کامران غضنفری، نماینده تهران در مجلس به سایت دیدهبان ایران گفت: «در برخی گزارشات رسانههای خارجی مشاهده کردیم جمهوری اسلامی تهدید کرده که اگر آمریکا به ایران تعرض کند، ما هم واشینگتن را مورد هدف قرار خواهیم داد.»
او افزود: «مسئولان نظامی جمهوری اسلامی پاسخ ترامپ را دادهاند و برای آمریکاییها پیغام فرستادند که اگر دست از پا خطا کنند و جسارتی انجام دهند، تمام پایگاههای آمریکا در کشورهای اطراف ما مورد هدف قرار خواهد گرفت و آمریکاییها تلفات و خسارات سنگینی را متحمل خواهند شد.»
صباغ جمعه ۱۰ بهمن در مطلبی تحلیلی نوشت کمی پیشتر، زمانی که دونالد ترامپ برای نخستین بار جمهوری اسلامی را تهدید کرد و به معترضان ایرانی گفت «کمک در راه است»، آمریکا از نظر آرایش نظامی در خاورمیانه از توان کافی برای عملی کردن این تهدیدها برخوردار نبود، اما اکنون شرایط تغییر کرده است.
او افزود با وجود این، همچنان پرسشهایی درباره میزان موفقیت، پیامدها و دستاوردهای کارزار نظامی احتمالی علیه جمهوری اسلامی وجود دارد.
آرایش نظامی آمریکا در منطقه
تاکنون ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن از دریای چین جنوبی به اقیانوس هند اعزام شده و همراه با سه ناوشکن مجهز به موشکهای کروز تاماهاک به منطقه رسیده است.
بال هوایی هشتاسکادرانی این ناو شامل جنگندههای اف-۳۵سی و اف/ای-۱۸ است و از همه مهمتر، هواپیماهای ایای-۱۸جی گرولر را در اختیار دارد که ماموریت احتمالی آنها هدف قرار دادن بقایای سامانههای پدافند هوایی ایران، آن هم پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، است.
ناظران همچنین از پرواز هواپیماهای ترابری خبر دادهاند که حامل سامانههای پدافند هوایی آمریکا به سوی منطقه خلیج فارس هستند.
این تحرکات با گزارشهایی همراستا است که از استقرار سامانههای پاتریوت و تاد بهمنظور حفاظت از پایگاههای آمریکا در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه پهپادی و موشکی جمهوری اسلامی حکایت دارد.
به گزارش رسانههای اسرائیلی، ناوشکن موشکانداز «یواساس دلبرت دی. بلک» آمریکا ۱۰ بهمن در شهر بندری ایلات در دریای سرخ پهلو گرفت.
کشتن یا دستگیری خامنهای
مایکل کارپنتر، عضو پیشین شورای امنیت ملی ایالات متحده در دوره جو بایدن، معتقد است محتملترین گزینه نظامی میتواند بر خامنهای متمرکز باشد.
عملیات برای دستگیری یا کشتن خامنهای میتواند از الگوی بازداشت نیکلاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا، الهام گرفته شود.
کارپنتر در عین حال هشدار داد هدف گرفتن دیکتاتور تهران «عملیاتی بسیار پرمخاطره با نتیجهای نامطمئن» خواهد بود.
به گفته او، موفقیت عملیات علیه مادورو تا حدی به «اطلاعات بسیار دقیق از درون» ونزوئلا متکی بود؛ اطلاعاتی که طی پنج ماه آمادهسازی از سوی سیا و منابعی در حکومت مادورو جمعآوری شد.
کارپنتر تاکید کرد روشن نیست چنین سطحی از نفوذ اطلاعاتی در مورد ایران وجود داشته باشد، حتی اگر احتمال همکاری اسرائیل نیز در نظر گرفته شود.
در ادامه مطلب گاردین آمده است جمهوری اسلامی بهاحتمال زیاد سامانه پدافند هوایی موثری برای محافظت از خود در برابر موشکهای تاماهاک یا جنگندهها نخواهد داشت.
