دونالد ترامپ گفت ایران بهدلیل نگرانی از حمله در حال مذاکره است و تاکید کرد واشینگتن یک ناوگان بزرگ را به منطقه اعزام کرده است. او افزود آمریکا در خاورمیانه باندها و تجهیزات «قابلحمل» در اختیار دارد که هیچ کشور دیگری ندارد.
بر اساس این گزارش که پنجشنبه ۱۶ بهمن منتشر شد، افزون بر برنامه سوریه برای برگزاری مانور نظامی، بهتازگی تحرکات نظامی غیرمعمولی در مرز لبنان رصد شده است.
الاخبار افزود در صورت آغاز کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی، لبنان «خارج از دایره آتش» باقی نخواهد ماند و ممکن است بار دیگر به عرصه «تسویهحسابهای منطقهای و بینالمللی» تبدیل شود.
این رسانه در حالی از احتمال درگیر شدن لبنان در منازعات منطقهای گفته است که نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، ششم بهمن تهدید کرد: «اگر جنگی علیه ایران پیش بیاید، ما بیطرف نیستیم.»
علیاکبر ولایتی، مشاور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، ۱۶ بهمن در نامهای به قاسم تاکید کرد جمهوری اسلامی «ستون اصلی مقاومت» است و برای ایستادگی در برابر «هرگونه تهدید و دشمن خارجی» آمادگی دارد.
«محور مقاومت» عنوانی است که مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی برای گروههای مسلح مورد حمایت تهران در منطقه، نظیر جهاد اسلامی، حزبالله، حشد شعبی، حماس و حوثیهای یمن، استفاده میکنند.
انتقام از حزبالله
به گزارش الاخبار، احمد الشرع، رییسجمهوری سوریه، بهتازگی در دیداری محرمانه با مسئولان گروه تحریر الشام گفته است: «نوبت حزبالله فرارسیده و انتقام خود را فراموش نخواهیم کرد.»
این رسانه با اشاره به تحرکات میدانی در مرزها نوشت مجموعه نشانهها از وجود «برنامهای از پیش طراحیشده» حکایت دارد که هدف آن «بهرهبرداری» از تحولات منطقهای، بهویژه هرگونه رویارویی با حکومت ایران، برای گشودن جبههای جدید علیه حزبالله است.
الاخبار افزود پیوستن سوریه به کارزار مبارزه با تروریسم «عملا پوشش سیاسی آمریکا برای هرگونه اقدامات امنیتی یا نظامی بعدی» در مقابله با گروههایی مانند حزبالله است.
ایالات متحده آبانماه اعلام کرد دمشق از این پس در مقابله با داعش، سپاه پاسداران، حماس، حزبالله و دیگر «شبکههای تروریستی»، فعالانه با واشینگتن همکاری میکند و «شریک متعهدی» در تلاش جهانی برای تامین صلح خواهد بود.
حزبالله در کنار سپاه پاسداران نقشی کلیدی در بقای حکومت بشار اسد پس از آغاز جنگ داخلی سوریه ایفا کرد تا اینکه در نهایت مخالفان مسلح به رهبری گروه تحریر الشام توانستند در یک عملیات غافلگیرکننده، آذر ۱۴۰۳ به دمشق برسند و به بیش از پنج دهه حکومت خاندان اسد بر سوریه پایان دهند.
هماهنگی سوریه و اسرائیل برای مقابله با حزبالله؟
الاخبار در ادامه از «آرایش نظامی غیرعادی در امتداد مرز سوریه و لبنان» خبر داد و نوشت «یگانها و جنگجویان خارجی»، از جمله چچنی، ازبکستانی و اویغور، در این مناطق مستقر شدهاند.
این رسانه با استناد به «منابع امنیتی» نوشت: «آنچه در حال آمادهسازی است، با هماهنگی غیرمستقیم با اسرائیل انجام میشود.»
الاخبار همچنین برنامه ارتش سوریه برای برگزاری رزمایش در نزدیکی مرز لبنان در ۲۱ بهمن را «پوششی عملی» برای گسترش دامنه درگیریها در صورت حمله به جمهوری اسلامی دانست.
