رسانهها در ایران از بازگشت آلودگی هوا به تهران خبر دادند و نوشتند هوای پایتخت بر اساس شاخصهای کیفی، در وضعیت ناسالم برای گروههای حساس قرار گرفت. همزمان، شش شهر استان خوزستان نیز با این بحران مواجه شدند.
بر اساس گزارش شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، میانگین شاخص کیفیت هوا جمعه ۲۸ آذر به عدد ۱۱۶ رسید که نشاندهنده وضعیت نارنجی (ناسالم برای گروههای حساس) است.
این در حالی است که میانگین شاخص کیفیت هوای تهران در ۲۴ ساعت گذشته عدد ۸۳ را نشان میداد که به معنای وضعیت زرد (قابل قبول) است.
از ابتدای سال ۱۴۰۴، تهران تنها شش روز هوای پاک داشته است. همچنین برای کیفیت هوای پایتخت در سال جاری ۱۳۰ روز قابل قبول، ۱۱۳ روز ناسالم برای گروههای حساس، ۲۰ روز ناسالم، دو روز بسیار ناسالم و دو روز، وضعیت خطرناک به ثبت رسیده است.
ایرنا، خبرگزاری دولت جمهوری اسلامی، ۲۸ آذر با اشاره به آلودگی مجدد هوای تهران نوشت: «بیماران قلبی و ریوی، کودکان، زنان باردار و سالمندان باید در خانه بمانند و از تردد غیرضروری خودداری کنند.»
شاخص کیفیت هوا با اعداد مختلف سنجیده میشود؛ بازه صفر تا ۵۰ هوای پاک (سبز)، ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول (زرد)، ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروههای حساس (نارنجی)، ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای همه (قرمز)، ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم (بنفش) و ۳۰۱ تا ۵۰۰ نشاندهنده شرایط خطرناک (قهوهای) است.
آلودگی هوا در ایران، بهویژه در سالهای اخیر، به یکی از جدیترین بحرانهای زیستمحیطی و سلامت عمومی تبدیل شده و کلانشهرهایی مانند تهران، اصفهان، مشهد و اهواز بهطور مداوم با هوای ناسالم روبهرو هستند.
ناتوانی جمهوری اسلامی در مدیریت این بحران، در کنار سیاستهایی مانند مازوتسوزی در نیروگاهها، نقش مستقیمی در تشدید آلودگی هوا داشته و سلامت میلیونها شهروند را در معرض خطر جدی قرار داده است.
اکبر نورعلیزاده، عضور هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی بهشتی، ۲۷ آذر هشدار داد آلودگی هوا در کنار استعمال دخانیات، از عوامل اصلی بروز سرطان مثانه محسوب میشود.
ادامه آلودگی هوا در استان خوزستان
دادههای مرکز پایش کیفی هوای کشور حاکی از آن است که شاخص کیفیت هوا تا ساعت ۹ صبح ۲۸ آذر در شهرهای خرمشهر با عدد ۱۵۳ و ملاثانی با عدد ۱۵۲ میکروگرم بر مترمکعب ثبت شد. ارقامی که بیانگر وضعیت قرمز و ناسالم برای همه گروههای جمعیتی هستند.
همچنین شاخص کیفیت هوا در شهرهای آبادان ۱۳۳، شوشتر ۱۰۸، کارون ۱۱۹ و هفتکل ۱۳۶ میکروگرم بر مترمکعب گزارش شد که همگی در محدوده نارنجی قرار گرفتند.
باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به آلودگی هوای برخی شهرهای خوزستان نوشت در چنین شرایطی، به افراد مبتلا به بیماریهای قلبی یا ریوی، سالمندان و کودکان، توصیه میشود از انجام فعالیتهای سنگین یا طولانیمدت در فضای باز خودداری کنند.
همزمان با شدت گرفتن موج آنفلوانزا و افزایش آلودگی هوا در کلانشهرهای ایران در روزهای اخیر، شهروندان با موج جدیدی از عفونتهای تنفسی مواجه شدهاند.
مردادماه، عباس شاهسونی، معاون مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم در دانشگاه علوم پزشکی بهشتی، گفت تنها در سال ۱۴۰۳، بیش از ۳۵ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا در کشور به ثبت رسیده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
