مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت واشینگتن نشست با جمهوری اسلامی را امتیازدهی تلقی نمیکند. دیدار را حتی بهعنوان نوعی مشروعیتبخشی هم نمیبینیم. این صرفا نشاندهنده آمادگی ما برای نشستن، شنیدن و صحبت کردن با هر کسی است؛ چه دشمن، چه متحد.
او افزود اگر قرار است مذاکرات با جمهوری اسلامی واقعا به نتیجهای معنادار برسد، باید شامل برخی موارد مشخص باشد، از جمله دامنه موشکهای بالستیک ایران، حمایت آنها از سازمانهای تروریستی در سراسر منطقه، برنامه هستهای و همچنین نحوه رفتار حکومت ایران با مردم خودش.
در این نامه گفته شده که در صورتی که جمهوری اسلامی، زیر فشارهای امریکا و اسرائيل سقوط کند، شبکه القاعده ناگزیر است رهبری خود را به کشورهایی مانند عراق یا سوریه منتقل کند.
در این نامه پیشنهاد شده که تا آن زمان، رهبری القاعده بتواند به گونه موقت در افغانستان اقامت کند.
بر اساس اطلاعات ارائهشده از سوی منابع آگاهی که نخواستند نامشان فاش شود، این نامه حدود سه هفته قبل از سوی عبدالرحمن وردک، عبدالحکیم و فرد دیگری به نام افغانی، به هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان فرستاده شده است.
رهبری شبکه القاعده پیش از حملات یازدهم سپتامبر خود به امریکا هم در افغانستان مستقر بود و همین امر باعث حملات تلافیجویانه ایالات متحده به طالبان و سقوط حکومت اول این گروه در سال ۲۰۰۱ شد.
منابع افغانستاناینترشنال میگویند رهبری القاعده در نامه خود به ملا هبتالله تاکید کرده که نمی خواهد بار دیگر برای «امارت اسلامی» دردسر ایجاد کند و از رهبر این گروه «هدایت» میخواهد.
منابع میگویند رهبر طالبان هنوز درباره پیشنهاد سیفالعدل، رهبر القاعده، تصمیم نگرفته و منتظر مشخص شدن شرایط ایران است.
سیفالعدل که به گزارش کارشناسان ملل متحد در ایران به سر میبرد، پس از کشته شدن ایمنالظواهری در کابل، رهبری القاعده را بر عهده گرفته است.
به گفته یک مقام سابق اداره تحقیقات فدرال امریکا (افبیآی) سیفالعدل از سال ۲۰۰۳ در ایران اقامت دارد. هرچند این گروه بهدلایل مرتبط با طالبان در افغانستان، رهبری خود را بهطور رسمی تایید نکرده است.
سیفالعدل که با نامهای مختلفی از جمله، محمد صلاح الدین زیدان، محمد ابراهیم مکاوی و ابراهیم المدنی نیز شناخته میشود، از سال ۲۰۲۱ در فهرست سیاه ایالات متحده قرار دارد. او در مصر متولد شده و ۶۶ ساله است.
بر اساس گزارشها، تصویری که پلیس امریکا با اعلامیه تحت تعقیب قرار داشتن سیفلعدل منتشر کرده، در سال ۱۳۹۱ در تهران گرفته شده است.
وزارت امور خارجه آمریکا هشتم اسفند ۱۴۰۲ در پاسخ کتبی خود به ایراناینترنشنال اعلام کرد جمهوری اسلامی حداقل از سال ۲۰۰۹ به القاعده اجازه داده تا فعالیتهای تروریستی خود را از راه یک خط ارتباطی کلیدی از طریق ایران تسهیل و بودجه و جنگجویان خود را به جنوب آسیا، سوریه و نقاط دیگر منتقل کند.
وزارت امور خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال تاکید کرد جمهوری اسلامی همچنان به ارائه پناهگاه امن به رهبران ارشد القاعده در خاک ایران ادامه میدهد.
