اسرائیلهیوم در آستانه سفر نخستوزیر اسرائیل به ایالات متحده، در شرایطی که مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی به دومین دور وارد میشود، خطرناکترین سناریو از منظر اسرائیل را دادن «طناب نجاتی» از سوی واشینگتن به تهران برای بازیابی توان نظامی خوانده است.
این رسانه اسرائیلی در تحلیلی به قلم آبراهام بنزوی، استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه تلآویو، که یکشنبه ۱۹ بهمن منتشر شد، نوشته است: زمانی که رژیم ایران در یکی از پایینترین نقاط تاریخی خود قرار دارد، با بحران شدید اقتصادی و دیگ در حال جوشی از نارضایتی و خشم عمومی ناشی از سرکوب موجهای اعتراضی روبهروست، خطرناکترین سناریو از منظر اسرائیل این است که دولت ترامپ، یک طناب نجات و فضای تنفس حیاتی در اختیار این رژیم قرار دهد تا بتواند خود را بازیابی کند.
بنزوی چنین اقدامی را «از دست دادن یک پنجره فرصت برای وارد آوردن ضربهای فلجکننده به رژیم ایران» توصیف کرده است.
نگرانی از تمرکز محدود بر پرونده هستهای
بر اساس این تحلیل، یکی از اصلیترین دغدغههای تلآویو، تمایل احتمالی دولت آمریکا به محدود کردن مذاکرات با جمهوری اسلامی به موضوع هستهای و نادیده گرفتن دیگر مولفههای تهدیدآمیزِ حکومت ایران، از جمله برنامه موشکی و فعالیتهای منطقهای است.
به نوشته اسرائیل هیوم، تمرکز صرف بر پرونده هستهای میتواند به تهران فرصت دهد تا در سایه کاهش فشارها، توان نظامی خود را بازسازی و شبکه نیروهای نیابتیاش در منطقه را تقویت کند.
این تحلیل هشدار میدهد که چنین روندی ممکن است تهدید علیه اسرائیل را از مسیر لبنان، نوار غزه و یمن افزایش دهد.
مقایسه با سیاست گامبهگام هنری کیسینجر
در بخش دیگری از این تحلیل، نویسنده رویکرد احتمالی دولت ترامپ را با سیاست عملی هنری کیسینجر، وزیر خارجه پیشین آمریکا، در مذاکره با چین و تنشزدایی با شرق در دهه ۱۹۷۰ مقایسه کرده است.
به نوشته اسرائیل هیوم، کیسینجر با تکیه بر «دیپلماسی مرحلهای» تلاش میکرد مسائل پیچیده را به بخشهای کوچکتر تقسیم و از طریق پیشرفت تدریجی، اعتماد متقابل ایجاد کند.
این رویکرد بهویژه در روند عادیسازی روابط آمریکا و چین در سال ۱۹۷۲ به موفقیت رسید و به واشینگتن امکان داد در فضای رقابت با اتحاد شوروی، نفوذ خود را در شرق آسیا گسترش دهد.
با این حال، بنزوی تاکید میکند که شرایط کنونی ایران با چین دهه ۷۰ میلادی قابل مقایسه نیست.
به گفته او، برخلاف رهبری وقت چین که به دنبال تثبیت جایگاه بینالمللی خود بود، جمهوری اسلامی بر پایه یک ایدئولوژی تقابلی و بیاعتماد به غرب بنا شده و پایبندی به توافقها را در اولویت قرار نمیدهد.
از این منظر، بازگشت به الگوی گامبهگام کیسینجر در قبال تهران، از نگاه اسرائیل، نهتنها تضمینکننده ثبات نیست، بلکه میتواند به تقویت موقعیت جمهوری اسلامی منجر شود.
نگرانی از تعلیق گزینه نظامی
بنزوی در ادامه تاکید کرده است که دستیابی به توافقی محدود میتواند به تعلیق عملی گزینه نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی منجر شود و رسیدگی به مسائل بنیادی را به آیندهای نامشخص موکول کند.
به گفته او، در صورت شکلگیری چنین توافقی، بازگرداندن فشار حداکثری بر تهران در مراحل بعدی، برای واشینگتن بسیار دشوار خواهد بود.
این تحلیلگر همچنین هشدار داده است که تجربههای گذشته نشان میدهد جمهوری اسلامی از دورههای کاهش فشار برای تقویت توان دفاعی و تهاجمی خود استفاده کرده است.