با این حال، تهران حدود ۱۶۰۰ کیلومتر با اقیانوس هند فاصله دارد و اجرای هرگونه طرح بازداشت خامنهای مستلزم طی مسافتی بسیار طولانی است؛ شاید به همین دلیل، کشتن دیکتاتور تهران در نگاه واشینگتن گزینه بهتری باشد.
یک تحلیلگر غربی که نخواست نامش فاش شود، در مصاحبه با گاردین گفت تلاش آمریکا برای کشتن خامنهای «محتملتر از تلاش برای دستگیری او است و اگر با استفاده از مهمات دورایستا انجام شود، خطر کمتری هم دارد».
او در عین حال افزود موفقیت چنین اقدامی «بهشدت به کیفیت اطلاعات و شمار افرادی بستگی دارد که از تیم حفاظتی او برای همکاری جذب شدهاند؛ البته اگر چنین اتفاقی رخ داده باشد».
پاسخ احتمالی جمهوری اسلامی
در ادامه مطلب تحلیلی صباغ آمده است پاسخ فوری جمهوری اسلامی به کارزار نظامی احتمالی آمریکا قطعی به نظر میرسد.
ناو آبراهام لینکلن و ناوگان همراه آن احتمالا بدیهیترین هدف برای حمله موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی خواهد بود.
با این حال، متیو ساویل، عضو اندیشکده «خدمات متحد سلطنتی»، گفت ناو لینکلن در اقیانوس هند در حال حرکت خواهد بود و جمهوری اسلامی با امکانات شناسایی موجود شاید نتواند موقعیت آن را بهطور دقیق مشخص کند.
او اضافه کرد: «ایالات متحده میداند هرچه بیشتر به خلیج فارس نزدیک شود، برای ایرانیها قابل رویتتر خواهد شد.»
به گزارش گاردین، گزینه دیگر حکومت ایران میتواند حمله به پایگاههای نظامی آمریکا در خلیج فارس، از جمله پایگاه هوایی العدید قطر، باشد.
تصاویر ماهوارهای چینی حاکی از آن است که این پایگاه در هفتههای اخیر با سامانههای جدید پدافند هوایی پاتریوت تقویت شده است.
پیش از این، بریتانیا جنگندههای تایفون خود را در قطر مستقر کرده تا به این کشور در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه جمهوری اسلامی کمک کند.
گزینه دیگر برای ایران میتواند تلاش برای مینگذاری تنگه هرمز و مسدود کردن مسیر حرکت کشتیهای تجاری باشد، هرچند اجرای چنین طرح به زیردریاییهایی متکی است که آمریکا آنها را بهدقت زیر نظر دارد.
بازداشت دانشآموزان و استفاده از کودکسرباز
علیرضا منادی سفیدان، رییس کمیسیون آموزش مجلس، جمعه ۱۰ بهمن بازداشت افراد زیر ۱۸ سال در اعتراضات اخیر را تایید کرد و گفت آموزش و پرورش باید برای رسیدگی به وضعیت دانشآموزان ورود کند.
او افزود در نامهای به فراجا درباره شمار بازداشتشدگان، کشتهشدگان و مجروحان دانشآموزی پرسش کرده، اما پاسخی دریافت نکرده است.
فرشاد ابراهیمپور نورآبادی، نایبرییس این کمیسیون نیز از برگزاری جلسات متعدد برای «ریشهیابی» و رسیدگی به پیامدهای بازداشتها خبر داد.
در سوی دیگر، بهروز محبی، نماینده مجلس، توقیف اموال چهرهها و افرادی که به معترضان کمک کردهاند را «قانونی» خواند و از امکان طرح اتهاماتی مانند «محاربه» سخن گفت؛ اتهامی که میتواند به صدور حکم اعدام منجر شود.
همزمان، بر اساس پیامهای رسیده از ملایر، در جریان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه دستکم ۲۰۰ نفر کشته شدهاند.
شاهدان از حضور نزدیک به نیمی از جمعیت شهر در خیابانها، شلیک نیروهای بدون پلاک، حضور نیروهای ناشناس غیر فارسیزبان و مسلحکردن کودکان و نوجوانان بسیجی با سلاح کلاشنیکف خبر دادهاند.
