بر اساس این گزارش، تمرکز اصلی دولت آمریکا و بسیاری از کارشناسان تاکنون بر برنامه غنیسازی اورانیوم جمهوری اسلامی بوده، اما برخی تحلیلگران هشدار میدهند جمهوری اسلامی میتواند بهصورت مخفیانه از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاههای هستهای برای تولید بمب اتمی استفاده کند.
جیسون برودسکی، مدیر سیاستگذاری سازمان «اتحاد علیه ایران هستهای»، به فاکس نیوز گفت هر توافق احتمالی با تهران باید «مسیر پلوتونیوم» را نیز پوشش دهد.
او با اشاره به حملات اسرائیل به راکتور آب سنگین اراک در ژوئن ۲۰۲۵ و مارس ۲۰۲۶ گفت اطلاعات موجود نشان میدهد حکومت ایران حتی پس از بمباران نیز تلاش کرده این تاسیسات را بازسازی کند.
فاکسنیوز نوشت برخی کارشناسان معتقدند جمهوری اسلامی میتواند از پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده نیروگاه بوشهر برای ساخت بمب هستهای استفاده کند.
هنری سوکولسکی، مقام پیشین وزارت جنگ آمریکا و مدیر مرکز «آموزش سیاست عدم اشاعه»، در مقالهای هشدار داده واشینگتن باید اطمینان حاصل کند [حکومت] ایران سوخت مصرفشده بوشهر را خارج نکرده و پلوتونیوم آن را استخراج نمیکند.
او پیشنهاد کرده است پنتاگون با استفاده از ماهوارهها و پهپادها بر نیروگاه بوشهر نظارت کند و هر توافق احتمالی با [حکومت] ایران نیز شامل نظارت تقریبا لحظهای بر راکتور و مخازن سوخت مصرفشده باشد.
سوکولسکی همچنین در مقالهای دیگر مدعی شده ایران پلوتونیوم کافی برای ساخت بیش از ۲۰۰ بمب هستهای در اختیار دارد.
به نوشته فاکسنیوز، او هشدار داده فاصله ۹۰ روزه میان بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی از بوشهر میتواند فرصت کافی برای انتقال سوخت مصرفشده و استفاده احتمالی از آن در برنامه تسلیحاتی ایجاد کند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به فاکس نیوز گفت برنامه هستهای جمهوری اسلامی «تهدیدی برای آمریکا و کل جهان» است و تهران با عدم همکاری کامل با آژانس، تعهدات خود در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را نقض کرده است.
با این حال، برخی کارشناسان نسبت به عملی بودن مسیر پلوتونیوم تردید دارند.
دیوید آلبرایت، بازرس پیشین تسلیحاتی و رییس مؤسسه علوم و امنیت بینالمللی، گفت بسیار بعید است [حکومت] ایران از پلوتونیوم سوخت مصرفشده بوشهر برای ساخت سلاح هستهای استفاده کند.
او استدلال کرد [حکومت] ایران هنوز طراحی لازم برای بمب پلوتونیومی را توسعه نداده و هیچ نشانهای در اسناد هستهای جمهوری اسلامی از چنین برنامهای دیده نشده است.
آلبرایت همچنین گفت هرگونه انتقال سوخت از بوشهر بهسرعت شناسایی میشود و میتواند باعث توقف همکاری هستهای روسیه با ایران شود.
او افزود بیشتر پلوتونیوم موجود در سوخت مصرفشده بوشهر «درجه راکتوری» دارد و نه «درجه تسلیحاتی» و استفاده از آن برای ساخت بمب بسیار دشوار است.
در همین حال، آندرهآ استریکر، از کارشناسان بنیاد دفاع از دموکراسیها، به فاکس نیوز گفت آمریکا باید در هر توافق آینده با تهران بر «ممنوعیت دائمی و قابل راستیآزمایی بازفرآوری پلوتونیوم» اصرار کند.
او افزود روسیه پس از حملات سال ۲۰۲۵ بر بازگشت بازرسان آژانس به بوشهر تاکید کرده و این بازرسیها دوباره آغاز شده است.
استریکر همچنین گفت [حکومت] ایران از اوایل دهه ۲۰۰۰ تمرکز چندانی بر مسیر پلوتونیوم نداشته و برای حرکت در این مسیر به تاسیسات بازفرآوری و تجهیزات پیچیده شیمیایی نیاز دارد؛ مسائلی که به گفته او موانع مهمی در برابر استفاده نظامی از پلوتونیوم ایجاد میکنند.
فاکسنیوز در پایان نوشت برخی کارشناسان پیشنهاد کردهاند آژانس بینالمللی انرژی اتمی با افزایش دفعات بازرسی از بوشهر و انتقال سوخت مصرفشده توسط روسیه، خطر اشاعه هستهای را کاهش دهد.
