تحلیلگر بریتانیایی: اگر جمهوری اسلامی کاملا شکست نخورد، تهدید جهانی ادامه خواهد یافت
یک تحلیل منتشرشده در سندیکای اخبار یهودیان (Jewish News Syndicate) هشدار میدهد که ادامه حیات جمهوری اسلامی بدون شکست کامل نظامی، نهتنها امنیت منطقه را تهدید میکند، بلکه پیام ضعف به رقبای جهانی غرب مخابره خواهد کرد.
این یادداشت به قلم «ملانی فیلیپس» (Melanie Phillips)، روزنامهنگار و تحلیلگر بریتانیایی، تحت عنوان «کار را تمام کنید، آقای رئیسجمهور!» نوشته شده و استدلال میکند که برخلاف برخی ارزیابیها، [حکومت] ایران در میدان نظامی در حال عقبنشینی است. به نوشته او، «پدافند هوایی تقریباً نابود شده، نیروی دریایی از بین رفته و توان موشکی بهشدت کاهش یافته است.»
با این حال، نویسنده تاکید میکند که جمهوری اسلامی همچنان یک بازیگر خطرناک باقی مانده و با بستن تنگه هرمز و ادامه حملات موشکی به اسرائیل و کشورهای خلیج فارس، به فشار خود ادامه میدهد.
هشدار درباره پیامدهای عدم شکست کامل [حکومت] ایران فیلیپس در این مطلب هشدار میدهد که اگر [حکومت] ایران بتواند از جنگ جان سالم به در ببرد و دوباره خود را بازسازی کند، «نهتنها تهدید منطقه ادامه خواهد یافت، بلکه این تصور شکل میگیرد که رهبر جهان آزاد یک قدرت پوشالی است.»
او به نقل از کارشناسان دفاعی اسرائیل، از جمله «دن شوفتان» (Dan Schueftan)، مینویسد که شکست آمریکا در این جنگ میتواند به تضعیف جایگاه غرب در برابر چین و روسیه منجر شود.
نقش سیاستهای گذشته غرب در این تحلیل، بخشی از مسئولیت وضعیت کنونی متوجه سیاستهای پیشین غرب دانسته شده است. بهویژه، توافق هستهای سال ۲۰۱۵- که در دوران باراک اوباما منعقد شد - به گفته نویسنده، به [حکومت] ایران فرصت داد تا برنامه هستهای خود را پیش ببرد.
فیلیپس همچنین اشاره میکند که [حکومت] ایران توانسته با دور زدن تحریمها و فروش نفت، منابع مالی لازم برای توسعه زیرساختهای نظامی، از جمله «شهرهای موشکی» زیرزمینی، را تامین کند.
فیلیپس مینویسد فاجعه واقعی، تلفات انسانی و تخریب گسترده - از جمله در میان مردم ایران - است که نتیجه سیاستهای مماشاتآمیز غرب است.
او تاکید میکند که غرب به اشتباه تصور میکند همه بحرانها با مذاکره قابل حل هستند، در حالی که جمهوری اسلامی با منطق ایدئولوژیک و مذهبی متفاوتی عمل میکند؛ منطقی که حتی «شهادت» را پیروزی میداند.
جنگ نامتقارن و چالشهای پیشرو این گزارش تاکید دارد که جمهوری اسلامی با تکیه بر «جنگ نامتقارن» - از جمله حمله به زیرساختهای غیرنظامی - توانسته هزینههای جنگ را برای طرف مقابل افزایش دهد، در حالی که غرب خود را به قواعد محدودکننده پایبند میداند.
در همین حال، نویسنده معتقد است که در نگاه ایدئولوژیک حاکم بر تهران، حتی بقا در جنگ نیز بهعنوان «پیروزی» تلقی میشود؛ موضوعی که به گفته او، از سوی غرب بهدرستی درک نشده است.
درخواست برای «پایان کار» این تحلیل در نهایت نتیجه میگیرد که تنها راه پایان دادن به تهدید ایران، «شکست کامل» این رژیم است. نویسنده از دولت دونالد ترامپ میخواهد که از اعلام پیروزی زودهنگام خودداری کرده و «کار را بهطور کامل به پایان برساند».
نشریه هیل در گزارشی نوشت جنگ در ایران بخش کوچک اما مهمی از زنجیره تامین پیچیدهای را که به تولید تراشههای جهان کمک میکند، تهدید میکند، زیرا این درگیری، دسترسی به بخش عمدهای از هلیوم جهان را محدود میکند.
