کنفدراسیون کار ایران- خارج از کشور، در بیانیهای در آستانه اول ماه مه و روز جهانی کارگر، وضعیت کنونی طبقه کارگر در ایران را یکی از تاریکترین و بحرانیترین دورههای تاریخی توصیف کرده که در آن استثمار، فقر، سرکوب و جنگ بهطور همزمان بر زندگی میلیونها کارگر سایه انداخته است.
در این بیانیه، ریشه این وضعیت در دههها حاکمیت جمهوری اسلامی دانسته شده که با خصوصیسازیهای رانتی، نابودی تولید، تحمیل دستمزدهای زیر خط فقر و سرکوب سیستماتیک هرگونه تشکل مستقل کارگری، جامعه را به مرز فروپاشی کشانده است.
کنفدراسیون کار ایران تاکید کرده که این ساختار نهتنها پاسخی به بحران نداده، بلکه با سرکوب، زندان، شکنجه و اعدام، هر صدای اعتراضی را در نطفه خفه کرده است.
این بیانیه با اشاره به خیزشهای اجتماعی سالهای اخیر، بهویژه اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، آنها را بیانگر حضور طبقه کارگر و اقشار فرودست در میدان برای یک تغییر بنیادین ارزیابی کرده است.
از فقر و سرکوب تا قتلگاه دیماه
در ادامه این بیانیه آمده است که طی پنج دهه گذشته، سیاستهایی چون خصوصیسازیهای رانتی، نابودی تولید، دستمزدهای «چندین برابر زیر خط فقر»، بیکاری گسترده و سرکوب سیستماتیک تشکلهای مستقل کارگری، شرایطی را رقم زده که در آن طبقه کارگر نهتنها از حداقلهای معیشتی محروم شده، بلکه از ابتداییترین حقوق انسانی و اجتماعی نیز بیبهره مانده است.
بهگفته کنفدراسیون، جمهوری اسلامی در تمام این سالها نهتنها پاسخی به این وضعیت نداده، بلکه با تشدید سرکوب و استفاده از ابزارهایی چون زندان، شکنجه و اعدام، هر صدای اعتراضی را خاموش کرده است.
در بخش دیگری از این بیانیه، اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ بهعنوان نقطه عطفی در حضور طبقات فرودست در عرصه عمومی توصیف شده است.
این اعتراضات که با مطالبات معیشتی آغاز شد، بهسرعت ماهیتی سیاسی و رادیکال یافت و به چالشی مستقیم علیه کلیت نظام حاکم تبدیل شد.
بر اساس این بیانیه، این خیزش در میان «سرکوبی بیسابقه» و قطع سراسری اینترنت، به «قتلگاهی تمامعیار» بدل شد؛ جایی که بهگفته کنفدراسیون کار ایران، در عرض تنها دو روز، دهها هزار معترض، عمدتا از میان کارگران و اقشار فرودست، بهدست ماشین سرکوب جمهوری اسلامی قتلعام شدهاند
این بیانیه این فاجعه را ادامه منطقی حاکمیتی دانسته که بقای خود را بر نابودی جامعه بنا کرده است.
همزمان، سندیکای کارگران شرکت نیشکر هفتتپه، کمیته هماهنگی برای کمک به ایجاد تشکلهای کارگری، کارگران بازنشسته خوزستان و گروه اتحاد بازنشستگان، در بیانیهای مشترک به مناسبت روز جهانی کارگر تاکید کردند هیچ نیرویی قادر نیست میلیونها کارگری را که بیش از پیش به آگاهی طبقاتی دست مییابند و متحد و سازمانیافته میشوند، درهم بشکند.
این چهار تشکل مستقل کارگری و بازنشستگان همچنین اعلام کردند هر شکستی که کارگران متحمل میشوند، به شکلگیری مبارزان جدید در صفوف این جنبش میانجامد و همزمان چشم تودههای گستردهتری را به امکان یک زندگی متفاوت میگشاید و آنها را برای مبارزات تازه آماده میکند.
جنگ، ویرانی و ضرورت سازمانیابی مستقل
کنفدراسیون کار ایران همچنین به تاثیر جنگ و مداخله نظامی خارجی بر وضعیت کارگران اشاره کرده و نوشته است که حملات گسترده به زیرساختهای صنعتی، انرژی و مراکز تولیدی، مستقیما زندگی و امنیت کارگران را هدف قرار داده است.
در این بیانیه آمده است که کارگران، بدون هیچگونه حفاظت، در محیطهای کاری ناامن و در معرض حملات و بمباران، وادار به ادامه کار هستند یا با تعطیلی محل کار، بیکاری و گرسنگی مواجه میشوند؛ وضعیتی که بهگفته این نهاد، بحران اجتماعی را تعمیق کرده است.
در ادامه، کنفدراسیون کار ایران تاکید کرده که مسئولیت اصلی وضعیت فاجعهبار کنونی بر عهده جمهوری اسلامی است؛ حکومتی که طی دههها با سرکوب جامعه، تخریب اقتصاد و کشاندن منطقه به چرخهای از جنگ و تنش، شرایطی را رقم زده که زندگی مردم ایران به این نقطه بحرانی رسیده است.
این نهاد در عین حال تاکید کرده مداخله نظامی خارجی نیز نه راهحل، بلکه عاملی در تشدید این فاجعه و تعمیق ویرانی و ازهمپاشیدگی اجتماعی است.
کنفدراسیون کار ایران در پایان تاکید کرده است که تنها راه برونرفت از وضعیت کنونی، «سازمانیابی مستقل، گسترده و سراسری» طبقه کارگر و دیگر بخشهای جامعه است و بدون شکلگیری این قدرت اجتماعی، هر خیزش یا در سرکوب غرق خواهد شد یا در مسیرهایی منحرف و مصادره میشود.
در پایان این بیانیه آمده است که اول ماه مه صرفا یک روز یادبود نیست، بلکه «اعلام یک ضرورت تاریخی» برای پایان دادن به نظمی است که بر استثمار، سرکوب و مرگ بنا شده و آغاز مبارزهای سازمانیافته برای ساختن جامعهای آزاد، برابر و انسانی است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
