سیوچهارمین روز انقلاب ملی ایرانیان با ادامه واکنشها به سرکوب خونین اعتراضات، از جمله تایید بازداشت دانشآموزان و تشدید فشار بر کادر درمان، همراه شد. همزمان تنشهای امنیتی، تهدیدهای نظامی و تحرکات دیپلماتیک منطقهای و جهانی نیز بالا گرفت.
بازداشت دانشآموزان و استفاده از کودکسرباز
علیرضا منادی سفیدان، رییس کمیسیون آموزش مجلس، جمعه ۱۰ بهمن بازداشت افراد زیر ۱۸ سال در اعتراضات اخیر را تایید کرد و گفت آموزش و پرورش باید برای رسیدگی به وضعیت دانشآموزان ورود کند.
او افزود در نامهای به فراجا درباره شمار بازداشتشدگان، کشتهشدگان و مجروحان دانشآموزی پرسش کرده، اما پاسخی دریافت نکرده است.
فرشاد ابراهیمپور نورآبادی، نایبرییس این کمیسیون نیز از برگزاری جلسات متعدد برای «ریشهیابی» و رسیدگی به پیامدهای بازداشتها خبر داد.
در سوی دیگر، بهروز محبی، نماینده مجلس، توقیف اموال چهرهها و افرادی که به معترضان کمک کردهاند را «قانونی» خواند و از امکان طرح اتهاماتی مانند «محاربه» سخن گفت؛ اتهامی که میتواند به صدور حکم اعدام منجر شود.
همزمان، بر اساس پیامهای رسیده از ملایر، در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه دستکم ۲۰۰ نفر کشته شدهاند.
شاهدان از حضور نزدیک به نیمی از جمعیت شهر در خیابانها، شلیک نیروهای بدون پلاک، حضور نیروهای ناشناس غیر فارسیزبان و مسلحکردن کودکان و نوجوانان بسیجی با سلاح کلاشنیکف خبر دادهاند.
روایتهای مشابهی از لاهیجان و فومن نیز رسیده است؛ جایی که به گفته شهروندان، بخش قابلتوجهی از نیروهای سرکوب نوجوانانی بودند که حتی لباسهای سپاه و بسیج برایشان گشاد و نامتناسب بوده است.
بر اساس حقوق بینالملل و کنوانسیون حقوق کودک، بهکارگیری افراد زیر ۱۸ سال در عملیات مسلحانه ممنوع است و میتواند مصداق نقض فاحش حقوق بشر و حتی جنایت بینالمللی تلقی شود.
در سوی دیگر، ۵۰ فعال مدنی، سیاسی و حقوق بشری کردستان با انتشار پیامی مشترک، جانباختن هزاران معترض را تسلیت گفتند و با خانوادههای داغدار از ایلام تا تهران و مشهد ابراز همدردی کردند.
کادر درمان زیر فشار؛ از بازداشت پزشکان تا هشدارهای جهانی
فشار بر کادر درمان به یکی از محورهای اصلی نگرانیهای مربوط به اعتراضات اخیر بدل شده است.
تدروس ادهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، با ابراز نگرانی عمیق از گزارشهای متعدد درباره حمله به بیمارستانها و کادر درمان هشدار داد این اقدامات مانع ارائه خدمات حیاتی به بیماران شده است.
سازمان بهداشت جهانی تایید کرد بیمارستان خمینی ایلام اوایل ژانویه هدف حمله قرار گرفته و خدمات پزشکی و تامین اقلام درمانی در آن مختل شده است.
در داخل کشور، محمد میرخانی، معاون اجتماعی سازمان نظام پزشکی، دستگیری شماری از پزشکان را تایید کرد اما گفت آمار رسمی و موثق بهراحتی در دسترس نیست.
یاسر نجفآبادی، عضو مجمع عمومی این سازمان نیز از جانباختن برخی دانشجویان پزشکی و اعضای کادر درمان در اعتراضات خبر داد و به مواردی از بازداشت پزشکان به دلیل حضور در اعتراضات یا درمان مجروحان اشاره کرد.
همزمان، عفو بینالملل با صدور فراخوانی از پزشکان، پرستاران و امدادگران خواست برای مستندسازی حمله به مراکز درمانی و نقضهای گسترده حقوق بشری با این سازمان تماس بگیرند؛ اقدامی با هدف پیگیری حقوقی «جنایتهای بینالمللی» و حمایت از دادخواهان.
تنشهای دیپلماتیک و بالا گرفتن خطر جنگ
در سطح منطقهای و جهانی، تنشها تشدید شد. روزنامه گاردین گزارش داد استقرار جنگندههای تایفون بریتانیا در قطر به درخواست مقامهای قطری انجام شده است.
به نوشته این روزنامه، لندن بعید است به حمله احتمالی آمریکا به ایران بپیوندد، اما در صورت اقدام تلافیجویانه جمهوری اسلامی، ممکن است برای حمایت از کشورهای خلیج فارس وارد عمل شود.
نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ مجموعهای گسترده از گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را بررسی کرده است.
همزمان، رسانههای چینی نیز تحلیلهای متعددی درباره حمله احتمالی آمریکا منتشر کردهاند.
رویترز نیز از سفر همزمان مقامهای ارشد نظامی و اطلاعاتی اسرائیل و عربستان سعودی به واشینگتن خبر داد و رسانههای اسرائیلی از پهلو گرفتن ناوشکن آمریکایی در بندر ایلات بهعنوان رخدادی کمسابقه نوشتند.
در واکنش به قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا، مقامهای جمهوری اسلامی از «پاسخ فوری» و «اقدامات متقابل» سخن گفتند.
علی شمخانی، علی لاریجانی و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی این تصمیم را خصمانه خواندند.
در مقابل، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد مقامها و خانوادههایی که از سرکوب مردم ایران سود میبرند، جایی در نظام مهاجرتی این کشور ندارند.
در عرصه دیپلماتیک، عباس عراقچی گفت جمهوری اسلامی در صورت کنار گذاشتن تهدید از سوی آمریکا آماده مذاکره است، اما همزمان تاکید کرد تهران برای جنگ نیز آماده است. ترکیه نیز اعلام کرد آماده میانجیگری میان تهران و واشینگتن است.
در همین حال، بنابر اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، یکی از مدیران ارشد نزدیک به مسعود پزشکیان در نشستی محرمانه گفته است نهادهای امنیتی از ابتدا میدانستند هیچ نیروی آموزشدیده خارجی مرتبط با آمریکا یا اسرائیل در اعتراضات حضور نداشته است.
به گفته او، سرکوب گسترده نتیجه تصمیم یک «ستاد مشترک» با اختیار تام بوده که با شلیک بدون محدودیت، قطع اینترنت و مدیریت روایت رسانهای، تلاش کرد با ایجاد حداکثر وحشت مانع تکرار اعتراضات شود.
برای خواندن تحولات جاری مربوط به انقلاب ملی ایرانیان اینجا را کلیک کنید.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