هیل در این گزارش که پنجشنبه ششم فروردین منتشر شد، نوشت قطر حدود یک سوم هلیوم جهان را تولید میکند؛ گازی که در فرآیند تولید نیمههادیها نقش اساسی دارد.
این نشریه اشاره کرد که اختلال در تولید هلیوم در قطر به دلیل حملات جمهوری اسلامی، تولید گاز طبیعی قطر و هلیومی را که در کنار آن استخراج میشود، مختل کرده است.
هیل به نقل از سیمون کروم، استاد مدیریت زنجیره تامین در دانشگاه سن دیهگو، نوشت: «شما دو مشکل دارید؛ اینکه تولید ندارید و در لجستیک و حمل و نقل دچار وقفه میشوید.»
او افزود: «این موضوع پیچیدهتر میشود زیرا بسیاری از محصولات دیگر در زنجیره تامین از خاورمیانه عبور میکنند، چه تنگه هرمز باشد و چه کانال سوئز.»
هیل اشاره کرد درگیری با حکومت ایران که اکنون بیش از سه هفته به طول انجامیده، به ویژه برای بازارهای انرژی مخرب بوده است. بهویژه که تهران پس از حملات ایالات متحده و اسرائیل در نهم اسفند، با هدف قرار دادن اهدافی در سراسر خاورمیانه، از جمله زیرساختهای گاز و نفت، به این حملات پاسخ داده است.
جمهوری اسلامی همچنین تنگه هرمز، آبراهی که خلیج فارس را به اقیانوس هند متصل میکند و حدود یک پنجم نفت جهان از طریق آن صادر میشود، مسدود کرده است.
به نوشته این نشریه، این موضوع باعث شده است که قیمت نفت گاهی اوقات به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد. اما در شرایطی که توجه زیادی به بازارهای نفت و گاز معطوف شده است، همین عوامل نیز در حال ایجاد اختلال در عرضه هلیوم هستند.
بر اساس این گزارش، حملات جمهوری اسلامی، کارخانههای گاز طبیعی قطر را هدف قرار داده، به طوری که به نوشته رویترز، صادرات هلیوم این کشور پس از یکسری حملات، ۱۴ درصد کاهش خواهد یافت.
هیل اضافه کرد انجمن صنایع نیمههادی در پاسخ به سازمان زمینشناسی ایالات متحده در سال ۲۰۲۳میلادی در مورد خطر عرضه هلیوم، خاطرنشان کرده بود که این گاز «ماده اولیه حیاتی» برای تولید نیمههادیها است.
این انجمن نوشته بود: «خواص منحصر به فرد هلیوم به عنوان یک گاز بیاثر و یک رسانای حرارتی بالا، آن را برای استفاده در کارکردهایی که نیاز به جلوگیری از واکنشهای شیمیایی ناخواسته و تضمین کنترل و دقت دمای ویفر (یک برش نازک و گرد از مواد نیمه هادی) دارند، ایدهآل میکند.»
هانا دومن، تحلیلگر ارشد تحقیقاتی در مرکز امنیت و فناوریهای نوظهور جورج تاون، به این نشریه گفت که گاز هلیوم میتواند علاوه بر خنک کردن منابع نور لیتوگرافی، برای کمک به خنک کردن ویفرها در طول فرآیندهایی مانند حکاکی و رسوبگذاری نیز استفاده شود.
بر اساس این گزارش، حکاکی، رسوبگذاری و فوتولیتوگرافی، همگی مراحل مختلفی در فرآیند ایجاد الگوهای پیچیدهای هستند که ویفرها را به تراشه تبدیل میکنند. هلیوم همچنین میتواند برای اهداف دیگری مانند تشخیص نشتی استفاده شود.
پیشتر شبکه خبری بلومبرگ چهارشنبه پنجم فروردین گزارش داده بود که شرکت «اِیر گَس» یکی از بزرگترین شرکتهای فعال در حوزه گازهای صنعتی، پس از آسیب دیدن میدان گاز مایع قطر در پی حملات هوایی جمهوری اسلامی، سفارشهای هلیوم خود را کاهش میدهد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، گزارش داد جمهوری اسلامی به هتلداران برخی از کشورهای منطقه هشدار داده است از اسکان نظامیان آمریکایی خودداری کنند و در غیر این صورت، این هتلها اهداف نظامی تلقی خواهند شد.
فارس پنجشنبه ششم فروردین به نقل از افرادی که آنها را «منابع آگاه» نامید، نوشت که درپی حملات موشکی و عملیاتهای ترکیبی جمهوری اسلامی و گروههای نیابتیاش، «شمار قابلتوجهی از پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه با تخریب و انهدام غیر قابل استفاده شدهاند.»
