سفر محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، به واشینگتن برای مذاکره با دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، با هدف تعمیق همکاریهای چنددههای دو کشور در حوزه نفت و امنیت و همچنین گسترش روابط در تجارت، فناوری و احتمالا انرژی هستهای صورت میگیرد.
بن سلمان قرار است سهشنبه ۲۷ آبان با حضور در کاخ سفید با ترامپ دیدار کند.
این نخستین سفر بن سلمان به آمریکا پس از قتل جمال خاشقجی، منتقد سرشناس عربستانی، در سال ۲۰۱۸ به دست عوامل ریاض در استانبول است که منجر به واکنشهای جهانی گسترده شد.
نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده به این نتیجه رسیدند که بن سلمان فرمان «بازداشت یا قتل» خاشقجی را صادر کرده بود. بن سلمان صدور دستور این عملیات را تکذیب کرد، اما بهعنوان حاکم بالفعل پادشاهی عربستان سعودی مسئولیتش را پذیرفت.
با گذشت بیش از هفت سال از آن رویداد، ترامپ بهدنبال بهرهبرداری از وعده سرمایهگذاری ۶۰۰ میلیارد دلاری عربستان سعودی در آمریکا است که در جریان سفر اردیبهشتماه او به ریاض مطرح شده بود.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۶ آبان نوشت رییسجمهوری آمریکا در آن سفر از اشاره به نگرانیهای حقوق بشری خودداری کرد و انتظار میرود اینبار نیز چنین کند.
رویترز افزود ولیعهد عربستان سعودی در بحبوحه ناآرامیهای منطقهای بهدنبال تضمینهای امنیتی است. او همچنین میخواهد به فناوریهای هوش مصنوعی دسترسی داشته باشد و به سمت توافقی بر سر برنامه هستهای غیرنظامی پیش برود.
تمرکز بر توافق دفاعی
آمریکا و عربستان سعودی مدتهاست که بر اساس یک معامله نانوشته عمل میکنند: ریاض نفت را با قیمتهای ترجیحی بفروشد و در مقابل واشینگتن بهعنوان یک ابرقدرت، امنیت این کشور را تضمین کند.
اما این معادله پس از آنکه آمریکا در برابر حمله حوثیها، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، به تاسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹ واکنش موثری نشان نداد، دچار تزلزل شد.
نگرانیها از چشمانداز این توافق نانوشته در اواسط شهریور سال جاری دوباره افزایش یافت؛ زمانی که اسرائیل برای حمله به اعضای حماس، شهر دوحه قطر را هدف قرار داد.
پس از این حمله، ترامپ با صدور فرمانی اجرایی، پیمانی دفاعی با قطر امضا کرد. بسیاری از تحلیلگران، دیپلماتها و مقامهای منطقهای معتقدند سعودیها نیز به توافقی مشابه دست خواهند یافت.
ریاض در مذاکرات اخیر خواستار انعقاد یک توافق دفاعی با تایید کنگره آمریکا بوده، اما واشینگتن این امر را منوط به عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل کرده است.
در سوی دیگر، عربستان سعودی این موضوع را به تعهد اسرائیل به پذیرش تشکیل کشور فلسطین پیوند زده است.
دنیس راس، پژوهشگر اندیشکده «واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک»، گفت احتمالا فرمانی اجرایی صادر شود که بر اساس آن، آمریکا و عربستان سعودی موظف باشند «در صورت بروز تهدید فورا با یکدیگر مشورت کنند»، اما ایالات متحده در این چارچوب تعهدی برای دفاع فعال از ریاض نخواهد داشت.
به گفته او، این واکنش میتواند شامل ارائه انواع کمکها، جایگزینی تسلیحات، استقرار سامانههای دفاع موشکی مانند تاد یا پاتریوت، و اعزام نیروهای دریایی همراه با یک واحد تفنگداران دریایی باشد.
هوش مصنوعی و برنامه هستهای
ریاض همچنین در راستای برنامه بلندپروازانه «چشمانداز ۲۰۳۰» خود برای تنوعبخشی به اقتصاد و تقویت جایگاهش در منطقه، در پی انعقاد قراردادهایی در زمینه انرژی هستهای و هوش مصنوعی با ایالات متحده است.