وزارت امور خارجه آمریکا افزود: «جمهوری اسلامی به رغم اطلاع از فعالیتهای رهبران القاعده در خاک ایران، همچنان حضور القاعده در این کشور را انکار میکند.»
گروهی از پزشکان ایرانی-استرالیایی با راهاندازی کارزاری، نسبت به اقدامات جمهوری اسلامی در نظامیسازی مراکز درمانی، بازداشت، شکنجه و کشتار معترضان مجروح، و همچنین جرمانگاری ارائه خدمات پزشکی اعتراض کردند.
در این کارزار بر اصل بیطرفی پزشکی بهعنوان یکی از اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی تاکید شده و سکوت سازمانهای جهانی، از جمله کمیته بینالمللی صلیب سرخ و پزشکان بدون مرز، در قبال اقدامات جمهوری اسلامی مورد انتقاد قرار گرفته است.
امضاکنندگان این کارزار از نهادهای بینالمللی خواستند بهطور شفاف و مستقیم نسبت به این موارد موضعگیری کنند و برای حفاظت عملی از کادر درمان در ایران وارد عمل شوند.
در این بیانیه آمده است: «پزشکان، پرستاران و کادر درمان صرفا بهخاطر انجام بنیادیترین وظیفه پزشکی - درمان مجروحان، مراقبت از بیماران و نجات جانها بدون تبعیض - بازداشت، بازجویی، زندانی و ساکت میشوند.»
امضاکنندگان کارزار هشدار دادند: «این آزار و سرکوب تنها جان پزشکان و پرستاران را به خطر نمیاندازد؛ بلکه دسترسی به مراقبتهای پزشکی را نابود میکند، بیمارستانها را به وحشت میکشاند و غیرنظامیان مجروح را از ترس بازداشت، از مراجعه برای درمان بازمیدارد.»
این کارزار از چهارشنبه ۱۵ بهمن آغاز شده و تا لحظه تنظیم گزارش، ۳۰۲ نفر آن را امضا کردهاند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، دستکم ۳۲ نفر از اعضای کادر درمان به دست نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی بازداشت شدهاند.
۱۳ بهمن، روزنامه شرق با انتشار نام ۲۵ تن از پزشکان و پرستاران بازداشتشده در جریان انقلاب ملی نوشت وضعیت اکثر آنان در هالهای از ابهام قرار دارد و شمار دقیق بازداشتشدگان کادر درمان نیز مشخص نیست.
سازمان عفو بینالملل ۱۰ بهمن اعلام کرد سرکوب خونین اعتراضات در ایران با حمله نیروهای امنیتی به بیمارستانها، ممانعت از درمان، دستگیری مجروحان و موارد نقض گسترده حقوق بشر علیه کادر درمان همراه بوده است.
بیانیه وکلای ایرانی-استرالیایی: اقدامات جمهوری اسلامی جنایت علیه بشریت است
گروهی از وکلای ایرانی-استرالیایی ساکن ایالت ویکتوریا با انتشار بیانیهای، سرکوب «سازمانیافته و مرگبار» معترضان در جریان انقلاب ملی را محکوم کردند.
آنها با اشاره به کشتار گسترده مردم و بازداشت خودسرانه دهها هزار نفر به دست عوامل جمهوری اسلامی افزودند گزارشهای معتبر از تعقیب و بازداشت مجروحان در بیمارستانها و ممانعت از درمان فوری آنها حکایت دارند.
امضاکنندگان بیانیه اقدامات حکومت ایران را «جنایت علیه بشریت» خواندند و با استناد به مواد مرتبط در قانون کیفری استرالیا، خواستار تحقیقات کیفری مستقل و حفظ شواهد برای رسیدگیهای آینده شدند.
در این بیانیه بر آزادی فوری بازداشتشدگان، بازگرداندن ارتباطات، دسترسی امن مجروحان به خدمات پزشکی و همکاری با سازوکارهای سازمان ملل متحد از جمله هیئت مستقل حقیقتیاب تاکید شده است.