به نوشته این روزنامه، مقامهای سوری اخیرا حزبالله را به دخالت در امور داخلی خود و تامین تسلیحات برای برخی گروههای مخالف متهم کردهاند که این موضوع را میتوان بخشی از «زمینهسازی سیاسی و رسانهای برای ورود به مرحلهای جدید» ارزیابی کرد.
نواف سلام، نخستوزیر لبنان، ۱۴ بهمن با اشاره به سخنان اخیر دبیرکل حزبالله درباره حمایت از جمهوری اسلامی در صورت آغاز جنگ گفت: «ما هرگز اجازه نخواهیم داد کسی کشور را به ماجراجویی دیگری بکشاند.»
مجلس سنای استرالیا پنجشنبه ۱۶ بهمن، اعلام کرد با «نگرانی عمیق»، گزارشهای معتبر درباره «خشونت گسترده، بیرحمانه و در بسیاری موارد مرگبار» علیه «معترضان مسالمتآمیز» در ایران را مورد توجه قرار میدهد؛ از جمله گزارشهایی درباره «کشتار کورکورانه غیرنظامیان»، «هدف قرار دادن زنان و کودکان»، «بازداشتهای گسترده» و «سرکوب آزادیهای اساسی از طریق قطع اینترنت و ارتباطات».
این قطعنامه در حالی صادر شد که گروهی از وکلای ایرانی-استرالیایی ساکن ایالت ویکتوریا پیش از این با انتشار بیانیهای، سرکوب «سازمانیافته و مرگبار» معترضان در ایران را محکوم کردند.
در قطعنامه سنای استرالیا همچنین «رنج عمیق، ترس و اندوه» اعضای جامعه ایرانی-استرالیایی به رسمیت شناخته شده و آمده است بسیاری از این شهروندان نتوانستهاند با خانواده و دوستان خود در ایران تماس بگیرند و «روایتها و تصاویر هولناکی از خشونت، سرکوب و فقدان» دریافت کردهاند.
سنای استرالیا در ادامه، همبستگی خود را با مردم ایران و ایرانیان مقیم استرالیا اعلام کرد و «حق همه مردم برای اعتراض مسالمتآمیز، دسترسی به اطلاعات، و زندگی عاری از خشونت و ارعاب دولتی» را تایید کرد.
بر اساس متن ارائهشده، حامیان این قطعنامه سناتور راف چیکونی، رییس کمیته مشترک اطلاعات و امنیت پارلمان استرالیا (نهاد ناظر بر سازمانهای اطلاعاتی این کشور)، سناتور کلر چندلر، وزیر امنیت سایبری در دولت سایه، سناتور دیوید پوکاک و سناتور دیوید شوبرج هستند.
چنین حکومتی در نهایت سقوط میکند
پیش از صدور این قطعنامه، سناتور چیکونی ضمن محکوم کردن «خشونت بیسابقه و هولناک» جمهوری اسلامی علیه مردم ایران، هشدار داد چنین حکومتی در نهایت محکوم به سقوط است.
او خیزش مردم ایران را فراتر از مطالبات اقتصادی توصیف کرد و گفت این اعتراضات بازتاب «نارضایتیهای عمیق و دیرینه از سرکوب، فساد و محرومیت از حقوق بنیادین انسانی» است.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
قتلعام سازمانیافته معترضان و مشارکت مستقیم سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی در آن، بیش از هر زمان دیگری مشروعیت جمهوری اسلامی را در سطح داخلی و بینالمللی به چالش کشیده است.
چیکونی پیام استرالیا را در قبال حکومت ایران روشن خواند و گفت استفاده از خشونت علیه غیرنظامیان، خاموش کردن صداهای مخالف و سازوکار نظاممند محروم کردن شهروندان از حقوق بشر، با بیتفاوتی مواجه نخواهد شد.
به گفته این سناتور استرالیایی، مردم ایران در برابر گلولههای جنگی، بازداشتهای گسترده و ارعاب سیستماتیک، «شجاعتی مثالزدنی» از خود به نمایش گذاشتهاند.