ماموریت دشوار نتانیاهو در واشینگتن
اسرائیل هیوم سفر پیشِ روی نتانیاهو به واشینگتن را تلاشی برای جلوگیری از شکلگیری این سناریو توصیف کرده و نوشته است که او در دیدار با دونالد ترامپ تلاش خواهد کرد آمریکا را به اتخاذ رویکردی جامعتر در قبال ایران ترغیب کند؛ رویکردی که علاوه بر برنامه هستهای، برنامه موشکی و نفوذ منطقهای تهران را نیز در بر بگیرد.
با این حال، این تحلیل تاکید میکند که وابستگی فزاینده اسرائیل به حمایتهای نظامی و سیاسی آمریکا پس از حملات هفتم اکتبر، دامنه مانور نتانیاهو را محدود کرده است.
بنزوی در پایان نوشته است: «با وجود رابطه نزدیک و همکاریمحور میان کاخ سفید و دفتر نخستوزیری اسرائیل، فضای مانور نتانیاهو برای جلوگیری از هرگونه نرمش در رویکرد آمریکا بسیار محدود به نظر میرسد؛ مگر آنکه او با نوعی «مدرک قاطع» درباره نیتهای فوری جمهوری اسلامی، توان واقعی آن و طرحهای پنهانش به واشینگتن وارد شود.
انتخابات مجلس نمایندگان ژاپن، مشهور به مجلس سفلی، به پیروزی حزب حاکم لیبرال دموکرات به رهبری سانائه تاکایچی انجامید و این حزب توانست اکثریت کرسیها را کسب کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، ساعاتی پس از اعلام نتایج اولیه انتخابات مجلس نمایندگان ژاپن، در پیامی در شبکههای اجتماعی پیروزی ائتلاف تاکایچی را تبریک گفت و برای او «موفقیت بزرگ در پیشبرد دستور کار محافظهکارانه صلح از طریق قدرت» آرزو کرد.
ترامپ نوشت: «او رهبری بسیار محترم و محبوب است. تصمیم جسورانه و خردمندانهی سانائه برای برگزاری انتخابات، نتیجهای بسیار بزرگ به همراه داشت.»
در ژاپن نخستوزیر بهصورت غیرمستقیم از طریق پارلمان دومجلسی شامل مجلس نمایندگان یا سفلی و مجلس مشاوران یا اعلی انتخاب میشود و مجلس نمایندگان نقش اصلی را در این فرایند بر عهده دارد.
اکنون پیشبینی میشود که انتخاب تاکایچی مسیر را برای کاهشهای مالیاتی وعدهدادهشده و افزایش هزینههای نظامی با هدف مقابله با چین هموار کند. تغییرات مالیاتی مد نظر دولت تاکایچی سبب نگرانی بازارهای مالی شده است.
پیروز حزب محافظهکارِ حامی سلطنت در تایلند
در تایلند نیز حزب محافظهکار و سلطنتطلب «بومجایتای» به رهبری آنوتین چارنویراکل در انتخابات عمومی پیروزی روشنی به دست آورد. این پیروزی احتمال تشکیل ائتلافی باثباتتر را افزایش داده است و تحلیلگران امیدوارند چنین ائتلافی که بتواند به دورهای طولانی از بیثباتی سیاسی در تایلند پایان دهد.
حزب بومجایتای در این انتخابات بیشترین تعداد کرسیهای مجلس نمایندگان را تصاحب کرد و رقبای اصلاحطلب و میانهرو را پشت سر گذاشت.
چارنویراکل پس از اعلام خبر پیروزی حزب در یک نشست رسانهای، پیروزی حزب بومجایتای را «پیروزی تمام مردم تایلند» خواند و افزود: « این پیروزی متعلق به همه مردم است؛ چه آنهایی که به این حزب رای دادهاند، چه آنهایی که ندادهاند. ما باید با تمام توان خود در خدمت مردم تایلند باشیم.»
تحلیلگران معتقدند این نتیجه نشاندهنده تمایل بخش بزرگی از جامعه تایلند به ثبات سیاسی و حفظ ساختارهای سنتی قدرت، بهویژه نقش سلطنت است.
چارنویراکل ۱۴ شهریور ۱۴۰۴ پس از چند روز آشفتگی سیاسی از سوی پارلمان تایلند بهعنوان نخستوزیر جدید این کشور انتخاب شده بود. او وعده داده بود که در صورت تصدی سمت نخستوزیری، انتخابات زودهنگام برگزار کند.
حزب بومجایتای متعهد شده است که که وضعیت موجود سلطنت را حفظ و در واکنش به درگیری مرزی با کامبوج، در مرز با این کشور دیوار مرزی احداث کند.