شورای سردبیری ایراناینترنشنال پنجم بهمن در بیانیهای اعلام کرد بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر در جریان سرکوب هدفمند انقلاب ملی ایرانیان به دستور علی خامنهای، دیکتاتور تهران، کشته شدهاند.
سوم بهمن، شورای حقوق بشر سازمان ملل در نشست ویژه خود، با تصویب قطعنامهای وضعیت حقوق بشر در ایران را «بهشدت نگرانکننده» خواند و اقدام جمهوری اسلامی در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات اخیر را قاطعانه محکوم کرد.
در حوزه سیاست خارجی، آکسیوس به نقل از یک منبع عربی در منطقه گزارش داد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با درخواست جمهوری اسلامی برای انتقال محل مذاکرات از ترکیه به عمان موافقت کرده و انتظار میرود گفتوگوها جمعه در عمان برگزار شود؛ هرچند بحثها درباره پیوستن کشورهای عرب و مسلمان منطقه به این مذاکرات همچنان ادامه دارد.
همزمان، رویترز به نقل از یک مقام منطقهای نوشت تهران از ابتدا تاکید داشته که فقط درباره برنامه هستهای مذاکره میکند و به همین دلیل تصمیم گرفته گفتوگوها را از استانبول به عمان منتقل کند تا ادامه دورهای پیشین مذاکرات هستهای باشد.
در همین چارچوب، بلومبرگ گزارش داد جمهوری اسلامی با مشارکت کشورهای منطقه – بهجز ترکیه – مخالف است و میخواهد دستور کار مذاکرات محدود به پرونده هستهای بماند و شامل برنامه موشکی و حمایت از گروههای نیابتی نشود.
یوری اوشاکوف، دستیار سیاست خارجی کاخ کرملین، اعلام کرد که ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه و شی جین پینگ، رییسجمهوری چین، در گفتوگویی ویدیویی درباره وضعیت ایران بحث کردند.
وزارت امور خارجه روسیه نیز اعلام کرد که امیدوار است در جریان مذاکرات جدید جمهوری اسلامی و آمریکا که برای روز جمعه در استانبول برنامهریزی شده، گامهایی برای جلوگیری از تشدید بیشتر تنشها برداشته شود.
یک مقام منطقهای هم به خبرگزاری فرانسه گفت که چارچوب مذاکرات روز جمعه بین آمریکا و جمهوری اسلامی هنوز در دست بررسی است.
در سوی دیگر، ترامپ گفت تهران و واشینگتن «هماکنون در حال مذاکره هستند» و جمهوری اسلامی تمایلی به تکرار حملات ژوئن ندارد؛ او افزود که پس از «از دست رفتن فرصت قبلی» و اجرای عملیات «چکش نیمهشب»، تهران برای مذاکره ابراز تمایل کرده است.
اما همزمان با این سیگنالها، لحن تهدیدآمیز مقامهای جمهوری اسلامی ادامه یافت.
علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفت توان موشکی و پهپادی «غیرقابل مذاکره» است و در صورت وقوع جنگ، پایگاههای آمریکا در منطقه «بهطور قطع» هدف قرار خواهند گرفت.
اظهارات مشابهی نیز از سوی حسین دقیقی، مشاور عالی فرمانده کل سپاه پاسداران، در گفتوگو با المیادین مطرح شد که هشدار داد هرگونه درگیری ماهیتی منطقهای خواهد داشت.
حمیدرضا مقدمفر، مشاور رسانهای فرمانده کل سپاه پاسداران، نیز گفت جمهوری اسلامی شروط اولیه آمریکا برای مذاکره از جمله برنامه موشکی، محور مقاومت و مسائل مرتبط با اعتراضات را رد کرده است و واشینگتن ناچار شده مذاکرات را فقط به پرونده هستهای محدود کند.