دریافت مجوز خرید تراشههای پیشرفته کامپیوتری برای عربستان سعودی اهمیت فراوانی دارد؛ اقدامی که میتواند ریاض را به یکی از قطبهای اصلی هوش مصنوعی در سطح جهانی تبدیل کند و توان این کشور را برای رقابت با امارات متحده عربی افزایش دهد.
بن سلمان همچنین خواهان دستیابی به توافقی با واشینگتن برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی بهمنظور فاصله گرفتن اقتصاد ریاض از وابستگی به نفت است.
چنین توافقی امکان دسترسی عربستان سعودی به فناوری هستهای و تضمینهای امنیتی آمریکا را فراهم میآورد و به ریاض کمک میکند همسطح جمهوری اسلامی و همچنین امارات شود.
با این حال، پیشرفت در توافق با آمریکا دشوار بوده، زیرا عربستان سعودی حاضر نشده با شرط واشینگتن مبنی بر کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری سوخت مصرفشده که هر دو مسیری بالقوه برای ساخت سلاح هستهای هستند، موافقت کند.
ترامپ شامگاه یکشنبه ۲۵ آبان در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «جمهوریخواهان مجلس نمایندگان باید به انتشار پروندههای اپستین رای دهند، چون ما چیزی برای پنهان کردن نداریم.»
او افزود: «وقت آن رسیده از این حقه دموکراتها که افراد افراطی چپ آن را برای منحرف کردن توجهات از موفقیت بزرگ حزب جمهوریخواه، از جمله پیروزی اخیر ما در موضوع تعطیلی دولت، پیش بردهاند، عبور کنیم.»
جمهوریخواهان با ۲۱۹ کرسی اکثریت مجلس نمایندگان آمریکا را در اختیار دارند و دموکراتها نیز ۲۱۴ کرسی را به خود اختصاص دادهاند.
پیام ترامپ پس از آن منتشر شد که مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، اعلام کرد رایگیری درباره انتشار اسناد وزارت دادگستری در پرونده اپستین میتواند به خاتمه یافتن ادعاها درباره ارتباط احتمالی ترامپ با سوءاستفاده و قاچاق دختران نوجوان توسط اپستین کمک کند.
با وجود انتشار عکسهایی از ترامپ و اپستین در کنار هم در دهههای گذشته، رییسجمهوری ایالات متحده تاکید کرده رابطه او با اپستین پیش از محکومیتهای جنجالی این مجرم جنسی قطع شده بود.
ایمیلهایی که هفته گذشته از سوی یک کمیته مجلس نمایندگان منتشر شد، نشان میداد که اپستین معتقد بوده ترامپ «از دخترها خبر داشته»، هرچند معنای دقیق این عبارت روشن نیست.
ترامپ ۲۳ آبان نیز در تروث سوشال نوشت وزارت دادگستری و پم باندی، دادستان کل آمریکا، باید روابط این مجرم جنسی با بیل کلینتون، لاری سامرز، وزیر سابق خزانهداری و رید هافمن، بنیانگذار لینکدین و از چهرههای دموکرات، را مورد بررسی قرار دهند.
در حالی که دموکراتهای مجلس نمایندگان آمریکا ایمیلهایی را منتشر کردند که در آنها نام ترامپ در ارتباط با اپستین مطرح شده بود، جمهوریخواهان نیز بیش از ۲۳ هزار صفحه سند از داراییهای اپستین را علنی کردند.
به گفته اعضای جمهوریخواه کمیته نظارت مجلس، هدف از این اقدام مقابله با «روایت گزینشی و سیاسی» دموکراتها بود.
اپستین سال ۲۰۰۸ بهدلیل دست داشتن در جرائم جنسی به زندان محکوم شد. او تقریبا ۱۳ ماه از محکومیت خود را گذراند و در سال ۲۰۰۹ بهطور مشروط آزاد شد.
او سال ۲۰۱۹ مجددا بازداشت شد، اما پیش از آغاز محاکمه در زندان نیویورک جان باخت و مقامهای قضایی دلیل مرگ او را خودکشی اعلام کردند. با گذشت سالها، این پرونده همچنان با بحثهای گستردهای همراه است.
ترامپ شامگاه یکشنبه ۲۵ آبان در مصاحبه با خبرنگاران در وست پالم بیچ فلوریدا پیش از پرواز به واشینگتن گفت: «ممکن است مذاکراتی با مادورو داشته باشیم. باید ببینیم چه پیش میآید. آنها مایل به گفتوگو هستند.»