پیروزی نامزد چپ میانه در پرتغال
هرچند انتخاباتی که یکشنبه در ژاپن و تایلند برگزار شد به ماندن جریانهای راستگرا در قدرت انجامید، اما دور دوم انتخابات ریاستجمهوری در پرتغال با پیروزی آنتونیو ژوزه سِگورو، نامزد چپ میانه، در برابر آندره ونتورا، از حزب راستگرای چگا، همراه بود.
نتایج نظرسنجیها و شمارش اولیه آراء نشان میدهد که رایدهندگان پرتغالی بار دیگر جریان میانهرو و سوسیالیست را انتخاب و از واگذاری قدرت به جریان راست در این کشور خودداری کردند.
بر اساس پیشبینیهای دو شبکه تلویزیونی ملی در پرتغال که بر پایه نظرسنجیهای خروجی انجام شده است، سگورو، نامزد ۶۳ ساله، بین ۶۷ تا ۷۳ درصد آرا را به دست آورده، در حالی که سهم آرای ونتورای ۴۳ ساله بین ۲۷ تا ۳۳ درصد بوده است. به این ترتیب سگورو در یک دوره پنجساله رییسجمهوری پرتغال خواهد بود.
او پس از اعلام پیروزی به خبرنگاران گفت: «پاسخی که امروز مردم پرتغال دادند، تعهدشان به آزادی، دموکراسی و آیندهی کشورمان، مرا عمیقا تحت تاثیر قرار داد. به ملتمان افتخار میکنم.»
به گزارش نیویورکتایمز، دونالد ترامپ در حالی مسیر دیپلماسی با ایران را دوباره در پیش گرفته که دامنه مانور این راهبرد بهدلیل اختلافهای بنیادین دو طرف، آرایش نظامی آمریکا در منطقه و نگرانیهای امنیتی اسرائیل، بسیار محدود توصیف میشود. مذاکرات روز جمعه در عمان بدون تنش علنی یا اقدام نظامی پایان یافت و طرفین بر ادامه گفتوگوها درباره «چارچوبی» برای مذاکرات آینده توافق کردند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه حکومت ایران، این گفتوگوها را «شروعی خوب» خواند اما همزمان تاکید کرد تهران بر حق غنیسازی اصرار دارد و برنامه موشکیاش قابل مذاکره نیست. در مقابل، ترامپ اعلام کرد عجلهای برای توافق ندارد و شرط اصلی واشینگتن «عدم دستیابی ایران به سلاح هستهای» است؛ موضعی که بهگفته نیویورکتایمز با پیامهای متناقض همراه بوده، زیرا مذاکرهکنندگان آمریکایی از «غنیسازی صفر» بهعنوان خط قرمز یاد کردهاند.
به نوشته این روزنامه، مطالبات آمریکا شامل تحویل کامل اورانیوم غنیشده - بهویژه ذخایر نزدیک به درجه تسلیحاتی - محدودسازی برد موشکهای بالستیک و توقف حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی در منطقه است. اسرائیل نیز نگران بازسازی سریع زیرساختهای تولید موشکی ایران است و آن را هدف اولیه هر سناریوی نظامی میداند.
نیویورکتایمز مینویسد ترامپ ظاهراً بهدنبال توافقی سریع است که بتواند آن را «پیروزی» اعلام کند، بیآنکه وارد جنگی منطقهای و فرسایشی شود؛ جنگی که میتواند تلفات آمریکایی، ضربه به اسرائیل و شوک به بازار انرژی جهان را در پی داشته باشد و با پایگاه سیاسی ضدجنگ او در تعارض است. با این حال، ایران - حتی پس از جنگ ژوئن و سرکوب خونین اعتراضات - در کشدادن مذاکرات تجربه دارد و متحدان آمریکا در خلیج فارس نیز بهدلیل بیم از تشدید درگیری، راهحل دیپلماتیک را توصیه میکنند.
تحلیلگران به این روزنامه گفتهاند فشار نظامی برای امتیازگیری طراحی شده، اما آمادهسازی برای جنگ زمان میبرد و همین، پنجرهای محدود برای گفتوگو باز میکند. در عین حال، حمایت لفظی اولیه ترامپ از معترضان ایرانی - که هزاران نفرشان کشته شدند - اعتبار او را در معرض آزمون گذاشته و احتمال اقدام نظامی را نسبت به گذشته افزایش داده است. با این همه، تردیدهای جدی درباره پیامدهای مداخله نظامی باقی است؛ از جمله خطر شکلگیری دولتی سختگیرتر و نظامیتر در ایران و شتاب بهسوی بازدارندگی هستهای.
