روزنامه شرق در گزارشی به ناپدید شدن مشکوک دو زن در فاصله زمانی کوتاهی در یکی از مناطق آبادان پرداخت و نوشت نبود اطلاعرسانی و شفافیت از سوی مقامهای مسئول، موجب افزایش نگرانیها درباره تامین امنیت زنان شده است.
شرق پنجشنبه ۲۹ آبان گزارش داد از اول مهر تا ۱۵ آبان، دو دختر به نامهای مرضیه البوغبیش و ستاره حیدری «با فاصله کمتر از یک ماه و به طرز مرموزی» در نزدیکی پارک شاپور در محله امیری آبادان مفقود شدند.
بر اساس این گزارش، با توجه به ابهامات فزاینده در این پروندهها، برخی مردم محلی، رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی احتمال دادهاند این حوادث بهصورت «سریالی» رخ داده باشد.
شرق افزود با گذشت یک ماه از ناپدید شدن مرضیه و دو هفته از مفقود شدن ستاره، هنوز پلیس و دادستانی گزارش جدیدی از آخرین وضعیت پروندههای آنها ارائه نکردهاند.
در این گزارش آمده است: «خانوادههای این دو دختر هر لحظه را در انتظار خبری جدید به سر میبرند؛ بهویژه آنکه پس از پرونده الهه حسیننژاد در تهران که ابتدا گزارش مفقودی او منتشر شده بود و پس از مدتی خبر قتلش منتشر شد، نگرانیهای خانوادهها نیز بیشتر شده است.»
پیکر حسیننژاد ۲۴ ساله پس از دو هفته مفقودی، ۱۵ خرداد در بیابانهای اطراف تهران پیدا شد. او که آخرین بار در حوالی میدان آزادی تهران دیده شده بود، با ضربات چاقو به قتل رسید.
حکم اعدام قاتل این دختر جوان شهریورماه پس از طی مراحل قضایی و بررسی فرجامخواهی در دیوان عالی کشور تایید شد.
دادستانی: در این مرحله چیزی برای رسانهای کردن وجود ندارد
امیرسام کمایی، مدیر روابط عمومی فرماندهی انتظامی آبادان، در مصاحبه با شرق درباره پرونده ناپدید شدن دو دختر در این شهر اعلام کرد موضوعات «فقدان و پیدا شدن» در حوزه کاری فرماندهی انتظامی قرار ندارد و دادستانی تنها نهادی است که میتواند در این خصوص اظهار نظر کند.
در سوی دیگر، مسئول روابط عمومی و امور رسانه دادگستری خوزستان به شرق گفت «فعلا اطلاعات در همان سطحی است که در ابتدای پرونده رسانهای شد» و «در این مرحله موضوعی برای رسانهای کردن وجود ندارد».
شرق در گزارش خود هشدار داد: «مشخص نیست که سرنخ جدیدی به دست نیامده یا به خاطر حساسیت پرونده، رسانهها به دادهها دسترسی ندارند. اگرچه روشن است که در فقدان شفافیت و اطلاعرسانی، احتمالا زمینه خوبی برای شایعه و حواشی نیز ایجاد خواهد شد.»
پونه پیلرام، فعال حوزه زنان در استان خوزستان، با تاکید بر ضرورت شفافیت در اطلاعرسانی گفت مردم در چنین شرایطی نیازمند دریافت اطلاعات دقیق و روشن هستند تا احساس امنیت کنند.
او افزود بر اساس برخی گزارشها، انتشار خبر ناپدید شدن دو زن فضای نگرانی و ترس را در آبادان تشدید کرده و بهویژه بر احساس امنیت زنان در این شهر تاثیر گذاشته است
شرق همچنین گزارش داد علاوه بر مرضیه و ستاره در آبادان، برخی خبرهای تاییدنشده از مفقود شدن دختری با نام اختصاری «ف-ر» در خرمشهر حکایت دارد.
فکر میکنند اگر دختری گم میشود، حتما دوستپسر داشته
برادر مرضیه در مصاحبه با شرق از وضعیت رسیدگی به پرونده خواهرش انتقاد کرد و گفت: «هیچ ردی از مرضیه به دست نیامده است. ما اصلا نمیدانیم چه بلایی سر خواهرم آمده ... مگر میشود ماموران در این مدت هیچ سرنخی به دست نیاورده باشند؟»
او افزود: «به ما گفتهاند شاید خواهرتان خواستگار داشته یا شاید با پسری فرار کرده است. ما مرضیه را میشناختیم. نه پای خواستگار سمج در میان بود، نه با پسری ارتباط داشت. اگر هر مورد مشکوکی بود، ما سریع به پلیس اعلام میکردیم، اما وقتی چیزی نبوده، ما نمیتوانیم به دروغ بگوییم که بوده. فکر میکنند اگر دختری گم میشود، حتما دوستپسری داشته که رفته.»
سعید حیدری، پدر ستاره، نیز گفت دادستانی و نیروهای انتظامی توانستهاند تلفن همراه دخترش را تا محدوده حاشیه شهر ردیابی کنند اما پس از آن هیچ نشانهای به دست نیامده است.
به گفته او، ماموران تصاویر دوربینهای اطراف پارک را نیز بررسی کردهاند، اما تاکنون مدرک یا سرنخی در آنها یافت نشده است.
او پیشتر در مصاحبهای احتمال داده بود دخترش در همان حوالی مورد حمله یک پسر قرار گرفته و بهزور سوار خودرویی شده باشد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
