مراسم چهلم جانباختگان اعتراضات دیماه در همایونشهر، نورآباد ممسنی، مبارکه اصفهان، کرج، بابل، نجفآباد، گیلان، لنگرود، قزوین، نیشابور، محلات، شاهینشهر، یزدانشهر، مشکیندشت استان البرز و چاف برگزار شد. همزمان گزارشهایی نیز از بازداشت شهروندان در سمنان و کرمان منتشر شد.
بر اساس ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال در جمعه اول اسفند در همایونشهر اصفهان مراسم چهلم حسام شومالی با همخوانی ترانه «اگر که جان دادیم، اگر جوان دادیم، بهای انسان بود برای آزادی» برگزار شد. مادر او در این مراسم گفت: «خدا قاتلینش را رسوا کند.»
در همین شهر، جمعیت چندین هزار نفره در راهپیمایی پس از مراسم چهلم، شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنهای»، «کشته ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل رو ستایش کنیم» و «ای شاه خوبان برگرد به ایران» سر دادند.
در نورآباد ممسنی نیز ویدیوها نشان میدهد جمعیت گستردهای برای چهلم جاویدنامان تجمع کرده و شعار «جاوید شاه» سر دادند.
در یزدانشهر حاضران شعار «پهلوی برمیگرده» سر دادند.
مراسم چهلم دانیال دیانی نیز با شعارهایی علیه خامنهای و جمهوری اسلامی برگزار شد و شرکتکنندگان گفتند: «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده.»
در شهرستان مبارکه اصفهان، حاضران در مراسم چهلم مهدی فخاری همزمان با دفنوازی، شعار «مرگ بر خامنهای» سر دادند و برای تولد او فریاد «تولدت مبارک» گفتند.
در کرج، مراسم چهلم غزل دمرچلی، نوجوان ۱۷ ساله که در اعتراضات دیماه کشته شد، با شعار «خون ندادیم که سازش کنیم، رهبر قاتل را ستایش کنیم» برگزار شد.
در بابل نیز در چهلم عرفان آزرده، جوان ۲۰ ساله که ۱۸ دی با شلیک چهار گلوله کشته شد، حاضران شعار «این گل پرپر شده، هدیه به میهن شده» سر دادند.
در نجفآباد، تصاویر شبهای ۲۹ و ۳۰ بهمنماه نشان میدهد جمعیت گستردهای در آرامستان حاضر شدند و با پخش ترانه و شعار به یاد جاویدنامان مراسم برگزار کردند.
در شاهینشهر نیز مراسم چهلم به راهپیمایی و شعارهای اعتراضی انجامید.
در گیلان، مراسم چهلم علی پورامامعلی برگزار شد و در این مراسم گفته شد او «به میدان نیرنگ و اهریمن رفت و تیر خورد تا بچههای ایران درد نکشند.»
در لنگرود نیز مراسم چهلم عباس آرزو، مربی فوتبال که ۱۹ دیماه کشته شد، با پخش قطعه «وطن عشق من» و کفزدن حاضران همراه بود. بر اساس گزارشها، او پس از اصابت گلوله و انتقال به پارک، با ضربات باتوم جان باخت.
در قزوین، خانواده نازنینزهرا اسمیخانی بر مزار او قند سابیدند. در همین شهر، مراسم چهلم مهدی کشاورز، نوجوان ۱۶ ساله که ۱۸ دی با شلیک گلوله به قفسه سینه کشته شد، با شعار «قسم به خون یاران، ایستادهایم تا پایان» برگزار شد.
در نیشابور، همزمان با مراسم چهلم بهار شاهمهری، ویدیوها نشان میدهد ایست بازرسی در مسیر مراسم مستقر شده بود اما مردم برای حضور در مراسم به مسیر خود ادامه دادند.
در محلات نیز مراسم چهلم بهنام کاشانی با ترانهخوانی و تشویق برگزار شد. در مراسم چهلم رستم مبارکآبادی نیز شعار «خامنهای ضحاک، میکشیمت زیر خاک» شنیده شد.
