شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به بازداشت شماری از بازداشتشدگان در مراسم هفتم خسرو علیکردی در مشهد خطاب به مردم ایران گفت همصدایی و همبستگیتان را حفظ کنید و خواستار آزادی بیقیدوشرط همه بازداشتشدگان باشید.
بر اساس گزارشهای دریافتی، شماری از شرکتکنندگان در مراسم هفتم علیکردی که جمعه ۲۱ آذر در مسجد غدیر مشهد برگزار شد، به دست ماموران امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند.
تاکنون اسامی دستکم ۱۶ نفر از بازداشتشدگان از سوی سازمان حقوق بشری ههنگاو اعلام شده است: نرگس محمدی، عالیه مطلبزاده، هستی امیری، پوران ناظمی، سپیده قلیان، اسدالله فخیمی، اکبر امینی، علی آدینهزاده، رضا آدینهزاده، حسن باقرینیا، ابوالفضل ابری، حبیب فدایی، کمال جعفریزدی، نورا حقی، داوود علیکردی و احمد علیکردی.
جواد علیکردی، برادر خسرو علیکردی نیز در پی مراسم و دقایقی پس از انتشار ویدیویی هشدارآمیز توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.
برخی گزارشها نیز حاکی از بازداشت تعداد بیشتری از شرکتکنندگان در مراسم به دست ماموران امنیتی است. در همین ارتباط، یاشار تبریزی، زندانی سیاسی سابق و فعال سیاسی لیبرال مشروطهخواه در شبکه اجتماعی ایکس از «ضربو شتم تعداد بیشماری» در مراسم و بازداشت «بیش از ۵۰ نفر» خبر داد.
در این ارتباط منابع نزدیک به خانواده محمدحسین حسینی، زندانی سیاسی سابق، هم از بازداشت او هنگام شرکت در مراسم هفتم خسرو علیکردی خبر داده و میگویند که هیچ اطلاعی از وضعیت او در دست نیست.
شاهزاده رضا پهلوی در سخنانی ویدیویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، گفت: «به همه هممیهنان عزیزم، بهویژه مردم شریف مشهد، درود میفرستم. قدردان شجاعت شما و سپاسگزار حمایتهای ارزشمندتان هستم. همصدایی و همبستگیتان را حفظ کنید و خواستار آزادی بیقیدوشرط همه بازداشتشدگان در مراسم یادبود زندهیاد خسرو علیکردی باشید. پیروزی از آنِ شماست. به امید دیدار هرچه زودتر در وطن عزیزمان.»
در این مراسم شعارهایی در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی سر داده شد.
آمریکا: جمهوری اسلامی با خشونت و سرکوب با شرکتکنندگان در مراسم برخورد کرد
وزارت امور خارجه آمریکا نیز در واکنش به این رویداد با اشاره به حضور هزاران نفر در مشهد در مراسم هفتمین روز درگذشت مشکوک علیکردی در شبکههای اجتماعی نوشت: «جمهوری اسلامی بهجای شفافسازی و پاسخ به دلایل مرگ این وکیل شجاع، با خشونت و سرکوب با شرکتکنندگان در مراسم برخورد کرد.»
این وزارتخانه در شبکه اجتماعی ایکس با ذکر نامهای شماری از بازداشتشدگان نوشت بازداشت گسترده فعالان و معترضان بیانگر آن است که برای رژیم جمهوری اسلامی هیچ امر مقدسی، حتی سوگواری برای درگذشت یک انسان وجود ندارد.
وزارت امورخارجه آمریکا همچنین تاکید کرد: «رژیم جمهوری اسلامی باید فوراً این زندانیان و بازداشتشدگان را که به ناحق دستگیر شدهاند، آزاد کند.»
واکنشها به بازداشتهای مشهد
مرضیه آیینهزاده، دختر علی آدینهزاده و خواهر ابوالفضل آدینهزاده (از کشتهشدگان جنبش زن، زندگی، آزادی) در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «پسر را کشتند، وکیلِ پرونده پسر را هم کشتند، و حالا پدر را که تنها برای حضور در مراسم یادبودِ وکیلشان رفته بود، با ضربوشتم بازداشت کردند.»
غزال عبداللهی، دختر مطلبزاده، هم نوشت: «متاسفانه تا ساعت دوازده شب ۲۱آذر پیگیری خانوادههای بازداشتشدگان مشهد مادرم عالیه مطلبزاده و همچنین نرگس محمدی، سپیده قلیان، هستی امیری و پوران ناظمی برای اطلاع از مرجع بازداشت، محل نگهداری و وضعیت سلامت آنان بینتیجه مانده است.»
او افزود: «نه سازمان اطلاعات سپاه و نه اداره اطلاعات مشهد کوچکترین پاسخی به خانوادهها ندادهاند. این بیمسئولیتی در حالیست که برخی از بازداشتشدگان به دلیل جراحیها، درمانهای پزشکی و نیاز به مصرف داروهای ویژه، با هر لحظه قطع مراقبت در معرض خطر جدی قرار میگیرند. مادرم عالیه مطلبزاده، که پس از جراحی سرطان سینه شیمیدرمانی و رادیوتراپی نیازمند مصرف منظم داروهای حیاتی است با حذف حتی یک نوبت دارو ممکن است با تهدید مستقیم سلامتی و جان روبهرو شود.»
