطح آن را کاهش دهند یا مصرف کود را قطع کنند که این امر باعث کاهش محصول خواهد شد.

روزنامه «پیام ما» گزارش داد که رشد قیمت مسکن در پایتخت ایران به‌سرعت ادامه دارد، و اضافه کرد: «در حال حاضر، میانگین قیمت هر مترمربع مسکن در تهران به ۱۵۰ تا ۱۷۰ میلیون تومان رسیده است.»

به نوشته این روزنامه، میانگین بهای هر مترمربع مسکن در فروردین و اردیبهشت سال گذشته، بین ۹۵ تا ۱۰۲ میلیون تومان بوده است.

پیام ما افزود این در شرایطی است که بسیاری از مشاوران املاک در تهران می‌گویند که از زمان شروع جنگ تاکنون تقریباً هیچ قرارداد خرید و فروشی ثبت نشده و فعالیت دفاتر املاکی به ثبت یا تمدید قرارداد اجاره مسکن محدود شده است.

این گزارش اشاره می‌کند که رشد کرایه‌خانه آن هم در وضعیت جنگی در حدی بوده است که بسیاری از ساکنان تهران به حومه شهر سرازیر شده‌اند.

این روزنامه در گزارش خودبا اشاره به پایه دستمزد ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومانی کارگران مشمول قانون کار، اضافه کرد که اجاره‌خانه در اغلب محلات جنوبی تهران، تقریباً تمام دستمزد کارگران را می‌بلعد.

بر اساس این گزارش، کارگران برای اجاره‌نشینی در تهران زیر فشار سنگینی قرار گرفته‌اند؛ آن هم در شرایطی که هنوز فصل جابه‌جایی اجاره‌نشین‌ها شروع نشده و بازار با انبوه تقاضا مواجه نیست.

پیام ما پس از اشاره به پیامدهای بمباران فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، و واحدهای یوتیلیتی پتروشیمی ماهشهر و عسلویه، به نقل ازایرج رهبر، عضو هیات‌مدیره انجمن انبوه‌سازان تهران، نوشت که بهای لوله پروفیل که تا قبل از جنگ کیلویی ۷۰ تا ۷۵ هزار تومان بود، به ۱۴۰ هزار تا ۱۵۰ هزار تومان رسیده است و قیمت میل‌گرد که کیلویی ۵۶ هزار تومان بود، به ۷۶ هزار تومان رسیده است.

به گفته او، افزایش مداوم بهای مصالح ساختمانی موجب شده است که هزینه ساخت‌وساز مسکن در یک سال اخیر حدود ۵۵ درصد بیشتر شود.

کشتی تفریحی هوندیوس پس از شناسایی موارد ابتلا به گونه آندِس هانتاویروس برای هفته‌ها در دریا سرگردان مانده بود. این ویروس که عمدتا از طریق جوندگان منتقل می‌شود، می‌تواند باعث بیماری شدید تنفسی و کلیوی شود. نگرانی‌ها درباره پهلو گرفتن کشتی در تنریف، به‌ویژه به دلیل خاطره همه‌گیری کووید-۱۹، واکنش‌هایی در میان ساکنان محلی ایجاد کرده بود. با این حال، سازمان جهانی بهداشت و مقام‌های اسپانیا تاکید کرده‌اند خطر انتقال گسترده این بیماری در شرایط فعلی پایین است و عملیات انتقال مسافران تحت تدابیر شدید بهداشتی و امنیتی انجام خواهد شد.

تدروس در این نامه نوشت: «لازم است این را با شفافیت بشنوید: این وضعیت، یک کووید-۱۹ دیگر نیست.» او تاکید کرد گونه «آندِس» هانتاویروس که در این کشتی شناسایی شده، بیماری‌ای جدی است و تاکنون سه نفر جان خود را از دست داده‌اند، اما ارزیابی سازمان جهانی بهداشت این است که خطر برای زندگی روزمره مردم تنریف پایین باقی مانده است.

به گفته او، در حال حاضر هیچ مسافر دارای علائم بیماری در کشتی وجود ندارد و یک کارشناس سازمان جهانی بهداشت نیز در کشتی مستقر شده است.

• 

  کشورها مسافران کشتی تفریحی آلوده به هانتاویروس را ردیابی می‌کنند

مدیرکل سازمان جهانی بهداشت همچنین اعلام کرد دولت اسپانیا برنامه‌ای «دقیق و حساب‌شده» برای انتقال مسافران به ساحل آماده کرده است. بر اساس این طرح، مسافران در بندر صنعتی گرانادییا، دور از مناطق مسکونی، با خودروهای مهر و موم‌شده و تحت حفاظت، از طریق مسیری کاملا بسته به ساحل منتقل و سپس مستقیما به کشورهای خود بازگردانده خواهند شد.