بازداشتهای گسترده
همزمان با این مراسمها، گزارشهایی از بازداشتها منتشر شده است. یک ویدیو نشان میدهد ماموران لباس شخصی در سمنان جواد عربعامری را که پس از اعتراضات دیماه در ویدیویی شعار «مرگ بر خامنهای» داده بود، در خانه بستگانش با ضرب و شتم بازداشت کردند.
بر اساس گزارش رسیده، ماموران تلفن همراه و برخی اقلام شخصی او را نیز ضبط کردند.
همچنین فاطمه (سارا) میرجعفری، رواندرمانگر ۲۹ ساله اهل کرمان، ۶ بهمن با یورش ماموران به محل کارش بازداشت شد.
او حدود یک هفته تحت بازجویی قرار داشت و سپس به زندان منتقل شد. با گذشت سه هفته، خانواده او اطلاعی از وضعیتش دریافت نکردهاند.
ویدیویی دیگر نشان میدهد دانشآموزان پدر صدرا سلطانی، جوان ۲۴ سالهای که در تهران با گلوله ماموران کشته شد، در مدرسه مراسم چهلم برگزار کردند و این معلم با دیدن عکسهای فرزندش گریه کرد.
بر اساس نامههای رسیده به ایراناینترنشنال، این دو اعلام کردهاند تا زمان آزادی به اعتصاب غذا ادامه خواهند داد.
بازداشت آنها از ۱۴ دی ۱۴۰۳ آغاز شده و تا ۱۳ اسفند ۱۴۰۴، به یک سال و دو ماه میرسد؛ بیآنکه حکمی قطعی برایشان صادر شده باشد.
خانواده فورمن ۳۰ بهمن اعلام کرد این زوج به اتهام جاسوسی به ۱۰ سال زندان محکوم شدهاند که حکمی اولیه است. این حکم در شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی صادر شده است.
فورمنها پیش از این و پنج ماه پیش در یک جلسه سه ساعته در دادگاه انقلاب اسلامی تهران حاضر شدند. آنان اجازه دفاع از خود را نیافتند.
وزیر امور خارجه بریتانیا حکم ۱۰ سال زندان برای این زوج را «کاملا تکاندهنده و غیرقابل قبول» خواند.
ایوت کوپر گفت که پرونده فورمنها را بیوقفه پیگیری خواهد کرد؛ تا زمانی که این زوج سالم به بریتانیا بازگردند.
بازداشت با چشمبند و ۵۶ روز انفرادی
بر اساس روایت این زوج، ۱۴ دی ۱۴۰۳ به آنها گفته شد برای حدود نیم ساعت به دفتری مراجعه کنند و به چند پرسش پاسخ دهند. اما پس از حضور، به گفته خودشان، به شکل تهاجمی به خودرویی بدون نشان رسمی منتقل شدند، چشمبند زده شدند و به مکانی نامعلوم برده شدند.
آنها تاکید کردند که پس از برهنه شدن اجباری و دریافت لباس زندان، به سلولهایی کثیف و بیاثاثیه، به ابعاد حدود دو و نیم متر در دو و نیم متر منتقل شدند و ۵۶ روز نخست را روزانه بیش از ۲۳ ساعت در انفرادی گذراندند؛ بدون آنکه توضیحی درباره وضعیت خود دریافت کنند.
این زوج گفتند نحوه بازداشت و رفتار با آنها، ناقض اصل «حفظ کرامت انسانی» بوده است.
آنها همچنین گفتند در طول بازجوییها بارها به ایشان گفته شده «میدانیم شما جاسوس هستید» و تهدید شدهاند در صورت همکاری نکردن، با رفتار شدیدتری روبهرو خواهند شد.
لیندسی فورمن نوشت که بارها درباره دیدگاهش درباره اسرائیل و مذهب بازجویی شده و به او گفته شده است یهودی، فمینیست و حامی اسرائیل است و ایران را کشوری «تاریک» میداند.
اتهام جاسوسی و نبود مدرک
فورمنها تاکید کردند در هفتم مرداد ۱۴۰۴ در دادگاه حاضر شدند و به آنها اعلام شد به اتهام جاسوسی محکوم شدهاند، «بدون ارائه مدرک و بدون برگزاری دادگاه علنی».
آنها اعلام کردند که بین ۱۶ دی ۱۴۰۳ تا ششم اردیبهشت ۱۴۰۴ بارها درخواست وکیل دادهاند اما از حق انتخاب وکیل محروم بودهاند.
۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴، نخستین وکیل تسخیری برایشان تعیین شده است که به گفته آنها در لایحه دفاعیه اعلام کرده هیچ مدرکی دال بر ارتکاب جرم وجود ندارد و خواستار آزادی ایشان شده است.
این زوج همچنین گفتند در ششم مرداد، با این تصور که آزاد خواهند شد با پرواز تجاری از کرمان به تهران منتقل شدند، اما پس از رسیدن به مقصد، دوباره به سلول انفرادی فرستاده شدند.
به گفته لیندسی فورمن، در جلسه پایانی دادگاه که پس از جلسات پنجم شهریور، پنجم مهر و ۳۰ مهر ۱۴۰۴ برگزار شد، هنگام درخواست مشاهده مستندات تنها عکسی از کارت ورود به یک کنفرانس اروپایی به او نشان داده شده که نام فردی روی آن بوده که احتمال داده شده اهل اسرائیل باشد.
او تاکید کرد که همین تصویر به عنوان مدرک جاسوسی علیه او مطرح شده است.
کریگ فورمن نیز خبر داد که در مورد او هیچ مدرکی ارائه نشده است.
او همچنین نوشت پیامی از قاضی پرونده - از طریق وکیلش - به او منتقل شده که گفته است اگر او ایرانی بود، آزاد میشد، اما به دلیل تابعیت بریتانیایی در بازداشت خواهد ماند.
استناد به قانون و آغاز اعتصاب غذا
این زوج با اشاره به ماده ۲۴۲ قانون آیین دادرسی کیفری جمهوری اسلامی اعلام کردند که بازداشت موقت بدون صدور حکم نباید بیش از ۱۲ ماه ادامه یابد؛ در حالی که آنها پس از گذشت بیش از یک سال هنوز حکم قطعی دریافت نکردهاند.
کریگ و لیندسی فورمن اعلام کردند از ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ اعتصاب غذا را آغاز میکنند و تا زمان آزادی به آن ادامه خواهند داد.
آنها ادامه بازداشت خود را مغایر قانون اساسی و قوانین داخلی ایران دانستند و خواستار آزادی فوری شدهاند.
اعتصاب غذای اعلامشده از سوی هر دوی این زندانیان، در صورت آغاز، میتواند پرونده این زوج را وارد مرحله تازهای کند. پروندهای که پس از ۱۴ ماه بازداشت، اکنون به نقطهای حساس رسیده است.
عفو بینالملل جمعه اول اسفند اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی باید فورا اجرای حکم اعدام هشت نفر را که در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شدهاند، متوقف کنند.
این سازمان همچنین خواستار لغو محکومیتها و پایان دادن به روند دادرسیهای شتابزده و «بهشدت ناعادلانه» علیه دستکم ۲۲ نفر دیگر شد.
صندوق کودکان ملل متحد، یونیسف نیز ۳۰ بهمن خواستار آزادی فوری همه کودکان بازداشتشده در اعتراضات ایران شد و تاکید کرد بازداشت کودکان باید در همه اشکال آن پایان یابد.
این نهاد با ابراز نگرانی از ادامه بازداشتها، دسترسی مستقل به کودکان و رعایت تعهدات جمهوری اسلامی ذیل کنوانسیون حقوق کودک را خواستار شد.
خطر اعدام برای دستکم ۳۰ نفر
بر اساس اطلاعات گردآوری شده از سوی عفو بینالملل، دستکم ۳۰ نفر در ارتباط با اعتراضات دیماه با خطر مجازات اعدام روبهرو هستند.
هشت نفر از آنان که در بهمنماه، ظرف چند هفته پس از بازداشت، به اعدام محکوم شدهاند عبارتند از صالح محمدی ۱۸ ساله، محمدامین بیگلری ۱۹ ساله، علی فهیم، ابوالفضل صالحی سیاوشانی، امیرحسین حاتمی، شاهین واحدپرست کولور، شهاب زاهدی و یاسر رجاییفر.
دستکم ۲۲ نفر دیگر، از جمله دو نوجوان ۱۷ ساله، در جریان دادرسی یا در انتظار محاکمه هستند.