روایتهای مشابهی از لاهیجان و فومن نیز رسیده است؛ جایی که به گفته شهروندان، بخش قابلتوجهی از نیروهای سرکوب نوجوانانی بودند که حتی لباسهای سپاه و بسیج برایشان گشاد و نامتناسب بوده است.
بر اساس حقوق بینالملل و کنوانسیون حقوق کودک، بهکارگیری افراد زیر ۱۸ سال در عملیات مسلحانه ممنوع است و میتواند مصداق نقض فاحش حقوق بشر و حتی جنایت بینالمللی تلقی شود.
در سوی دیگر، ۵۰ فعال مدنی، سیاسی و حقوق بشری کردستان با انتشار پیامی مشترک، جانباختن هزاران معترض را تسلیت گفتند و با خانوادههای داغدار از ایلام تا تهران و مشهد ابراز همدردی کردند.
کادر درمان زیر فشار؛ از بازداشت پزشکان تا هشدارهای جهانی
فشار بر کادر درمان به یکی از محورهای اصلی نگرانیهای مربوط به اعتراضات اخیر بدل شده است.
تدروس ادهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی، با ابراز نگرانی عمیق از گزارشهای متعدد درباره حمله به بیمارستانها و کادر درمان هشدار داد این اقدامات مانع ارائه خدمات حیاتی به بیماران شده است.
سازمان بهداشت جهانی تایید کرد بیمارستان خمینی ایلام اوایل ژانویه هدف حمله قرار گرفته و خدمات پزشکی و تامین اقلام درمانی در آن مختل شده است.
در داخل کشور، محمد میرخانی، معاون اجتماعی سازمان نظام پزشکی، دستگیری شماری از پزشکان را تایید کرد اما گفت آمار رسمی و موثق بهراحتی در دسترس نیست.
یاسر نجفآبادی، عضو مجمع عمومی این سازمان نیز از جانباختن برخی دانشجویان پزشکی و اعضای کادر درمان در اعتراضات خبر داد و به مواردی از بازداشت پزشکان به دلیل حضور در اعتراضات یا درمان مجروحان اشاره کرد.
همزمان، عفو بینالملل با صدور فراخوانی از پزشکان، پرستاران و امدادگران خواست برای مستندسازی حمله به مراکز درمانی و نقضهای گسترده حقوق بشری با این سازمان تماس بگیرند؛ اقدامی با هدف پیگیری حقوقی «جنایتهای بینالمللی» و حمایت از دادخواهان.
تنشهای دیپلماتیک و بالا گرفتن خطر جنگ
در سطح منطقهای و جهانی، تنشها تشدید شد. روزنامه گاردین گزارش داد استقرار جنگندههای تایفون بریتانیا در قطر به درخواست مقامهای قطری انجام شده است.
به نوشته این روزنامه، لندن بعید است به حمله احتمالی آمریکا به ایران بپیوندد، اما در صورت اقدام تلافیجویانه جمهوری اسلامی، ممکن است برای حمایت از کشورهای خلیج فارس وارد عمل شود.
نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ مجموعهای گسترده از گزینههای نظامی علیه جمهوری اسلامی را بررسی کرده است.
همزمان، رسانههای چینی نیز تحلیلهای متعددی درباره حمله احتمالی آمریکا منتشر کردهاند.
رویترز نیز از سفر همزمان مقامهای ارشد نظامی و اطلاعاتی اسرائیل و عربستان سعودی به واشینگتن خبر داد و رسانههای اسرائیلی از پهلو گرفتن ناوشکن آمریکایی در بندر ایلات بهعنوان رخدادی کمسابقه نوشتند.
در واکنش به قرار گرفتن سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا، مقامهای جمهوری اسلامی از «پاسخ فوری» و «اقدامات متقابل» سخن گفتند.
علی شمخانی، علی لاریجانی و دیگر مقامهای جمهوری اسلامی این تصمیم را خصمانه خواندند.