بهگزارش نیویورکتایمز، حتی یک توافق محدود بر سر غنیسازی - مثلاً کاهش آن به حدود ۳ درصد - نیز برای ترامپ از نظر سیاسی دشوار است، زیرا شباهتی به توافق ۲۰۱۵ خواهد داشت که خود او آن را «بدترین توافق تاریخ» میدانست. در نتیجه، این روزنامه جمعبندی میکند که دیپلماسی ادامه دارد، اما مسیر آن باریک است و هر دو گزینه - توافق ناقص یا فروپاشی مذاکرات - هزینههای سیاسی و امنیتی قابلتوجهی دارند.
در گزارشی تحلیلی، وبسایت واینت نوشت که رویکرد اخیر دونالد ترامپ در قبال ایران، بهویژه برگزاری مذاکرات مستقیم با نمایندگان جمهوری اسلامی، عملاً به مشروعیتبخشی به حاکمیتی انجامیده که تنها چند هفته پیش یکی از خونینترین سرکوبهای تاریخ خود را علیه معترضان رقم زد؛ تحولی که از نگاه نویسنده، با وحشت و ناباوری از سوی افکار عمومی ایران دنبال میشود.
به نوشته واینت، رژیم ایران تا پیش از اعلام حمایت ترامپ از معترضان، در مسیری روشن بهسوی فروپاشی قرار داشت. بحران عمیق اقتصادی، سقوط ارزش پول ملی، کمبود انرژی در کشوری نفتخیز، و همزمان تشدید نارضایتیهای اجتماعی، شرایطی را ایجاد کرده بود که اعتراضات سراسری اواخر دسامبر میتوانست به نقطه عطفی برای تضعیف جدی حاکمیت تبدیل شود. اما ورود آمریکا به فاز مذاکره، آن هم پس از سرکوبی که به کشتار گسترده معترضان انجامید، به گفته واینت نهتنها به تغییر رژیم کمکی نکرد، بلکه در عمل به تقویت آن انجامیده است.
این گزارش با یادآوری تجربههای تاریخی، از جمله سیاست مماشات نویل چمبرلین در کنفرانس مونیخ، تاکید میکند که تمایل دموکراسیها به «صلح به هر قیمت» اغلب با نادیدهگرفتن ماهیت رژیمهای سرکوبگر همراه میشود. نویسنده مینویسد همانگونه که در گذشته، اشتیاق به صلح موجب تقویت حکومتهای خطرناک شد، امروز نیز مذاکرات واشینگتن و تهران میتواند به تحکیم «رژیم ترور» در ایران بینجامد.
واینت با اشاره به تجربه جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر، تصریح میکند که نگرانی مخالفان مداخله نظامی بیپایه نیست؛ جنگهای طولانی خاورمیانه هزینههای انسانی عظیمی داشته و میلیونها کشته و آواره بر جای گذاشتهاند. با این حال، گزارش تاکید میکند که گزینه جایگزین جنگ زمینی، لزوما مماشات نیست. به باور نویسنده، فشار اقتصادی و تحریمهای فلجکننده، همانگونه که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ تجربه شد، موثرترین ابزار برای تضعیف رژیم ایران بوده است.
در این چارچوب، واینت یادآوری میکند که خروج آمریکا از توافق هستهای در سال ۲۰۱۸ و بازگشت تحریمها، اقتصاد ایران را تا مرز ورشکستگی پیش برد؛ بهگونهای که مقامهای ارشد جمهوری اسلامی بعدها به وارد آمدن صدها میلیارد دلار خسارت اعتراف کردند و حکومت ناچار به کاهش شدید بودجه دفاعی شد. اما با روی کار آمدن دولت جو بایدن و ازسرگیری مذاکرات، این فشارها کاهش یافت و به گفته گزارش، همین روند به تقویت نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی در منطقه، از جمله حوثیها، حزبالله و حماس انجامید.
به نوشته واینت، اکنون این خطر وجود دارد که ترامپ نیز، با وجود تفاوتهای لفظی با بایدن، عملاً در همان مسیر گام بردارد. مذاکراتی که قرار بود ابزاری برای مهار حکومت ایران باشد، ممکن است به فرایندی فرسایشی تبدیل شود که در نهایت به کاهش فشارها، تقویت اقتصادی رژیم و تثبیت دوباره قدرت آن بینجامد؛ آن هم در شرایطی که اعتراضات داخلی با خشونت سرکوب شده و جامعه ایران در وضعیت شوک و عزاداری به سر میبرد.