عفو بینالملل اعلام کرد این افراد با «اعترافات اخذشده زیر شکنجه» و سایر موارد نقض جدی حق دادرسی عادلانه روبهرو بودهاند؛ از جمله محرومیت از دسترسی به وکیل در مرحله تحقیقات و نپذیرفتن وکلای مستقل انتخابشده از سوی خانوادهها.
دایانا الطحاوی، معاون مدیر منطقهای خاورمیانه و شمال آفریقا در عفو بینالملل، گفت: «مقامهای ایرانی بار دیگر با تهدید به اجرای سریع احکام اعدام و صدور حکم در دادگاههای شتابزده، بیاعتنایی خود را به حق حیات و عدالت آشکار کردهاند.»
او افزود: «کودکان و جوانان بخش عمده کسانی هستند که پس از اعتراضات دیماه در چرخه سرکوب گرفتار شدهاند.»
این سازمان اعلام کرد شمار واقعی افرادی که در معرض خطر اعدام قرار دارند، احتمالا بسیار بیشتر است، زیرا مقامها خانوادهها را از اطلاعرسانی منع میکنند و بازداشتشدگان را در بازداشتهای بدون تماس با جهان خارج نگه میدارند.
عفو بینالملل از کشورهای عضو سازمان ملل و نهادهای منطقهای و بینالمللی خواست برای لغو احکام اعدام محمدی و بیگلری و جلوگیری از صدور احکام جدید اعدام، اقدام فوری و هماهنگ دیپلماتیک انجام دهند.
این سازمان همچنین خواستار دسترسی گزارشگران ویژه سازمان ملل، هیات حقیقتیاب درباره ایران و نمایندگان سفارتخانهها به مراکز بازداشت و امکان حضور در دادگاهها شد.
دادگاههای نمایشی و اعترافات اجباری
محمدی ۱۸ ساله، ۱۵ دیماه ۱۴۰۴ بازداشت و ۱۵ بهمن از سوی شعبه یک دادگاه کیفری قم به اتهام مشارکت در قتل یک مامور امنیتی به اعدام محکوم شد. اتهامی که او آن را رد کرده است.
عفو بینالملل اعلام کرد او در دادگاه «اعترافات» خود را پس گرفت و گفت زیر شکنجه گرفته شدهاند، اما دادگاه بدون تحقیق این ادعا را رد کرد.
ایراناینترنشنال ۲۲ بهمن در خبری اختصاصی از صدور حکم اولیه اعدام در ملاء عام در میدان نبوت قم، برای محمدی کشتیگیر خبر داد.
خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه، ۲۳ بهمن بدون تکذیب اصل حکم صادرشده اعلام کرد: «او هیچ حکم قطعی قابل اجرایی ندارد.»
بیگلری ۱۹ ساله و شش نفر دیگر نیز ۲۰ بهمن از سوی شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی، به اتهام «محاربه» و بهدلیل «آتش زدن یک پایگاه بسیج» به اعدام محکوم شدند.
به گفته یک منبع آگاه که با عفو بینالملل گفتوگو کرده، بیگلری هفتهها در ناپدیدسازی قهری بوده و در مرحله تحقیقات، از دسترسی به وکیل محروم مانده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، بیگلری، پنجشنبه ۱۸ دیماه در جریان اعتراضات تهران بازداشت شد.
مادر او فوت شده و پس از سه هفته از بازداشتش، خبر دستگیری او را به پدرش که مدتها پیگیر سرنوشتش بوده، دادند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، احسان حسینیپور، زیر شکنجه تن به اعتراف اجباری داده و جلسه محاکمه او و دو معترض ۱۷ ساله بازداشتی دیگر به نامهای متین محمدی و عرفان امیری، ۲۵ بهمن در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، به ریاست قاضی ایمان افشاری برگزار شده است.
عفو بینالملل اعلام کرد این دو نوجوان با وجود ممنوعیت صریح مجازات اعدام برای افراد زیر ۱۸ سال در زمان ارتکاب جرم، با اتهامهایی مواجه هستند که مجازات آن اعدام است.