در این میان، تحرکات میدانی نیز به تشدید نگرانیها دامن زد. ارتش آمریکا یک پهپاد ایرانی از نوع شاهد-۱۳۹ را پس از نزدیک شدن خطرناک به ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در دریای عرب سرنگون کرد و ساعاتی بعد نیز قایقهای سپاه پاسداران بهطور خطرناکی به یک نفتکش آمریکایی در تنگه هرمز نزدیک شدند.
موسسه مطالعه جنگ (ISW) اعلام کرد جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دو اقدام علیه نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس انجام داده که بهاحتمال زیاد با هدف سنجش واکنشهای دفاعی نیروی دریایی آمریکا و نمایش توان تهران برای تهدید نیروها و داراییهای ایالات متحده طراحی شده است.
الی کوهن، وزیر انرژی و زیرساختها و عضو کابینه سیاسی–امنیتی اسرائیل از حزب لیکود، گفت تماسهای دیپلماتیک میان آمریکا و جمهوری اسلامی «ارزشی ندارد» و مذاکره با تهران بیفایده است؛ زیرا به گفته او، جمهوری اسلامی قصدی برای پایبندی به تعهدات خود ندارد.
روزنامه والاستریت ژورنال نیز گزارش داد که همزمان با تهدید مقامهای جمهوری اسلامی برای خروج از مذاکرات با آمریکا، برخی از مقامهای آمریکایی گفتند که دونالد ترامپ بهدلیل «اقدامات تهاجمی» تهران، گزینه ترک گفتوگوها را بررسی کرده است.
از اعتراض در ایران تا همبستگی خارجی
در داخل ایران و در میان افکار عمومی، شکاف میان روایت رسمی و خواست جامعه عیانتر شد.
تصاویر رسیده به ایراناینترنشنال، دیوارنویسیای را نشان میداد که خطاب به ترامپ نوشته بود: «با قاتلان مردم ایران معامله نکنید.»
همزمان، شمار زیادی از شهروندان با ارسال پیامهایی خواستار ایستادن دولت آمریکا در کنار معترضان شدند.
بابک جعفری، نایبرییس کانون وکلای دادگستری مرکز، نیز از گزارشهایی درباره بازداشت چند وکیل در تهران و شهرستانها خبر داد؛ بازداشتهایی که هنوز علت رسمی آنها اعلام نشده و نگرانیها درباره امنیت و استقلال نهاد وکالت را افزایش داده است.
در استرالیا، سناتور میکالیا کش، رهبر مخالفان در مجلس سنا، با اشاره به تهدید و ارعاب جامعه ایرانی–استرالیایی گفت «بازوی بلند جمهوری اسلامی به مرزهای خودش محدود نمیماند» و تاکید کرد استرالیا در کنار مردم ایران ایستاده است.
سناتور راف چیکونی، رییس کمیته مشترک اطلاعات و امنیت پارلمان استرالیا نیز با محکومکردن سرکوب، گفت حکومتهایی که به روی مردم خود آتش میگشایند، سرانجام سقوط میکنند و استرالیا از همه ابزارهای دیپلماتیک و اقتصادی برای پاسخگو کردن حکومت ایران استفاده خواهد کرد.
در عرصه رسانه و تحلیل، فایننشال تایمز هشدار داد حتی توافقی محدود نیز لزوما به بهبود ملموس زندگی مردم ایران منجر نمیشود و هزینههای اصلی همچنان بر دوش جامعه خواهد بود.
گاردین نیز نوشت جمهوری اسلامی در موقعیتی قرار گرفته که همه گزینههای پیشرو پرریسکاند؛ از درگیری نظامی گرفته تا فرسایش تدریجی قدرت در داخل.
در همین روز، واکنشهای اجتماعی نیز ادامه داشت. پس از انتقادهای گسترده ایرانیان از هدی قطان، مالک برند «هدی بیوتی»، او با انتشار ویدیویی از مردم ایران عذرخواهی کرد و گفت حامی رژیم ایران نیست و آنگونه که باید در کنار جامعه ایران نایستاده است.