تدروس در بخش دیگری از نامه خود از پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، بابت پذیرش این کشتی قدردانی کرد و آن را «نمونه‌ای از همبستگی و وظیفه اخلاقی» خواند.

او گفت انتخاب تنریف برای پذیرش کشتی بر اساس مقررات بین‌المللی بهداشت و به دلیل برخورداری این جزیره از زیرساخت پزشکی و امکانات لازم انجام شده است.

مدیرکل سازمان جهانی بهداشت همچنین اعلام کرد شخصا به تنریف سفر خواهد کرد تا روند عملیات را از نزدیک دنبال کند و از کارکنان درمانی، نیروهای بندری و مقام‌های محلی قدردانی کند.

تدروس در پایان نامه نوشت: «ویروس‌ها سیاست نمی‌فهمند و به مرزها احترام نمی‌گذارند. بهترین ایمنی که ما داریم، همبستگی است.»

در هفته نخست ماه مه ۲۰۲۶، یک شیوع نادر و مرگبار از هانتاویروس در کشتی تفریحی هوندیوس توجه سازمان‌های بهداشتی جهان را جلب کرد. این کشتی که سفر خود را از اوشوآیا در آرژانتین آغاز کرده بود، پس از بروز چند مورد بیماری شدید تنفسی و مرگ چند مسافر، به کانون یک عملیات بین‌المللی ردیابی و قرنطینه تبدیل شد.

کشتی حدود ۱۵۰ مسافر و خدمه داشت. نخستین قربانی، مردی هلندی بود که در ۱۱ آوریل در کشتی جان باخت. جسد او دو هفته بعد در جزیره سنت هلنا (St. Helena) از کشتی خارج شد. همسر او نیز در همان جزیره پیاده شد و پس از انتقال به آفریقای جنوبی، در فرودگاه ژوهانسبورگ دچار وخامت حال شد و جان خود را از دست داد. پس از آن، یک زن آلمانی نیز در کشتی فوت کرد و چند نفر دیگر علائم شدید تنفسی و تب نشان دادند.

سازمان حقوق بشری هانا نسبت به استفاده جمهوری اسلامی از سفارت‌خانه‌ها و کنسولگری‌های خود در اروپا برای «رصد، شناسایی و تعقیب فرامرزی مخالفان سیاسی، روزنامه‌نگاران، مدافعان حقوق بشر و پناهجویان ایرانی» هشدار داد.

هانا نوشت که بر اساس «الگوها و گزارش‌های موجود»، بخشی از مأموریت‌های دیپلماتیک و کنسولی جمهوری اسلامی، فراتر از وظایف قانونی خود، در ارتباط با نهادهای امنیتی و قضایی ایران، به «جمع‌آوری اطلاعات درباره فعالان سیاسی، شناسایی محل اقامت، دارایی‌ها و روابط خانوادگی آنان، و تسهیل پرونده‌سازی امنیتی، توقیف یا مصادره اموال مخالفان» اقدام می‌کنند.

این سازمان حقوق بشری به نقض دو ماده کنوانسیون وین در مورد روابط دیپلماتیک از سوی جمهوری اسلامی اشاره کرد و افزود که اقدامات جمهوری اسلامی می‌تواند «مصداق سوءاستفاده از مصونیت دیپلماتیک، نقض اصل حسن نیت و مداخله در امور داخلی دولت‌های اروپایی باشد.»

هانا اضافه کرد که اقدامات جمهوری اسلامی با تعهدات دولت‌های اروپایی در زمینه حمایت از حق حریم خصوصی، آزادی بیان، امنیت شخصی، حمایت از پناهجویان و حفاظت از داده‌های شخصی در تعارض است.

این سازمان حقوق بشری از دولت‌های اروپایی، نهادهای اتحادیه اروپا و مراجع امنیتی و قضایی کشورهای عضو خواست «هرگونه استفاده از پوشش دیپلماتیک برای رصد، تهدید، جمع‌آوری اطلاعات، پرونده‌سازی یا تسهیل سرکوب فرامرزی مخالفان ایرانی را با محدودیت‌های قانونی، امنیتی و دیپلماتیک مؤثر پاسخ دهند.»