با ادامه ناتوانی جمهوری اسلامی در کنترل منابع آلاینده، آلودگی هوا در بسیاری از شهرهای ایران همچنان وضعیت را بحرانی کرده است. سخنگوی قوه قضاییه گفت برای مسئولانی که در رابطه با هوای پاک به تکالیفشان عمل نکردهاند، پرونده قضایی تشکیل خواهد شد.
بر اساس اعلام سامانه پایش کیفی هوای کشور، هوای ۱۴ شهر خوزستان در سهشنبه ۱۱ آذر در وضعیت ناسالم است.
شاخص کیفی هوا در شهر کارون به ۲۱۶ رسید و در وضعیت بنفش و بسیار ناسالم قرار دارد. این شاخص در اهواز ۱۹۶، دشت آزادگان ۱۶۴، شادگان ۱۶۲، هویزه ۱۶۲، خرمشهر ۱۵۷، ملاثانی ۱۵۲، ماهشهر ۱۴۸، شوشتر ۱۴۳، بهبهان ۱۳۶، آغاجری ۱۲۴، هفتکل ۱۱۸، امیدیه ۱۱۳ و آبادان ۱۰۹ گزارش شده است.
شاخص کیفیت هوا پنج دسته اصلی دارد که بر اساس آن، از عدد صفر تا ۵۰، هوای پاک، از ۵۰ تا ۱۰۰، هوای سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰، هوای ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰، هوای ناسالم (برای همه)، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، شرایط کیفی هوا خطرناک محسوب میشود.
همزمان مدیرکل مدیریت بحران استانداری هرمزگان خبر داد که ادارات و دستگاههای اجرایی، چهارشنبه ۱۲ آذر، بهدلیل افزایش موارد ابتلا به بیماری آنفلوانزا تعطیل شدند.
در کردستان نیز شیوع آنفولانزا باعث تعطیلی مدارس و دانشگاهها در ۱۲ آذر شد.
شاخص کیفی هوا در اصفهان با قرار گرفتن روی عدد ۱۸۶، اراک ۱۵۴، کرج ۱۵۳، سمنان ۱۵۲، بوشهر ۱۵۱، بندرعباس ۱۴۵، قم ۱۴۴، قزوین ۱۳۵، اردبیل ۱۳۰، تبریز ۱۲۸، مشهد ۱۱۹ و بجنورد ۱۱۴، در وضعیت ناسالم قرار گرفت.
همچنین میانگین کیفیت هوای مناطق بیستودوگانه کلانشهر تهران در صبح سهشنبه با شاخص ۱۰۸ در وضعیت نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس و ایستگاه ورامین با شاخص ۱۹۵، پیشوا با ۱۷۹، باقرشهر با ۱۷۸، بهارستان با ۱۷۴، اسلامشهر با ۱۶۹ و پردیس با ۱۵۱ در وضعیت قرمز و ناسالم قرار گرفتند.
کیفیت هوای تهران دوشنبه نیز برای دهمین روز پیاپی در وضعیت قرمز قرار داشت و دو-سوم ظرفیت دستگاههای اجرایی پایتخت غیرفعال شد.
بر اساس گزارشها، هوای تهران از ابتدای سال جاری تا چهارم آذرماه شش روز پاک، ۱۲۳ روز قابل قبول، ۱۰۶ روز ناسالم برای گروههای حساس، ۱۶ روز ناسالم، دو روز بسیار ناسالم و دو روز خطرناک بوده است.
افزایش ۲۰ درصدی آمار مرگ شهروندان تهرانی
مهدی بابایی، عضو شورای شهر تهران، گفت: «بر اساس آمار روزانه بهشت زهرا، تعداد فوتیها در یک ماه گذشته و پس از آلودگی شدید هوا، ۲۰ درصد افزایش داشته است.»
او افزود: «آمار فوتیها در پایان ماه مهر ۱۸۰ نفر بود و در پایان این ماه به ۲۲۰ نفر رسیده است.»
به گفته بابایی، خانواده فوتیها میتوانند از مقامهای مسئول در زمینه قانون هوای پاک شکایت کنند.
همزمان اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی، گفت برای مسئولانی که به تکالیفشان در رابطه با هوای پاک عمل نکردهاند، پرونده قضایی تشکیل میشود.
او افزود: «تا کنون ۲۷ نامه هشدار و بیش از ۱۰۰ مکاتبه با دستگاههای مربوطه در این زمینه انجام شده و سازمان بازرسی کل کشور بهعنوان دستگاه نظارتی در این زمینه ورود کرده است.»
در سوی دیگر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، سهشنبه ۱۱ آذر در جریان نشست خبری به سرفه افتاد و در خصوص سرفههای مکرر خود، گفت که علت سرفههایش آلودگی هوا است.
مهاجرانی در صحبتهای خود گفت ۶۰ درصد از آلودگی کلانشهرها ناشی از منابع تولید آلایندههای متحرک خودرو و موتورسیکلت است.
صادق حسنوند، رییس مرکز تحقیقات آلودگی هوای دانشگاه تهران نیز در گفتوگو با «اقتصاد ۱۲۰» گفت در نیروگاههای البرز و قزوین از سوختهایی استفاده میشود که برای سلامتی مردم آثار مهلکی دارد.
او افزود: «استاندارد گوگرد سوخت نیروگاه ۵۰ است ولی نیروگاههای اطراف تهران سوختهای وحشتناکی با گوگرد ۳۰ هزار میسوزانند که برای سلامت مردم بهشدت مضر است.»
شهروندان نیز از کرج، ساری، ارومیه و اصفهان، با ارسال پیام به ایراناینترنشنال از آلودگی شدید هوا گلایه کردند.
به گفته مردم، «هوایی برای نفس کشیدن نیست» و «هیچ ابری دیده نمیشود».
شهروندی هم درباره سلامت کودکان ابراز نگرانی کرد.
هوای تهران و بسیاری از شهرهای دیگر ایران در هفتههای اخیر بهطور مداوم در وضعیت ناسالم، از نارنجی تا قرمز، قرار داشته است.
با وجود تداوم این بحران، مقامهای جمهوری اسلامی هنوز راهحل موثر و پایداری برای کاهش آلودگی هوا در پایتخت و دیگر کلانشهرها ارائه و اجرا نکردهاند و همچنان به تعطیلیهای مقطعی و تصمیمهای کوتاهمدت بسنده میکنند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
