دونالد ترامپ در گفتوگویی با شبکه فاکسنیوز با اشاره به برقرار شدن صلح «واقعی» در خاورمیانه برای نخستینبار، گفت جمهوری اسلامی یک سال قبل به قدرتش میبالید اما «شکست بدی» خورد و آمریکا ابر سیاه بزرگی را از خاورمیانه دور کرد.
ترامپ جمعه ۳۰ آبان در گفتوگوی رادیویی با فاکسنیوز با اشاره به اینکه اشاره کرد که ایران متحمل ضربات جدی شد، تاکید کرد: «قابلیتهای هستهای آنها از بین رفته است.»
او افزود که جمهوری اسلامی به دنبال توافق است و «احتمالا با آنها به توافق خواهیم رسید.»
ترامپ ۲۳ آبان هم با اشاره به دستاوردهای حمله آمریکا به تاسیسات هستهای جمهوری اسلامی گفته بود که حکومت ایران به دنبال توافق با ایالات متحده است.
با این همه، ابراهیم عزیزی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، پنجشنبه ۲۹ آبان گفت: «در حال حاضر هیچگونه مذاکرهای بین ما و آمریکا برقرار نیست اما میل به مذاکره بوده و هست.»
او افزود: «وزارت خارجه مسئول اجرای سیاست خارجی است نه مسئول تصمیمگیری، و ارکان جمهوری اسلامی درباره سیاست خارجی تصمیم میگیرد.»
در مقابل، خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۹ آبان به نقل از چند منبع آگاه اعلام کرد مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در نامهای به محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از او خواسته تا ترامپ را در سفر به واشینگتن برای احیای مذاکرات هستهای متقاعد کند.
رویترز به نقل از دو منبع آگاه نوشت پزشکیان در نامه خود اعلام کرده است که جمهوری اسلامی «دنبال رویارویی نیست»، خواهان همکاری منطقهای عمیقتر است و «در صورت تضمین حقوق خود» همچنان «برای حل اختلاف هستهای از مسیر دیپلماسی» آمادگی دارد.
پس از آن هم بنسلمان در واشینگتن گفت: «تمام تلاشمان را میکنیم تا میان ایران و آمریکا توافقی حاصل شود.»
جمهوری اسلامی و ایالات متحده در ماههای آوریل و مه پنج دور مذاکرات غیرمستقیم در عمان برگزار کردند. دور ششم قرار بود برگزار شود، اما به دلیل حمله غافلگیرانه اسرائیل به ایران در ماه ژوئن لغو شد.
ایالات متحده با پیوستن به این درگیری، به سه سایت هستهای ایران حمله کرد و جمهوری اسلامی قبل از اینکه دونالد ترامپ آتشبس را اجرا کند با حملات موشکی به یک پایگاه هوایی ایالات متحده در قطر پاسخ داد.
خوشبینی نسبت به برقراری صلح در خاورمیانه
ترامپ در بخشی از گفتوگوی خود با فاکسنیوز اعلام کرد که در هیچ زمانی مانند دوره کنونی، امکان دستیابی به صلح در خاورمیانه وجود نداشته است.
او افزود: «اکنون در خاورمیانه صلح داریم. کشورهایی هستند که امضا کردهاند. ما کشورهای زیادی داریم که به این روند پیوستهاند. در واقع، این روند هر روز در حال تغییر است و کشورهای بیشتری اضافه میشوند.»
ترامپ اضافه کرد: «حالا، حماس را دارید که بهشدت شکست خورده است. ایران را دارید که بهشدت شکست خورده و توان هستهایاش گرفته شده است. حزبالله را دارید که وضعیت خوبی نیست، اما ناچیز است.»
او گفت: «اما شما یک سال پیش چه داشتید؟ سلاحهای هستهای را داشتید. ایران را داشتید که به قدرت خود میبالید. این یک خاورمیانه کاملاً متفاوت است.»
ترامپ خواستار دریافت پاسخ زلنسکی تا پنجشنبه است
ترامپ در این مصاحبهای رادیویی گفت که میخواهد تا پنجشنبه آینده پاسخ زلنسکی را در مورد طرح صلح ۲۸ مادهای خود دریافت کند، اما اشاره کرد که برای نهایی کردن مفاد آن، امکان تمدید مهلت وجود دارد.
او افزود: «من ضربالاجلهای زیادی دادهام، اما اگر اوضاع خوب پیش برود، معمولاً ضربالاجلها را تمدید میکنید. اما فکر میکنم پنجشنبه زمان مناسبی است.»
بر اساس گزارشها، طرح ایالات متحده خواستار آن است که اوکراین اراضی بیشتری را به روسیه واگذار کند، اندازه ارتش خود را کاهش دهد و از پیوستن به ناتو منع شود.