در مقابل، وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد مقامها و خانوادههایی که از سرکوب مردم ایران سود میبرند، جایی در نظام مهاجرتی این کشور ندارند.
در عرصه دیپلماتیک، عباس عراقچی گفت جمهوری اسلامی در صورت کنار گذاشتن تهدید از سوی آمریکا آماده مذاکره است، اما همزمان تاکید کرد تهران برای جنگ نیز آماده است. ترکیه نیز اعلام کرد آماده میانجیگری میان تهران و واشینگتن است.
در همین حال، بنابر اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، یکی از مدیران ارشد نزدیک به مسعود پزشکیان در نشستی محرمانه گفته است نهادهای امنیتی از ابتدا میدانستند هیچ نیروی آموزشدیده خارجی مرتبط با آمریکا یا اسرائیل در اعتراضات حضور نداشته است.
به گفته او، سرکوب گسترده نتیجه تصمیم یک «ستاد مشترک» با اختیار تام بوده که با شلیک بدون محدودیت، قطع اینترنت و مدیریت روایت رسانهای، تلاش کرد با ایجاد حداکثر وحشت مانع تکرار اعتراضات شود.
برای خواندن تحولات جاری مربوط به انقلاب ملی ایرانیان اینجا را کلیک کنید.
روزنامه کییف پست جمعه ۱۰ بهمن در گزارشی به نقل از زلنسکی نوشت: «در ارزیابی ما، اتفاقاتی در حال رخ دادن در ارتباط با وضعیت میان آمریکا و ایران است و این موضوع میتواند بر زمانبندی مذاکرات تاثیر بگذارد.»
نشست میان هیاتهای اوکراینی و روسی در ابوظبی برای ۱۲ بهمن برنامهریزی شده است.
نگرانی اوکراین در شرایطی مطرح میشود که مقامهای آمریکایی، از جمله مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، هشدار دادهاند ایالات متحده باید برای اقدام پیشدستانه در برابر جمهوری اسلامی آماده باشد.
از زمان آغاز جنگ روسیه با اوکراین، کمکهای همهجانبه تهران به مسکو و تحویل پهپادهای انتحاری به روسیه، کییف را به یکی از مخالفان جدی جمهوری اسلامی در عرصه جهانی تبدیل کرده است.
رومن تودر، نماینده اوکراین در شورای حقوق بشر سازمان ملل، اول بهمن در نشست اضطراری این شورا درباره سرکوب اعتراضات در ایران، از جامعه بینالمللی خواست فشار دیپلماتیک بر جمهوری اسلامی را افزایش دهد.
او با اشاره به وضعیت معترضان در ایران تاکید کرد اوکراین در کنار مردم ایران ایستاده است.
شرایط مهآلود جنگی
روزنامه گاردین جمعه به نقل از منابع بریتانیایی نوشت استقرار جنگندههای تایفون نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا در قطر به درخواست مقامهای قطری انجام شده است تا به این کشور در برابر هرگونه حمله تلافیجویانه جمهوری اسلامی کمک کند.
بر اساس این گزارش، بعید است بریتانیا در حمله احتمالی آمریکا به ایران با واشینگتن همراه شود، اما در صورت اقدام تلافیجویانه جمهوری اسلامی، ممکن است برای کمک به کشورهای خلیج فارس وارد عمل شود.
از سوی دیگر نیویورکتایمز گزارش داد دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، در روزهای اخیر با مجموعهای گستردهتر از گزینههای نظامی علیه حکومت ایران روبهرو شده است. گزینههایی فراتر از طرحهایی که او پیش از این و در بحبوحه اعتراضات سراسری در ایران بررسی میکرد.
تماسهای دیپلماتیک
یک روز پس از آنکه اتحادیه اروپا، سپاه پاسدران را در فهرست گروههای تروریستی قرار داد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در نشست خبری مشترک با هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، اعلام کرد تهران برای مذاکره با آمریکا آماده است.
او همچنین تاکید کرد آمادگی جمهوری اسلامی برای نبرد، بیش از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل خواهد بود.
