بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، هومان شمس بیرانوند، بلاگر و کشاورز اهل شهرستان بیرانشهر، در آغاز اعتراضات جاری در ایران بازداشت شده است. او پس از آنچه خانوادهاش «تهاجم وحشیانه نیروهای امنیتی و شکنجه فیزیکی و روحی» توصیف کردهاند، به زندان خرمآباد منتقل شد.
به گفته نزدیکان او، شمس بیرانوند شامگاه جمعه ۱۲ دیماه، حدود ساعت هشت شب، در خیابان انقلاب خرمآباد از سوی نیروی انتظامی بازداشت و پس از دستگیری، به اطلاعات سپاه شهرستان خرمآباد منتقل شد.
نزدیکان این شهروند گفتهاند زمانی که ماموران در اطلاعات سپاه قصد ضبط تلفن همراه او را داشتند، شمس بیرانوند ممانعت کرد و از همانجا ضربوشتم آغاز شد.
خانواده او همچنین گفتند پس از چند روز بیخبری، صبح سهشنبه ۱۶ دیماه مطلع شدهاند که او به زندان پارسیلون خرمآباد منتقل شده و در ملاقات مشاهده کردند که دندههایش شکسته و به سختی نفس میکشد.
طبق این روایت، شمس بیرانوند در روزهای اخیر همچنان برای بازجویی برده میشود و اکنون همراه با دهها معترض دیگر در زندانی مملو از بازداشتشدگان اخیر نگهداری میشود؛ زندانی که به گفته نزدیکان، بازداشتشدگان ناچارند شبها روی کف سیمانی آن بخوابند.
هومان (همایون) شمس بیرانوند متولد سال ۱۳۶۳، اهل شهرستان بیرانشهر (بخش چغلوندی سابق) و شغل او کشاورزی است.
ویدیوی رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ماموران حکومتی ۱۶ دیماه، درِ ورودی بیمارستان سینا در حسنآباد تهران را بستند و همزمان صدای شلیک شنیده شد.
گزارش شهروندان حاکی از شلیک گاز اشکآور به داخل بیمارستان است.
معترضان نیز در کوچههای اطراف بیمارستان در حال دویدن، شعار «مرگ بر دیکتاتور» و «بیشرف، بیشرف» سر دادند.
وزارت خارجه اسرائیل در شبکه ایکس با اشاره به حمله ماموران حکومت به معترضان در بیمارستان سینا در تهران و پرتاب گاز اشکآور نوشت: «منتظر محکوم کردن این جنایت توسط به اصطلاح مدافعان حقوق بشر نباشید.»
صفحه اسرائیل به فارسی نیز پانزدهم دی و در واکنش به حمله ماموران به بیماستان ایلام در ایکس نوشته بود: «مدافعان حقوق بشر کجا هستند؟ چرا صدایی از آنها شنیده نمیشود؟»
شامگاه یکشنبه ۱۴ دی ماموران جمهوری اسلامی با شلیک گلوله و گاز اشکآور وارد حیاط بیمارستان خمینی ایلام شدند. نیروهای سرکوب سپس درهای بیمارستان را شکستند، به داخل اتاقها یورش بردند و با باتوم و تجهیزات نظامی به حاضران حمله کردند.
در ویدیوها دیده میشد که پرستاران و شهروندان مقابل بیمارستان با نیروهای سرکوبگر درگیر میشوند.
گزارشها از حضور مجروحان و کشتهشدگان اعتراضات ملکشاهی ایلام در این بیمارستان حکایت دارد.
واکنشهای گسترده به حمله به بیمارستان ایلام
سازمان عفو بینالملل ۱۶ دی با محکوم کردن این حمله اعلام کرد که هدف قرار دادن بیمارستان، بهعنوان جایی که معترضان مجروح برای دریافت مراقبتهای پزشکی یا پناه گرفتن حضور داشتند، نقض حقوق بینالملل است.
این بیانیه افزود: «این اقدام نشان میدهد که مقامات جمهوری اسلامی تا چه حد حاضرند برای سرکوب اعتراضات و خاموش کردن صدای مخالفان پیش بروند.»
پیشتر نیز بسیاری از کاربران با استناد به حقوق بینالملل، این حمله را مصداق «جنایت علیه بشریت» خوانده بودند.
وزارت خارجه آمریکا نیز ساعاتی پیش «حمله وحشیانه رژیم جمهوری اسلامی» به بیمارستانی در ملکشاهی ایلام را یک «جنایت» خواند و افزود: «یورش به بخشها، ضرب و شتم کادر پزشکی و حمله به مجروحان با گاز اشکآور و گلوله جنگی، جنایتی آشکار علیه بشریت است.»
وزارت خارجه آمریکا تاکید کرد: «بیمارستانها میدان نبرد نیستند. این اقدامات رژیم جمهوری اسلامی نقض فاحش قوانین بینالمللی است و نشان دهنده رژیمی است که با بیتوجهی کامل به جان انسانها رفتار میکند.»