زلنسکی جمعه در یک سخنرانی رسمی خطاب به مردم این کشور، و پس از دریافت طرح صلح ۲۸ مادهای که خواستههای کلیدی روسیه را تأیید میکند، خواستار اتحاد آنها شد و سوگند یاد کرد که هرگز به اوکراین خیانت نخواهد کرد.
او گفت که اوکراین باید با احتمال از دست دادن عزت خود یا خطر از دست دادن یک شریک کلیدی روبرو شود، و شرایط کنونی را «یکی از سختترین لحظات تاریخ» اوکراین نامید.
زلنسکی گفت که منافع ملی اوکراین «باید در مذاکرات بر سر این پیشنهاد در نظر گرفته شود» و قول داد که به طور سازنده همکاری کند.
او اضافه کرد: «ما با آرامش با آمریکا و همه شرکای خود همکاری خواهیم کرد» و «با شریک اصلیمان، جستجوی سازندهای را برای یافتن راهحلها انجام خواهیم شد.»
در همین حال، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، با اعلام اینکه مسکو طرح پیشنهادی آمریکا برای صلح اوکراین را دریافت کرده است، گفت که این طرح میتواند «مبنای یک حلوفصل نهایی» باشد، اما تاکید کرد متن این طرح با مسکو بررسی نشده است.
او گفت که روسیه «برای حلوفصل مسالمتآمیز آماده است.»
احتمال گفتوگوی ترامپ و مادورو
ترامپ همچنین گفت که انتظار دارد به زودی و با توجه به حضور نظامی گسترده ارتش ایالات متحده در منطقه کاراییب با نیکولاس مادورو، رییسجمهوری ونزوئلا، گفتوگو کند.
او افزود: «در آیندهای نه چندان دور با او صحبت خواهم کرد.»
ترامپ از اشاره به محورهای این گفتوگوی احتمالی خودداری کرد و تنها گفت: «نمیتوانم به شما بگویم چه چیزی قرار است به او بگویم، اما حرفهای خیلی مشخصی برای گفتن دارم.»
او سهشنبه ۲۷ آبان گفته بود که استقرار نیروهای آمریکایی در ونزوئلا را منتفی نمیداند و در عین حال تمایل خود را برای شنیدن مستقیم پیشنهادهای رییسجمهوری ونزوئلا درباره جلوگیری از تشدید بیشتر اقدامهای نظامی آمریکا اعلام کرد.
پس از آن روزنامه نیویورکتایمز چهارشنبه ۲۸ ابان گزارش داد که رییسجمهوری آمریکا مجوز اجرای طرحهای سازمان سیآیای برای اقدامات مخفیانه در ونزوئلا را صادر کرده است.
«قانونگذاران را تهدید نکردم»
ترامپ در گفتوگوی خود در مورد پست پنجشنبه ۲۹ آبان خود در سوشیال تروت تاکید کرد که قانونگذاران دموکرات، از جمله الیسا اسلاتکین و مارک کلیرا، برای ویدیویی که از نیروهای نظامی آمریکا خواستند که «از دستورات غیرقانونی پیروی نکنند»، تهدید نکرده است.
او گفت: «من آنها را تهدید نمیکنم، اما میگویم که آنها در دردسر جدی افتادهاند. من آنها را به مرگ تهدید نمیکنم.»
ترامپ پیش از این در مورد کسانی که در این ویدیو شرکت داشتند، نوشته بود: «رفتار فتنهانگیز، مجازاتش مرگ است!» او بعدا در پست جداگانهای نوشت که در آن پیشنهاد شده بود: «جرج واشنگتن آنها را دار میزد.»
او گفت که قانونگذاران دموکرات «آدمهای بدی هستند» و افزود: «در گذشته، اگر چیزی شبیه به این میگفتید، مجازاتش مرگ بود.»
ترامپ افزود: «اینها افرادی هستند که به نظر من قانون را زیر پا گذاشتند. حالا چه اتفاقی برای آنها میافتد؟ نمیتوانم به شما بگویم. اما آنها قانون را زیر پا گذاشتند.»
پیش از این، شش نماینده دموکرات کنگره ایالات متحده که مورد اشاره ترامپ بودند، به شدت از او انتقاد کردهاند.
شمار قابل توجهی از دیگر نمایندگان دموکرات کنگره از همکاران خود حمایت کردهاند. در این ارتباط، کریسی هولاهان، یکی از این شش نماینده، جمعه گفت که هنوز از یکی از همکاران جمهوریخواه خود نشنیده است که در مورد پست ترامپ در شبکههای اجتماعی ابراز نگرانی کند.
او با ابراز تعجب از این «سکوت»، نوشتههای ترامپ را تهدیدی علیه جان خود و توجیه «خشونت سیاسی» دانست.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