این سازمان تاکید کرد از سال ۱۴۰۱ و پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، استفاده از مجازات اعدام در ایران افزایش یافته و در سال ۱۴۰۴ بالاترین شمار اعدامها از سال ۱۳۶۸ ثبت شده است.
عفو بینالملل خواستار ارجاع وضعیت ایران به دادستان دیوان کیفری بینالمللی و پیگیری قضایی مقامهای مسئول در چارچوب صلاحیت جهانی شد.
طبق این اطلاعات، ورزشگاه نقش جهان اصفهان، استادیوم خانگی باشگاه سپاهان، در روزهای اخیر به یکی از نقاط تجمع و استقرار خودروهای آبپاش و خودروها و موتورهای یگان ویژه تبدیل شده است.
پیشتر نیز گزارشهایی درباره استفاده مشابه از مجموعه ورزشی پاس قوامین منتشر شده بود.
بر اساس این اطلاعات، مسابقهای که قرار بود در این استادیوم برگزار شود، یک روز به تعویق افتاد تا نیروهای مستقر را تخلیه کنند و شرایط برای برگزاری بازی فراهم شود.
در جریان «جنگ ۱۲ روزه» نیز برخی ورزشگاهها مانند استادیوم آزادی، به عنوان محل تجمع و آمادهسازی نیروهای امنیتی استفاده شده بودند.
در سالهای گذشته نیز گزارشها و تصاویر متعددی از تجمع نیروهای سرکوب در استادیومهای مختلف منتشر شده بود. از جمله در جریان اعتراضات جنبش سبز، استادیوم امجدیه و همچنین سالن حجاب، هر دو در مرکز تهران، محل استقرار تجهیزات و نیروهای سرکوب بودند.
همزمان با دریافت این اطلاعات، تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند شماری از مردم، پنجرههای خانههای خود را با چسب مستحکم کردهاند تا در صورت وقوع انفجار، از شکستن شیشهها جلوگیری شود.
گزارشها همچنین حاکی است برخی شهروندان با مراجعه به مراکز خرید، در حال ذخیره مایحتاج و مواد خوراکی برای یک دوره درگیری احتمالی هستند.
وبسایت خبری اکسیوس ۲۹ بهمن در گزارشی نوشت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به جنگی بزرگ با ایران نزدیک میشود.
منابع آگاه به این رسانه گفتند حمله احتمالی آمریکا به جمهوری اسلامی و وقوع یک جنگ گسترده، میتواند «زودتر و در ابعادی بسیار فراتر از آنچه تصور میشود»، آغاز شود.
جلسات سپاه پاسداران در بیمارستانها
همزمان با افزایش احتمال حمله نظامی به جمهوری اسلامی و تشدید تنشهای منطقهای، یک منبع مطلع در حوزه بهداشت و درمان در تهران به ایراناینترنشنال گفت که در روزهای اخیر شماری از فرماندهان نظامی و نیروهای سپاه پاسداران، جلسات خود را در فضای این مرکز درمانی برگزار کردهاند.
به گفته این فرد مطلع، حضور افراد با همراهی تیمهای حفاظتی و برگزاری نشستهای غیرمرتبط با امور درمانی، موجب نگرانی کارکنان شده است.
این در حالی است که پیشتر و در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه، پیامهای متعددی از شهرهای مختلف درباره استفاده امنیتی از مراکز عمومی منتشر شد.
در گرگان، شاهدان از شلیک به معترضان از داخل فرمانداری و از بالای بیمارستان «۵ آذر» خبر داده بودند.
در اراک، تصویری از مدرسه «امام علی» بهعنوان پایگاه نیروهای سرکوب منتشر شد و در ساری نیز گزارشهایی درباره استفاده از مدرسه دخترانه الزهرا برای نگهداری بازداشتشدگان منتشر شد.
در برخی شهرها از جمله شیراز و تهران، روایتهایی از استقرار نیروهای مسلح در بیمارستانها و حتی شلیک از پشتبام مراکز درمانی به سوی معترضان منتشر شد.
این موارد، همراه با گزارشهای جدید درباره برگزاری نشستهای فرماندهان نظامی در بیمارستانها، نگرانیها درباره استفاده از اماکن آموزشی و درمانی بهعنوان فضاهای امنیتی و نظامی را افزایش داده است.
