اعتراض پرستاران مشهد در سومین روز خود به بیمارستان کودکان اکبر رسید و معترضان با شعارهایی درباره بیعدالتی در پرداخت کارانهها و بیتوجهی به وعدههای اصلاحِ نظامِ پرداخت، خواستار اقدام فوری مسئولان شدند.
پرستاران بیمارستان اکبر مشهد چهارشنبه ۲۱ آبان در تجمعی اعتراضی با سر دادن شعارهایی از جمله «پرستار له میشه/ جیب ستاد پر میشه» و «تعرفه حق ماست/ پولش تو جیب شماست» نسبت به بیعدالتی در پرداخت کارانهها، تبعیض میان نیروهای درمان و بیتوجهی به مطالبات صنفی خود اعتراض کردند.
روز اول و دوم این دور از اعتراضات در بیمارستانهای «قائم» و «امام رضا» در مشهد برگزار شده بود.
پرستاران خواستار اجرای عدالت در پرداختها، رفع تبعیض میان پزشکان و سایر اعضای کادر درمان و اصلاح فوری نظام پرداخت و مزایا شدند.
کانون حقوق بشر ایران به نقل از یکی از پرستاران معترض نوشت: «سالهاست وعده عدالت و همسانسازی داده میشود اما نتیجه فقط فشار بیشتر و بیتفاوتی مدیران است. پرستاران با این شرایط توان ادامه خدمت ندارند.»
این اعتراضها بخشی از موج سراسری تجمعات صنفی پرستاران در ماههای اخیر است که در شهرهای کرمانشاه، یاسوج، تبریز، اهواز و سنندج نیز برگزار شده است.
به گفته پرستاران، بیتوجهی مسئولان به اجرای تعرفهگذاری خدمات پرستاری، نبود امنیت شغلی و فشار کاری ناشی از کمبود نیرو، از مهمترین دلایل نارضایتی است.
پرستاران و کادر درمان دانشگاه علوم پزشکی مشهد در بیانیهای مشترک، مطالبات خود را فراگیر دانسته و اعلام کردند: «شفافسازی تعرفهها و نحوه تخصیص کارانهها، عدالت در پرداخت میان پزشکان و سایر کادر درمان، پرداخت بهموقع معوقات مالی، استخدام نیروهای جدید برای کاهش بار کاری و درج فوقالعاده خاص با ضریب سه در فیش حقوقی، از خواستههای اصلی ماست.»
در این بیانیه تاکید شده است: «اجرای فوقالعاده خاص با ضریب سه میتواند بخشی از تبعیضهای مزدی موجود را جبران کرده و موجب افزایش انگیزه و پایداری نیروهای متخصص در حوزه سلامت شود.»
پرستاران همچنین در این بیانیه هشدار دادند کمبود نیروی انسانی در بسیاری از بخشها باعث افزایش حجم کار، خستگی مفرط و اضافهکاریهای اجباری شده است که در نهایت میتواند کیفیت خدمات درمانی به بیماران را کاهش دهد.
آنان تاکید کردند: «خدمات درمانی نتیجه تلاش جمعی همه اعضای تیم درمان است و باید نظام تعرفهگذاری به گونهای اصلاح شود که عدالت واقعی در پرداختها میان پزشکان و دیگر اعضای کادر درمان برقرار گردد.»
در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: «تاخیر در پرداخت معوقات، فشار اقتصادی و روحی قابل توجهی بر نیروهای درمانی وارد کرده است. ما خواستار تعیین سازوکار مشخص و زمانبندی شفاف برای پرداختها هستیم تا آرامش و ثبات کاری در محیطهای درمانی حفظ شود.»
به گفته نمایندگان پرستاران، در صورت ادامه بیتوجهی به این مطالبات، اعتراضها در روزهای آینده ادامه خواهد یافت.
شرایط شغلی پرستاران در سالهای گذشته به حدی سخت و پیچیده شده که عباس عبادی، معاون پرستاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، پنجم آبان در یک گفتوگوی تلویزیونی گفت: «سال ۱۴۰۳ حدود دو هزار و ۵۰۰ پرستار را از دست دادیم. ۵۷۰ نفر مهاجرت کردند و هزار و ۹۵۰ نفر یا استعفا کردند یا بدون اطلاع قبلی شغل خود را ترک کردند.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