عراقچی افزود: «شرایط با جنگ گذشته تفاوت بسیار خواهد داشت و از محدوده یک جنگ دوجانبه فراتر خواهد رفت.»
رسانههای حکومتی همچنین گزارش دادند مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در گفتوگوی تلفنی با محمد بن زاید آل نهیان، رییس امارات متحده عربی، گفته است تهران به هیچ وجه از جنگ استقبال نمیکند، اما به هرگونه «تجاوز به کشور و ملت ایران» بیدرنگ و با قاطعیت پاسخ میدهد.
این در حالی است که پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، ۹ بهمنماه به جمهوری اسلامی هشدار داد که اگر به تلاش برای توسعه تسلیحات هستهای ادامه دهد، ارتش ایالات متحده آماده است هر آنچه را رییسجمهوری این کشور انتظار دارد، انجام دهد.
عفو بینالملل جمعه ۱۰ بهمن اعلام کرد هدف از جمعآوری این شهادتها، مستندسازی دقیق و حقوقی آنچه در جریان سرکوب رخ داده و اطلاعرسانی به جامعه بینالمللی درباره جنایتهای احتمالی مقامات جمهوری اسلامی است.
عفو بینالملل با معرفی شماره تماس «۰۰۴۴۷۹۶۱۴۲۱۵۷۸» تاکید کرده است هویت افرادی که تماس میگیرند محرمانه باقی میماند و ملاحظات امنیتی آنان بهطور کامل رعایت خواهد شد.
این سازمان اعلام کرده ارتباط از طریق پیامرسانهای واتساپ، سیگنال و تلگرام امکانپذیر است و شماره تماس اعلامشده برای این منظور در نظر گرفته شده است.
کادر درمان زیر فشار
به گفته عفو بینالملل، سرکوب اعتراضات اخیر در ایران با اقداماتی همراه بوده که نقض آشکار حقوق بشر به شمار میآید؛ از جمله یورش نیروهای امنیتی به مراکز درمانی، ممانعت از ارائه خدمات پزشکی به مجروحان، بازداشت زخمیها و اعمال فشار و تهدید علیه پزشکان، پرستاران و دیگر اعضای کادر درمان.
تدروس ادهانوم، مدیرکل سازمان بهداشت جهانی پنجشنبه با ابراز نگرانی عمیق از گزارشهای متعدد درباره حمله به بیمارستانها و کادر درمان در جریان اعتراضات ایران هشدار داد در پی این اقدامات، این افراد و مراکز از ارایه خدمات حیاتی به بیماران نیازمند مراقبت بازماندهاند.
او با اشاره به گزارشها از حمله به کارکنان سلامت و بازداشت دستکم پنج پزشک در حین درمان بیماران مجروح، گفت: «من خواستار آزادی هر کارمند سلامت بازداشتشده هستم. کارکنان درمانی هرگز نباید با ارعاب روبهرو شوند.»
سازمان بهداشت جهانی تایید کرد که بیمارستان خمینی در شهر ایلام اوایل ژانویه هدف حمله قرار گرفت و خدمات پزشکی و تامین اقلام درمانی در این مرکز مختل شد.
روایتها از شرایط کادر درمان در ایران
شهرام کردستی، استاد کینگز کالج لندن، از بازداشت پزشکان پس از درمان معترضان زخمی خبر داد و در شبکه ایکس نوشت گزارشها حاکی از تشدید سرکوب کادر درمان در ایران است.
او افزود این اقدام نشاندهنده تلاش برای ارعاب کادر پزشکی است؛ درمان نکنید، ثبت نکنید و شاهد نباشید.
او افزود کادر درمان نه بهدلیل خشونت، بلکه بهسبب ارائه خدمات درمانی و مستندسازی جراحات بازداشت شدهاند.
شهرام کردستی اضافه کرد: «بیطرفی پزشکی یک وظیفه اخلاقی بنیادین است. درمان مجروحان جرم نیست. خاموش کردن صدای پزشکان، جان همه را به خطر میاندازد.»