سون دهگانگ، رییس مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه فودان در شانگهای چین، پنجشنبه ۱۶ بهمن در مصاحبه با روزنامه پیپر گفت که تصمیم اتحادیه اروپا، تهران را «بهشدت شوکه کرد»، زیرا جمهوری اسلامی «همواره نسبت به اروپا، بهویژه اتحادیه اروپا، نوعی خوشبینی و توهم داشت و تصور میکرد این طرف قابل جذب و مذاکره است».
او افزود از نگاه اتحادیه اروپا، سپاه پاسداران نقشی محوری در سرکوب اعتراضات اخیر در ایران ایفا کرده و همین موضوع زمینهساز اتخاذ این تصمیم شده است.
اتحادیه اروپا، ۹ بهمن اعلام کرد سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی خود قرار میدهد.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
قتلعام سازمانیافته معترضان و مشارکت مستقیم سپاه پاسداران و نیروهای نیابتی در آن، بیش از هر زمان دیگری مشروعیت جمهوری اسلامی را در سطح داخلی و بینالمللی به چالش کشیده است.
زمانبندی و انتخاب جبهه
روزنامه پیپر در ادامه مطلب خود نوشت با توجه به تحولات اخیر در ارتباط با ایران، رسانهها زمانبندی تصمیم اتحادیه اروپا را برای تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران، «بسیار حساس و معنادار» ارزیابی کردهاند.
این روزنامه به نقل از رییس مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه فودان نوشت اقدام اخیر اتحادیه اروپا بهوضوح اقدامی در جهت «انتخاب جبهه» است.
سون افزود تصمیم اتحادیه اروپا از نظر دیپلماتیک و سیاسی، مکمل فشارها و حتی تهدید نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی است و عملا «جبهه مشترک آمریکا، اسرائیل و اتحادیه اروپا» شکل گرفته که باعث میشود این دو کشور با جسارت بیشتری عمل کنند.
به گفته این تحلیلگر، در ادامه تقابل تهران و واشینگتن، جمهوری اسلامی بیش از پیش «منزوی و منفعل» میشود و «همه انتخابها و فشارهای احتمالی متوجه ایران خواهد بود».
روزنامه معاریو ۱۵ بهمن گزارش داد با وجود گمانهزنیها درباره مذاکرات تهران و واشینگتن، حتی در اسرائیل هم تصویر روشنی از هدف واقعی و نهایی کاخ سفید در قبال جمهوری اسلامی وجود ندارد.
معاریو افزود در اسرائیل، این ارزیابی در حال تقویت است که رویارویی نظامی میان آمریکا و حکومت ایران اجتنابناپذیر خواهد بود.
نتیجه مذاکرات چه خواهد شد؟
پیپر در ادامه گزارش خود به از سرگیری گفتوگوها میان تهران و واشینگتن پرداخت و پرسید چرا پیشفرض افکار عمومی این است که مذاکرات به نتیجه نمیرسد؟
رییس مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه فودان گفت: «در چنین وضعیتی، ایران ممکن است با انتخابی بسیار دشوار روبهرو شود: یا بر سیاستهای سختگیرانه خود پافشاری کند، یا به طرف مقابل امتیازهای اساسی و واقعی بدهد؛ از جمله تحویل مواد هستهای، توقف آزمایش موشکهای بالستیک، و پایان دادن به حمایت از نیروهای نیابتی در خاورمیانه.»
سون تاکید کرد برای جمهوری اسلامی هر یک از این موارد «امتیازهایی بسیار سنگین» محسوب میشود.
او افزود: «اکنون توپ و فشار کاملا در زمین ایران است. این لحظهای است که خرد و مهارت تیم مذاکرهکننده ایران به آزمایش گذاشته میشود؛ اینکه چگونه از جنگ جلوگیری کنند، در عین حال امتیازهای ملموسی بدهند و در داخل کشور نیز بتوانند پاسخگو باشند. ایجاد چنین توازنی بسیار دشوار است.»
ونس شامگاه چهارشنبه ۱۵ بهمن در مصاحبه با برنامه «میگن کلی شو» تاکید کرد مانع اصلی دیپلماسی در قبال جمهوری اسلامی این است که قدرت واقعی در دست رهبر حکومت قرار دارد، اما او بهطور مستقیم مذاکره نمیکند.
