یکی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، سطح آلایندگی هوا در کلانشهرهای کشور را نگرانکننده خواند و گفت آثار این آلودگیها، سلامت عمومی جامعه را با چالشهای جدیدی مواجه کرده است.
حسن حسن نتاج صلحدار، دوشنبه ۱۷ آذر در گفتوگو با خبرگزاری خانه ملت، وابسته به مجلس شورای اسلامی، گفت گزارشهای ارائه شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وضعیتی را که آلودگی هوا در سالهای اخیر ایجاد کرده، «بسیار هولناک» ارزیابی کردهاند.
او اضافه کرد: «افزایش بروز سرطانهای مرتبط با آلایندگی در شهرهای بزرگ، نگرانیهای جدی برای نظام سلامت ایجاد کرده است.»
این نماینده مجلس، «قانون هوای پاک» را ابزار نجات کشور دانست و افزود: «در شرایطی که جلسات متعددی با هدف کنترل آلودگی هوا برگزار شده، خروجی مورد انتظار از این جلسات حاصل نشده و نتیجه ملموسی مشاهده نمیشود؛ موضوعی که میتوان آن را ضعف مشترک در عملکرد دولت و مجلس دانست.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که طی هفتههای اخیر، آلودگی هوا در شهرهای مختلف ایران تشدید شده و افزایش غلظت آلایندهها، کیفیت هوا را در برخی کلانشهرها به وضعیت ناسالم و در برخی مناطق به شرایط قرمز رسانده است.
در همین زمینه، عباس شاهسونی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بهشتی، چهارم آذر با اشاره به افزایش سال به سال روزهای آلوده و همچنین مرگهای منتسب به آلودگی هوا، اعلام کرد این آلودگی جزو پنج علت اصلی مرگ در کشور است.
صلحدار در بخش دیگری از صحبتهای خود در ۱۷ آذر گفت: «بیتفاوتی برخی دستگاهها سلامت مردم را هدف قرار داده و تداوم روند فعلی میتواند پیامدهای سنگینی برای سلامت شهروندان و آینده کشور داشته باشد.»
او ادامه داد: «با وجود هشدارهای مکرر، اقداماتی که تاکنون باید در حوزه مدیریت آلودگی هوا انجام میشد، بهطور کامل محقق نشده است؛ بهویژه دبیرخانه قانون هوای پاک که مسئولیت راهبری این حوزه را بر عهده دارد.»
همزمان، بابک قبادی، سرپرست مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت، درباره اثر همافزایی آلودگی هوا و شیوع ویروس هشدار داد و گفت آلودگی هوا با ایجاد التهاب ریه خطر ابتلا به آنفلوانزا را افزایش داده است.
او همچنین اعلام کرد مرگومیر سویه جدید در افراد دارای بیماریهای زمینهای بالاست.
۱۸ آبان نیز علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، اعلام کرد در سال ۱۴۰۳ حدود ۵۸ هزار و ۹۷۵ نفر در کشور بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست دادند.
او افزود: «این آمار معادل فوت ۱۶۱ شهروند در روز و حدود هفت شهروند در هر ساعت است.»
رئیسی اضافه کرد: «بخش عمده این فوتها ناشی از بیماریهای قلبی، ریوی، سرطان ریه و سکته مغزی بوده و لزوم اقدام فوری برای کاهش آلودگی هوا بیش از پیش احساس میشود.»
این هشدارها نشان میدهد که آلودگی هوا به تهدیدی مستقیم برای سلامت عمومی و آینده نظام درمان کشور تبدیل شده است. تهدیدی که مخاطبان ایراناینترنشنال آن را نه یک رخداد طبیعی، بلکه پیامد ساختاری سیاستگذاریهای جمهوری اسلامی توصیف میکنند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
