دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، بار دیگر جمهوری اسلامی را تهدید کرد و گفت اگر تهران بخواهد بدون توافق برنامه هستهای خود را احیا و توان خود را بازسازی کند، آمریکا «بار دیگر آن را نابود خواهد کرد».
او در دیدار شامگاه پنجشنبه ۲۰ آذر به وقت محلی در کاخ سفید با خبرنگاران، حمله به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی را «زمینهساز صلح» خواند و گفت: «این حمله کاملترین نابودی ظرفیت هستهای ایران بود و همین باعث شد صلح ممکن شود، چون پیش از آن همه از ایران میترسیدند و حالا دیگر نمیترسند.»
ترامپ با اشاره به خسارتهای سنگین ایران گفت: «آنها گفتهاند شاید هیچوقت نتوانند دوباره از همان نقطه شروع کنند و اگر بخواهند، باید جای جدیدی انتخاب کنند.»
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ساعاتی پیش از این اظهارات ترامپ، در دیدار با گروهی از مداحان حکومتی، به تکرار اظهارات مرتبط با «وقوع مجدد درگیری نظامی در ایران» اشاره کرده و آن را «اقدامی عامدانه برای ایجاد نگرانی و تردید در میان شهروندان» خوانده بود.
او همچنین گفت: «آمریکا در مرکز این جبهه وسیع و فعال قرار دارد و برخی کشورهای اروپایی در اطراف او هستند.»
تهدید دوباره جمهوری اسلامی
رییسجمهوری آمریکا بهطور مستقیم جمهوری اسلامی را تهدید کرد و گفت که واشینگتن قادر است «خیلی سریع» موشکهای ایران را نیز از کار بیندازد.
ترامپ با اشاره به جنگ جاری در منطقه، همه جنگها را «خشن» و «ویرانگر» خواند و «نبرد بر سر توان هستهای ایران» را نقطه عطفی در تحولات منطقه توصیف کرد: «این جنگ یک ضربه تمامعیار بود، البته این به آن معنی نیست که آنها دو یا سه سال دیگر تلاش نکنند، اما ضربهای که خوردند چنان سنگین بود که بعید میدانم بخواهند دوباره امتحان کنند.»
رییسجمهوری آمریکا با استناد به اظهارات مقامهای آمریکایی گفت که برخی کارشناسان از لفظ «نابودی کامل» در توصیف ضربه وارد شده به جمهوری اسلامی استفاده کردهاند و افزود: «ایران خودش گفته احتمالا هرگز نمیتواند به آن سایتهای هستهای برگردد و اگر روزی بخواهد دوباره شروع کند باید جای دیگری را انتخاب کند.»
ترامپ بار دیگر تاکید کرد که «هیچ کشور دیگری» قادر به انجام چنین حملهای نبود و آمریکا را «صاحب بهترین سلاحها و بهترین ارتش جهان» توصیف کرد. ترامپ افزود: «وقتی ایران را از کار انداختیم، صلح ممکن شد. اگر ایران تا این اندازه بیاثر نشده بود، هیچکدام از متحدان ما در منطقه نمیتوانستند به توافقهای اخیر برسند.»
او با تمجید از رهبران عربستان سعودی و امارات متحده عربی، گفت که ایران «دیگر آن کشور سابق نیست» و جایگاهش «بهشدت تنزل یافته» است، هرچند هشدار داد که تهران ممکن است در آینده برای احیای برنامه هستهای خود تلاش کند: «میتوانند تلاش کنند، اما مدت زیادی طول میکشد تا به حالت قبل برگردند.»
تمایل جمهوری اسلامی به توافق با آمریکا
او در بخش دیگری از سخنانش مدعی شد که ایران اکنون مایل است با دولت او وارد مذاکره شود و گفت: «خیلی دوست دارند با من توافق کنند. من هم اگر بتوانیم، دوست دارم با آنها توافق کنم. پیش از بمباران، ما تا حد قابل قبولی به یک توافق نزدیک شده بودیم.»
ترامپ جنگ ۱۲روزه را برای جمهوری اسلامی یک «فرصت از دسترفته» خواند و افزود: «میتوانستند توافقی داشته باشند که نه کسی کشته شود، نه ساختمانی ویران شود. ما تاسیسات هستهایشان را هدف قرار میدادیم و تمام. آنها میتوانستند یک توافق عالی داشته باشند، اما آن فرصت را از دست دادند. حالا دوباره میخواهند توافق کنند.»
در شش ماه گذشته جدال لفظی میان دونالد ترامپ و جمهوری اسلامی ادامه داشته و ترامپ بارها حکومت ایران را به حمله دوباره به تجهیزات هستهای و موشکی تهدید کرده است.
او ۲۸ مهر، در یک کنفرانس خبری مشترک با نخستوزیر استرالیا، حمله هوایی به تاسیسات هستهای ایران را «یکی از بزرگترین عملیاتهای نظامی تاریخ» توصیف کرد و گفت: «جنگ چیز عجیبی است، ممکن است اتفاقات بدی رخ دهد، اما گاهی هم نتایج خوبی به بار میآورد.»
رهبر جمهوری اسلامی نیز همان روز با اشاره به صحبتهای ترامپ مبنی بر «بمبباران صنعت هستهای ایران و از بین بردن آن» را «خیال» خواند.
یکی دیگر از محورهای جدال لفظی میان علی خامنهای و ترامپ، مذاکره با آمریکا است؛ ترامپ همواره بر تمایل ایران به از سرگیری گفتوگوها تاکید دارد و از سوی دیگر، خامنهای هر شکلی از مذاکره با ایالات متحده را رد میکند.
۲۳ آبان ترامپ پیش از عزیمت به فلوریدا برای تعطیلات آخر هفته، در هواپیمای ویژه ریاستجمهوری به خبرنگاران گفت: «ایران هم مثل خیلیهای دیگر که میخواهند با ما مذاکره کنند، میخواهد درباره یک توافق با آمریکا مذاکره کند.»
پیش از این، ترامپ در دیدار ۱۵ آبان با رهبران کشورهای آسیای مرکزی نیز ترامپ گفته بود جمهوری اسلامی از کاخ سفید پرسیده است که آیا ممکن است تحریمها برداشته شود یا نه. او همان زمان تاکید کرد که مایل است به این تقاضاها گوش دهد و امکان رفع این تحریمها وجود دارد.
۲۶ آبان، یک روز پیش از سفر بن سلمان به ایالات متحده، نامهای از سوی مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی به عربستان ارسال شد. خبرگزاری دولتی این کشور از رسیدن نامه به دست بنسلمان خبر داد اما جزئیاتی از محتوای نامه فاش نکرد.
پس از آن، خبرگزاری رویترز به نقل از چند منبع آگاه درباره محتوای نامه نوشت که تهران از ریاض خواسته ترامپ را برای احیای مذاکرات هستهای متقاعد کند.
خامنهای ششم آذر در پیامی ویدیویی به مناسبت روز بسیج، گزارشها مبنی بر ارسال پیام به آمریکا با واسطه کردن کشورهای دیگر را تکذیب کرد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
