امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، با محکوم کردن خشونت دولتی علیه معترضان ایرانی، بر حمایت از آزادیهای بنیادین و ایستادن در کنار مردم ایران تاکید کرد. همزمان فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، سرکوب معترضان در ایران را «نامتناسب» و «بیرحمانه» خواند و آن را نشانه ضعف حکومت دانست.
مکرون دوشنبه ۲۲ دی در حساب ایکس خود نوشت: «من خشونت دولتی را که بهطور کورکورانه زنان و مردان ایرانی را هدف قرار میدهد که با شجاعت خواستار احترام به حقوق خود هستند، محکوم میکنم»
مکرون گفت که احترام به آزادیهای بنیادین یک مطالبه جهانی است و فرانسه در کنار همه کسانی است که از این آزادیها دفاع میکنند.
آلمان: شجاعت و مقاومت مردم ایران قابل تقدیر است
صدراعظم آلمان ۲۲ دی در جریان سفر خود به هند گفت از زمان آغاز اعتراضات در سراسر ایران، «هر روز افراد بیشتری از همه اقشار جامعه به خیابانها میآیند» و بهصورت مسالمتآمیز برای «رسیدن به آزادی و زندگی بهتر» تظاهرات میکنند.
مرتس افزود: «این نهتنها حق مسلم آنهاست، بلکه شجاعتی که این مردم با آن در برابر خشونت نامتناسب و بیرحمانه نیروهای امنیتی ایران مقاومت میکنند، شایسته بالاترین احترام و تقدیر است.»
صدراعظم آلمان از خامنهای خواست «بهجای تهدید، از مردم خود محافظت کند».
او گفت: «ما خشونتی را که حاکمیت در تهران علیه مردم خود به کار میبرد، بهشدت محکوم میکنیم. این خشونت نشانه قدرت نیست، بلکه نشانه ضعف است.»
جمهوری اسلامی کمی پس از آغاز تظاهرات شامگاه ۱۸ دی که بهدنبال فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برگزار شد، اینترنت را در سراسر ایران بهطور کامل قطع کرد.
روایتهای رسیده از ایران و گزارشهای نهادهای حقوق بشری نشان میدهد سرکوب گسترده معترضان، بهویژه پس از قطع اینترنت، شدت گرفته است.
ورود نمایندگان جمهوری اسلامی به ساختمانهای پارلمان اروپا ممنوع شد
روبرتا متسولا، رییس پارلمان اروپا، در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ورود تمامی کارکنان دیپلماتیک و هرگونه نماینده جمهوری اسلامی را به همه ساختمانهای پارلمان اروپا ممنوع کرده است.
متسولا درباره تصمیم خود برای ممنوعیت ورود کارکنان دیپلماتیک حکومت ایران به ساختمانهای پارلمان اروپا نوشت این نهاد به مشروعیتبخشی به این حکومت که بقای خود را از طریق شکنجه، سرکوب و کشتن حفظ کرده است، کمک نخواهد کرد.
لیندزی گراهام از بهترین فرصت برای تغییر مسیر خاورمیانه گفت
لیندزی گراهام، سناتور برجسته جمهوریخواه، در حساب ایکس خود با تاکید بر سخنان نیوت گینگریچ، رییس پیشین مجلس نمایندگان آمریکا، نوشت: «باید قاطعانه عمل کنیم و همانطور که گینگریچ میگوید، این بهترین فرصت از سال ۱۹۷۹ برای تغییر مسیر خاورمیانه است.»
او افزود: «کافی نیست فقط بگوییم در کنار مردم ایران ایستادهایم بلکه پاسخ درست این است که بهطور قاطع برای حفاظت از معترضان در خیابانها اقدام کنیم و نشان دهیم مانند باراک اوباما عمل نمیکنیم و کشتار آنان را تحمل نخواهیم کرد.»
اروپا به دنبال تحریمهای جدید
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، ۲۲ دی در گفتوگو با نشریه پولیتیکو اعلام کرد این اتحادیه در واکنش به سرکوب «بیرحمانه» معترضان در ایران، احتمال اعمال تحریمهای جدید علیه جمهوری اسلامی را بررسی میکند.
او تاکید کرد اتحادیه اروپا هماکنون نیز تحریمهای گستردهای علیه ایران در حوزه نقض حقوق بشر، فعالیتهای هستهای و حمایت تهران از جنگ روسیه علیه اوکراین اعمال کرده است.
این اظهارات یکی از شدیدترین موضعگیریهای یک مقام ارشد اتحادیه اروپا درباره موج تازه سرکوب اعتراضات در ایران به شمار میرود.
پیش از این، اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، اعلام کرد بروکسل «در حال رصد» تحولات ایران است و متسولا نیز گفت اروپا باید مسئولیت خود را در این زمینه درک کرده و دست به اقدام بزند.
واکنش رهبران اروپایی
مایکل مارتین، نخستوزیر جمهوری ایرلند نیز ۲۲ دی سرکوب «وحشیانه و خشونتآمیز» معترضان در ایران را که «صدها کشته برجا گذاشته»، بهشدت محکوم کرد.
