ویدیویی از آوازخوانی سجاد شاقلانی، ورزشکار ۲۱ ساله و کشتهشده در انقلاب ملی ایرانیان، در رسانههای اجتماعی منتشر شده است. او روز ۱۸ دی ۱۴۰۴ با شلیک مستقیم به سر توسط نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی جان خود را از دست داد.
یورش به منازل و بازداشت بدون توضیح
به گفته یکی از نزدیکان یک فرد بازداشتشده، حدود ۱۰ مامور در ساعات اولیه صبح به منزل آنها یورش برده، درِ خانه را شکسته و با توهین و ارعاب، فرد مورد نظر را بدون ارائه حکم بازداشت با خود بردهاند. خانواده میگویند ماموران در پاسخ به پرسش درباره محل انتقال و دلیل بازداشت تنها گفتهاند: «بعداً تماس میگیریم».
در پاسخ به پرسش درباره اتهام، ماموران مدعی شدهاند که فرد بازداشتشده در جریان «اغتشاشات» در یکی از خیابانها حضور داشته است؛ ادعایی که خانواده آن را رد کردهاند. ماموران در واکنش گفتهاند: «پهپاد دروغ نمیگوید».
این خانواده میگویند سه روز پیاپی مقابل زندان اوین مراجعه کردهاند اما هر بار به آنها گفته شده که فرد بازداشتشده در این زندان نیست. به گفته آنها، قوه قضاییه و نهادهای مسئول پاسخ روشنی نمیدهند و حتی وکیل خانواده نیز تاکنون موفق به دریافت اطلاعاتی درباره وضعیت پرونده نشده است.
بازداشت گروهی و تهدید به سکوت
در گزارشی دیگر، پنج نفر در جریان یورش ماموران به یک رستوران بینراهی در محدوده پل سفید به زیراب بازداشت شدهاند. یکی از بستگان این افراد میگوید برادر همسر یکی از بازداشتشدگان که از نیروهای بسیج زیراب است، پیشتر توسط فرد بازداشتی در جریان تیراندازی به معترضان در ۱۸ دیماه شناسایی شده بود.
پیگیری خانوادههای این افراد تاکنون بینتیجه مانده و به آنها گفته شده در صورت اطلاعرسانی، «تنها تماسی دریافت خواهند کرد که محل دفن عزیزانشان را اعلام میکند». این تهدیدها نگرانی خانوادهها را بهشدت افزایش داده است.
تفتیش بدنی جوانان در خیابانها
بر اساس گزارشهای رسیده از چند شهر، ماموران امنیتی در معابر عمومی جوانان را متوقف کرده و با بالا زدن لباس آنها بدنشان را بررسی میکنند. به گفته شاهدان، در صورتی که آثار ضربوشتم با باتوم یا زخمهای ناشی از ساچمه بر بدن افراد مشاهده شود، آنها با خشونت بازداشت میشوند.
شهروندانی در مشهد، اصفهان، تهران و رشت این شیوه برخورد را تایید کردهاند و میگویند اکثریت بازداشتشدگان جوان هستند و افراد مسنتر کمتر مورد تفتیش بدنی قرار میگیرند. به گفته شاهدان، این روش برای شناسایی شرکتکنندگان در اعتراضات به کار گرفته میشود، حتی اگر فرد در زمان بازداشت فعالیت روزمره عادی داشته باشد.
افزایش بازداشت کودکان
همزمان، یک وکیل از افزایش نگرانکننده بازداشت کودکان در روزهای اخیر خبر داده و گفته است برخی از آنها از مقابل خانههایشان یا حتی از مدارس بازداشت شدهاند. به گفته این وکیل، تاکنون هیچ اطلاعی از محل نگهداری این کودکان به خانوادهها داده نشده و نگرانیها بهشدت افزایش یافته است.
پهپادها و احتمال «مسلح بودن»
یک فعال کارگری در یکی از شهرهای جنوب ایران اعلام کرده است که در شبهای ۱۸، ۱۹ و ۲۰ دیماه، پهپادها بهطور مستمر بر فراز معترضان پرواز میکردند. به گفته او، علاوه بر تیراندازی تکتیراندازها، این احتمال وجود دارد که از پهپادها نیز به سوی معترضان شلیک شده باشد.
به گفته این فعال، اکنون تعدادی از جوانان شهر با یورش شبانه به منازلشان بازداشت شدهاند و ماموران مدعی شدهاند که آنها در تصاویر پهپادی «مسلح» بودهاند؛ ادعایی که خانوادهها آن را دروغ و بیاساس میدانند.
فعالان حقوق بشری و وکلا تاکید دارند که ابعاد واقعی بازداشتها بسیار گستردهتر از مواردی است که منتشر میشود. همزمان، نگرانیها درباره شکنجه، صدور احکام سنگین و حتی اعدام برخی بازداشتشدگان افزایش یافته است.
در چنین شرایطی، فعالان امنیت دیجیتال هشدار دادهاند افرادی که احتمال بازداشت میدهند، باید تنها با کمک افراد متخصص و قابل اعتماد اقدامات پیشگیرانه برای حفاظت از اطلاعات شخصی خود انجام دهند.
بیخبری خانوادهها از سرنوشت عزیزانشان، نبود پاسخگویی شفاف از سوی نهادهای مسئول، بازداشت کودکان و تفتیش بدنی جوانان در خیابانها، همگی نشانههای تشدید بحران حقوق بشری در ایران است. فعالان حقوق بشر تأکید دارند که اطلاعرسانی مستمر و دقیق درباره وضعیت بازداشتشدگان میتواند نقش مهمی در کاهش خطرات جانی و قضایی برای آنها داشته باشد.
