در چهل‌و‌هفتمین روز انقلاب ملی ایرانیان چه گذشت؟

پنج‌شنبه ۲۳ بهمن و هم‌زمان با چهل‌و‌هفتمین روز انقلاب ملی ایرانیان، رضا عباسی، فعال سابق دانشجویی و عضو پیشین انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه زنجان، پس از انتشار مطالبی درباره شمار جان‌باختگان روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه و نحوه برخورد نیروهای سرکوب با خانواده‌های آنان، برای ارائه توضیحات به پلیس امنیت زنجان احضار شده است.

در کردستان نیز سازمان حقوق بشری هه‌نگاو از بازداشت هفت شهروند در شهرهای میاندوآب، آبدانان و بوکان خبر داد و نام جمال عبداللهی، علی نظرزاده، ناصر یادیار، موسی یادیار، حمزه یادیار، هژار رحیمی و حسن چمنی را به عنوان بازداشت‌شدگان اعلام کرد.

دانشجویان متحد همچنین از بازداشت آریا اداوری، دانشجوی ۲۰ ساله رشته صنایع فلز دانشگاه ساری خبر داد و اعلام کرد او ۲۰ دی در قرچک تهران بازداشت شده است.

هم‌زمان، محمد موحدی، دادستان کل کشور، با موضعی که می‌تواند به فشار اقتصادی بر بازداشت‌شدگان منجر شود، گفت «خسارت‌ها بر اساس قانون باید از بازداشت‌شدگان اعتراضات اخذ شود».

میزان، خبرگزاری وابسته به قوه قضاییه، گزارش اسرائیل هیوم درباره اعدام بازداشت‌شدگان را رد و اعلام کرد پرونده‌های اعتراض‌های دی‌ماه «همچنان در مراجع قضایی در حال رسیدگی است» و احکام این پرونده‌ها هنوز به مراحل نهایی و قطعی قابل اجرا نرسیده‌اند.

هه‌نگاو گزارش داد ۱۲ زندانی از جمله یک زن در شش زندان کشور در ساری، ایلام، کرمانشاه، خرم‌آباد، تبریز و اصفهان اعدام شدند؛ اتهامات اعلام‌شده شامل قتل عمد و جرایم مرتبط با مواد مخدر بوده است.

همچنین گزارش شد حمیدرضا وطنی، شهروند ۶۵ ساله اهل فیروزکوه و فعال حقوق کودکان، در خطر اعدام قرار دارد و دادگاه انقلاب او را به «بغی» و «تبانی علیه امنیت ملی» متهم کرده است.

طبق این روایت، او شامگاه ۱۹ دی با بدنی پر از ساچمه ربوده و بازداشت شد، پس از مراجعه برای درمان به بیمارستان فیروزکوه هنگام بازگشت به خانه بازداشت شد و حدود یک ماه در زندان اوین تحت بازجویی‌های شدید برای اخذ اعتراف اجباری قرار داشت.

از سوی دیگر، برخی منابع به ایران‌اینترنشنال گفته‌اند برای محمدرضا عبدالله‌پور، کارشناس بیهوشی ۲۸ ساله که هنگام کمک به یک معترض مجروح در تهران بازداشت شد، حکم اعدام صادر شده و جان او در خطر است.

چهلم جاویدنامان و افزایش کنترل‌های شهری

در این روز ایران‌اینترنشنال گزارش داد بر اساس ویدیو رسیده به این شبکه، ۲۳ بهمن مراسم چهلم جاویدنام مصطفی امیری در فولادشهر اصفهان با صدای کِل کشیدن زنان عزادار و نوای سنج و دمام برگزار شد.

به گفته این گزارش، مصطفی امیری در جریان اعتراضات ۱۸ دی با اصابت گلوله جنگی کشته شده بود.

هم‌زمان، ویدیو دیگری نشان می‌دهد در آستانه برگزاری مراسم چهلم شمار زیادی از جاویدنامان انقلاب ملی ایران، تعمیر دوربین‌های نظارتی در فولادشهر آغاز شده است؛ اقدامی که می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای افزایش رصد و کنترل تجمع‌ها و آیین‌های یادبود باشد.

در فضای عمومی نیز مهرداد محمدنژاد، زندانی سیاسی پیشین، در متنی در اینستاگرام نوشت «با این همه کشته و چشمان کور، کدام کنکور؟ هیچ چیز عادی نیست و عادی نخواهد شد» و افزود آزمون دکتری «بماند برای زمانی که ایران آزاد شود».

پارلمان اروپا پنج‌شنبه ۲۳ بهمن نیز قطعنامه‌ای درباره «سرکوب سیستماتیک، شرایط غیرانسانی و بازداشت‌های خودسرانه در ایران» تصویب کرد.

این قطعنامه که پیش‌نویس آن از سوی اعضای گروه سبزها و ائتلاف آزاد اروپا ارائه شده بود، به تشدید سرکوب‌ها در دی ماه گذشته، استفاده از «زور مرگبار»، بازداشت‌های گسترده، ناپدیدسازی قهری، شکنجه و قطع اینترنت اشاره کرده و این اقدامات را محکوم می‌کند.