یک پرستار از لاهیجان در پیامی به ایراناینترنشنال گفت پس از سرکوب اعتراضات، ماموران برای بردن مجروحان حتی به آیسییو میآمدند و کادر درمان برای نجات بیماران، آنها را ساعتها در اتاق عمل پنهان میکردند تا شناسایی و منتقل نشوند.
بر اساس پیام یک مخاطب از مشهد، در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه یک راننده آمبولانس و یک پزشک به تعداد زیادی از مجروحان اعتراضات کمکرسانی کردند، اما در ۲۰ دیماه این دو نفر از سوی ماموران حکومتی شناسایی شدند.
طبق این روایت، ماموران با حمله به آمبولانس وارد خودرو شده و مجروحان داخل آن را با تیر خلاص به قتل رساندند.
بر اساس گزارشهای رسیده از ملایر، در جریان اعتراضات شبهای ۱۸ و ۱۹ دیماه، به نیروهای موسوم به «بچهبسیجیها» سلاح جنگی از جمله کلاشنیکف داده شده و این افراد در کنار دیگر نیروهای امنیتی، به سوی معترضان شلیک کردهاند.
شاهدان عینی گفتند بسیاری از این افراد سن بسیار پایینی داشتهاند و آموزشندیده به نظر میرسیدند.
روایتهای مشابهی از لاهیجان و فومن نیز دریافت شده است.
به گفته شهروندان، در شب ۱۸ دی شمار نیروهای سرکوب محدود بوده و بخش قابل توجهی از آنان نوجوانانی بودهاند که لباسهای سپاه پاسداران و بسیج برایشان بزرگ و گشاد بوده و سن پایین آنها را آشکار میکرده است.
یک شهروند گفت: «این افراد در خیابانها مستقر شده و بهطور مستقیم در سرکوب اعتراضات مشارکت داده شدهاند.»
بر اساس حقوق بینالملل، از جمله کنوانسیون حقوق کودک، بهکارگیری افراد زیر ۱۸ سال در فعالیتهای نظامی و امنیتی مسلحانه ممنوع است.
استفاده از کودکان و نوجوانان برای سرکوب داخلی، بهویژه با سلاح جنگی، میتواند مصداق نقض فاحش حقوق بشر و در مواردی جنایت بینالمللی تلقی شود. موضوعی که با تداوم انتشار این روایتها، توجه نهادهای حقوق بشری را بیش از پیش به خود جلب کرده است.
در نایین مجروحان را میربودند
همزمان، پیامهای مخاطبان از نایین و فردیس، ابعاد دیگری از سرکوب را روشن کرده است.
یک شهروند از نایین گزارش داد در شبهای ۱۸ و ۱۹ دی جمعیت زیادی در خیابانها حضور داشته و شمار زیادی کشته و مجروح شدهاند.
به گفته او، نیروهای سرکوب دستور شلیک مستقیم به جوانان داشتهاند.
این شهروند افزود پدرش در جریان اعتراضات با اصابت گلوله از ناحیه پا مجروح و به بیمارستان حشمتیه نایین منتقل شده، اما کادر درمان به مجروحان هشدار دادهاند که ماموران در حال بازداشت زخمیها هستند.
او افزود پس از خروج مجروحان از بیمارستان، تصاویر آنان از طریق دوربینهای بیمارستان ثبت و بعد در اپلیکیشن «ایتا» بهعنوان «افراد متواری» منتشر شده است.
تزریق مشکوک به سرم مجروحان در فردیس
در پیام دیگری از فردیس، یک معترض مجروح روایت کرد که در جریان اعتراضات، گلولهای از کنار گوشش عبور کرده و دچار جراحت شده است.
او گفت که به بیمارستان رفته و آنجا مملو از مجروح بوده: «در شرایطی مشکوک، فردی ناشناس با پوشاندن چهره خود، آمپولی را به سرم مجروحان تزریق میکرد و میگفت که مسکن و آرامبخش است.»
به گفته این شاهد، پرستاران بعدا اعلام کردهاند این اقدام از سوی کادر درمان انجام نشده و در پی آن، سرمها از بدن مجروحان جدا و تعویض شدهاند.