عبداللهی تاکید کرد: «حفظ جان و سلامت این بازداشتشدگان، مسئولیتی است که جمهوری اسلامی و نهادهای امنیتی و قضاییاش نمیتوانند از آن شانه خالی کنند.»
همچنین توماج صالحی، رپر معترض و زندانی سیاسی سابق، نوشت: «بی اهمیت به اختلاف عقیده، صدای حقخواهی همه هموطنانمان هستیم. همه دستگیر شدگانِ مراسم خسرو علیکردی در مشهد باید آزاد شوند.»
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال مدنی، نیز نوشت: «رژیم، وکیلی را که در کنار مردم ایران ایستاده بود، به قتل رسانده است، اما سعی دارد ادعا کند که او به مرگ طبیعی فوت کرده است. در همین حال، در مراسم تشییع جنازه او، نیروهای امنیتی را برای ارعاب و دستگیری مردم فرستادند. اگر شما او را نکشتهاید، پس از چه چیزی اینقدر میترسید؟»
پویا جگروند، فعال مدنی، هم نوشت: «اکبر امینی یکی از وکلای بازداشت شده در مراسم خسرو علیکردی در مشهد هست. ضمن پیگیری وضعیت همه بازداشت شدههای امروز مشهداز رضا محمدحسینی غافل نشویم. رضا در بیخبری کامل دست کسانی هست که گرفتن جان انسانها برایشان جهاد در راه اسلام هست. تا این لحظه کوچکترین خبری از ایشان نیست.»
لادن بازرگان، از خانوادههای دادخواه که برادرش در دهه ۶۰ خورشیدی در زندان اعدام شد، نیز نوشت: «در جمهوری اسلامی ایران حتی اجازه نمیدهند در آرامش سوگواری کنیم. مراسم یادبود به بازداشت ختم میشود و اندوه جرم تلقی میشود. این رژیمی است که آنقدر از حافظه و حقیقت میترسد که عزاداران را دستبند میزند.»
بازداشت جواد علیکردی پس از ضربالاجل به جمهوری اسلامی
جواد علیکردی، برادر خسرو علیکردی، وکیل دادگستری، جمعه ۲۱ آذر به دست نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در مشهد بازداشت شد.
تاکنون نام نهاد بازداشتکننده علیکردی، دلیل بازداشت و نیز محل نگهداری او از سوی مقامهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی منتشر نشده است. در این ارتباط، سازمان حقوق بشری ههنگاو خبر داد که او به دست ماموران اداره اطلاعات مشهد بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
در این ارتباط، مطهره گونهای، فعال مدنی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دادخواهی جرم نیست. ما میدانیم که خسرو علیکردی مانند صدها شهروند دیگر تنها به جرم مخالفت با ج.ا کشته شده است.»
پیشتر علیکردی در یک فایل صوتی ضمن تایید خبر بازداشت شماری از شرکتکنندگان در مراسم هفتم برادرش، از جمله محمدی و قلیان، اعلام کرد که ماموران لباسشخصی آنها را مورد ضربوجرح قرار داده و با خود بردهاند.
او در یک لایو اینستاگرامی هشدار داد تا شامگاه جمعه به جمهوری اسلامی فرصت میدهد تا محمدی و دیگر بازداشتشدگان مراسم هفتم برادرش را آزاد کند، وگرنه «متن محرمانهای» را منتشر خواهد کرد.
شورای عالی وکلای فرانسه خواستار تشکیل کمیسیون تحقیق مستقل تحت نظارت سازمان ملل شد
شورای عالی وکلای فرانسه نیز جمعه در بیانیهای خواستار تشکیل یک کمیسیون تحقیق مستقل تحت نظارت سازمان ملل متحد شد تا در مورد شرایط مرگ پر ابهام خسرو علیکردی تحقیق کند.
خبر مرگ پرابهام علیکردی، وکیل اهل سبزوار و ساکن مشهد، شنبه ۱۵ آذر منتشر شد.
او وکالت فاطمه سپهری، زندانی سیاسی، شماری از بازداشتشدگان جنبش «زن، زندگی، آزادی» و همچنین تعدادی از خانوادههای دادخواه مانند خانواده ابوالفضل آدینهزاده، نوجوان معترض کشتهشده، را بر عهده داشت.
مرضیه محبی، وکیل، به نقل از «منابع موثق» در شبکه اجتماعی ایکس نوشت علیکردی در دفتر کارش با «ضربه به سر کشته شده» است.
به گفته او، اداره اطلاعات دوربینهای محل را جمع کرده و دسترسی خانواده این وکیل جانباخته نیز به آنها «ناممکن» شده است.
آموزشکده توانا نیز با طرح روایتی مشابه، به نقل از یک شاهد عینی نوشت پیکر او در حالی پیدا شد که خون از دهانش جاری بود. یک منبع دیگر نیز گفت سر علیکردی شکسته بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