در کنار اینها، نامهها و صداهای زندان نیز خاموش نشد. رضا محمدحسینی، زندانی سیاسی، در نامهای از زندان قزلحصار نوشت مسئله، «ماهیت پلید نظام» است و دوران مماشات به اتمام رسیده و انزوای کامل رژیم آغاز شده است؛ نامهای که بازتابی دیگر از پیوند خیابان و زندان در این انقلاب بود.
این اندیشکده در تحلیل خود نوشت حکومت ایران با آغاز تنشها در دریا میکوشد فعالیتهای دریایی آمریکا را به چالش بکشد و در برابر حمله احتمالی این کشور بازدارندگی ایجاد کند.
اقدام شناسایی-آزمایشی، عملیاتی است که با هدف ارزیابی توان، نحوه آرایش نیروها و الگوی واکنشهای طرف مقابل انجام میشود.
۱۴ بهمن، یک پهپاد شناسایی جمهوری اسلامی به سوی ناو آبراهام لینکلن در دریای عرب حرکت کرد، اما در نهایت رهگیری و منهدم شد.
اندیشکده مطالعه جنگ نوشت هرچند میزان نزدیکی پهپاد شاهد-۱۲۹ به ناو هواپیمابر مشخص نیست، اما واکنش ارتش آمریکا میتواند برای جمهوری اسلامی حاوی اطلاعات مهمی باشد؛ بهویژه درباره نحوه رویارویی نیروی دریایی ایالات متحده با پهپادهای ایرانی در محدوده عملیاتی خود.
در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات واشینگتن و تهران زیر سایه کارزار نظامی احتمالی آمریکا علیه جمهوری اسلامی بالا گرفته است.
پایگاه خبری اکسیوس پیشتر نوشت استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، قرار است جمعه ۱۷ بهمن در استانبول دیدار کنند.
با این حال، برخی گزارشها حاکی از آن است که حکومت ایران شروط تازهای برای گفتوگو با آمریکا تعیین کرده؛ از جمله برگزاری مذاکرات در عمان و محدود شدن گفتوگوها صرفا به پرونده هستهای.
روزنامه والاستریت ژورنال ۱۵ بهمن به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد همزمان با تهدید مقامهای جمهوری اسلامی برای خروج از مذاکرات، دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، بهدلیل «اقدامات تهاجمی» تهران، گزینه ترک گفتوگوها را بررسی کرده است.
اقدام تحریکآمیز دوم
به گزارش اندیشکده مطالعه جنگ، حدود سه ساعت پس از حادثه مربوط به ناو لینکلن، دو فروند شناور تندروی تهاجمی کوچک جمهوری اسلامی با پشتیبانی یک پهپاد شناسایی کوشیدند یک نفتکش با پرچم ایالات متحده را در خلیج فارس تصرف کنند، اما با واکنش یک ناوشکن آمریکایی مواجه شدند.
این نفتکش با نام «اموی استنا ایمپراتیو» پیشتر به شناورهای نیروی دریایی آمریکا سوخترسانی کرده بود.
این موسسه افزود جمهوری اسلامی احتمالا این کشتی مشخص را بهصورت هدفمند انتخاب کرده تا نیروی دریایی آمریکا را به واکنش تحریک کند و نحوه و زمان پاسخ ایالات متحده به اقدامات مشابه در آینده را بسنجد.
روزنامه معاریو ۱۵ بهمن گزارش داد با وجود گمانهزنیها درباره مذاکرات تهران و واشینگتن، حتی در اسرائیل هم تصویر روشنی از هدف واقعی و نهایی کاخ سفید در قبال جمهوری اسلامی وجود ندارد.
معاریو افزود در اسرائیل، این ارزیابی در حال تقویت است که رویارویی نظامی میان آمریکا و حکومت ایران اجتنابناپذیر خواهد بود.