او جزییات بیشتری درباره مذاکرات احتمالی واشینگتن و کاراکاس ارائه نکرد. ونزوئلا نیز تاکنون واکنشی به اظهارات ترامپ نشان نداده است.
رییسجمهوری آمریکا ۲۳ آبان گفته بود: «تصمیم خود را درباره ونزوئلا گرفتهام.» پس از این اظهارات، گمانهزنیهایی درباره ماهیت این تصمیم و زمان اعلام آن شکل گرفت.
آمریکا رییسجمهوری ونزوئلا را به ارتباط با شبکههای قاچاق مواد مخدر و هدایت آنها متهم کرده است. در مقابل، مادورو اتهامات را رد کرده و گفته هدف واشینگتن براندازی حکومت اوست.
رویترز دوشنبه ۲۶ آبان نوشت موضعگیری تازه ترامپ را میتوان نخستین نشانه از احتمال گشایش مسیری برای کاهش تنشها در منطقه دانست.
این خبرگزاری به نقل از منابع آگاه افزود مقامهای ارشد دولت ترامپ در هفته گذشته سه نشست در کاخ سفید برگزار کردند تا به بررسی سناریوهای مختلف برای اقدام نظامی علیه ونزوئلا بپردازند؛ از جمله گزینه انجام حملات زمینی در داخل خاک این کشور.
ایالات متحده در هفتههای اخیر حملات خود به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر را در نزدیکی سواحل ونزوئلا و اقیانوس آرام تشدید کرده است.
آمریکا کارتل «لوس سولس» را «سازمانی تروریستی» اعلام کرد
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۲۵ آبان اعلام کرد واشینگتن قصد دارد کارتل «لوس سولس» را که در قاچاق مواد مخدر دست دارد، در فهرست «سازمانهای تروریستی خارجی» قرار دهد.
بدین ترتیب، هرگونه کمکرسانی به این کارتل در ایالات متحده جرمانگاری خواهد شد.
واشینگتن مادورو را به هدایت کارتل «لوس سولس» متهم کرده، اما کاراکاس این اتهام را بیاساس دانسته است.
مقامهای آمریکایی میگویند این کارتل با باند «ترن دِ آراگوا» در ونزوئلا همکاری دارد؛ گروهی که پیشتر از سوی واشینگتن «تروریستی» اعلام شده بود.
به گفته آنها، این دو شبکه در قاچاق مواد مخدر به خاک آمریکا نقش دارند.
ترامپ در ادامه سخنان خود در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا اقدام علیه کارتل «لوس سولس» مسیر را برای هدف قرار دادن داراییها و زیرساختهای مادورو در ونزوئلا هموار میکند، گفت: «این امکان را فراهم میکند، اما نگفتهایم که قرار است چنین کاری انجام دهیم.»
او همچنین در پاسخ به سوالی درباره علاقه احتمالی مادورو به مذاکره با واشینگتن افزود: «نمیدانم، اما من با هرکسی صحبت میکنم.»
ترامپ در عین حال تاکید کرد فشارها بر حکومت ونزوئلا ادامه خواهد یافت: «ما راه قاچاقچیان مواد مخدر و ورود مواد مخدر به کشورمان را مسدود میکنیم.»
مادورو به تقلب گسترده در انتخابات ریاستجمهوری سال گذشته ونزوئلا متهم شده و ایالات متحده دولت او را به رسمیت نمیشناسد.
اعزام ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» آمریکا به دریای کارائیب
پنتاگون ۲۵ آبان اعلام کرد ناو هواپیمابر «جرالد آر. فورد» که بزرگترین ناو هواپیمابر آمریکا با ۵ هزار نیروی نظامی و دهها جنگنده به شمار میرود، به همراه گروه ضربتی خود وارد دریای کارائیب شده است.
بدین ترتیب، شمار نیروهای ایالات متحده در منطقه افزایش یافت و به مجموعه هشت ناو جنگی، یک زیردریایی هستهای و جنگندههای اف-۳۵ که پیشتر مستقر شده بودند، افزوده شد.
پنتاگون همچنین از حمله دیگری به یک قایق مظنون به قاچاق مواد مخدر در اقیانوس آرام خبر داد که در پی آن، «سه تروریست مواد مخدر» کشته شدند.