واکنش‌های سیاسی و مدنی؛ طرح «جبهه نجات ایران»

۴۱۶ کنشگر سیاسی و مدنی با انتشار بیانیه‌ای، موج بازداشت فعالان و معترضان به کشتار دی‌ماه ۱۴۰۴ را محکوم کردند و تشکیل «جبهه نجات ایران» را برای انتقال قدرت به مردم «ضروری» دانستند.

امضاکنندگان نوشته‌اند این بازداشت‌ها نشان‌دهنده «سرکوب آزادی بیان» و «انتقام‌جویی از صدای حق‌خواهی و عدالت‌طلبی» کسانی است که نسبت به کشتار معترضان سکوت نکرده‌اند.

آنها همچنین بر ضرورت دادخواهی، تشکیل کمیته حقیقت‌یاب مستقل، مخالفت با مجازات اعدام و ایجاد شرایط برای «انتقال قدرت به مردم» از طریق تضمین آزادی‌های اساسی تاکید کرده‌اند و خواستار آزادی فوری و بدون قید و شرط بازداشت‌شدگان و همه زندانیان سیاسی و عقیدتی شده‌اند.

تنش خارجی و آرایش امنیتی منطقه؛ از عراق تا خلیج فارس

سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، اعلام کرد مسکو احتمال اقدام نظامی جدید آمریکا علیه ایران را منتفی نمی‌داند و هشدار داد وضعیت خاورمیانه «نگران‌کننده» است.

او گفت آمریکا بار دیگر شمار زیادی سامانه تهاجمی مستقر کرده و تهدید به استفاده از زور ادامه دارد. او افزود تلاش‌هایی برای بی‌ثبات کردن اوضاع سیاسی داخلی ایران جریان دارد.

هم‌زمان سفارت آمریکا در عراق اعلام کرد آماده است «از همه ابزارها» برای مقابله با فعالیت‌های «بی‌ثبات‌کننده» ایران در عراق استفاده کند و تاکید کرد دولت عراق باید کاملا مستقل بماند و بر تقویت منافع همه عراقی‌ها تمرکز کند.

در همین چارچوب، خبرگزاری ریانووستی گزارش داد یک هواپیمای شناسایی نیروی دریایی آمریکا از نوع بوئینگ P-8A پوسایدون و یک پهپاد MQ-4C ترایتون در نزدیکی مرزهای ایران مشاهده شده‌اند؛ ریانووستی گفت این گزارش را بر اساس داده‌های پروازی منتشرشده تنظیم کرده و مسیر ثبت‌شده نشان می‌دهد هواپیمای پوسایدون از بحرین برخاسته و بر فراز تنگه هرمز پرواز دورانی انجام داده و پهپاد ترایتون نیز از ابوظبی به پرواز درآمده و بر فراز دریای عمان گشت‌زنی کرده است.

در داخل ایران نیز شهرام ایرانی، فرمانده نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی، مدعی شد نیروهای ایران «در عمق اقیانوس‌ها و قاره‌های جهان حضور مقتدرانه دارند».

بازارها و اقتصاد؛ اثر سایه جنگ بر بورس‌های خلیج فارس و نفت

هم‌زمان با بالا گرفتن نگرانی‌ها از درگیری، گزارش شد ارزش سهام در بازارهای بورس کشورهای حوزه خلیج فارس پنجشنبه کاهش یافت.

در حوزه انرژی نیز گروه مالی ئی‌بی‌سی در تحلیلی درباره بازار نفت ۲۰۲۶ اعلام کرد بازار نفت میان دو ریسک اصلی مرتبط با جمهوری اسلامی معلق است: «خطر اختلال در تنگه هرمز» و «انبوه نفت شناور ایران».

پرونده هسته‌ای و هشدارهای آژانس؛ ۴۰۰ کیلو اورانیوم ۶۰ درصد

در ادامه نگرانی‌ها درباره برنامه هسته‌ای، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، گفت این نهاد «به‌شدت» باور دارد ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد جمهوری اسلامی همچنان در تاسیساتی قرار دارد که در جریان جنگ ۱۲ روزه هدف حمله قرار گرفت.

او هشدار داد این میزان اورانیوم برای چند بمب هسته‌ای کافی است و افزود این موضوع از نظر گسترش سلاح هسته‌ای «نگران‌کننده» است، حتی اگر اورانیوم پنهان یا زیر آوار مدفون شده باشد.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، نیز گفت آمریکا و جمهوری اسلامی در مسیر دستیابی به توافق هسته‌ای «انعطاف» نشان می‌دهند و تهران اکنون درک می‌کند باید با آمریکایی‌ها به توافق برسد.

او به فایننشال‌تایمز گفت «مثبت است» که آمریکایی‌ها ظاهرا آماده‌اند غنی‌سازی ایران را در چارچوب مرزهای مشخص تحمل کنند، اما هشدار داد اگر آمریکا بر رسیدگی هم‌زمان به همه موضوع‌ها از جمله برنامه موشکی و نیروهای نیابتی اصرار کند، حتی پرونده هسته‌ای هم ممکن است پیش نرود و نتیجه می‌تواند «یک جنگ دیگر در منطقه» باشد.

دیگر اخبار این روز را اینجا بخوانید