ونس افزود برخلاف روسیه، چین یا کره شمالی که دونالد ترامپ میتواند بهطور مستقیم با رهبرانشان گفتوگو کند، آمریکا در مورد ایران ناچار است با مقامهایی صحبت کند که تصمیمگیرنده نهایی نیستند.
در ۲۴ ساعت گذشته خبرهای ضد و نقیضی از برگزاری دور جدید مذاکرات تهران و واشینگتن منتشر شد. در نهایت، اعلام شد عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ایالات متحده، جمعه ۱۷ بهمن در عمان دیدار خواهند کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، ۱۵ بهمن اعلام کرد دستیابی به نتیجهای معنادار در مذاکرات با جمهوری اسلامی مستلزم محدود نماندن گفتوگوها به پرونده هستهای است و برنامه موشکی، گروههای نیابتی و نحوه برخورد حکومت با مردم ایران نیز باید در دستور کار قرار گیرند.
این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی تاکید کردهاند تنها در خصوص پرونده هستهای و موضوع مناقشهبرانگیز غنیسازی اورانیوم حاضر به مذاکره هستند.
استیو دینز، سناتور جمهوریخواه، ۱۵ بهمن با انتقاد از مذاکرات واشینگتن و تهران گفت پس از کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای جمهوری اسلامی، تنها راه باقیمانده اعمال فشار حداکثری و حمایت از تغییر حکومت به دست مردم ایران است.
او ادامه داد: «این رژیم ما را شیطان بزرگ خطاب میکند، بزرگترین حامی دولتی تروریسم در جهان است و پشت گروههایی چون حوثیها و حزبالله قرار دارد .... دستان آنان به خون سربازان آمریکایی و بسیاری از افراد بیگناه در سراسر جهان آلوده است.»
تغییر حکومت به دست مردم ایران تحولی مثبت خواهد بود
ونس در ادامه مصاحبه خود، با تفکیک مردم از حکومت جمهوری اسلامی، ایرانیان را مردمی شجاع و با فرهنگی غنی توصیف کرد و گفت تغییر نظام به دست مردم و شکلگیری حکومتی همسو با آمریکا، تحولی مثبت خواهد بود؛ هرچند تمرکز اصلی واشینگتن همچنان بر پرونده هستهای است.
او جمهوری اسلامی را «بزرگترین حامی تروریسم» دانست و هشدار داد دستیابی حکومت ایران به سلاح اتمی میتواند به رقابت هستهای در منطقه و تهدیدی بزرگ برای امنیت جهانی بینجامد.
ونس ادامه داد: «گسترش تسلیحات هستهای موضوعی بسیار خطرناک است و سیاست خارجی "اول آمریکا" باید بهطور جدی بر آن تمرکز کند. این دقیقا همان موضوعی است که رییسجمهور [ترامپ] بیش از همه درباره آن نگران است.»
«اول آمریکا» شعار و گفتمانی است که ترامپ در دوران پیشین حضور خود در کاخ سفید آن را ترویج داد. اهداف این گفتمان تمرکز بر مسائل داخلی آمریکا، میهنپرستی و عدم مداخله مستقیم در مناقشههای بینالمللی عنوان شده است.
۱۰ بهمن، خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت تصاویر ماهوارهای از فعالیتهای تازه در تاسیسات هستهای نطنز و اصفهان حکایت دارند.
بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی در این دو سایت اقدام به احداث سقف بر روی ساختمانهای آسیبدیده در جریان جنگ ۱۲ روزه کرده است.
مشکل در جمهوری اسلامی با حذف یک فرد حل نمیشود
معاون رییسجمهوری آمریکا در ادامه به گزینههای پیش رو برای مقابله با جمهوری اسلامی پرداخت و گفت حکومت ایران بسیار پیچیدهتر از ونزوئلاست و مشکل با حذف یک فرد حل نمیشود، زیرا ساختار قدرت در آن چندلایه است.