این بیستویکمین حمله ثبتشده ارتش آمریکا به شناورهای مظنون به حمل مواد مخدر در هفتههای اخیر به شمار میرود. بر اساس آمار پنتاگون، این عملیات تاکنون بیش از ۸۰ کشته بر جای گذاشته است.
در این گزارش آمده است که با وجود کشته شدن شخصیتهای کلیدی ایرانی، قطع شدن مسیرهای هوایی و کنار رفتن کامل سوریه از معادلات قاچاق پول و سلاح از سوی جمهوری اسلامی و نیروهای نیابتیاش، سپاه پاسداران در یک سال گذشته راههای تازهای برای انتقال سلاح و صدها میلیون دلار به حزبالله پیدا کرده است.
به نوشته واینت، این شبکه جدید بر سه محور استوار است: ترکیه به عنوان کانون جابهجایی قطعات و پول، مسیرهای دریایی که محمولهها را با پوشش بارهای تجاری منتقل میکند و صرافیها، طلا و رمزارز که جریانهای مالی را ناشناس نگه میدارند.
پیشتر وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی از ابتدای سال حدود یک میلیارد دلار به حزبالله منتقل کرد تا این گروه پس از جنگ با اسرائیل بازسازی شود.
این وزارتخانه گفت بخش زیادی از منابع مالی از مسیر صرافیها، کسبوکارهای نقدی و سازوکارهای قانونی منتقل شد و منبع پول پنهان ماند. به گفته این نهاد، این کمکها توان نظامی حزبالله را تقویت کرد و تلاش دولت لبنان برای اعمال کنترل حاکمیتی را تضعیف کرد.
بر اساس این گزارش، یک هیئت بلندپایه آمریکایی هفته گذشته در سفری کمسابقه به بیروت، پیام تندی را مستقیماً به رییسجمهوری، نخستوزیر و سایر مقامهای ارشد لبنان منتقل کرد: مسیرهای تامین مالی حزبالله باید قطع شود یا واشنگتن لبنان را «به حال خود رها خواهد کرد».
منابع آگاه میگویند این هیئت به دولت لبنان مهلت داده تا پایان سال اصلاحات فوری برای مهار شبکههای پولشویی و صرافیهای تحت نفوذ حزبالله را اجرا کند.
همزمان با فروپاشی رژیم اسد و موضع دولت جدید سوریه مبنی بر ممنوعیت عبور هرگونه محموله تسلیحاتی از خاک این کشور، یکی از مهمترین کریدورهای انتقال سلاح برای نیروی قدس سپاه مسدود شد.
لبنان نیز، زیر فشار آمریکا و اسرائیل، پروازهای ورودی از ایران را ممنوع کرد. این وضعیت تهران و حزبالله را مجبور کرد در کوتاهترین زمان ممکن معماری تازهای برای شبکه قاچاق خود بنا کنند.
مقامهای اطلاعاتی میگویند بسیاری از انتقالها به شکل «قطعهقطعه» انجام میشود؛ یعنی اجزای یک سامانه موشکی یا پهپاد در کشور ثالث از هم جدا شده و سپس در لبنان مونتاژ میشود.
در کنار این تغییرات، اسرائیل نیز چندین فرمانده کلیدی سپاه را که در مدیریت این شبکه نقش داشتند هدف قرار داده است؛ از جمله سعید ایزدی، مسئول شاخه فلسطین در نیروی قدس، و بهنام شهریاری، فرمانده یگان ۱۹۰ و هماهنگکننده اصلی انتقال سلاح به گروههای نیابتی ایران.
اما بهرغم این ضربات، کارشناسان امنیتی در گزارش واینت میگویند تهران و حزبالله اکنون به سمت تولید تسلیحات در داخل لبنان حرکت میکنند؛ روندی که به آنها اجازه میدهد از اتکا به مسیرهای قاچاق پرخطر عبور کنند و مدل «خودکفایی تسلیحاتی» را با فناوری و قطعات ایرانی در خاک لبنان پیاده کنند.
به گفته مرکز اطلاعاتی مئیرعامیت، اگر دولت لبنان و جامعه جهانی اقدامی جدی برای مسدود کردن این شبکه انجام ندهند، ایران و حزبالله قادر خواهند بود «تقریبا بدون مزاحمت» به انتقال پول، سلاح و فناوری ادامه دهند.
آنها هشدار دادهاند که این روند نهتنها توازن قدرت در لبنان، بلکه کل معادله امنیتی خاورمیانه را تحتتاثیر قرار خواهد داد.
