در آستانه شب یلدا، افزایش ۴۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمت آجیل، خشکبار و شیرینی، تقاضا را بهطور محسوسی کاهش داده است، تا جایی که برخی فروشندگان برای جذب مشتری، خرید قسطی و حتی دریافت چک را بهعنوان راهحل پیشنهاد میکنند.
سایت دیدهبان ایران پنجشنبه ۲۷ آذر به نقل از «گزارشهای رسمی» نوشت که بهای انواع آجیل و خشکبار نسبت به سال گذشته، بین ۴۰ و در برخی انواع آجیل مانند پسته و بادام هندی تا ۱۰۰ درصد افزایش داشته است.
این سایت به نقل از فعالان صنف آجیلفروشی، افزایش هزینه تولید، نوسانهای ارزی و گرانی بستهبندی را از مهمترین عوامل جهش قیمتها معرفی کرده است.
بر اساس این گزارش، فروشندگان میگویند تقاضا نسبت به سال گذشته به شکل محسوسی افت کرده است.
مهدی بختیاریزاده، سرپرست سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران، چهارشنبه ۲۶ آذر از افزایش ۴۰ تا ۴۵ درصدی قیمت آجیل شب یلدا نسبت به سال گذشته خبر داده بود.
به نقل از او، قیمت تمامشده آجیل شیرین همراه با باسلوق برای مشتریها امسال کیلویی ۶۶۶ هزار تومان است در حالی که مردم سال گذشته همین مقدار آجیل شیرین را با حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار تومان میخریدند.
دیدهبان ایران اشاره کرد که در پی افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید مردم، برخی فروشگاهها و عرضهکنندگان آجیل ناچار شدهاند روشهای جایگزینی برای جذب مشتری به کار بگیرند؛ مثل «فروش قسطی» و حتی «دریافت چک» برای خرید آجیل است.
شیرینی در جعبههایی که هر روز کوچکتر میشوند
گرانی و تنگنای اقتصادی، طعم حقیقی «شیرینی» را هم تغییر داده است. برای بسیاری شیرینی دیگر شیرین نیست، بلکه یادآور تلخی ناتوانی در خریدن چیزهای ساده است.
خبرگزاری ایلنا به نقل از رییس اتحادیه صنف قنادان، شیرینیفروشان و کافهقنادیهای تهران نوشت: «هیچ کمبودی در مواد اولیه شیرینی نداریم ولی به دلیل گرانی، خرید شیرینی به جعبههای نیم کیلویی رسیده است.»
از صحبتهای علی بهرهمند با خبرگزاری ایلنا میتوان اینطور نتیجه گرفت که قیمت روغن و تخممرغ به عنوان دو قلم ضروری برای پخت شیرینی، بهترتیب حدود ۱۶۷ درصد و ۲۰۰ درصد نسبت به زمان مشابه سال گذشته افزایش یافته و همین سبب شده میزان خرید شیرینی در مقایسه با سال گذشته به نصف برسد.
افزایش قیمتها در آستانه شب یلدا در شرایطی است که در ماههای اخیر، قیمت کالاهای اساسی با مجوز دولت افزایش یافته است.
قیمت لبنیات که از مواد اولیه مورد نیاز برای بسیاری از شیرینیها و تنقلات یلدایی هستند، بهشکل چشمگیری افزایش یافته است.
شهروندان در پیامهایی به ایراناینترنشنال گفتهاند که قیمت لبنیات در روزهای اخیر افزایشهای ناگهانی و چشمگیری داشته و در نبود نظارت موثر بر بازار، فشار معیشتی بر خانوادهها تشدید شده است.
برخی از مردم هم در پیامهای خود گفتند لبنیات مدتهاست از سبد غذاییشان حذف شده و سوءتغذیه برایشان عادی شده است.
این در شرایطی است که مسئولان جمهوری اسلامی بارها از حمایت از مردم و کنترل قیمتها سخن گفتهاند، اما تجربه روزمره شهروندان نشان میدهد قیمتها در ایران بهصورت روزانه بالا میرود و هزینههای زندگی برای بسیاری از خانوادهها دیگر قابل تامین نیست.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
