محمد سرافراز، عضو شورایعالی فضای مجازی، خواستار ایجاد تغییرات ساختاری در نظام حکمرانی جمهوری اسلامی شد و هشدار داد که در غیر اینصورت، ایران گرفتار جنگ، فروپاشی و یا هرج و مرج خواهد شد.
رییسپیشین صداوسیمای جمهوری اسلامی پنجشنبه هشتم آبان در گفتوگو با سایت «خبر فوری» با تاکید بر لزوم «نگاه به درون کشور» و «تغییر ساختار در نظام حکمرانی یا انقلاب در حکمرانی» افزود حتی اگر در همین شرایط فعلی مذاکره با آمریکا نتیجه دهد و بتوانیم نفتمان را به راحتی بفروشیم و پولهای بلوکه شده ما بازگردد، «به نتیجه مطلوب نخواهیم رسید» و «به نفع مردم هزینه نخواهد شد.»
سرافراز در مورد پرونده هستهای جمهوری اسلامی نیز گفت که در شرایط فعلی، ابهام هستهای «قطعا به نفع ما نیست و باید تغییر رویکرد بدهیم» زیرا تحریمهای سازمان ملل برگشته است.
او اشاره کرد که اگر جمهوری اسلامی بخواهد همین مسیر فعلی را ادامه دهد، این بار فقط با آمریکا مواجه نخواهد بود زیرا حتی اروپا و برخی از کشورهای منطقه نیز همراه آمریکا خواهند بود و «این به نفع ما نیست.»
در همین ارتباط، جمعه نهم آبان اعلام شد که جان هرلی، معاون وزارت خزانهداری آمریکا در امور تروریسم و اطلاعات مالی، سفر خود به خاورمیانه و اروپا را آغاز خواهد کرد. هدف از این سفر، افزایش فشار بر جمهوری اسلامی عنوان شده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، هرلی در این سفر خواستار افزایش فشار بر جمهوری اسلامی ایران در چارچوب کمپین فشار حداکثری دولت دونالد ترامپ خواهد شد.
قرار است هرلی به اسرائیل، امارات متحده عربی، ترکیه و لبنان سفر کند. این نخستین سفر او به خاورمیانه از زمان تصدی این سمت به شمار میرود.
در بیانیه وزارت خزانهداری آمریکا، بهنقل از جان هرلی گفته شده است: «مشتاق دیدار با شرکایمان هستم تا تلاشهای خود را برای محروم کردن تهران و نیروهای نیابتیاش از دسترسی به منابع مالی مورد نیاز برای دور زدن تحریمها، تامین خشونت و برهمزدن ثبات منطقه هماهنگ کنیم.»
سرافراز تاکید کرد که بحث در مورد دستیابی به سلاح هستهای، شرایط بازدارندگی ایجاد نخواهد کرد.
قدرتهای غربی، حکومت ایران را متهم میکنند که هدف پنهانیاش دستیابی به توانایی ساخت سلاح هستهای از طریق غنیسازی اورانیوم با خلوص بالا است؛ سطحی که فراتر از نیازهای یک برنامه هستهای غیرنظامی توصیف میشود. جمهوری اسلامی میگوید برنامه هستهایاش کاملاً برای اهداف غیرنظامی و تولید برق است.
سرافراز در این گفتوگو در مورد گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حماس، حزبالله و حوثیها نیز گفت که «آنها دیگر در موقعیتی نیستند که به ایران کمک کنند و شاهد آن هستیم که یکی پس از دیگری تضعیف شده و یا از رده خارج میشوند.»
او اشاره کرد که این گروهها که در گذشته قدرتمند بودند، نتوانستند کاری انجام دهند و «عمق استراتژیک» را برای جمهوری اسلامی فراهم کنند.
سرافراز در بخش دیگری از این گفتوگو خواستار تجدیدنظر در سیاست خارجی و در قبال سه قدرت بزرگ جهانی؛ آمریکا، چین و روسیه شد.
او گفت که این سه کشور خواستار وجود یک ایران ضعیف هستند که تابع سیاست آنها باشد و در مورد آمریکا افزود که هدف واشینگتن این نیست که یک ایران قوی و مستقل در منطقه باشد و خواستار ایرانی است که بتواند با استفاده از آن در منطقه بازی کند.
سرافراز در ادامه خواستار ایجاد موازنه منفی و مثبت شد، به این شکل که به این سه کشور وابسته نشد و در عین حال، از منافع رابطه با آنها استفاده کرد.
او افزود که اقتصاد نابسامان کنونی ایران «گروگان سیاست خارجی شده است» و این وضع باید از راه تغییرات ساختاری دگرگون شود.
سرافراز در مورد شرایط داخلی ایران نیز بر لزوم اصلاحات اساسی و ساختاری و نه تغییر دولت و «رییسجمهوری» تاکید کرد و خواستار مشارکت دادن واقعی مردم در ساختار سیاسی شد.
این سخنان در شرایطی ابراز شد که مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل درامور ایران، در نشست ۸ آبان کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک با هشدار درباره «وخامت بیسابقه وضعیت حقوق بشر» در ایران اعلام کرد جمهوری اسلامی پس از حملات نظامی اسرائیل در خرداد، با اجرای اعدامهای گسترده، سرکوب فرامرزی و محدودسازی شدید جامعه مدنی، مسیر «جنایت علیه بشریت» را در پیش گرفته است.
کارشناسان سازمان ملل نیز تاکید کردند مقامهای جمهوری اسلامی ممکن است به دلیل صدور احکام اعدام و سرکوب سیستماتیک با اتهام جنایت علیه بشریت روبهرو شوند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
