حسین ساجدینیا، رییس سازمان مدیریت بحران کشور، اعلام کرد که تاکنون هیچ کشوری برای کمک به مهار آتش جنگلهای الیت در شمال ایران حضور پیدا نکرده است. پیشتر، شینا انصاری، رییس سازمان حفاظت محیط زیست از درخواست کمک از ترکیه خبر داده بود.
ساجدینیا یکشنبه دوم آذر به صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت که چندین کشور برای کمک به مهار آتشسوزی در جنگلهای مازندران اعلام آمادگی کردهاند، اما هنوز هیچ کشوری نیرو نفرستاده است.
او دلیل این امر را توضیح نداد و افزود که جمهوری اسلامی در تلاش است که خودش آتش را مهار کند.
در ادامه این حریق، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان شرقی هم از آتشسوزی در جنگلهای جلفا خبر داد.
با ادامه آتشسوزی گسترده در جنگل الیت مازندران و ناتوانی مقامهای جمهوری اسلامی در مهار آن، انصاری از درخواست تهران از آنکارا برای اعزام نیرو و تجهیزات بهمنظور کنترل این بحران خبر داد.
او ۳۰ آبان در این زمینه گفت: «مطابق هماهنگیهای بهعملآمده فردا دو فروند هواپیما و یک هلیکوپتر به همراه هشت نیرو از ترکیه به محل آتشسوزی اعزام خواهند شد.»
پس از این اظهارات، کامران پولادی، نماینده چالوس در مجلس اول آذر گفت: «دو فروند هواپیمای ایلیوشین از کشور ترکیه نیز به منطقه رسیدند. انتظار میرود عملیات اطفای حریق به نتایج خوبی برسد.»
آتشسوزی ادامه دارد
رسانههای جمهوری اسلامی گزارش دادهاند که آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی پس از بیش از سه هفته همچنان ادامه دارد.
در حالی که کارشناسان میگویند تداوم این حریق میتواند یکی از مهمترین ذخایر طبیعی ایران را با آسیبهای جبرانناپذیر روبهرو کند، انتقاد شهروندان ایرانی از ناتوانی و ناکارآمدی حکومت در مهار آتش افزایش یافته است.
همچنین علاوه بر کاربران شبکههای اجتماعی، چهرههای مطرح هنری و ورزشی در این زمینه واکنش نشان دادهاند.
علی دایی، چهره برجسته و پیشکسوت فوتبال ایران، ویدیویی از آتشسوزی در جنگلهای هیرکانی، در اینستاگرام منتشر کرد و نوشت: «جنگلهای هیرکانی، میراث سبز ایرانمان، میسوزد.»
حیف و میل بودجه خرید بالگردهای اطفای حریق
حسن نتاج صلحدار، نماینده بابل، درباره نبود امکانات برای خاموشکردن آتش جنگلهای هیرکانی گفت: «بودجه رسمی برای خرید بالگردهای اطفای حریق وجود داشته اما باید مشخص شود این بودجه کجا هزینه شده و چرا تجهیزات لازم پیش از وقوع حادثه تأمین نشده است.»
او افزود: «تاخیر در تصمیمگیری، ضعف مدیریت، و کمبود تجهیزات از عوامل اصلی گسترش حریق بودهاند.»
این نماینده مجلس از نبود سامانه پایش لحظهای آتش انتقاد کرد و گفت چنین سامانهای میتوانست به پیشگیری و واکنش سریع کمک کند.
معاون پزشکیان جنگلهای هیرکانی را «علفزار» خواند
استفاده از واژه «علفزار» در مورد آتشسوزی در جنگلهای الیت منطقه چالوس از سوی محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی مسعود پزشکیان در شبکه ایکس، با واکنش گسترده کاربران مواجه شده است.
بسیاری از او انتقاد کردند که با استفاده از این واژه، قصد دارد این آتشسوزی را بیاهمیت جلوه دهد.
کاربری در انتقاد از معاون پزشکیان نوشت: «یکی از کهنترین جنگلهای کره زمین رو میگن علفزار، چوبهای این رو هم صادر کردید؟ هیرکانی کی تبدیل به علفزار شد؟»
جنگلهای الیت در حوزه ادارهکل منابع طبیعی مازندران-نوشهر قرار دارد؛ حوزهای با بیش از ۶۶۰ هزار هکتار جنگل، مرتع و ساحل که ۲۸ درصد مساحت استان مازندران را شامل میشود و شهرستانهای نور، نوشهر، چالوس، عباسآباد، تنکابن، رامسر و کلاردشت را در بر میگیرد.
ارتفاعات چالوس در محدوده روستای الیت یکی از عرصههای حساس جنگلهای هیرکانی است. بخشی از میراث جهانی یونسکو که به عنوان قدیمیترین جنگلهای جهان شناخته میشود.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