گزارش واینت در پایان هشدار میدهد که اگر نتیجه این مسیر، نه تغییر رفتار یا تضعیف حاکمیت، بلکه بازتولید و تحکیم آن باشد، ترامپ ممکن است در حافظه معترضان ایرانی، نه بهعنوان حامی آزادی، بلکه بهعنوان سیاستمداری ثبت شود که ناخواسته به بقای رژیمی کمک کرد که مردمش را به گلوله بست.
سعد معن، رییس ستاد اطلاعرسانی امنیتی عراق، شنبه ۱۸ بهمن از انتقال ۲۲۵۰ عضو داعش از سوریه به عراق خبر داد.
او افزود فرآیند انتقال زندانیان داعش همچنان ادامه دارد و بغداد این مسئولیت بزرگ را «از طرف تمام جهان» بر عهده گرفته است.
به گزارش وبسایت کردستان۲۴، این عملیات با هماهنگی ائتلاف بینالمللی و از مسیرهای زمینی و هوایی انجام شد و زندانیانی که دارای تابعیتهای عراقی، سوری و چند ملیت دیگر هستند، در مراکز فوق امنیتی نگهداری میشوند.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده بود ایالات متحده در آستانه تکمیل انتقال هفت هزار زندانی وابسته به داعش از سوریه به عراق است.
به گزارش رویترز، این افراد دارای تابعیتهای مختلف، از جمله برخی کشورهای اروپاییاند و در این روند، اولویت با «خطرناکترین» اعضاست.
کمیته ویژه و منافع اطلاعاتی
رییس ستاد اطلاعرسانی امنیتی عراق در ادامه تاکید کرد نیروهای این کشور توانایی بالایی برای مدیریت این پرونده دارند و بازجویی از اعضای داعش میتواند به اطلاعات مهمی منجر شود که امنیت و ثبات منطقه را تقویت خواهد کرد.
معن افزود برای این منظور، کمیتهای عالیرتبه زیر نظر فرماندهی عملیات مشترک برای انجام تحقیقات اولیه تشکیل شده است.
او از نقش نهادهای قضایی عراق برای رسیدگی به این پروندهها در چارچوب قانون اساسی و حاکمیت قانون قدردانی کرد.
انتقال زندانیان با حفاظت آمریکا
بر پایه این گزارش، نیروهای آمریکایی بهطور مستقیم در روند انتقال زندانیان داعش به عراق مشارکت دارند.
تاکنون ۲۲۵۰ عضو داعش در قالب چند کاروان به عراق منتقل شدند که هر کاروان از شش اتوبوس تشکیل میشد.
بخش قابل توجهی از این افراد در حملات داعش در سال ۲۰۱۴ در سوریه و عراق نقش داشتند؛ حملاتی که به کشتار گسترده، آوارگی و بردگی جنسی زنان انجامید.
ششم بهمن، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در گفتوگو با محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، از «ابتکار عمل و نقش رهبری» بغداد در تسریع انتقال و نگهداری زندانیان داعش در مراکز امن عراق، در پی ناآرامیهای شمال شرق سوریه، قدردانی کرد.
روبیو و السودانی همچنین درباره تلاشهای دیپلماتیک برای ترغیب کشورها به بازگرداندن اتباع خود از عراق و اجرای عدالت در مورد آنها رایزنی کردند.
آغاز روند قضایی
دستگاه قضایی عراق ۱۳ بهمن اعلام کرد تحقیقات درباره ۱۳۸۷ عضو داعش که بهتازگی از سوریه منتقل شدهاند، آغاز شده است.
به گفته این نهاد، چند قاضی متخصص در حوزه مبارزه با تروریسم زیر نظر رییس شورای عالی قضایی رسیدگیها را شروع کردهاند و روند تحقیق مطابق قوانین ملی و استانداردهای بینالمللی خواهد بود.
روند انتقال زندانیان وابسته به داعش پس از تضعیف نیروهای تحت رهبری کردها در شمالشرق سوریه آغاز شد و بعد از فرار حدود ۲۰۰ عضو ردهپایین داعش از زندان الشدادی در ۳۰ دی شدت گرفت؛ هرچند بسیاری از آنها دوباره دستگیر شدند.
عراق با پشتیبانی ائتلاف تحت رهبری آمریکا در سال ۲۰۱۷ شکست داعش در خاک خود را اعلام کرد و نیروهای دموکراتیک سوریه نیز سال ۲۰۱۹ این گروه را از سوریه بیرون راندند.