دیک شوف، نخستوزیر هلند، هم ضمن محکوم کردن سرکوب معترضان در ایران گفت هلند از جمهوری اسلامی میخواهد خشونت را متوقف کند.
نهاد غیردولتی «دیدهبان سازمان ملل» با اشاره به سرکوب معترضان از سوی جمهوری اسلامی، خواستار برگزاری نشست اضطراری سازمان ملل متحد درباره ایران شد و در شبکه ایکس نوشت:
«جهان باید بیدار شود.»
علی خامنهای، دیکتاتور تهران و سایر مقامهای جمهوری اسلامی، در روزهای اخیر کوشیدهاند انقلاب ملی ایرانیان را به «دشمنان» و آمریکا و اسرائیل منتسب کنند.
۱۹ دی، خامنهای معترضان را «مزدور بیگانگان» خواند و بر ادامه سرکوب مردم تاکید کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۲ دی با تکرار مواضع دیگر مقامهای حکومتی، نقش جمهوری اسلامی در کشتار معترضان را رد کرد و گفت «تروریستهای مسلح» به سوی «نیروهای امنیتی، پلیس و مردم» شلیک کردهاند.
ماری-اگنس استراک سیمرمان، رییس کمیسیون دفاعی پارلمان اروپا، ۲۲ دی ضمن حمایت از مردم ایران تاکید کرد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی باید در «سریعترین زمان ممکن» در فهرست سازمانهای تروریستی اتحادیه اروپا قرار بگیرد.
او افزود: «اینکه تاکنون چنین اقدامی انجام نشده، یک کوتاهی بزرگ است. برخلاف ادعاهای پیشین، این کار کاملا امکانپذیر است و شواهد و مستندات کافی بهروشنی وجود دارد.»
شاهزاده رضا پهلوی پیشتر در پیامی ویدیویی، با اشاره به ضربات سنگین مردم ایران به جمهوری اسلامی گفت نباید به حکومت مهلت «تنفس دوباره» داده شود.
بر اساس پژوهشی که از سوی انجمن علوم اعصاب آمریکا منتشر شد، مغز انسان بهطور مداوم اطلاعاتی مانند تصاویر، صداها و فضاهای آشنا را با پیامدهای بعدی آنها پیوند میدهد.
این فرآیند که «یادگیری تداعیگر» نام دارد، به افراد کمک میکند بر پایه تجربههای قبلی، سریعتر تصمیم بگیرند و از خطر دوری کنند.
با این حال، پژوهشگران میگویند این سیستم در همه افراد به یک شکل عمل نمیکند.
این تحقیق توضیح میدهد که چگونه سازوکارهای طبیعی یادگیری در مغز، در بعضی افراد بهجای کمک به تصمیمگیری بهتر، به تداوم انتخابهای نامطلوب منجر میشود.
نقش نشانهها در تصمیمگیری نادرست
به گفته جوزپه دی پلگرینو، سرپرست این مطالعه از دانشگاه بولونیا، افراد از نظر میزان اتکا به نشانههای محیطی برای تصمیمگیری تفاوت چشمگیری با یکدیگر دارند.
برخی افراد هنگام تصمیمگیری بهشدت به تصاویر و صداهای اطراف خود وابستهاند، در حالی که گروهی دیگر انعطافپذیری بیشتری دارند و کمتر تحت تاثیر این محرکها قرار میگیرند.
به گفته پژوهشگران، مشکل زمانی بروز میکند که معنای این نشانهها دستخوش تغییر میشود.
برای نمونه، اگر یک محیط یا صدای آشنا که پیشتر با پاداش همراه بوده، بهتدریج به پیامدهای پرخطر یا نامطلوب منجر شود، مغز همه افراد نمیتواند این تغییر را بهدرستی ثبت کند.
در افرادی که حساسیت بالایی به نشانهها دارند، مغز در «بهروزرسانی» این آموختهها ناتوان میماند و همچنان بر اساس الگوهای قدیمی واکنش نشان میدهد.
در نتیجه این افراد، حتی پس از تجربه شکست یا زیان، همان انتخابهای قبلی را تکرار میکنند.
پیوند نشانهها با اعتیاد و اضطراب
در این شرایط، نشانههای محیطی بهجای آنکه راهنمایی مفید باشند، به عامل اصلی هدایت رفتار تبدیل میشوند و ترک عادتهای زیانبار را دشوارتر میکنند.
این یافتهها میتواند به درک بهتر الگوهای رفتاری در اعتیاد، اختلالات وسواسی و اضطراب کمک کند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد این نوع الگوی یادگیری را در میان افراد دارای اختلالات بالینی مورد بررسی قرار دهد.
هدف آنها یافتن پاسخ روشنتری برای این پرسش است که آیا حساسیت بیش از حد به نشانههای محیطی میتواند یکی از دلایل اصلی تداوم الگوی تصمیمگیریهای پرخطر در این گروهها باشد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