ونس افزود سیاست قطعی دولت ترامپ جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای «ترجیحا از مسیرهای غیرنظامی» است، اما در صورت لزوم همه گزینهها را روی میز نگه میدارد؛ بیآنکه قصدی برای اشغالگری یا تکرار جنگهای پرهزینه گذشته داشته باشد.
در تجربهای مشابه، نیکلاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا و همسرش، ۱۳ دی در عملیات نیروهای ویژه ایالات متحده بازداشت و به آمریکا منتقل شدند.
بر اساس این گزارش، نفت خام آمریکا در معاملات آسیایی با ۱.۴ درصد افت به ۶۴ دلار و ۲۶ سنت در هر بشکه رسید و شاخص جهانی برنت نیز با همین میزان کاهش، در سطح ۶۸ دلار و ۴۹ سنت معامله شد.
سیانبیسی مینویسد جمهوری اسلامی خواهان محدود ماندن مذاکرات به پرونده هستهای است، در حالی که ایالات متحده تلاش دارد موضوعاتی چون برنامه موشکی بالستیک تهران، حمایت از گروههای مسلح در منطقه و وضعیت حقوق بشر در ایران نیز در دستور کار قرار گیرد.
این در حالی است که اظهارات تند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در روز چهارشنبه مبنی بر اینکه علی خامنهای «باید بسیار نگران باشد»، پیشتر موجب جهش حدود سه درصدی قیمت نفت شده بود. ترامپ ماه گذشته نیز هشدار داده بود در صورت عدم دستیابی به توافق هستهای، گزینه حمله نظامی به ایران را بررسی خواهد کرد و حتی از احتمال حمایت از معترضان داخلی سخن گفته بود.
تحلیلگران به سیانبیسی گفتهاند بازار نفت ممکن است بیش از اندازه به سیگنالهای دیپلماتیک واکنش نشان داده باشد؛ سیگنالهایی که میتوانند بهسرعت تغییر جهت دهند. سائول کاوونیک، رییس بخش تحقیقات انرژی در موسسه «ام.اس.تی مارکی» (MST Marquee)، گفته است تفکیک پیامهای متناقض درباره مذاکرات ایران دشوار است و این گفتوگوها میتوانند هم نشانه کاهش تنش باشند و هم صرفاً یک تاکتیک پیش از اقدام نظامی.
او تاکید کرده که با وجود افت اخیر قیمتها، ریسکهای بنیادی همچنان بالاست و استقرار گسترده نیروها و تجهیزات نظامی آمریکا و متحدانش در منطقه نشان میدهد احتمال حمله همچنان جدی است؛ موضوعی که باعث شده بازار نفت نوعی «حق بیمه ریسک» را در قیمتها لحاظ کند.
اندی لیپو، رییس شرکت «لیپو اویل اسوسیت» (Lipow Oil Associates)، نیز به سیانبیسی گفته است بازار نفت همچنان به ماهیت رفتوبرگشتی مذاکرات آمریکا و ایران واکنش نشان میدهد؛ امری که بازتاب بیاعتمادی عمیق میان دو طرف است. به گفته او، هرچند واشینگتن احتمالاً زیرساختهای نفتی ایران را مستقیماً هدف قرار نخواهد داد، اما خطر تشدید تنش میتواند از سوی تهران و از مسیر تهدید نفتکشها در تنگه هرمز بروز کند.
سیانبیسی یادآور میشود تنگه هرمز، که حدود یکپنجم نفت جهان روزانه از آن عبور میکند، همچنان یکی از مهمترین نقاط حساس بازار انرژی است و هرگونه اختلال در آن میتواند قیمتها را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
تحلیلگران بانک سیتی نیز هشدار دادهاند که با وجود کاهش اخیر قیمتها، فشارهای افزایشی همچنان در بازار نهفته است. به گفته این بانک، نگرانی درباره سیاستهای آمریکا در قبال ایران و همچنین ابهام در مورد خرید نفت روسیه توسط هند، همچنان ریسک عرضه را بالا نگه داشته و معاملهگران برای پوشش ریسک افزایش قیمتها هزینه بیشتری میپردازند.