جمهوری اسلامی از آغاز اعتراضات سراسری در هفتم آبان تاکنون به تجمعهای اعتراضی مسالمتآمیز شهروندان حمله، صدها نفر را بازداشت، دهها شهروند را زخمی کرده و شماری را کشته است.
گزارشها از تیراندازی به سوی معترضان با گلوله جنگی در شهرهایی مانند ملکشاهی ایلام حکایت دارد.
اعتراضات ۱۲ و ۱۳ دی در این شهرستان با سرکوب خشن ماموران حکومتی همراه شد.
شهروندان ملکشاهی باوجود این سرکوبهای گسترده ۱۶ دی بار دیگر به خیابانها آمدند و با ماموران سرکوبگر درگیر شدند.
ایراناینترنشنال تاکنون توانسته هویت چهار تن از جانباختگان ملکشاهی را به نامهای رضا عظیمزاده، فارص آقامحمدی، مهدی امامیپور و لطیف کریمی بهطور مستقل تایید کند.
هزاران کاربر رسانههای اجتماعی، با انتشار مطالبی در ایکس، خشم خود را از حمله به بیمارستان ایلام اعلام کردهاند.
شاهزاده رضا پهلوی نیز اعلام کرد «رژیمی که جوانان بیسلاح را میکشد و به مراکز درمانی یورش میبرد، رفتنی است.»
او با ابراز همدردی با مردم ایلام و ملکشاهی، این جنایت را یادآور کشتار مردم در جمعه خونین زاهدان ۱۴۰۱ دانست.
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد «خامنهای و سران فاسد جمهوری اسلامی» قطعا «تقاص این جنایت» را پس خواهند داد.
تامار ایلام–گیندین، زبانشناس و پژوهشگر ایران باستان و ایران معاصر در یک مرکز مطالعاتی وابسته به دانشگاه حیفا در ارزیابی تازهای که سایت اسرائیلنشنالنیوز منتشر کرد، تاکید کرده است که حکومت ایران در واکنش به گسترش اعتراضات در سراسر کشور، وارد وضعیتی «کاملاً دفاعی» شده که پیشتر تجربه نکرده بود.
او با اشاره به شکاف میان تصویر ارائهشده در شبکههای اجتماعی و واقعیت میدانی میگوید برداشتها از افکار عمومی در فضای مجازی گمراهکننده است. به گفته این پژوهشگر، «اگر به شبکههای اجتماعی نگاه کنیم، به نظر میرسد جامعه دوپاره و فضا ۵۰-۵۰ است، اما شواهد میدانی، ویدیوها و روایتهای عینی چنین چیزی را تایید نمیکنند.» به گفته او، بسیاری از مخالفان حکومت به خیابان نمیآیند اما در فضای مجازی فعالاند و همین امر باعث میشود وزن واقعی نارضایتی در خیابانها کمتر از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» به نظر برسد، هرچند جهتگیری کلی جامعه تغییر نکرده است.
ایلام-گیندین تاکید میکند شبکه اجتماعی ایکس دیگر بازتابدهنده حالوهوای واقعی جامعه ایران نیست و بیشتر آن چیزی را بازنمایی میکند که حکومت میخواهد مردم تصور کنند اکثریت جامعه به آن باور دارند. او میگوید هرچند محتوای حامی جمهوری اسلامی و ضد اعتراضات در این فضا پررنگ است، اما «مشاهده ویدیوهای میدانی نشان میدهد که گرایش عمومی جامعه بهطور قاطع علیه حکومت است.»
به گفته این کارشناس، ترس حکومت از جامعه اکنون بیش از هر زمان دیگری است. او با اشاره به مواضع تند مقامهای خارجی علیه جمهوری اسلامی میگوید: «به خاطر ندارم زمانی را که رییسجمهوری قدرتمندترین کشور جهان چنین صریح حکومت ایران را تهدید کرده باشد.» به باور او، از زمان اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» و بهویژه پس از جنگ ۱۲روزه، حکومت وارد «حالت بقا» شده؛ وضعیتی که پیش از این در جمهوری اسلامی مشاهده نشده بود و ریشه در هراس از بازگشت گسترده مردم به خیابانها دارد.
این پژوهشگر معتقد است حکومت برای کنترل فضا تلاش کرده خود را متمایل به مصالحه با معترضانی نشان دهد که نظم را برهم نمیزنند. از جمله این تلاشها، طرح بحث حذف نظام دونرخی ارز بوده است؛ اقدامی که به گفته او میتواند اندکی فشار اقتصادی را کاهش دهد، اما همزمان با مقاومت بخشهایی از بدنه درونی حکومت روبهرو خواهد شد.
با این حال، ایلام-گیندین میگوید تهدیدها باعث توقف اعتراضات نشده است. به گفته او، معترضان از آمادگی برای پرداخت هزینههای سنگین سخن میگویند و «از جنگیدن، جان دادن و بازپسگرفتن ایران برای خودشان صحبت میکنند.» او تاکید میکند که در شرایط کنونی، بسیاری از معترضان احساس میکنند چیز زیادی برای از دست دادن ندارند.