بر اساس این گزارش، نیروهای نظامی آمریکا «به ناچار در برخی هتلهای کشورهای منطقه از جمله بحرین و امارات مستقر شدهاند.»
این خبرگزاری وابسته به سپاه پاسداران افزود که به هتلداران، به ویژه در این دو کشور گفته شده در صورت پذیرش این افراد، ممکن است مراکز اقامتی هدف حمله قرار گیرند.
در همین ارتباط هم عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس از «صاحبان هتلها در کشورهای حاشیه خلیج فارس» خواست که به «نظامیانی که ممکن است امنیت مشتریان را به خطر اندازند، خدمات اقامتی» ارائه ندهند.
او عنوان کرد که نیروهای آمریکایی پس از آغاز جنگ، «پایگاههای نظامی خود در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را ترک کرده و برای پنهان شدن به هتلها و ساختمانهای اداری روی آوردهاند.»
عراقچی سپس بدون ارائه شواهدی نیروهای آمریکایی را متهم کرد که «از شهروندان این کشورها بهعنوان سپر انسانی استفاده میکنند.»
او در روزهای پایانی سال گذشته و در گفتوگو با شبکه خبری الجزیره چنین موضوعی را مطرح کرده بود.
ابوالفضل شکارچی، معاون «فرهنگی و جنگ نرم» ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، هم اتهام عراقچی را تکرار کرد و به تلویزیون حکومتی ایران گفت: «آمریکاییها از مناطق غیر نظامی برای پوشش خودشان استفاده میکنند.»
پیش از این، روزنامه نیویورک تایمز پنجشنبه گزارش داده بود که حملات تلافیجویانه جمهوری اسلامی «بسیاری از ۱۳ پایگاه نظامی آمریکا در منطقه خلیج فارس را تقریباً غیرقابل سکونت کرده و اعضای ارتش ایالات متحده را مجبور به کار از راه دور از هتلها و فضاهای اداری کرده است.»
هشدار به هتلداران در کشورهای عربی خلیج فارس در شرایطی مطرح شده است که پس از آغاز جنگ، شماری از هتلها هدف حملات جمهوری اسلامی قرار گرفته بودند.
در همین ارتباط، برخی از رسانهها گزارش دادند که هتلهای برج العرب، گریکو و فیرمونت د پالم در دبی هدف حمله قرار گرفتند. دو هتل در بحرین هم هدف حمله قرار گرفتند.
علاوه بر این، یک پهپاد، هتل «اربیل ارجان» را در شهر اربیل در اقلیم کردستان عراق هدف قرار داد. سفارت آمریکا در بغداد پیشتر هشدار داده بود گروههای شبهنظامی مورد حمایت جمهوری اسلامی ممکن است هتلهایی را هدف قرار دهند.
دونالد ترامپ در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز تاکید کرد که سرکوب شدید و استفاده از سلاح علیه شهروندان، عامل اصلی توقف اعتراضات در ایران است. او همچنین از تمدید مهلت مذاکراتی با تهران خبر داد و گفت به درخواست مقامهای ایرانی، بهجای هفت روز، ۱۰ روز به آنها فرصت داده است.
ترامپ در این مصاحبه که عصر پنجشنبه ۶ فروردین به وقت شرق آمریکا پخش شد، با اشاره به وضعیت داخلی ایران گفت: «به نظر من، وقتی نگاه میکنید چه اتفاقی افتاده، مردم وحشتزدهاند، چون یک طرف اسلحه دارد- و اسلحههای بسیار خطرناک دارد.» او افزود: «مردم شجاع هستند، اما وقتی میبینند افراد یکی پس از دیگری کشته میشوند… دیگر نمیتوانند اعتراض کنند.»
او با توصیف نحوه برخورد نیروهای حکومتی با معترضان گفت: «دلیل اینکه اعتراض نمیکنند این است که به آنها شلیک میشود… این کار را با تکتیراندازها انجام میدهند، از ساختمانها.» ترامپ تاکید کرد که در جریان اعتراضات، «زنان را مستقیم به سرشان شلیک کردند» و افزود: «وقتی میبینید افراد یکی پس از دیگری به زمین میافتند… فرار میکنید. همین اتفاق افتاد.»
رییسجمهوری آمریکا همچنین به سرکوب چهرههای منتقد اشاره کرد و با یادآوری اعدام صالح محمدی، کشتیگیری که در ۲۸ اسفند ماه به دلیل شرکت در اعتراضات دیماه اعدام شد، گفت: «آن کشتیگیر… یک ستاره بود… او را کشتند چون علیه رژیم صحبت کرد.» ترامپ تاکید کرد «ایران کشتیگیران بزرگی دارد و او یکی از بهترینها بود، اما او را کشتند.»
