عبدالرحیم سلیمانیاردستانی که اظهاراتش در رد صحت روایات مذهبی مربوط به کشته شدن فاطمه زهرا، همسر امام اول شیعیان، اعتراض هواداران حکومت را برانگیخت، ضمن «عذرخواهی»، بار دیگر تاکید کرد که «داستان روضهخوانها» در این باره را قبول ندارد.
اردستانی شامگاه جمعه ۱۴ آذر با انتشار ویدیویی، گفت که به فاطمه زهرا «جسارت» نکرده و سخنانش اصلا درباره «شهادت یا عدم شهادت» او نبوده است.
او افزود که اگر «بیانش اشتباه بوده» که چنین برداشتی شده، عذرخواهی میکند.
با این حال، این استاد پیشین دانشگاه مفید بار دیگر تاکید کرد «داستانی که روضهخوانها» درباره نحوه کشته شدن فاطمه زهرا میگویند «عدالت علی» را زیر سوال میبرد و او نسبت به این روایات شک دارد.
پیشتر اظهارات این روحانی منتقد موجی از حملات چهرهها و نیروهای حکومتی را برانگیخت و حتی محمد خاتمی، رییسدولت پیشین جمهوری اسلامی نیز به آن اعتراض کرد.
اردستانی پیشتر در مناظرهای با حامد کاشانی، روحانی هوادار حکومت، با اشاره به روایات شیعی درباره نحوه جان باختن فاطمه، دختر پیامبر اسلام، گفته بود اگر علی، امام اول شیعیان، بهعنوان همسر او تنها نظارهگر بوده و اقدامی نکرده باشد، در آن صورت «شریک در قتل» به شمار میآید و «عدالت» او به چالش کشیده میشود.
اردستانی همچنین علت کشته شدن جواد، امام نهم شیعیان، را «حسادت» همسرش پس از ازدواج مجدد او دانست و تاکید کرد که عزاداری برای چنین رویدادی پس از گذشت ۱۳۰۰ سال، فاقد معناست.
این روحانی پیشتر استاد دانشگاه مفید و عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم بوده است.
محمدعلی ابطحی، معاون خاتمی در دولت موسوم به «دولت اصلاحات»، در اینستاگرام نوشت خاتمی اعتراض کرده که چرا اردستانی «این مباحث و این ادبیات را در این شرایط به کار گرفته» و جمعی که به دیدار خاتمی رفته بودند نیز انتقاد کردهاند که سخنان اردستانی «به تفکر آرام نواندیشی دینی» آسیب میزند.
این اعتراض خاتمی در حالی است که او در دوران ریاستجمهوری خود اظهاراتی در ارتباط با «آزادی بیان» و «جامعه مدنی» مطرح میکرد و خود را مروج «گفتوگو» و «تسامح و تساهل» معرفی کرده بود.
در دوران ریاستجمهوری خاتمی، یک روز به عنوان «شهادت فاطمه زهرا» به عنوان روز تعطیل به مناسبتهای رسمی کشور اضافه شد.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر بیوقفه کوشیده است مناسبتها و آیینهای مذهبی شیعه، مانند «دهه فاطمیه» و «پیادهروی اربعین»، را گسترش دهد و از این بسترها برای تقویت و پیشبرد تبلیغات حکومتی بهره بگیرد.
این اقدامات حتی با اعتراض برخی از روحانیون روبهرو شده است.
هادی قابل، روحانی، در آبانماه از «ایجاد مناسک مذهبی جدید» در جمهوری اسلامی انتقاد کرد و آن را «به سخره گرفتن مذهب» دانسته بود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