در ارزیابی سناریوهای پیشرو، این کارشناس احتمال بازسازی اقتصادی ایران با تکیه بر همکاری با قدرتهایی مانند چین و روسیه را «بعید» توصیف میکند، هرچند میافزاید که «اتفاقات بعید هم گاهی رخ میدهند.» به گفته او، این تصور قدیمی که تا وقتی حداقل معیشت تأمین شود، نوع حکومت اهمیت کمتری دارد، دیگر لزوماً در جامعه ایران صادق نیست.
او در پایان، در پاسخ به پرسشی درباره سرانجام اعتراضات کنونی، میگوید حکومت به نقطهای نزدیک میشود که حاضر است همهچیز را به خطر بیندازد. به تعبیر او، پرسش اصلی این است که آیا جمهوری اسلامی در نهایت «خود را نابود میکند یا راه گریز را در پیش میگیرد.»
ایلام-گیندین همچنین میافزاید که جامعه ایران در عین تمایل به نقشآفرینی خارجی، نسبت به آن محتاط است. به گفته او، تجربههای گذشته نشان داده مداخله مستقیم خارجی میتواند پیامدهای منفی داشته باشد و تغییر پایدار در ایران «باید از درون جامعه شکل بگیرد»، هرچند اقدامهای خارجی در چارچوب منافع خود میتواند مسیر تحولات داخلی را هموارتر کند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد شامگاه دوشنبه ۱۵ دی شماری از خانوادهها روبروی اداره اطلاعات و امنیت استان مازندران در ساری تجمع کردند.
همزمان، تجمع دیگری در بابل مقابل کلانتری ۱۱ این شهر شکل گرفت.
در استان کهگیلویه و بویراحمد نیز خانوادههای معترضان بازداشتشده شامگاه ۱۵ دی مقابل فرمانداری یاسوج تجمع کردند.
ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهد ماموران انتظامی با خانوادهها درگیری شدند.
خانواده معترضان بازداشت شده در یزدانشهر استان اصفهان نیز ۱۵ دی مقابل دادگستری نجفآباد تجمع کردند.
آنها به قوه قضائیه جمهوری اسلامی ۲۴ ساعت مهلت دادند تا فرزندانشان را آزاد کنند و هشدار دادند در غیر اینصورت، همگی به خیابان خواهند آمد.
به گفته این خانوادهها، بازداشتشدگان این شهر نوجوان و جوانانی زیر ۲۰ سال بودند.
جمهوری اسلامی در روندی مشابه تمامی اعتراضات سالهای اخیر، از هفتم دی و آغاز موج جدید اعتراضات تاکنون، صدها شهروند معترض را در شهرهای مختلف بازداشت کرده است.
محل نگهداری بسیاری از معترضان بازداشتشده مشخص نیست و خانوادههای آنان با گذشت چندین روز از دستگیری عزیزان خود، از وضعیت آنان و سلامتیشان بیخبرند.
کمیته پیگیری وضعیت بازداشتشدگان پیشتر در جریان اعتراضات سال ۱۴۰۱ در راهنمایی برای خانواده بازداشتشدگان نوشته بود محل نگهداری بازداشتشدگان میتواند از زندانهای رسمی تا بازداشتگاههای غیررسمی باشد و این مساله به حجم دستگیریها بستگی دارد.
این کمیته، عدم اطلاعرسانی به خانوادهها درباره محل نگهداری عزیزانشان را بخشی از سیاست «آزار و اذیت» جمهوری اسلامی توصیف کرده بود؛ سیاستی که به نظر میرسد در اعتراضات جاری نیز ادامه دارد.
این بیخبری در شرایطی است که گزارش نهادهای حقوق بشری حاکی از آن است که بخش بزرگی از بازداشتشدگان را نوجوانان تشکیل میدهند.
آخرین آمار ارائه شده از سوی وبسایت حقوق بشری هرانا، حاکی از بازداشت دستکم ۱۲۰۳ شهروند در مجموع ۸۸ شهر از ۲۷ استانی است که در آنها تجمعهای اعتراضی شکل گرفته است.
با اینحال هویت بخشی از بازداشتشدگان همچنان نامعلوم است و هنوز به این آمارها افزوده نشدهاند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ۱۵ دی از بازداشت دستکم ۳۸۱ نوجوان در تنها سه شهر خبر داد.
بر اساس این گزارش، در کهگیلویهوبویراحمد ۸۱ نوجوان بازداشت و ۷۰ نفر به کانون اصلاح و تربیت یاسوج منتقل شدهاند.
در هرسین استان کرمانشاه حدود ۱۰۰ نوجوان و در قم دستکم ۲۰۰ نوجوان بازداشت شدهاند.
شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان، سرکوب خشن معترضان، به ویژه نوجوانها را «جنایت علیه جامعه و آینده کشور» خواند.
ایراناینترنشنال همچنین توانسته بهطور مستقل کشته شدن دستکم سه نوجوان را در شهرهای کرمانشاه و ازنا تایید کند: رضا کدیوریان ۱۷ یا ۱۸ ساله و کارگر ساختمانی، رضا قنبری ۱۶ ساله و کارگر ساختمانی، و رضا مرادی ۱۷ ساله و شاگرد صافکاری.