او در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به کشتهشدن رهبران جمهوری اسلامی در حملات اخیر تاکید کرد در چنین شرایطی «میتوان گفت تغییر رژیم رخ داده، چون همه رهبران کشته شدهاند.»
تمدید مهلت مذاکره با تهران ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود به روند مذاکرات اخیر با حکومت ایران اشاره کرد و گفت مقامهای ایرانی از او درخواست زمان بیشتر کردهاند. او توضیح داد: «آنها گفتند میشود زمان بیشتری بدهید؟… آنها هفت روز خواسته بودند، و من ۱۰ روز دادم.»
او افزود: «گفتم ۱۰ روز فرصت دارید… و آنها خیلی از این بابت تشکر کردند.» ترامپ در عین حال تاکید کرد که مذاکرات همچنان ادامه دارد و «اوضاع بد پیش نمیرود»، هرچند نسبت به نتیجه نهایی ابراز تردید کرد.
تاکید بر برتری نظامی و فشار بر تهران ترامپ در این مصاحبه بار دیگر برتری نظامی آمریکا در درگیری جاری با جمهوری اسلامی را برجسته کرد و گفت: «ما نیروی دریاییشان را از بین بردیم، نیروی هواییشان را زدیم، بیشتر موشکهایشان را نابود کردیم.» او افزود که زیرساختهای ارتباطی و پدافندی حکومت ایران نیز هدف قرار گرفتهاند.
او همچنین هشدار داد در صورت عدم توافق، گزینههای بیشتری روی میز است و گفت اگر ایران «کاری که باید انجام دهد را انجام ندهد»، ایالات متحده میتواند زیرساختهای حیاتی از جمله نیروگاههای برق را هدف قرار دهد.
ترامپ در تاکید کرد که همزمان با فشار نظامی، مسیر مذاکره همچنان باز است، اما تصمیم نهایی به رفتار تهران در روزهای آینده بستگی دارد.
رییسجمهوری آمریکا ساعاتی پیش از این نیز در جلسه کابینه در کاخ سفید به جمهوری اسلامی هشدار داده بود در صورت پافشاری بر «جاهطلبیهای هستهای» خود، با «بدترین کابوس» روبهرو خواهد شد.
پنتاگون اعلام کرد که ایالات متحده به عنوان بخشی از عملیات خود علیه جمهوری اسلامی، قایقهای تندروی بدون سرنشین را برای گشتزنی به کار گرفته است.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ششم فروردین در گزارشی در این مورد نوشت این نخستین بار است که واشینگتن استفاده از چنین شناورهایی را در یک جنگ تایید میکند زیرا پیش از این، استقرار این نوع شناورها که میتوانند برای نظارت یا حملات انتحاری استفاده شوند، گزارش نشده است.
این خبرگزاری افزود شناورهای بدون سرنشین در سالهای اخیر پس از آنکه اوکراین از قایقهای تندروی حامل مواد منفجره برای وارد کردن خسارات قابل توجه به ناوگان دریای سیاه روسیه استفاده کرد، مورد توجه قرار گرفتهاند.
جمهوری اسلامی، به دنبال شروع حملات ایالات متحده و اسرائیل در نهم اسفند، دستکم دو بار از پهپادهای دریایی برای حمله به نفتکشها در خلیج فارس استفاده کرده است.
به نوشته رویترز، هیچ نشانهای وجود ندارد که ایالات متحده از شناورهای بدون سرنشین برای حملات تهاجمی استفاده کرده باشد.
تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی پنتاگون، در پاسخ به پرسش رویترز گفت که شناورهای بدون سرنشین ساخته شده توسط شرکت بلکسی مستقر در مریلند، که با نام شناور شناسایی خودکار جهانی (GARC) شناخته میشوند، به عنوان بخشی از عملیات ایالات متحده علیه حکومت ایران، با عنوان «خشم حماسی»، برای گشتزنی استفاده شدهاند.
او در بیانیهای گفت: «نیروهای آمریکایی همچنان از سیستمهای بدون سرنشین در منطقه خاورمیانه، از جمله پهپادهای سطحی مانند GARC استفاده میکنند. این پلتفرم، به ویژه، بیش از ۴۵۰ساعت پرواز و بیش از ۲۲۰۰ مایل دریایی را در طول گشتهای دریایی در حمایت از عملیات خشم حماسی با موفقیت ثبت کرده است.»
هاوکینز از نام بردن از سایر سیستمهای بدون سرنشین مستقر در منطقه خودداری کرد. بلکسی نیز از اظهار نظر در مورد این خبر خودداری کرد.
رویترز اضافه کرد ایالات متحده از سالها پیش در تلاش است ناوگانی از شناورهای سطحی و زیرسطحی بدون سرنشین خودران را به عنوان جایگزینی ارزانتر و سریعتر برای کشتیها و زیردریاییهای سرنشیندار، به ویژه برای مقابله با قدرت دریایی رو به رشد چین در اقیانوس آرام، تولید کند. با این حال، این تلاش از برنامه عقب مانده و با مشکلات فنی، نگرانیهای هزینهای و مجموعهای از موانع آزمایشی مواجه شده است.
این خبرگزاری اشاره کرد که سال گذشته گزارش داده بود که GARC، یک قایق تندرو به طول حدود پنج متر، درگیر مشکلات متعدد عملکردی و ایمنی بوده است، از جمله یکی از آنها که در جریان یک آزمایش نظامی با سرعت بالا با یک قایق دیگر برخورد کرد.
به گفته «یک منبع» که در جریان این موضوع قرار گرفته بود، در هفتههای اخیر، در جریان یک آزمایش ناموفق دیگر در خاورمیانه، یکی از قایقهای GARC از کار افتاد.
اما هاوکینز از اظهار نظر در مورد این رویدادها خودداری کرد و گفت: «GARC یک قابلیت نوظهور و بخشی از ناوگان پهپادهای سطحی است که توسط ناوگان پنجم ایالات متحده برای افزایش آگاهی از آنچه در آبهای منطقهای اتفاق میافتد، اداره میشود.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد ضربالاجل تعیینشده برای حمله به نیروگاههای ایران را به مدت ۱۰ روز دیگر به تعویق انداخته است.
ترامپ پنجشنبه ششم فروردین در شبکه اجتماعی تروثسوشال نوشت به درخواست حکومت ایران، مهلت مذاکرات میان تهران و واشینگتن تا ششم آوریل ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا (ساعت ۳:۳۰ بامداد سهشنبه ۱۸ فروردین به وقت ایران) تمدید شده است.
او افزود: «مذاکرات در جریان است و برخلاف اظهارات نادرست رسانههای جعلی و دیگران، بسیار خوب پیش میرود.»
پیشتر در دوم فروردین، رییسجمهوری آمریکا اعلام کرد در صورت باز نشدن تنگه هرمز ظرف ۴۸ ساعت، «نیروگاههای برق» ایران را هدف قرار خواهد داد.
یک روز بعد، ترامپ از مذاکرات «سازنده» با تهران خبر داد و گفت هرگونه حمله به نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران به مدت پنج روز به تعویق خواهد افتاد.
چهارم فروردین، یک مقام آمریکایی در مصاحبه با پایگاه خبری سمافور تاکید کرد کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات ادامه خواهد یافت.
به گفته او، توقف حملات تنها شامل نیروگاههای ایران میشود و اهداف نظامی را در بر نمیگیرد.
شامگاه ششم فروردین، حملات گسترده در نقاط مختلف ایران ادامه یافت. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، این حملات به قطعی برق در برخی مناطق تهران انجامید.
در سوی دیگر، مقامهای جمهوری اسلامی به لفاظیهای تهدیدآمیز خود ادامه میدهند.
محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت مقامهای حکومت ایران برای شکستن آنچه او «چرخه شوم جنگ-آتشبس-جنگ» خواند، مصمم هستند.
او اضافه کرد: «هیچ کس نمیتواند برای ایران و ایرانی اولتیماتوم تعیین کند.»
علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی، نیز کشورهای منطقه را تهدید کرد که نقشآفرینی در کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی «قطعا چون بومرنگی به مشارکتکنندگان بازخواهد گشت».
او افزود: «جغرافیای خلیج فارس نمیتواند بیسرانجام بماند. حتما اتفاقاتی رقم خواهد خورد که به زیان قطعی تهدیدکنندگان امنیت ملی ایران تمام خواهد شد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که حکومت ایران از زمان آغاز مناقشه کنونی، ۱۲ کشور منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است؛ حملاتی که تهران اغلب آنها را با استناد به فعالیت پایگاههای نظامی ایالات متحده در این کشورها توجیه میکند.
پایگاه خبری تایمز اسرائیل ششم فروردین به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد ترامپ نسبت به انجام یک عملیات زمینی گسترده در ایران تمایل نشان داده است.
روزنامه نیویورکتایمز پنجم فروردین نوشت پنتاگون دستور اعزام حدود دو هزار سرباز از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش را به خاورمیانه صادر کرده است.